장음표시 사용
271쪽
781 De Auersiis Entium creatorum generibu .dinem est sol malis unitas albedinis Ita similiter in Termino Relationis pollunt duo spectari, 'resipsa quae est terna inus, scurillae termina resationem; ratio terminandi, ob quam terminat, vel sine qua non terminat relationem. Haec autem semper est ea--dem cum ratione fundaiadi, ut v. c. albedo huius parietis albi est res, quae proxime terminat silmilitudinem alterius parietis albi ratio ver terminandi
illam similitudinem est unitas formalis, seu specificaalbedinis, quae in altero pallece dicta fuit ratio fundandi. Ideo eis in albedo terminat similitudinem alterius parietis quia est eiusdem speciei .ratiotiis, cum aloedine alterius parietis.
a. Imilia sim, quorum quabitu es Uua l. 3. Meta. cap. 13.&in Categorijs cap. de Qualitate Jempe una specie; nam una numero qualitas non datur naturaliter in diuersis subiectis. Dicuntur au-
teres similes dupliciter; primis per participationem ejusdem specie qualitatis quo modo similes sunt
duo parietes albi, duo homines iusti i&c. . per proportionem, secundum quam una res imitatur, vel repraesciatat aliam quo nodis similitudo quaedam cainter Deum Sc creaturam, ideam desideatum, c verecte notat D. Thomas i. p. q. . a. 3 in Orp qq. - . . . ad I priore modo sumitur proprie similitudo: posteriure ver b lateis improprie. Iuxta priorem modum intelli itur tum praesens effatum, tum etiam id quod sequitur
272쪽
In Categorijs cap. 8 ubi addit Philosophus nullua iuratione videri quidpiam ite cuipiam, nisi ea, qη quale est. Sensus itaque pronunciati est, quaecunque dicuntur similia inter se aut dissilia ilia, talia dici ratione qualiueatum suarum. Sola enim qualitas est fundamentum harum relationum ac proinde proprietas qualitatu maxime propriae illa dicitur , quod secundum eam dicantur res esse simile si dissimiles sicuti et Raantitatem res dicuntur aequales cinaequales Licetnam inae res formaliter proxime dicantur similes aut dissimiles , per piam relationem similitudinis aut dissimilitudinis .aequales vel lis aequales, per relationem aequaluatis vel inaequantatis fundamentaliter tamen haben illam relationenas militudinis, vel aequalitatis, c. per qualitatem vel quantitatem, ut constat ex dictis numero ultimo P aecedentis Distinctionis. Quod si latius sumatur timilitudo, non tantum ea,quorum eadem cst qualitas; sed ea etiam omnia, quae analogiam habent aliquam inter se, similia dici poterunt. Notat autem D. Thomas, quςst. 23. de veritate, a r. I. ad II similitudinem esse relationem aequiparantiae tunc solum, quando forma secundum quam . attenditur similitudo, eadem ratione in utroque extremorum existit, sicut albedo in duobus hominibus. Qtiando autena forma est in uno principaliter, in altero quasi secunda-rse, non recipi similitudinis reciprocationem. Si diacimus, iniquit Tratuum Herculi similem Herculi sed
non e conuerso: non enim pates dici, quod Hercules ba-beatformam Atatu es sed olum, quod salua habeat formam Hercutis. Ali tamen existimant Lita tantum conuenientius dici, seruato proprio vocabuli usi alioquin extenso uominis significato, non videri in- conueniens, si dicatur Hercules similis statuae, ac Deus similis creaturae, quia creatura relati Cnem ac
273쪽
88 De diuersiis Entium ereatorum generibus
similitudinem ad se terminat. Ita Ferrariensis lib.
Contra Gent. c. 29. f. ad eundem.
. D milia sunt v inta similibus Lib. . Metaph. cap. 9. t.16. J Vbi addit Philosophus, quot modis dicitur, num, totidem dici alterum quodve rum est non in ratione mod ipsius relationis , sed etiam locum habet in aliis proprietatibus: attributis. Nam uti simile gaudet smili, ita dissimile auersatur suum dissimile; uti similitudo per se est malet amicitiae ita dissimilitudo causa est inimicitiae. ita in alijs cuius ratio est; quia oppositorum oppositi sunt effectus , ut explicabitu Titulo de πο- sitis. . De similibus idem es iudicium de Diff. Top. Iib. . Intelligitur&verum est, non de ijs modo, quorum qualitas est una sed de omnibus etiam illis, quae aliquam inter se proportionem habent. Vt duo homules candidi, qua candidi sunt, duo corpora aequalia , duo animalia eiusdem speciei. Horum enim omnium inter se collatorum eadem est ratio; in sensu videlicet formali, prout similia sunt, inandem qualitatem , aut quant talem , aut essentiam Communem habent.
Dis TINCTIO IV. De Proportione aequalium, crinaequa ivm.
r. π Agnum c paruum dicuntur sectiuὸ. In IVACategoriis c. 6 de Quantitate , ubi ex eo probat Philosophus, magnum paruum non tam
esse quantit es, quam relationes: quantitates enim sunt entitates absolutaeci magnum autem dicitur
suspectu parui, ως conuerso Sic columba respe stu
274쪽
aquilae parua dicitur, respectu passerculi magna. a. Nihil perse magnum dicitα mel paruum. Ibi dem, . J Quia nempe per comparationem ad aliud
res magnae dicunt vel paruae : non ver absolutecti se Nam, ut ibidem subiungit Philosophus,
mons dicitur paruus, granum millismagnum in urbe dicuntur esse pauci homines in pago autem multio item in domo multi at in theatro pauci. Quae omnia dici non possunt, nisi respective aut per Comparationem ad aliud. Intellige in rebus creatis; Deus enim absolute, absque comparatione magnus est magnitudinis eius non est nu
3. proportio es optima rerum conciliatrix. J Ratio huius ex ipsa proportionis natura sumitur, quae nihil liud est, quam mutua rerum inter se habitudo; proprie quidem reperitur in Quantitate , Ut constat ex lib. s. Elamentorum num 3. Vbi definitur esse habi do quςdam secundum quantitatem dua' rum magnitudinum ciusdem generis Impropri vero etiam de omnibus ijs dicitur, quae aliquam inter se symmetriam aut conuenientiam habent,praecipuo dei, quae aliquo modo sapiunt naturam Quantitatis, cuiusmodi susit seni, voces, pondera, potentiae, civi pluribus explicat Clauius ad locum ci
. Finiti ad infinitum nulla es proportio. Lib. r.
de Caelo tex.31. 63. Ratio est quia proprie inter se proportionem habere dicuntur magnitudines, quae naultiplicatae possunt se mutu superare, ut docet Euclides ibidem definitione quinta. Quare nec finiti ad infinitum, nec lineae ad superficiem ulla
est proportio ; cum nulla multiplicatione possit superare finita res inta itam, aut linea superficiemici ita in his quantitatibus generis diuersi Verum
275쪽
s 86 De Eut, si Entium creatorumgeneribus.
est itaque pron hinciatum de Proportione propriὶ dii sta, insentu formali, id est in ratione finiti aut insilui. At verbin sentia materiali potest res finita habere aliquam habitudine ru, seu analogicam similitudinem , .proportionem late acceptam , ad aliam inlinitam. Sic Deus tominem fecisse dicitur
ad imaginem timi laudinem suam. Item hoc sensu ait D. Besai ardus lib. de Interiori domo cap. 7.imedectus, mewma, molum , sunt una anima, Aut mater Filius , o Spiritus sanctus inus funt Deus.
Eodem sensu Theologi concedunt, inter Deum, prout est obiectum intellectus creati, de inter ipsum intellectum creatum, proportionem intelligentis ad intelligibile, quae nihil est aliud, quam habitudo quς-dam seu ordo unius ad aliud qualis est inter materiam S formam, causam .effectum, obiectum
s. qualis o proportio pariis ad partent, talis est totius ad ιηtum l. I. Meteor. t. I 2. Conuertens huius Propolitionis est ista.
6. Totum υise habet ad totum,sico singula partes ad fingulas partes. Lib. 1. de Historia Animaliuna cap. id Idem magis in specie proponit Philosophus.
l. s. de Gen. Corr. t. 7. ubi docet Eandem p portionem habere totum elementum ad totum, quam ha Linina pars ad part cm. Vera sunt haec pronunciata manendo in eodem genere, in caetera paria snt,
siue si aliunde non interueniat disparitas. In eandem sententiam Euclides lib. s. Elcmentorum Propositione i . docet'; si compositae magnitudines proportionat s De , etiam ius a proportionalessore me collia C. Vide, si placet Clauium in eum locum loc etialia sensu intelligitur illud, 7. Vt se habet simplicitet ad simpliciter, ita ima
eis ad magir. Lib. a. Topic cap. vltiimo Jotitur
276쪽
hoc pronunciat Suale Ton in . p. insp. 3. seel. o. uum. 6. probat ex illo peccatum e elle detestabilius, quo est grauius Nam peccMum ait, detestabiis es , q-ia malom: ergo quo fuerit maius naiam in his ordiis eo erit detesta&lius per actum, qui fuit malum illini ordinis. Itaque verum est axioma manendo in rQbus eluidem generis, Ho- cum obtinet niueis aliter in js, quae per se talia sunt. Vt, quia virtus per se est amabilis; ergo etiam, quo maior, eb amabilior, cita de caeterisci In alii; erb, quae per accidens talia sunt, huiusmodi coin- parat o non procedit. V. c. non sequitur absolute bibere bonum est Ergo magis bibere melius est, Ac nisi prout in codem genere, ut in bonitate, vel malitia, vel alia simili affectione sumere possunt mugis de minus. 8. Sicut se unum habet ad unum , ita duo ad iduo. J Sumitur ex eodem capite, icrum est in rebus eiusdem generis eudem sensu, quo esset in prς cedens. Vt licui sic habet unus calor ad unum calorem cita duo calores se habent ad duos. Item sicut unus calor te habet ad unum frigus, ita duo calores ad duo frigora Falsum ver est in rebus diuersi generis: Non enim ut se habet calor ad frigus ita nece linti se habet calor siccitas ad frigus
i. Sicut totumfensibile se habet ad sensum , ita ο- tum intelligibile ad intellectum Sumitur ex . . de Anima ex s. J Similitudo analoetica est in hoc, quod sicut totum sensibile notius est nobis, qu sine eius partes , cognitione actuali confusa cita etiam totum intulligibile. Item ficut totum sensibile est minusaaotum nobis , quam sin tu ita tescognitione actuali distincta lita similiter totiun in in
277쪽
a De diuersiis Entium creatornm ' eneribu L.
genter attendendum est, an limilitudo ea p*tte 1-
matur, qua res interies conueniunt i alioqui facilὸ potest contingere deceptio quia iuxta vulgate ad
io Omnis similitari Ludicat. J Ordinarie siquidem ea, quae similia sunt, in uno quidem conueniunt, se mutu sequuntur si alio ver discon- leniunt, ut mox fusiliis explicabitur. Quod nisi bene aduertatur, mala fiet conclusio. Vnde eti in istud dictum Sicut se habete se accidentale ad frinam aecidentalem cita esse μου antiale als,rmam sub tantiatim, est absolute falsum; licet a quibus d mihilosephis surpetur quia omne esse accidentale est forma accidentalis, cum omne accidens sit forma: Non verb omne esse substantiale est forma substantialis. Nam quaedam substantia forma est, quaedam materia. Ratio salsitatis est; quia in hoc di isto compara-ν instituitur, largumentatio, qua transReuditu degenere in genus.
Omne simile habere aliquid Assimile.
r. CI militudo communior es , quam identitas J Indicatur ab Alexandro Aphrod inss. Natumralium quaest cap. is Sensus est, plura sibi esse similia, quam inter se idem: non enim omne mi est idem ei cui est simile, ut per se est manifestum. Ratio est; quia qu libet res identitatem habet alat te rei tantum cum seipsia, prout existit siecundum nareturam suam indiuidualem incommunicabilem similitudinem ver,cum plurimis aliis. Vnde etiar nnullum nomen , significans aliquod En indiui -
278쪽
atium, est communicabile multis propri sed solum secundum similitudinem; quo modo aliquis dici potest Achilles , in quantum habet aliquid de proptietatibus Achillis, scilicet sortitudinem. Ita
D. Thomas I p. q. 3. . . Vsus propositi huius pronunciati esse potest, si quis e g. videns eminus Venientem Petrum, existimet, propter similitudinnem,esse Paulum. In tali autem casia a. Similitudo es causa deceptiosis J Elicitur ex lib. 3. Physico tex. 13. quod e frequentius contingere solet , quo maior rerum inter se conso mitas est. Etenim quaedam res omnin similes sunt in indiuiduo ut verbi causa , duo quadrata hii edaha,duo calores ut duae albedines ut 8. e. Eadem similitudo apparet in is, Pibus, in qu/, in hominibus gemellis, saltem secundum aliquam Proportionem ' generatim in plerisque partibus homogeneis siue similatibus , ut in partibus carnis ossis, ligni, c. Huc pertinet illud vulgare:
3. Non tam ouum us es simile. J Dicitur de quibusibet rebus indiscretae similitudinis in quibus haud facile inuenire est discrimen. Aliae res non in specie solum sed etiam in indiuiduo sint dissimiles. Vt species visibilis Petri Pauli. Item Petrus , de Paulus , Bucephalus, dcc. In his illud I Philosophis notatur discrimen , quod oriores possint a diuersis causis produci. Vt ver-Di causa , idem calor productus ab ignera, potuit produci ab ignem. Posteriores non item Mequeeni Petro dimanare potest species Pauli, c. Porrbin iis, quae in indiuiduo sunt ditanilia maxime notabilis est illa prope infinita, mirabilis
humanarum facierum ac vocum varietas. Ferme aenim:
279쪽
o De diuersis Entium creatorum gener ut
Tanta eis vultuum diuersitas quanta hominum sententiarum. Traditivi a Philosophoruta de caelo t. 12.4 63. Et salie hoc nuria est ex ijs, quae diuini Numinis prouidentiam demostrant, ut recite notauit D. Nemesius i. de Animae Facultatibus c. r. aliter enim neque familiarem ab inimico, neque uxorem ab aliena, neque filium a seruo dignoscere quis possiet; ex quo magna vitae incommoda, 4n-- Eens humanarum rerum perturbatio sequeretur. Vide, si placet, Lessium, de Prouidentia Numinis.
s. Omne Ens Enti comparatum, auces mile auo dissimile . Sumitur l. io Metaphysic. t. ri. J Vbi ita loquitur Philosophus i nne uim , quodcunque Deus aut idem aut diuersum est: disserens mero abal quo differens est Verum est pronunciatum absolute de omni omnin ente, siue substantia sit, siue accidens, siue abstractvnhritu ncretu a Naia, Aipsa identitas diuersitas, vel est similis alteri, vel dissimilis similitudine nimirum latius accepta, Vt supra dictum est, nam strictae proprie loquendo, . Vnum in subsa viti acit idem. Vnum in ruantitateD- i cit aquale. Unum in qualitatefaci simile. Vt inquit Philosophus l. s. Metap. t. o. explicatum est
Ora uesimile habet aliqui disiim; te Sumature cl. I C. Metap. t. ra, verum est eo sentia, quo dicitur omnis similitudo claudicate, siue in aliquo deficeres cuius ratio est 'ut alioqui non esset limilitudo , sed mera identitas. Sumitur autetia hic etiam si
mile materialiter, dissimile late , pro quouis diuersitate sue in substantia ipsa, siue in quantitate, aut qualitate, aut ςteris adiunctis: Namsi pressε&specificatiue limatur pro conuenientia in no
280쪽
sione quaedam omnin similia sunt in ili4iuiduo, c. duo calores ut . duo quadrata bipedalia, ut diximus huius Distinctionis num a. 4. 7. Omnis comparatiosit mi e comparata disincta. JSumitur ex eodem textu, verum est eodern sere sensu quo omnis bonae divisiqnis membra dicuntist esse distincta opposita. Ratio huius pronunciaticlara fit ex naturai quid dit ite comparationis, quae dicit relationem unius ad alterum,Vel aliquorum inter se ob mutuam habitudinem seu proportionei'. Nec sane institui potest comparatio in uno Vt unum
est quia id dicit indiuisionem a seipso Nisi forte
idem ad seipsum conferatur in ordine ad tempus vel alias circunstantias mutabilitati obnoxiv tum etiam illud ratione diuersorum lcmporum vel aliarum circunstantiarum, sufficientem distinct ionis a. tionem habet , ut notat Alexander Aphrod in
Topic. c. i. c8. Comparatio uansit ni in rebus eiusdem generis. Sumitur exl. 7. Physici t. 2 i. Q. 2 . refertur a
Commentatore inci . . Physic. t. 7 i. Ratio est; qui co 'paratio ex sita natura est alicuius ad aliud assimilatio,in consideratio in quo conueniant, in
quo discrepent quod non fit proprie in ijs, quae pri-m diuersa sunt,4 genere discrepant. Nam Vt Hirquit Aristoteles loco citat DEquio caniι, merassior sit , conferri p67knt a mox er aqua conferri nequeunt. Qua etiam de causa non recte quaeritur, Vtrum Galenus fuerit doctior, quam Bartoliis ; sed potius an Galenus Hippocratem, an Bariolus superauerit Baldum Vnde Aristoteles ibidem , ad dignoscenda ea, quae recte inter se conferri possunt, requirit, visne viai uoca, di non tantum analogiccanter se coia ueniant. Intelligitur itaque pronunciatum, de propria rerum inter se comparatione; a