장음표시 사용
141쪽
6 diuersiis Entium creatorumgeneribus.
in dependendo ab alio, ut v c. a Deo ; qui est pii mum agens Pitore modo actuale mendacium, verbi causa, siue actus ille, quo contra mentem significatur aliquid salsum, non implicat contradictionem; sed participat rationem Entis; cum a creatura possit produci de saepe existat ac producatur ab homine Implicat tamen posteriore modo, siue in dependendo a Deo, tanquam a primaria de totali causa, quia hoc modo a primam summa veritate non potest procedere falsum. Similiter infidelem esse, aut aliud quod uis peccatum committere, inuoluit contradictionem: si comparetur cum infinita tonitatu Dei. Ratio est, quia Potentia Deti non potest exire in actum , nisi v pplicata per voluntatem,& voluntas De on potest velle, nisi iustare decentia suam bonitatem ad hoc enim natura sua est determinata quoad specificationem. Vt bene nodi Mit Suarea locis citatis.
3. Quod non decet Deum idie est impossibile. JTraditur a S. Anselmo . a. cur Deus Homo . .&s. Illud hoc loco intelligitur impossibile non
decere Deum, quod, si Deus faceret, contra ali . quam virtutein iaceret, in quo nulla iuueniri potest ratio,propter quam decenter: sapienter a Deo fieri queat, ut patet in exemplis paulbante allatis. Haec autem non posse Deum non infirmitati est; sed mirtutis vir maiesatis. Vt inquit S. Ambros lib. c. Epist. 37. Et ut habet S. Anselmus in Prosologio. c. 7 Hac pesse, qua repugnant, noesi polentia; sed
impotentia. Diuus quoque Augustinus l. I 3. de Guit. c. s. magis determinate II gna inquit poteMtiae s. non posse mentiri. Si autem opus tale sit, quod nec virtuti alicui, nec honestati absolute repugnet Mecratio faciendi id desit: ut ad ostendendam v. c. potentiam diuinam δε apientiam humatum con
142쪽
findeodam, non censebitur illud vere elles, ac proprie indecens. Qia sensu Tertuliarius in libro de carne Christi c. arguens contra Marcionem , qui Deo indignum iudicabat ut de foemina carnem ac sumeret Hoc ita mi Pitur , inquit, si res humane sensus odereis r non aut insi diuino quia ulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes. Vide, si placet,
3. In Isteri prorsus supernaturali ratis facti Apotentia facientis. Indicatur hoc dictum a Suaret
Tomo t. in . p. disp. feci. . . Poto denique. Vbi ex eo deducit: Si de Potentia fieri potuisset, vi humanitas Christia flumeretur a Verbo sine priuation suae personalitatis , non fore lationem sessicientem ad negandi mita factum esse; cum illud non repugnet alicui perfectioni Christi, vel unionis hypostaticae: Rationem ergo, cur id factum non sit, esse impotentiam Dei facientis, seu potius impollibilitatem rei in se; quia scilicet in suo conceptu implicet contradictionem; qHae suare siropinio, licet a quibusdam Theologis non probetur satis tameia declarat sensum vim axiomatis propositi.
1. Illa es imρο stibile , quod hirquam ab homine solutiferi DFalsa est haec propositio, licet a nonnul lis Philologis usurpetur. Nam quadratura circuli hactenus a nullo persecte fieri potuit M tamen
Mathematici certissimis rationibus demonstrant,
illam esse possibilem. Itena puluis Ormetarius, pyxia nautica, Ars typographica superioribus seculi fuerunt incognita in nunquam antea facta hinc tam eii non sequitur, illa secundum se futile impossibilia. Poterit nihilominus obtinere veritatem si sumatutin sensu composito per comparationem ad idem subiectum ci eodem respectu, ac notione termini
143쪽
66 De diuersis Entium creatorumgeneribus
usurpentur Atque ita conceditur a Martino Deirio,&aliis passim Sic v. c. mendacium actuale est impossibile respectu Dei; quia repugnat Deum mentiri, ut constat ex dictis huius Distinctionis, nu-
9 Nemo tenetur ad psibileJ Scilicet absolute, quatenus impossibile est potest tamen quodammodo ad illud obligari,in quasi in actu primo Ratio prioris est quia omnis obligatis aut in dando aut in facienουο consistit,ut dicitur st. De verborum obligationibu . l. 1 in principio , sed quod non est, nec esse potest, dari vel fieri non potest Ergo ibi constitui nequit obligatio, Vide, si libet Regulam sextant;
Iuris in sexto Decret ubi resertur scitum propositum Ratio posterioris est; quia etsi nemo obligetur ad imposibile, ut peccet illud non ponendo: potest tamen quas in actu primo ad illud obligari. Verbi causa Petrus iniuste occidit Paulum; etsi in , actu secundo vere non obligetur, ut ei vitam restituat quia impossibilitas excusat eum , ne peccet non restituendo stamen in actu primo, inuasi in radice est in eo aliqua obligatio. Etenim si Deus daret illi potestatem restituendi Paulo vitam, statim abiblutes, ad hoc obligaretur non ratione potestatis quam Deus tunc ei daret .sed ratione obligationis, quae prius quasi in actu primo in illo erat .sed quasi mortificata impedita , ne vim suam exereret, ratione imrotentiae , qua sublata eam statini
144쪽
Pars quinta Titulus XXXIV. τι DISTINCTIO VII.
De Proprietate generatim. I. TIBicunque sunt proprietates eiusdem Jetie; ibi V s essentia. Sumitur ex Isiago. Porph. c. F.&vera est propositio, si proprietates illae non sint
genericae; sed secundum gradum specificum naturae Conueniant quarto modo. Tunc enim si eiusdem specie sint Proprietates, erit etiam estentia specie eadem Ratio est; quia 2. Una pecie proprieta non manat ex gradibuseo
senti syecie diuersis. J v. c. risibilitas ex homine equo Nam qualis est essentia rei, talis etiam cum certa proportione est Prsprietas , ut diximus, discinct. I. huius Tituli. Vnde si essentiae sint specie distinctae, eadem specie Proprietas ex ijs manare non poterit, secundum illiinaiadum secundit quem illae differunt: licet prouenire ab iis possit, secudum illum gradum in quo conueniunt. Sic Proprietas. seu Potentia sentiendi fluit ab ellentia hominis de
equi, quatenus conueniunt in generica ratione Animalis. Porr Potentiam visivam, v. c. hominis .equi, non differre specie, doctent Suarea Rubius ain contra Caietanum, communiter, sicuti neque
calor ignis: aeris. Et ratio est; quia eadem ratione formali tendunt in suum obiectum, a quo specificationem accipiunt.
3. Ex proprietatibus cognoscitur 1semia. Sumit ut ex lib, i de Animat. II. verum est eo sensu, quo sipra diximus: Accidentia iuuare ad cognitionem fulsantiae, Titulo de eccidentibus in genere. Via ni rubuna inuentionis, desin ordine ad nostium intelle-
145쪽
τ6 De Eueris Entium creatorvm generibus
etiam, quia sentibilibus rei accidentibus venire solet incognitionem essentiae, ut ibidem fusius est explicatum.
. proprietas specifica nobilior es , quam sit generica J Sie intellectus in homine nobilior est,quim sensius; appetitus rationalis, quam irrationalis quo etiam praedita sunt bruta Propositio non videtur uniuersaliter vera: Nam Potentia hinniendi in equo, quae est specifica, minus praestans est, quam sit Potentia sentiendi , quae sequitur gradum genericum animalis , t docent Conimbricenses in lib. i. de Caelo cap. 3. qu. a. ad Quintum, sed responderit,teae eis; absolute in lucentitate minus Videatur praestanc praecellere tamen quo, conuenientiam respectu talis subiecti , quod enim magis proprium est rei, eidem en melius, ut mox explicabitur.
s. proprietas separabilis est a subiecto, quoad rea.
litatem, non quoad conηementiam. J Vera proprietas
etsi ab ellentia separari possit, altem apernatu- taliter, quoad entit te realem , id est, quatenus est qualitas realis actu existens v c potentia visiva ab equo, risibilitas seu potentia ridendi ab homine Non tamen est separabilis, quoad conuenientiana, 4d est, quatenus est naturalis propensio ipsius eia sentiar, verbi causia, naturae numanae ad risum sumpta fundamentaliter, etiam per absolutam Dei Potentiam: Non enim potest elle homo, cui noli coii ueniat esse risibilem; sicuti non potest esse ani mal quod ex sua natura non postulet esse sensi c.
Quod prurihm si melioris rei , melius eis,
qaam quod deterioris lib. 3. Topic. cap. l. caeteris nimirum paribus J Ratio est , iii Proprietates Potentiae naturales proportionatae sunt rebus , A quibus
146쪽
a quibus manant. Sic proprietates hominis praestant proprietatibus equi.&c.
7. μο magi proprium est rei. idem es melius. JVt homini uti ratione, magis quam sensu Ratio est, quia cum ipsius natura propius est coniunctum, dc eidem magis conforme. Hoc sensu dixit Philosophus l. de caelo t. 66. Id esse melius quod optimos propinquiui Sic supremus Angeloruchorus est perfectior; qui Deo per charitatem coniunctior.
'DE Potentia Peretati a. DISTINCTIO PRIMA. De egeratione generatim.
r. l. o cultates tegetatrices seruare en vitasmare. a Galenus. 9. Metaph. cap. io .J Tres sunt facultates praecipuae, quibus corporis nostri status administraturi regitur. Naturalis,vitalis,&animalis,ut docet Aristoteles l. 3. de partibus animal. c. . Galentas l. 1. Praesagiorum c. 37. abj. Ad naturalem spectant potentia vegetatium; ad vitalem visessiciens pulsum spiritus ad animalem sensiasin potentia motiva. Item influxus in organa istarum facultatum; quibus etiam subseruiunt tres quasi ductus,seu riuu-li;facultati naturali venae,vitali arteriae, animalinerin
ui: venae sanguinem communem, arteriae arterialem,
id est, mixtum spiritui vitali, nerui spiritu animalem deserunt. Ab hisce facultatibus vitae nostrae salusac incolumitas dependet; ac proinde Galenus loco citato hasce seruare,nihil aliud esse,ait , quam vitam Ccc
147쪽
ro De AuersisEnnum creatorumgeneribus.
conseruare rationem assignat ibidem quia inquit. a. Qualibet harum facultatum mi si necesse est reliquas perire. J Etenim omnes sibi in necessariis vitae functionibus sub ordinatae sunt, ut una sine aliis utim vita sine ipsis , conseruari nequeat. Atque hac de causa Medicinae Doctores in venae sectionibus , purgationibias omnibusque ali)s corporis
immutationibus , quam diligentissime monent, at, tendendum esse,ut tres dictae facultates quoad eius sieri potest,in suo vigore permaneant; utpote a qui bus tota valetudinis proprietas dependet Eandem ob causam Galenus'. Meth. c. Io. iam citato subdit, se in opere de sanitate tuenda, huc omne consilium direxiste. 3. Vnsmquodque nutrituris , aibas conisat La. de Gen. de Cor t. s. Ex ioc dicto probant Physici , alimentum omnium animalium debere esse mixtum: ut etiam docet Aristot les .de sensu, sensi c. . Ratio est, quia vivens debet agere in alimentum: non autem potest agere in pura elementa: cum haec habeant qualitates intensa sci vivens verbremissas. Potest nihilominus elementum labia purum nutrire, ut patet in hapis, talpis, serpentibus, qui terram orant , dc in alijs, quae ui aquis vivunt , sed tale elementum etiam absolute mixtum dici debet, quia purum non est. Dicitur ergo numquodque nu' triri iis, quibus constat; actu videlicet vel potentia; quomam alimentum debet esse in potentia ad alitum, ut docet Aristoteles i. a. de anima t. o. dc mox explicabitur.
. In estione corpus non alitur , sed digestonem Notent hoc dictum omnes illi, qui in cibi ac potus sumptione appetitui inordinat' nimium indulger solent, dum enim, ut corpus
Onerent potius, quam eficiant, aut exonerent, sol '
148쪽
liciti sunt cruditates sensim quam plures coaceLuant non sine manifesto valetudinis detrimento. s. Cibum minuere, lasarem augere Eubre est.JAristoteles in Problematis. Sec. I. n. 8. rationem assignat ibidem quia causam aegritudinum nimietas excrementorum habet; quae tum potissim Eabundant, cum vel cibus superest, vel labor deest. Dictum istud in ijs potissime mortalibus locum obtinet, qui in otio degunt, dc rerum aci vitae si istentationem necessariarum abundantia perfruuntur.
6. Quod sapit hoc nutrit. J Sententia ista vulgi opinione celebrata , prim nititur ratione naturali , quia id natura est conuenientius, quod ipsi sapidius, secundo firmatur auctoritate Hippocratis lib. 1. Aphorismorum, Aphor. S. maleni , qui
ait: D ecum moluptate assumuntur , ea mentriculus
facilius amplexatur 'covcoquit. Ibidem .sed explicationes varias habet, prima quod sapit,id est, quod
consorine est naturae, id nutrit si nimirum temperate congrue asiumatur , secunda idem alimentum tum nutrit magis, cum sapit, quam cum desipit quo sensu intelligi potest illud : Optimum Os
dimentum fames, de quo infra, tertia denique explicatio illius est. Qu andiu cibus aut potus sapit, tandiu nutrit: tum subintellige , non hominem; sed gulam sed luxuriam, sed morbum, mortis accelerationem : Quo enim cibus sapidior est, ebmaius est periculum intemperantiae , bariorum,quq hanc comitari solent, corporis symptomatum, ut bene notant Lessiius in suo Hygiastico, Guarmonius, S alij. . Qui medic minit , miser ituit. J Dictum istud aliqui corruptum volunt ex illo Qui mendi-c vivit, mi emi ait Alii sic sterendum esse di-tiui Q, medice mihi , amastic miuit , sue cc u
149쪽
diuersis Entium creatorumgeneribus.
mirificὸ, ut loquuntur ali): Qui enim temperate viuitis virtuosἡ,praeclare, laudabiliter, suo modo beate vivit: at qui medicesvivit,is etiam temperate: Ergo qui medice vivit is non misere,aut sordide: scd ex virtutis praescripto praeclare ac feliciter vivit.
Verum enim uero, dicendum est, comune istud proloquium, veritatem obtinere ut sonat Deos scilicet Omnes miseram vitam agere qui anxie nimis descrupulos cibum iotiones adhibent, ac sub omni, ut dicitur, lapideu:orpionem timent. Vide Lessi jHygiasticon num i sub initium, Nicolaum Causit num Tomos Aulae S. Maxima i . sub finem.
i. n Limentsi debet esse inpotenti alitum. J Re-α a sertur a D. Thoma in l. de anima lech. 8.
t. I. sumitur ex eodem l. 1. de animat 3 o. Vbi Philosophus docet, necesse esse ut omne niurimen.
tu talis naturae sit, quod digeri possit. Ratio est, quia omne alimentum debet posse conuerti in substantia eius quod alitur: Ergo debet esse in potentia respectu illius; siue debet posse pati seu recipere actionem
concoctivam a Vivente, quod alitur. Ea de causa docent Galenus de atten vit rat. c. i. 4. alij Me dici,attendendum esse, vivere mixtum sit alimentum 4 ne ullum in eo elementum nimium praedominetur: v. c. ne aut nimis calidum sit, aut gidum aut humidum c. insuper, ut non qualitatis dunta- mi; sed quantitatis etiam ratio habeatur, e quod in quolibet excessu non tam alimentum sumatur quam capiatur valetudinis detrimentum.
150쪽
et Alimentum debet esse iliatita a. 1. de animai Tametsi omne alimentum, quatenus tale est. oporteat aliquo modo esse dissimile viventi:quia Si mile non agit in Omnino simile; de Nihil patitur, nisiab aliquo modo dissimuι,ut ex Plicatum est,Titulo de causa Veienteri dicitur nihilominus omne limentum debere esse simile viventi; quoniam videlicet, quoad
eius fieri potest,debet esse accommodatum rei, quae alitur,m ad eius complexionem quodammodo acce lare: Tant enim aliquid facilius&persectius nutrit,quanto paucioribus eget mutationibus,ut in viventis substantiam conuertatur. Hinc quaedam animalia nutriuntur venenis,ut capreae,anates,& cicorii bufonibus ac serpentibus; quia temperamentum habet accommodatum Struthiocamelus etiam ferrum digerit,&,ut inquit Mart. l. S. Epigram. Frofecit poto MithrIdas esset meneno, Toxica nem sp n aua,reeresibi.
3. Elamentum mitimum animaus essanguis. l. 1.
de pari. animalium c. 3. Intellige de ijs animanti. bus, xiae sanguineae sunt, siue praeditae sanguine,ut notat Albertus M. Nam in sanguine carentibus,est aliquid simile sanguini, tibide in docet Aristoteles. Porrbiti sanguis ultimum est; ita nihilo miri optimum est animalium nutrimet D;tum quia humidus est,&calidus,ac'per consequens Vitianimalis quam
maxime accommodatus: unde etiam sanguinis copia
coiaris iudicium est, ut docet Aristoteles i. . de patet. animalium c. . tum verb; quia per omites corpolis partes commodissime distia buitur , ad quod iuuat cius humor. Porro effatum propositum intelligendum est de sanguine venali, siue nutrimentali Malimentali, ut loquitur Caietanus : Non ver de sanguine ituriali siue perfecto ranantia decocto, hunc enim existimat esse animatum,nec amplius ser-