장음표시 사용
281쪽
291 De diuersis Entium creatarumgeneribus.
simili argumentatione: non autem de qualicunque assimilationera collectione analogicat imperfecta. Vide, si placet, quae dicemus ad illud: Demon-Lirati non debet transferra degenere in genu . Titulo in Actibus Intellectus , Distulistio de Demonsta
s. Omnis comparatio estodias . Intelligitur de eo comparationis genere quo natio cum natione, vel homo cum homine, quoad vitae morumque antegri tatem, vel eruditionem aut alias animi corporisve dotes consertur. Hoc enim odiosum est, tum qui, veritas odium parit; tum vero, quia huiusmodi comis paratio saepe temeraria est, ob affectus inordinarionem Ulpabilis. Quare merit vitandam esse docet S. Pater noster Ignatius hominum, qui adhuc in terris vivunt, quantumuis laudabilium, comparationem cum Sanctis de Beatis dicendo us est δε-ctior S. Augustino ille salter Franciscui aequalis es uti, mel aliqua virtute non inferior, dcc. In libello Exercit Spirit sub finem.
De Relatu in perie. DISTINCTIO PRIMA. De Patre , Filio. .
i. o It a'milantur Parilibus. l. i. de Gen. Anux malium c. q. sub initium. J Rationem assignat ibidem , Simile enim es, inquiens, quod inpar res accesserit ei, quod remanet. Itaque semen manvs, μω cici aut totius animalia , es manus in e tia,
282쪽
aut facie , aut animal totum indefinitum. Et quale quodcum7ue Rrum es actu, tale femen potentia s. Id est facultate sive virtute, quam in seipso continet ad exprimendam in sobole parentum speciem Loquitur ergo Philosophus loco citato de similitudine non essentiae, siue naturae tantum; sed etiam de accidentaria conuenientia in forma, essigie , sue in membrorum totius corporis configuratione Talis autem orouenit praecipue ex vi formatrice seminia Parentibus impressa, ut constat ex textu citato. Quoniam ver semen patris matris diuersum est, heterogeneum, ut loquuntur,si non actu, fallem potentia ratio exigit, ut proles in certis corporis partibus, similior euadat illi parenti, cuius semen in iisdem praecellit;&absolute illi similior sit, cuius semei vis efformatrix absolute praeualuerit. Haec tamen vis varijs de causis varie impediri potest; via vehementi parentum imaginatione, materiae,matricis, temporis, ciliarum circunstantiatum dispo-stione, ut cum Avicenna docent communiter Philosophi, fusus explicatum a nobis est, Distinctio.
ne, de Similitudine inter cassas Or essectus ubi etiam rationem assignauimus, cur non modo parentum
suorum similitudinem reseiant fili, sed in nepotibus
etiam, abnepotibus auorum abavorum imago conspiciatur In cuius rei testimonium Aristoteles l. i. de Gen. Animal ca8.adfert exemplum foeminae
cuiusdam, quae in Elide filiam, patre Ethiope, peperit; absque tamen forma Ethiopis lice ex tilia postea natus sit Ethiops. a. Fili magis a limitintur parentibus secundum irascibilem,quam concupiscibilem. Traditur a D. Thoma a. 2. q. II 6.ar. . Ratio est; quia motus irae magis consequitur corporis coplexionem, quam motus
concupiscentiae, propior docitatu motu cholerae,
283쪽
894 De diuersis intium creatori generibues
quae te 'dit ad iram. Vnde facilius 'romptius ira citdr, qui secundum complexionem dispositus est ad choleram quam concupiscit, qui tempei amentum habet ad concupiscendum dispositum inde etiam
frequentius ex iracundis nascuntur iracundi, quana ex concupiscentibus concupiscentes, ut notat D. Thomas ibidem.
s. E qmlia non nasciis r. a. Jannuit hoc dicto
Theognis, filios ut plurimum est similes parentibus, ex probis genitoribus, progeniem nasci pro bam,improbam ex improbis,iuxta illud Horatij:
Fortes cream ursortibus, bonis
Es in iuuencis, si in equis patrum
Virtus, nec imbellimferoces progenerantagnita columbam.
Etenim generatio non fit ex quolibet; sed ex determinato, ut docet Philosophus l. 2. de Gen. Corr t. . , iuxta vi lgare prouerbium mon ex omni lignosito uercu ins , Et opus naturae est opus initelligetitiae , quae proinde ex determittatis principijs, per detei minata media, procedit in suos effectus determinatos, ut recte obseru tD. Thomas in . . Polit. lect S. . mucorui malum euum. Idem huius est sensus, qui praecedentis nimirum talem ordinarie esse filium, qualis pater, talem discipulum, qualis praeceptor,talia facta, qualis vir, ita de caeteris. Vide, si placet, quae diximus ad illud: Omne agens producit
sibi Milo Titulo de Causa effici. Distinet. 8. Eodem
pertinet, prouerbiale istud Auis ex auibus quasi dicas, malus a malis prognatus, bonus a bonis, nobilis a nobilibus Nimirum in sensu formali, quatenus a talibus procedunt, nisi aliunde degenerent, ut iam explicabitur.
284쪽
Pars sint . T M. LVII. 29sDISTINCTIO II.
et Y Era nobilitis est , facere moluntatem Dei. J D. Chrysost. Homilia F. in c. 12 Matthaei, Homilia de Nomiii Abraha Tom. i. addit ibid. Quid tibi confert sanguis illii stris, ii mores habeas alicuius infamisi aut quid nocet, natum esse ex parentibus vilibus , si ornatus sis magnis virtutibus Cham filius fuit Noe secundum carnem; at secundum animam factus est seruus in maledictus patris sui. Q iid etiam nocuit Timotheo, quod natus fuit ex patre gentili; aut Abrahae , quod ex Lare idololatra sicut E contra parum profuit Regi Achab alii siue magnis peccatoribus generis nobilitas in quo essent Messiae progenitores siquidem eam
horrendis adeo sceleribus macularunt. 2. Ma tirparentes glorientur de filia quare,silius obparentes. Idem ibidem J Si turpis esses, dicit quidam, contentusne esses, dic endo, patrem trium fuis. se pulchrum it si os tum foereret , diceresne, tuum genitorem suauissimum odorςm exli lasse sequod si timidum te quispiam appellaret,respoderesne,auos tuos suisse animos . . e. Ita igitur ne contentussis maiorum tuoru nobilitate, sed stude, viiij eana non descedate. Ne iure audias P,ntas tenebras, a
quo fulmina nas ipa si estis Di immortales 33. Si quid bovi est in nobilitate, es necessitas mulandi Diores. Traditura Boetio L 3. de consolatione, ubi docet, certa necessitate, successores constringi, ut aemulentur maiores, nec degenerent a
virtute excellentia, quam illi ipsis reliquerunt.
285쪽
29 Dediue, sis Entium creatorumgeneribus
Hac ratione usus est Christus Ioan 8. 39. loquens Iudaeis, gloriantibus se patrem habere Abraham Si fili Abrabae estis,opera Abrahae quasi dicate Ne solum nomen iactetis nobile genus, sed date. operam, ut vita vestra nobilitati vestrae respondeat. Alioqui parum vobis proderit, quod radix ut sanctis si ramus est aridus de inutilis. Neque enim virtutem cum semine parentes transsundunt, neque eorum vita piaeclare laudabiliter acta nostra esse potest non magis quam promerita eorum. Saluari alioqui parentum virtute filius posset. Bene ille: Nenis ingAriam nostram mixit, neque quod ante nos fuit, nsrum est Seneca Epist. Significat, virtutem aut doctrinam parentum non transire in filios; nobilitatem, non ita a maiorum , quam a propria
. Summa apud Deutii nobilitia est,etirum es vi rinibus. S. Hieron Epist. ad celantiam. Maiorem virtutis quIm nobilioris rationem habendam esse, exemplo tuo docuit Vespasianus, qui nobilem adolescentem Suod muscum redoleret, concessa praefectura exuit , indignum munere arbitratus , qui plus unguenta, quam allium Suetonio teste oo . oluisset. s. Nobilius et non aeceptam nainitatem parere
iam acceptam mane ex uere Sumitur ex oratione
Magni illius Marii apud Salustium. Ratio per se
manifesta est. Etenim vera nobilitas, non tam haereditate, quam laboribus, periculis, virtute paratur; Et vane illi gloriantur, qui maiorum suorum facta sortia non imitando, sed memorando clariores se autumant mam quant .vita illorum praeclarior, tanto horum socordia flagitiosior. Recte Satyricus, more suo ἰ
286쪽
Quis enim generosum dixerit hunc, qua indignus genere, in praclaro nomine tantum Insignis Iriserum est aliorum incumbere famae. Dandum est quidem posteris aliquid, ob praeclara maiorum merita: ita tamen, si ad natalium splendorem mores haud dissimiles industriam virtutemque ipsi adiecerant. Ignava nobilitate nihil est turpius, qui maiorum gloria tumidi, opes haereditate ac ceptas in nequitia .leuitate absimunt , confisi que auorum laude, ignauia ipsi atque socordia mar
6. Omnes pari serie nascimur sti mirtute disinguitnur. Nimirum in gradu verae nobilitatis. Celebre illud pronunciatum explicat erudit , dc pro
ponit Agapetus in hunc modum Iaiorum nobili rate ne quis insolentius se esserat. Diues enim limum habent Venetis assiarem , tam qη turphra
egestate ' morbis atteruntur uam is, quibus diademata sunt imposita , nam qui ante domos mersa u-tur custodia causa. Ne igitur nos de luteo genere iactemus; sed morum innocentia probitateque nos me nerabiles praestemus commendemus. Consonat Selacca Epist. Omnibus nobis totidemno te nos funt nullius non origo ante memoriam laeet Plato ait 'Neminem Regem non exseruis esse oriundum, neminem non feruum ex Recibus. Omnia is longa Uarietas miscuit , o furtum deorsum fortuna mersavit. Quis ergo generosus ad virtutem bene a natura coinpositus Hoe Unum siἡttiendum salioqui si ad metera reuocas , nemo non iisde est, ante quod nihil est. Profeci vehemens constans animi militia virtus
est, qua facit, ut humili loco nati, ad silmmam dignit*tem consiurgant. Clari ver b natalibus,ob animi
287쪽
8,3 De diuersis Entium creatorumgeneribuύ.
mollitiem turpitudini Vedecori seruientes, acceptam a maioribus lucem in tenebras conuertant.
DISTINCTIO III. De Domin seruo.
r. TVre natura nemo seruus es , nemo Dominus JI Ratio communis huius pronunciati est; quia omnes homines naturae conditione sunt pares, cum sinc eiusdem sortis&naturae, ex eodem parente, ad eundem finem conditi, ut iam explicatum est, expresse traditur Regula a Iuris antiqui Liberi
itaque naturae conditione nascuntur omne i quoniam unum est,in ex uno omne genus hominum.
Sunt nihilominus cui dat a natura magis apti ad imperandum , ali ad seruiendum, eaque quarundam gentium ex tarditate ingeni & stupore barbaries est, ut ad seruitutem genitae es te videantur multi itum neglectu institutionis, .seductioni essi. cacia tam improbi sunt Min viiij contumaces, tilane utile videatur illis seruitutem seruire , cumerre non possint libertatem. Ita plurimi vaga ibundorum ironum Rempublicam grau)nt, cum est occasib, produnt, Vel perdunt quos praestaret moderatis dominis seruire, laboribus exerceri, peculium colligere, vindicta praetoris manumissionem exspectare. Iuxta hunc sensum intelligi potest illud Aristotelis: a. Quidam natura serui sunt, quidam domini. l. r. Politic cap. r. 3. 3. Vbi loquitur in hunc modum : Et satim Abarin hac disserentia es, Ut quadam ad imperandam, quaedam se parendum fuerint nata. Probat id in antimalibus , ac idem ad homines na-
288쪽
tura seruos sic procedit Praeterea mas cum foemina comparatus metiar es , hae autem imperio parere ae bet. Eodem modo se res etiam habeat in omnibus hominibus necesse es Quicumrue igitur tanto cateriah,minibas frunt inferiores o deteriores , vanio a riemur orpori, C homo fera rasa tales autem fanti , quor in pus in usu corporis positum es, dec. yi sunt serui natura , quibus metius est huic m- perio parere Natura enim seruus est is, qui alterius
esse potem ideoque cr alterius es. Intellige, tales
naturae conditione magis idoneos est ad seruiendum, quam imperandum, iuxta explicationem praecedentis Proprre autem nemo natura seruus est, ut diximus; cuius etiam signum est, quod in statu naturae integiae nulla fui siet seruitus, ut communiter docent Patres, Augustinus lib. 9 de Ciuit cap. II. Gregor. lib. 2 i. Moralium c. i. alij, ac ratio est;
quia seruitus est poena peccati. Loquimur autem hic de seruitute personali, quae a persona debetur personae. iure gentium introducta est in eos praecipue , qui bellum iniustum inferunt. Iuxta illud: Iudice me fraus es concessa repellere fraudem
Armaque in armatum sumere iurasinunt.
Quod si verba Aristotelis accipiantur, uti sonant. de seruitute proprie dicta, sententia illius absolutὶ falsa meneri humano perniciosa est. Hinc enim supelbissima Graecorum sapientia ius putabat, Barbarorum nationes imperio subdere, iustumque esse bellum, Videteriores parerent melioribus Uesererbe φιλαυασα meliores iudicabant; cum tamen constet, multa barbaras gentes, innocentius modestiusque
vixille Graecis. Quod etsi minime facerent, non idcirco debellandi tamen , sed monendi potius Merudiendi barbari. Cur enim tibi serviant, cur ius vitae necisque in eos habeas, quia callidior illis es
289쪽
s o De diuersis Entium creatorum generibu, 3. Quissae es fui isris in lys, quae adfatum vitae
pertinent. J Ita quidem, ut noli possit ad ea, nisi suo consentia obligari. Patet id in Matrimonio, Saccr- dotio, Caelibati, Religione c. In his enim nulla otestas humana quempiam potest contra suam vo-untatem obligari cuius ratio est, quia huiusmodi onera, quae homini perpetu adhaerent, in negotio salutis tantum in utramque partem momenti
habent, sponte suscipi debent non ve Uex alieno
arbitrio pendere. . Qui sienti onus sentire debeto commodam. Est haec Regulas F. Iuris in sexto, quae intelligitur nota solum de proprie dicto seruitio; sed etiam, ac stiori ratione de lati sis accepto, siue de qualicunque famulatu vel obsequio Et veritatem obtinet in i)s, in quibus nec lex, nec aliqua obstat praerogatiua Sic, v. c. Clericus, qui seruit altatio, aequum est,ut etiam vivat de altario; contra: qui percipit fructus emolumenta Ecclesiae, suo illi ossicio 1eruiat necesse est quia iuxta tritum illud : Ben sciam daturpropter officium alioqui qui non sentit onus, is neque
commodum sentiat oneri annexum.
s. Rationi congruit, Ufuccedat in nere, uisubsi- tuitur in honore. Est haec Regula 77. Iuris in sexto. JVera eodem sensu, quo praecedens. Et patet infiliis, nepotibus,&alijs haeredibus ac successoribus. Sic Praelatus, qui succedit in honore etiam succedit in onere soluendi Praedecessoris debita pro Ecclesiae utilitate contracta, ita in alijs, iuxta explicationem praecedentis. Plura quae huc referri pollient, explicata sunt Titulo de rudenti Oeconomica.ύ. Nulla Seruitus turpiores, quam voluntaria. Seneca ist. 7. Voluntaria autem est, qua ro-prijs seruitur affectibus Seruit hic, ait Amorosius lib. 1. de lacobin vita Beata, quicumque metu
290쪽
Pars quinta Titulus LVII. sciliangitur, ves delectatione irretitur, vel cupiditate ducitur vel indignatione exasperatur vel moerore deijcitur. Beatus ille, qui tant minorem affectibus libortatem indulget, quanto minus ipse vult seruira vitiis:&- rationi isuum stabilia sceptrum crucem statuit affectibus , Augustino teste, etiam eruiat liber esci malui etiamsi regnet , feruus est , tot videlicet Dominorum , quot vitio
x. M pari cis a melior est conditi psidentis.J Est
Icommunis sententia Doctorum, refertur Regula s. Iuris in sexto taut tamen mutatis verbis. Vt si beneficium aliquod vacans collatum fuerit duobus a diuersis collatoribus eiusdem potestatis, is qui prius pollessionem obtinuit, potio terit iure, cum cetera ponantur elle paria. z. Nemo plus rura transferre potes in alium, quam Ibi competere dignoscatur. J Est haec Regula 7s Iu risin sexto, cuius ratio eadem est, quae dicti illius vulgaris: 3. Quod qui non habet, nan potes dare. J Nempe quod nec formaliter aliquis habet aut possidet, nec virtualiter aut eminenter, Ut explicat Medina I. 2. quaest. l. a. s. Omnin enim necessarium est, ut aliquo modo saltem in se rem contineat, qui illam in alterum transfert, ut per se manifestum est. Eodem sensu verissime dicitur, Neminem posse perdere id , quod non habet Non pos-