장음표시 사용
261쪽
8 a. De diuersiis Entium creatorum generibus. DISTINCTIO IV. humore, siccitate
r rar Umidis ima quaeque' incalescunt O refri- Lagescunt quam maximea. 1 de partibus animalium, ubi ex eo probat Philosophus, cerebrum hominis cum humidissimum sit, maximam desidetare tutelam , quia nimirum vehementibus alterationibus caloris .frigoris est obnoxium, unde varia prouenire possunt totius corporis symptomata. Σ. Humorum subtilium ham modico motu multumaebilitatur. Resertur ab Alberto M. l. .de animalibus Tract. a. cap. Ratio est , quia facibus isti
commouentur, ,el incalescunt vehementius, vel in frigidantur, ut docet Aristoteles l. 1. de Partibus aiumalium c. l . unde sequitur totius corporis alte
ratio S defatigatios Humida innium difficillim concoqunntur. Caeteris nimirum paribus traditur ab Aristotele in Problematis sec. . num I . Vbi id usu experientia constare docet Ratio tum ex frigore sumitur, quod ordinarie humidis alimentis admixtum est, tum ex constitutione ventriculi qui minus apprehendere potest humida, vim suam in ea exercere dixi caeteris paribus quia si vel ratione nutrimenti, vel digestiuae virtutis disparitas aliqua aut impedimentum obueniat , vel aliunde oriatur improe ortio , potest accidere contrarium. . Humidum excellens mortem accelerat. Traditur
ab Alberto M. l. de morte lita Trach. 2. . . Ratio est quia, ut ibidem docet cap. S. superfluitas
262쪽
Pars quinta Titulus X LIV. 8 3
humida , contraria est&corruptiua caloris vitalis, cuius absumptione vita abbreviatur: Vir enim siccitas acuit excitat calorem proinde ima illius dicitur ita humiditas obtundit illum dc deprimit. In hanc sententiam Hipto crates i. a. Aphorismo docet eos, qui natura admodum obesi 'ingues sunt, citius interire, quam graciles; Aristoteles i. a. de part Animal. cap. S. celeriter consenescere dicit.qui valde pinguerint quippe qui modicum sanguinis habeant, cum praecipua illius copia in pinguedinem abeat: Quae autem parum sanguinis habent, hae ad interitum sunt opportuniora:interitus enim inopia quatgam sanguinis est. . Siccitas est lima cauris. Petrus de Naer de Iuvent. aene istute l. I s. J Ita appellatur; quia acuit
excitat calorem, ut e contra humor cum obtundit, iuxta explicationem praecedentis. Vtuntur hoc pronunciato Conimbricenses in l. l.de Gen. Cor-xup cap. 9 q. 2. a. s. ad 2. Et inde probant maiorem agendi acriminatam inesse carbonibus, quam flamma ignis id enim contingit non solum quia in illis est maior multitudo materiae, in qua gradus qualitatis crebrius geminamur; sed etiam ouia non parum iuuatura siccitate calor cum illa sit quasi lima huius ipsum acuens expediensq;,ut compendio
263쪽
8 ι De diursis Entium creatorsm generibus.
DIs TINCTI PRIMA. De forma o Figura ingenere.
L. T Igura es charactersubstantiae. Ita dicitur comis muniter; quia est quasi tessera quaedam peculiaris latentis essentiae quatenus nimirum ea, quae ijsdem lineamentis affecta sunt, vel specie eandem formam substantialem obtinent, vel certe propin- Π mi quod propterea addo quia ex cognatione aut imilitudine figurino semper colligi posse unitatem speciei patet in plerisque seminibnsri fructibus. qui in rotundam Egiem conglobantur distinctam nihilominus specie naturam habent, vi recte aduertit D. Thomas 3 pari. q.
1. Minima muriatio in Figuris murat pectem. Celebre illud Mathematicorum pronunciatum desumitur ex lib. de caelo t. 23. Veritas illius patet in quadrato v. c. cuius termini si vel parumpet mutentur, iam non erit quadratum , sed alterius
specie figura. Intelligitur itaque de specie Figurae: non autem de specie Quantitatis: hac enim linea v. c. rectam circularem vel quadratam non differre certum est, inquit Fonseca in L . Me t p. cap. q. 3 sec. . Et ratio est mula eadem manens in entitate linea, potest nunc recta esse, nunc obliques; sicuti idem numero brachium alias incuruatui, alias in rectam extenditur. Mutatur ergo non
264쪽
entitas quantitatis; sed modus eius siue figura, quo etiam modo: Omnes numeri disserentes sentialiter differunt, ut explicatu est Titulo Aequantitate dist. 9. 3. Magis Gmi,us non diuersificant oeciem Sumitur ex eodem textu, clarius ex lib. 2. Top. c. vltimo J Intelligitur de eo rerum genere, quae non consistunt in indivisibili, ut sunt res Mathematicae, in quibus minima variatio potest mutare speciem ut
iam dictum est; sed quae possunt suscipere magis dc
minus, quaeque eiusdem generis sunt mordinis in his siquidem non mutatur species rei, in entita te sua essentialiter, per magis minus praecise Vemaior vel minor intensio aut remissio in alore v. c. non mutat speciem caloris: Neque enim esse calidum, s. doeilia calidum ut 8 faciunt differre specie physica sicuti neque albedo niuis, quae maior est, disseri specie balbedine parietis minore: namque hic intercedit differentia accidentalis, secundum maiorem minorem participationem eiusdem specie qualitatis Lege, si placet, D. Tho
6. Figura nou recipit intensionem aut remissionem. Traditur a D. Thoma a. 2. q. 1 .a. s. Ratio est, quia ut ibidem notauit S. Doetor, talis qualitas in sua specie formaliter constituituris quasi completur quadam indivisibilitate , t v. c. quod talibus ter minis seu lineis claudatur. Item,quia Figura est quidam terminus quantitatisci unde cum quantitas non suscipiat intensionem aut remissionema nec figura illam rectiliet maxime cum terminus, Ut sic, postulet indivisibilitatem. Qilod autem dicatur pulchritudo pollie in te di, remitti, quae est forma quaedam sita ingurii id in tantum accidi: in quantum illa
hostat aliqua pas ibili qualitate ut albedine vel aliasiinili: Neq; illa proprie ad quatia specie qualitatis
265쪽
8 ς ε diuersiis Entium reatorumgeneribus
pertinet, ni a ratione lineamentorum. 3. Figura sim mobilibus sumitur exl. s. Metap c. I . hoc est, iuxta communem interpretum sententiam , inquantitatibus,nimirum tanquam in subiecto proptioin immediato.
i. Igura circularis est perfecta l. et de caelo t. 22. J ubi id probat Philosophus hac ratione Persectum est id cui nihil deest imperfectum, vero cui deest aliquid atqui lineae quidem rectae semper addi aliquid potest non ver lineae circulari, quare patet, perfectam esse lineam, quae circulum cor
2. Figuras haerica admottam en aptissima. Ibidem&l. 3. de caelo t. 69. Rationem addit quia mini, ma talagit, cum nullus in ea sit angulus,nullus anfractus nihil denique quod eius reuolutionem impediat; cum praeterea locum semper eundem rotunda figura, si conuertatur, obtinere possit. Intelligitur , taque,& verum est de motu circulari Nam ad motum progressivum inepta .inutilis est, ut locol rius citato clare docet Philosophus. Porro ob vo ubilitatem dictam figura rotunda inconstantiam designat, uti quadrata firmitatem. Vnde Sapientia in quadrato haerens, Fortuna globo pendens a veteri-Dut pingebatur, iuxta illud. V ιθhara Fortuna, cubo sic insidet Hermes. rtisus hic mar- , camur illa praee f. Linea circularis omnium eis minima. L a. de caelo
t. 29. Vidclicet non geometrice sed physice ,
266쪽
in ordine ad motum,ut recte interpretatur Niphus; multo quidem minori tempore idem spatium confici potest supra lineam rotundam, quam supra rectam, ut perspicuum fit ex dictis. . Uoperimetrarum Figurarum ni ioco illa, qua plures habet anguus. JFigurae soperimetrae dicuntur illet, quae aequales ambitus continent, iunt duplices, regulares,&irregulareo. De regularibus verum est pronunciatum. Sic hexagona Figura maior est Pentagona eiusdem circumsecentiae, &illa Tetragona, siue quadrata &ista Trigonasiue triangulari Ratio est , quia illae plura laterari plures an .gulos contiiὶent, ac proinde pauciora excludunt. s. Circuiaris Figura omnium sperimetrarum es capacissima Sumitur ex L . de caelo t. i. J Ratio est, quia nihil excludit. Vtrumque hoc pronunciatum utile est,ad cauedum errorem illum vulgarem Geo-daetarum circumforaneorum, qui cum Geometriae
ignari sint, putant omnes figuras , quae aequales ambitus continent , eis inter se aequalesci Et quos agros voci obambulauerint ijsdem passibus, eos putant aequales continere areas, in quo turpiter cum magno saepe Agricolarum damno hallucinantur. Vide, si placet, Bartholomaeum Pitiscum, libro Problematum Geodaeticorum in fine Problematis secundi.
6. Vulnera circularia. Fcilium natur. Caeteris ni mirum paribus Ratio perspicua est ex dictis; quoniam latera ipsorum maxime distant cum circularis figura omnium sit capacissima. Ac proinde distici Ilus in unum coalescunt.
267쪽
8 8 De diuersiis Entium erearorumgeneribus.
Velationibus in genere. DISTI NCTIO PRIM A.
Series relationum. I. Tra latio generatim alia est secundum esse, alia L secundum dicir. Relatio secundum esse alia est realis, alia iationis. Nam iolata rationis sunt suo modo relata secundum esse haec si qui deni, etsi non habent verum ac reale esse tamen secundum illud esse, quod habent per intellectum , non solum dicuntur; sed etiam sunt suo modo ad aliquid. Vt recte notat Sua reet disp. 7. Metaph. sect . . n. 8.δε patet in relatione generis speciei, ac similibus. 3. Relatio realis alia est praedicamentalis, alia transcendentalis. . Relatio praedicamentalis alia est eiusdem appellationis Vt limilitudo, dissimilitudo, aequalitas, maequalitas Alia diuersae appellationis quae subdiuiditur indigniorem siue superpositionis, ut Paternitas, Dominatus in in minus dignam seu suppositionis ut, Filiatio, seruitus, Jcc. De singulis his more nostro agemus.
De natura C proprietatibus relationum. i. Elatiοpradicantentalis saccidens reale, cuius I totum esse en ad aliud es . Sumitur ex Lirae.
268쪽
dicamentorum capite de ad aliquid.J Dicitur prinio accinens quo excluduntur tum relationes diuinae, tum substantii: creatae dicitur secundo Iale, quo excluduntur relationes rationis, dicitur tertio Cuius ictum esse, dcc id est, cuius tota essentia consi sti in mero respectu ad aliud , tanquam ad purum terminum quo excluduntur relationes trans cendentales M secundum dici, quarum totumelle non est positum in mero respectu ad aliud tanquam ad purum terminum , cum sint enti: absoluta, ut communiter docent Philosophi Porro cum dicitur totum esse relationi. non excluditur Om, seu inhaerentia relationis in subiecto ; sed sensus est, in relationibus praedicamentalibus formaliter sumptis nihil esse absolutum neque esse relationis sistere in subiecto incut esse accidentium absolutorum sed etiam ordinare subiectum referre actu ad aliud: scilicet ad terminum in hoc esse post formalem rationem
a. Relatasunt ut natura Ibidem fid est uno relativorum posito et existente, ponitur alterum, tollitur alterum , neutrum in causa moens , aut destruens alterius. Vt sip ter, est etiam filius . de contra. Item si
non est films, neque erit pater Verum est hoc dictum non de relativis transcendentalibus quia non
sunt simul natura:c unum no respiciat alterum terminum purum, sed etiam munus aliquod circa illud
exercea permodu causae, vi notat Suare dis Metap.sec. . n. 9.&seqq. versi intelligitur de praediis Cametatibus mutuis, ut sui pater&filius)&suptis tornaaliter: non autem materialiter seu fundamen-
269쪽
88o De diuersiis Entium creatorumgeneribus.
taliter: Nam pater, quatenus homo est ante filium. Sicuti neque accipi debet de relativis non mutuis; ut suot scientia, scibile. Et si enim scientia posita, sonatur scibile non tamen illa sublata hoc tolitur. Legei, si placet, Suare loco citato sec. i
s. Relata dicuntur ad ea, qua conuertuntur. In Categoriis cap. 8. J Alij ita proponunt Retita dicuntur ad conuertentiam. Sensus est, relativa blere explicari per suum correlatiuum , ita ut detur in ijs conuertentia mutuae depcdentiae quoad explicatio nem. Quia enim relativa reseruntur ad sua correla tiua, quae vicissim aliquo modo reseruntur' etiam dicuntur rect ad sua correlativa. Vt pater v c. recte dicitur fili pater,in filius patris lilius Q Do
minus recte dicitur servi Donninus , a seruus Domini seruus. Conuenit autem haec proprietas omnibus relativis, etiam transcendentalibus , si modo recte assignentur eorum correlativa. Ut docet Aristoteles ibidem. Nam scientia recte dicitur scibilis stientia, de scibile est scientia scibile, Mala re-Ele dicitur alati ala, Malatum, ala alatum in ita de
de iiὸ cognosci necesse s Ibidem J Disputant hic
Philosophi, utrum hoc effatum intelligatur de e sentia retati uoriam, an de existentia Auerro es enim vult intelligi de essentia; ita ut si cognoscatur unum relatiuum,cognoscatur etiam alterius essentia: Am monius verbac Boetius intelligunt de existentia, 'non de essentia, ita ut si cognoscatu unum relatiuum, cognoscatur etiam aliud existere , etsi non cognoscatur, quid illud sit. Sed distinguendum est; ita ut in relativis, quae vocantur AEqui parantiae, non solum cognoscatur existentia , sed etiam eiIentia.
270쪽
pars quinta et itutis LVI. 381
ut V. c. si cognosco hunc parietem esse similem alteri, hunc parietem esse album etiam cognosco alterum parietem esse album;alioqui nihil mihi coimuaret de similitudine. In alijs ehatiuis non aliud necessiario cognoscitur, quam existentia correlativi dnocenim, ut cognoscam dominum, satis est, si cognoscam existere aliquod eius seruitium Lege Suarea, loco cit sech. I 6. n. o. F. reiatione non denominaturaliquid quaisexte
l.2 contra Gent. c. is ubi mox subiungit Non enim HenominatAν aliquis ater, nisi a paternitate, quae/m-
ut Intelligitur de Relatione seu denominatione res: pectiva, qua aliquid dicitur reserri ad aliud haec enim neque exterias existit, neque est extrinsecas quia quod extrinsece deilominat, potius resertur ad apium, quod denominat, quam reserat illud; sed est: intrinseca, de quasi inhaeret ubiccto. Habet enim relatio aliquid commune reliquis accidentibus an Iogichtamen nimirum, quod sit in alio, id est in subiecto. Et habet aliqiiid proprium, quod videlicet sit ad aliud, id est, ad Terminum quae duo, 6 ieiu e se ad si in unum idem esse in relatione, nec
cistinguuntur a parte rei. 6. odin nequaque relatiu es ratio dandi propriam retition m idem es ratio terminat di alteram
1d eqq. estque principium generale de Relationum termino ac fundamento proximo pro cuius explicatione notandum est, quemadmodum infun-
clamento relationis possunt duo spectati, prim res ipsa, quae est undamentum , id est, quae fundat te- latro 3em. Secundo ratio fundandi, ob quam funda vel sine qua non undat, vi v. c. albedo est undamentum similituditata, αρvis dandi hanc similitu Knia