장음표시 사용
251쪽
zό Ded ueris Entium creatorum generibus.
Anima c. I.t I . tradit Aristoteles&explicat in hunc modum somnus Operatio ad quam corporis item peramentum operatur, non solius animae est; sed
etiam corporisci atqui omnes passiones ita se habent; non ergb solius animae sunt, sed animae tot pori communes Assumptionem confirmat, qui quosdam videmus leui de causa irasci ut cholericos, quibus mox circa cor sanguis effervescit; alios vix ad iram commoueri, etiam graui oblata occasione, ut eos, qui phlegmate abundant Et ita de caetetis: hoc autem ex eo prouenit, quia in his actionibus magnam sibi pa tem vindicat corporis affectio, quadere etiam copiose cribit Aristoteles lib. 1. de pari. Animal. c. . 5 Galenus in libro, qui inscribitur,
quod niores ani/n temperamenιum corporis equantur:
atque haec una etia ira inter alias causa cim, cur hodie publica consuetudine receptum sit, apud omnes orbis terrae nationes, ne Princeps usquam gentium agat absque Med: cis quia nimirum multa antimi vitia ex corporis uiatis humoribus oriuntur, ut inquit Ticaque liust de Nobilitate. ccii. n. oo. Inlud tamen certum est, dc per spicuum , licet corporum temperatura ad eiusmodi affectus inclinent; in cuiusque potestate esse accedente praesertim diuini Numinis ope, ducem sequi rationem desinsurgentes motus ratione cohibere, ac totius animi corporisque statum ad virtutemin probos mores com
a. Impotentia sensuum animae es defectio Aristoteles in lib. de Somno sigilia c. 2. circa medium.J Vbi ex eo probat, somnum non esse proprie iraecis ligationem lensuum vel impotentiam, eo quod in omnibus animae desectionibus simile quid accidere soleat. Ratio propositionis est; quia anima corpus Ommaque corporis organa sibi mutuo com -
252쪽
patiuntur proinde unius defectio alterius est impotentia, unius debilitas alterius est imbecillitas,neque unquam animam bene ad munia sua peragendadjspositam habere poterit homo, si organa imaginationi: aliarum virtutum naturalium i sensitiuarum male sint materiata. Vide D. Thomam in Primum Polita lech. . t Nestores animi adquiras, quam corporis fanitas. JEst blaec sententia si illarum, quas ex S. Augustino collegit Diuus Prosper Monet autem animi tranquillitatem praeferendam elle integritati corporis. Cuius ratio est, quia&praestantior corpore est animus, ii ius quam illius multo plures morbi, mutitoque periculosiores, ut proinde iure miretur Cice ro , quidnam causa fit, cur plerique mortales corpori curando tuendoque tantam diligentiam adhibeant, animae ver b medicinam neque colant ita,neque desiderent. Vide, si placet, Ciceronem lib. 3. Tuscul. Quaest initio. rotanti animo medicus es ratio. Iesertur
hoc dictum a Pluta cho apud Apollonium, dumptum videtur ex Eschyli Prometheo, ubi dicituti orbo iracundiae mederi oratio. Sicuti enim aduersus corporis morbos adhibetur pharmaca herbarum aromatu ita morbis animi Philosophia medetur pharmacis verborum, id est, monitis ac documentis salubribus: sicuti in corporum morbis,proratione valetudinis alia atque alia adhibentu remedia ita similite in moibis animi non eadent semper adhibetur oratio. Potest etiam Christiane propositio intelligi de mentis eleuatione ad Deum, a quo omnis est animi corporis tranquillitas.
253쪽
8s De diuertis Entium ei moransgeneribus
D. Patibili auulitate. DISTINCTIO PRIMA
1. 'Hes a litas primi corporis aberantis I
, Ita communiter appellari solet Lux,ut videre est apud D. Thomam I p. q. O .ar. . ad secundum; quia scilicet est nobilissima qualitas coeli quod est primum corpus alteran caelum enim astra non habent qualitates luce praestantiores, ut mmuniter docent Philosophi proinde lux per antonomasiam , Qualitas calesiis nuncupatur. Imbabsolute nobilissima uualitas est, inter omnes materiales non vitales. Vnde praestantia quaeque excellentia vocamus , clara , praeclara , illustria. aliisque nominibus a luce sumptis. Quin ripis Detas gloriosus cum luce comparatur. Proprie autem sic definiri potest : Lux est qualitas quae haeret corpori ex se lumen fundent , de in illo corpore habet esse reale physicum non intentionale. Vide Suare l. 3. de Anima c. I . n. a. a. Lumen maius Ossalicat minus Jonti istius Protae ibirnwminit Sanctus Hieronymus, in Commentario , ad Galatas ' ubi ait , per Lumen Euangeli QSolem Iustitiae Christum offuscatas esse , .cuanuisse ceremonias legales et ris Testamenti. Ita neque stellae de die apparent, qui nitidissimo solis iubere obscurantur. Hiac
254쪽
Hinc etiam superuacaneus est Ocbnu bis apparuerit, insuperuacaneus passagetur iis, qui perfectam aeceperun apientia,ut inclust Theodoretus ad Philipp. 3 eodem pertinet illud D. Bernardi Homii 4.super, BIi sui es: Prodeuntefructusto decidit. Atque in hunc sevium usurpari solet effatum propositum. Quod autem ad rei veritatem attinet,lumen maius,ut solis v. c. reuera non obfuscat lumen stallarum, quod minus est; cum illustret potius , omnes stellas sol reddat conspicuas oti enim luna, ita reliqua sue errantia siue fixa sidera, lumen aliquod a sole acci-eiunt, qui proinde lucis fons dicitur&origo sed
solum nostro aspectui propter imbecillitatem oculoru: magna enim lux ita implet obruit sua speeie oculoru aciem, ut minorem lucem videre, o possit, quomodo etiam sonus magnus qualis est campa, nae propinquae cita nostras implet aures, ut simul alios sonos nequeat percipere; ut ait Hippocrates. 3. Ex Mobus doloribu , qu vehementior est, alterius sensum obscurat. l. 2. Aphorismo i, J Quia nimirum sensiitiua vis omnis ad maiorem percipiendum distrahitur. Itaque haec similia non accidunt ex propria qualitatum natura, sed tu ordine ad potentias perceptiuas, quae imbecilliores sunt, quam ut pluribus simul intendere possint. Vnde in magnis solis defect ibus inquit Galenus, stellae apparent,quod suis etiam temporibus accidisse Clauius memorat;
sed is puteis profundis stellide die conspiciuntur , Praesertim quando sol non est in meridie. Item in resurrectione vivorum vis oculorum erit ita valida ut a magna alia luce non sit obruenda, sed simul cum ea plurimas paruas luces distincte videre'ueat. Ratio autem est 'ut qualitates eiusdem specie ex sua natura non corrumpunt aut destruunt se mutubι
sed potius intendunt: Ergo quod simul plures a no
255쪽
86 De diuersiis Entiam creatorum generibus. bis percipi saepe non possint perceptricis potentiae
incapacitati prς cipue adsicribendum est. Addit D. Thomas . p. q. S. a. Recte dici lumen minus a maiore obfuscari, respectu corporis illuminantis non autem ratione corporis illuminati: quam distinctionem illustrat excplo: adpralentiam stis,inquiens laxsessurum obscuratur sed aeris poscitur. . Lumen est color ignis'. Aristoteles decoloribus cap. i. J Vbi id perspicuum esse ex eo docet, quod ignis nullum alium quam hunc inueniatur habere colorem: tum etian quia hic solu est per se Visibilii; alia vero per illum. Quod autem ignis subinde, aut sulphureum aut rubeum, aliumve colorem reserat, id ex materiae ignitae natura prouenit. Quo modo etiam Planetae, licet a sole illustrentur, luce eiusdem claritatis, naturae ac virtutis: tamen quia eam in sese imbibicant', ideo pro suae materiae naturae constitutione ipsam ad temperant,4 ad nos sub aliis, aliisque coloribus refundunt: Saepe etenim contingit, ut nativus corporis color, cum lumine in unam speciem unumque aspectu coalescat: atque ex hac concretiones contemperatione pro colorum varietate multiplex luminis differentia procreatur.
i. o squalitas vitalis. Ita a Philosophis L de Medicis antonomastice calor appellatur:
quia in operationibus viventium,ut nutritione,augmentatione, aliisque mixto animato propriis Calor inter alias qualitates praedominaturi vitalium
256쪽
functionum est opifex. Hinc Aristoteles lib. . de
Partibus animalium c. 6. lib. s. de Gen. animal cap. . per excellentiam tribuit calori quod vim obtineat augendi nutriendi. Intelligitur autem pronunciatum cum de omni calore naturali suo elementaris ille sit siue caelestis, idest a lumine coe Iesti prognatus. Nam ciste vitam rerum sub Iuliarium conseruat vegetat ut docet Aristote teles cap. et de substantia orbisci tum ver praecipuὶ de calore vitali, qtu animam viventis consequitur,4 interit ea abeunte; sive ut de illo loquitur Seneca, in libro quaestionum naturalium qui mecum oritur Or mecum maritur hic quidem digestionem efficit , ut inquit Aristotelus lib. r. de anima t. o. ad motum, sensationem, aliaque facultatis vegetatiuae ac sensitiuae officia concurrit. Vnde a Medicis diuidi solet, in innatum&influentem influens rursus in naturalem, vitalem in animalem uniuscuiusque autem uti peculiare est subiectum , ita propria sunt, diuersa munia. Lege, si placet conimbric. lib. I. de Gen. Cor. c. s. q. I. a. 6. c. de hoc etiam potissimum caloris genere intelligendum est istud. 1 lita conisi ii in abdo umido lib. de Lon de Breuit vitae cap. . . Licet enim quilibet calor naturalis ad vitae conseruationem per sese conducat dummodo moderatus sit, noxij qualitatibus non permixtus praecipue tamenin proprie vitae con-1eruator est calor nativus, ut dictum est, sicuti etiam non in qualicunque; sed in radicali humido vita consistere dicitur Praecipuum namque vitae sundamentum est calidum naturale, quod debitam cum humido radicali proportionem habet.
257쪽
8ό Didiuersis Ent um creatorumgeneribus
Pribus , in quantum naturae corporis mixti calor manet proportionatus iam si nimium dominetur noxius est vitae animalis Ratio pronunciati est; quia
maior,&naturae magis proportionatus calor, melius decoquit alimentum viventis,4 uberius restaurat humidum radicate, quod etiam debet proportio-iae respondere corporis complexioni. Haec etiam una inter alias causa est, cur, caeteris paribus inas culi sint longioris vitae, quam foemellae, ut docet Aristoteles ibidem, explicatum est Titulo hab-santia, distinet ultima, quia nimirum natura sunt illi calidiores quam Reminae.
4. Calor naturalis corrumpitur a calore extraneo. JCommune istud Physicorum medicorum pronunciatum resertur ab Alberto M. in lib. Meteor. Tract. I. c. 8. Vbi rem explicat,&dicit, calorem naturalem iniuscuiusque nixti corrumpi ab extrane Operegrina calore, non ut caureis;sed prout noui alis, in quantum videlicet corrumpitur proportionaturae mixti conueniens, Meducitur calor naturalis,ad eum ser Emodum, quo aut ante diximus, lumeuminus,a maiore obfuscari.
1. Cor fons en caloris naturalis. Resertur a DThomaint . . Metap. J Ex digressione de coloci fibus lec. 6 . Et est commune dictum Physicorum ac Medicorum Ratio est quia cor est membrum prae caeteris calidissimum ut loquuntur Medici,
Fons vita, ergo caloris vitalis, qui cuilibet animanti quam maxime naturalis est. Vide Conmabric. in i de vita mor. c. S. Vbi disputant, quamobrem cor vitae sons dicatur. 6. Indi ab dant calore ascititio, Germani nati-uo. Ita pronunciat Galenus , I .de temperamentis c. a. l. 3. de causis puls. c. . Dicunturandi abundaret calore aduentitio i quia eorum regio calida est. &
258쪽
ab ea calefiunt. Indorum enim nomine intelligit populos orientales, Zonae torridae vel incolas , vel etiam Vicinos. At ver Germani nativo assivunt calore quia cum eorum coelum, magis temperatumst, hinus calidum , obturatis poris frigore, insitum calorem interius asseruant, quem ali calore laxatis, foras emittunt, interuentu spirituum vitalium, qui caloris vehiculum sunt. Porro quod Galenus de Indis orientalibus Germanis enunciat,
idem de aliis etiam populis sit miles mundi plagas incolentibus, pr oportione intelligi potest.
De Frigore.=Mrti catiata. Ita loquitur Albertus magnus de veget. l. I. Traist. I. de natura locorum Tract. i. c. a. alibi. Vti calotan thonomastice dicitur, Qualitas mirilis, ita e contra frigus est qualitas mortalis siue, ut Albertus ait, mortificatiua nempe persevi sua natura eslicet ex accidente concurrere possit ad actiones vitae: quatenus videlicet calorem modificat, eiusque vim attemperat Ratio est, quia contrariorum contraruesectus, ut explicabitur Titulo de oppositis. Sumitur autem effatum pro potitum cae l. . Meteor. c. a. ubi inq ut Philosophus. 2. Fragua est causa corruptionis adem traditur a Ga leno l. . de causis Sympi c. 3. Avicenna, alie
sis, Thoma a Vega. aliis passim riui illud ex eo
confirmant quia nulla est vi iniis actio , cui frigus non pei se aduersetur siquiden cum nimium crescit , omnem operationem aut laedit aut ex toto im- Ili
259쪽
s o diuersiis Entium creatorumgeneribus.
pedit' namque membra stupefacit, paralysim
inducit , proindeque sensum ac motum adimit; quodlamen calor non ellicit. Hinc est, quod ad munia viventium obeunda ex accidente duntaxat frigus concurrit; propterea liuod oportet calorem tempe
ratum esse, quam temperationem frigus praestati. ita ut si absque frigore moderatus calor dari posset,iaul..ta esset frigoris necessitas. Nec obstat, quod etiam ratinium auctus calor actiones corrumpit. Id enim per se frigori conuenit, calori per accidens. Cuius
et ei indicium est, quod ubi primum in aliqua parte corporis frigus coepit augeri, confestim incipit in ea minui persectio in operando quod tamencte sicente calore non ita accidit Lege,si placet,Vatilesium l. s. conir Medic. Philos cap. i. alios
quos citat. 3. Frigus non ingreditur opera natura. J Traditur ab omnibus auctoribus numero proximo citatis, je- sectu ab Alberto M. de Natura locorum Tract. 2.ca. a. Et si ad generationem&conseruationem mixti, item ad nutritionem ipsius, augmentationem smilia naturae opera, omnia elementa concurrere
soleant vel formaliter per se , vel virtualiter perstias qualitates Frigus tamen opera naturae id est, .perationes viventis naturales , vitales Manima
les, dicitur non ingredi nempe per se' prima - rib , quia natura frigoris de se potius obstat generationi consentationi ac vegetationi c. iuxta explicationem axioaiatis praecedentis angreditur nihilominus frigus generationem: reliqua naturae opera aliquo modo cin quantum scilicet ad temperat calorem naturalem , ut sit conueniens animali,&an quantum continet constare facit humidum et calorem terminatum , ut loquitur Albertus cap. cicato. Notant autem recte Conimbricensus licet
260쪽
Pars quinta Titulus XLIV. 8 et
Frig per se non concurrat primarib ad actiones vitales per se tamen expeti posse a vivente, cum sitis animalis sit appetitus frigidi&humidi. Vide si
placet illos in l. de Gen.&COrr C. s. q. I. a. 3.ad 2. . Corde infragidato moritur animal Aristoteles in de Iuvent. Genec. vita morte c. 2. J Non intelligitur de quolibet cordis refrigerio quia cor refrigeratur ab aere ingrediente per pulmones sicut cerebrum mitigatur a calido rerum odoriferarum vapore ingrediente per nares, ut docet Albertus M. de sens&sen. Tractis c. r . sed accipi debet de solida cordis infrigidatione; quoniam reuera caloris natiui extinctio mortem affert, ut docet Aristoteles . s. Politi c. c. 8.ubi definit mortem, E xtinctionean caloris natiui in humido, id em apertius tradit Galenus l. 2. de Temper. c. 2. l. 6. Epid. ubi docet, licet animal aestuantibus febri membris intereat, semper ei prope mortem frigere cor, ideoq; mortem valde s brientis stigido cordis temperamento adscribit.
3. Inde sit oesufectui figiditatis. . . Meteor α3aci . Omnis enim inconcoctio imperfeAlio quaedum est propter indigentiam auris natura bipropris,o eius in digentiae Urigiditas. Et idem docet .eiusdem libri t. 18.etiamsi abundet calor extraneus, ut patet infe brientibus Lege, si placet, Galenum loco citato. Vinolentis lini qualitates contrariae sunt. sumitur ex Problematis Aristotelis sec. . n. I. ubi ait, Vivolentas Gefrigidus, etsi vinumsit calidum, addit que eos non stigere tantum, sed daterum dolore, ceterisque huiusmodi corporis vitiis exercet, quia multum humoris, cum rcfrigeratum est,multum frigoris coiicipit, ita ut calorem superet. opprimat