장음표시 사용
291쪽
so a Deaiuersiis Entium creatorum generibiu se auferri quippiam ab illo , qui eo omnino
. Non tui pesiidetur, erusLab omnibus eancupiscitur. Traditur ab Alberto Magno in lib. i. Ethici trach. . c. 1 ubi refert sententiam Theophrasti in libro, qui Actalas dicitur, negantis uxorem ducendam elle viro studioso e quod querelae illius impediant ab operibus felicuatis sollicitudo de custodienda uxore a studio bonorum,' , t ait, foeda est, οπcupisci pusthra, conchpistitur, crquo omnia concupisit vel ab omnibus concupiscitur, non tuto sidetur. Quae sententia licet per auxesin & hyperbolem dicta videatur; cum in multis honestis matronis contrarium accidat constat tamen
tibi vetitas effati propositi, quoad ea, quae communiter in hac vita possidentur , ut perspicuum est tum ex allato modM, tum ex aliis quamplurimis
3. Meum, tuum unt causa potissima disse ο- num J Sumitur ex lib. 2. Politic cap. ω3. exl. s. Politic cap. r. Vbi Philosophus diuitiarum abundantiam fontem vocatseditionum; ac refertur is D. Chrysostomo, Homilia 33 in Genesn,&sermone de S. Philogono, Tomo . ubi meum G tuum dicitur essefrigidum verbum , utpote cuius maligna activitate Caritatis ignis extinguitur tollitur concordia ac pietas Christianari Quemadmodum
enim ex unione animorum nascitur rerum communio, iuxta illud Amicirum omniafunt communia ita contra , litium ac discordiarum seminatium est Proprietaria Ierum ex natura sua communium possessio m concupiscentia. Cuius rei veritas quo diana fatis constat experientia. Etenim verissimὶ
in Catholica sua Epistolab Iacobus est: Vnde belu
292쪽
c uires in iobiu nonne hinc ex concupiscentiis vestris, quae militant in membris mesri4 sacci cap. v. r. ii eandem sententiam Poera, nescio quis Sida denotris tollaspronominaret ιιν, praelia coarent, pax sine sit oret. Porro dissensiones, lites aliaque grauiora incommoda, quibus genus humanum ob habendi desiderium quotidie pulsatur, non tam oriuntur ex rerum communium ac dominiorum diuisione ac proprietate, quia ad pacem ac concordiam tuendam , illa communi gentium iure introducta est , ut bene notat Lessius,&explicatum a nobis est distinctione de Iu . re in genere sed potius omnia ista proficiscuntur ex inordinata hominum cupiditate ac improbitate. Vnde subdit Apostolus ibidem: concupiscitis: non habetis , occiditis. Retilis oe non potest adipisci: litigatis cor belligeratis . non haberιι, c. Consule, si placet, Cornelium Lapide in locum ci
6. malὸparta mal dilabuntur. J Plautus in Poe'nulo Veteris huius pronunciatii quod Festus Pompeius ex Naevio citat fidem .historiae confit mant,4 exempla, non vetera modo sed domestio etiam mutua Tandem enim diuina Nemesis serit auaros: improbos. Vno temporis momen to saepe aufert opes multorum annorum iniustis laboribus congestas. Vt vel in primis in his locum habeat istud: Di laneos habent pedes Oedferrear ma
293쪽
De diuersis Entium creatorum generibus,
D Diuite Paupere. rum sit celebre istud sacrae paginae Elogium.
Graecis pariter in Latinis aui oribus frequeter usurpari solitum, non experietitia modo quotidiana sed omne suctro historiae contestantur . . Nam argenteis hastis plurima expugnantur, quae ferreis non cedunt, Largent angina ui iustitiae tribunalibus crebri, dominatur, S sapientia ipsi muneribus vincitur, iuxta illud Deuteron, 6. excce an oculos apsentum mutant merba iustorum. Et certe nulls m peccatum est, quod non auarus homo com imittat, ut diues evadat cum autem opes cupitas Obtinuit, pecunia, cui obediunt omnia, illi fomentum est, ut omnia mala desideriau conatus exequatur, praecipitando sese in omne genus vitiorum, donec non solum charitatenari iustitiam sed etiani
Fidem ipsam abjiciat, quae est Christiana Religionis
fundamentum. Bene hoc periculum nouerat sapiens ille Rex, cum peteret a Deo Diuitias ne dederis muhr, neforte satiatus idiciar ad negandum, G dicam,quia es Dominu LProuerb. o. v. . Et licet huiusmodi Deum non negent, an ut tendo fidem multi tamen fictis ipsum negant, uacidontes in auserandam auaritiae idololatriam,vi eam nominat Apostolus Ephes . v. s. Vide, si placet, supra, DHin Chionem de Avaritia, ea de causa pecuniae, non absque rationeDcultates, a nonnullis elle dicitae putantur , quod rerum omnium ficultatem inuasi facilitatem prabeant,
294쪽
Pars quinta Titulus XLVII. sol
Graecorum imitatione, qui iacilitatem Δί opulentiam uno verbo significant. a. Diuit, qui excedant , difficulter obediunt rationi. Lib. . Politic cap. i. J Ratio: em assignat
quia per se superbi hunc, nee imp erium cui quam
pati molunt , nec sciun . In eandem sententiam D. Thomas in l. 6. Politic lect. . , Diuites eta ipsa abundantia inclinati ad contumeliam i ad alia iniuriosa, ac parum curare de iniustitia. Ordinarie siquidem diuitias velut indiuiduae sociae comitantui insolentia&arrogantia ut projnde rara sit virtutic opum societas, quemadmodum perrara est eruditionis ac diuitiarum. Praecipue tamen in silescit animus opibus nouis ut plerumque nihil pene ijs qui subit in altum subuecti sunt, inhumanius sit, i c
3. Animi elatio avertate domatur. Sumitur ex lib. I. Moral. Eudemiorum cap. 3. lib. . PO- litici cap. i. v bi docet Philosophus, homines in magna indigentia constitutos, dei j ci animo &-iles evaderes; quo fit, ut saepe gerere magistratum nesciant sed potius ad parendum seruiliter natielle videantur. Veritas huius clara fit per explicationem praecedentis, cum oppositorum eadem stratio Constat nihilominus noli rar Magnorum virorum Regum ortus egenos fuisse & ignobiles Tulli Hostili incunabula agreste tugurium
excepit Servius Tullius a seruo imperium tenuit, protulitque in imperio conditionis suae aaomen i septies Roma Consulem ab aratro Marium vidit, dcci . Agrico Lin nouum annam diues s. De ijs dicitur, qui spe futuri compendii sunt diuites, a cibimet rerum amplarum expectatione dandiuntur,
quod praecipue cotingit Agricolis,cum opes eor; in
295쪽
sos De diuersiis Entium creatorumgeneribus.
herbis sunt, id est, quando fruges eorum nonduin maturuerunt sed spem modo bonam de se praebent. Tunc enim maximὸ, pes ab agricotis.
s. ηη quam parum es , 3ην soli es. J Seneca Epist. 1 o. ad Lucilium probationem assignat ibi.
deis; quia plη Iuppiter non babet , qu tame omnia rosidet.
6. Nunqηam fatis est, quod multum est. Idem ibid. JQuo autem sensu id intelligat, patet ex verbis, quae subdit pia Darium c Indos pauper es Alexander Praced , quaerit quod suum faciat, scrutatur maria
ignota, in Oceanum classes mittit nouas,. tita dicam, undac Lustra perrumpit. Quod naturastis es, homini non es. Neminem pecunia diti itemfecitam contra nulli non maiorem cupiditatem iniecit. Luaris quae si huius
rei eausu plus incipit habere posse, qui plui habet.
. Vi Iuso me situs Christianornm diuitiae sunt. S. Hieron. Epist ad Paulinum Presbyteru. Veritas huius perspicua fit ex dictis. In eandem sententiam Aristoteles i. . Polit. c. I i. docet tranquilliorem elleoptabiliorem vitam ciuium mediocrium, quam potentium ac principum isoniam enim in confus es, inquitame socr3 ie ac medium spe optimum consat bο-norufortunae mediocrem pes estione omnium esse utima.
8. Assatim diues es , qui eum Chris pauper es.
S. Hieron. in Regula c. de Paupertate. Quid enim eum deficiat, qui Deum amicum habet, cuius sunt omnes mundi diuitiae, qui sine dubio prospiciet illi, si ita expediat Lazarus deserebatur ab hominibus. At protectus sui ab Angelis nec unquam diues ille Lpulo latum cordis solatium cum omnibus suis diuistiis ac deliciis habuit ac ipse Lazarus cum suis taceribus4 miseriis. s. Non es census in crimine;sed assectus. S. Greg. I. io Mor. c. 7. J Sensus est; non est culpa, bona
296쪽
fortunae possidere, quae Deus creauit' distribuit; sed culpa est deprauatus affectus, quo illa o uidetur: quem si morti licet homo,& bene diuitiis utatur,erit ipsi Deo similis, qui aeque diues ac sanctus est, quique, uti potentes non abjicit, cum ipse sit potetis;ica similiter cum ipse sit diues non abjicit diuites.
De Actione lasson generatim. DIs TINCTIO PRIMA. Varia λοnxm diuisio.
i. Ctionum alia est substantialis, quae termina II tu ad substantiam, ut generatio talia accidentalis , qu termuratur ad accidens, ut calefactio. a. Alia actio est interna,seu immanens, ut intelis cito volitio,&c quae manent in illo principio,a quo eliciuntur, nec versantur proxime circa materiam externam Latia est externa seu transiens, quae ab illo principio, a quo procedit, transit vel progreditur ad aliud, fere versatur circa materiam externam ,
ut calefactio, quae ab igne progreditur, & transit
3. Rursus alia actio est humana seu liboea , qua per rationem dirigi potest, quales sunt prim actiones voluntatis secundo etiam operationes intelle' et is Maliarum potentiarum prout subsunt voluntati r Alia est naturalis leti necellatia in determinata ad unum, ut nutritio , Vegetatio, c.
. Plures, quae huc adferri ossent distinctiones.
297쪽
yo De diuersis Entium creatorumgeneribus
commodi iis explicabimus in sequentibus. Vide, si placet, Dialecticam Durrieu.
r. A ti est itimus ac Ius agentis, quo medi4nte in Asit flectui. sumitur ex doctrina, quam dc Actione d Passione tradit Aristoteles l. 3. Phys. 3.& verum est in sensu formali. Ratio est; quia id, per quod agens actu agit in effectus actu fit, proprie est actio .passio diuerso respectu ; sed per ultimum
actum, seu exercitium potentia activae agens actu
agit: effectus actu sit, proprie est actioin passo diuerso respectu In re verbive in sensu materiali est ipsa dependuntia effectus ab cssciente. Dicitur autem actus vlimus, quia ipsa etiam potentia activa, aqua elicitur actio, est quidem actus agentis mon ta
a. Idem motus es actus agenti patientis. Sumitur ex libro 3 Phys. c. s. t. 12. J Sensus est eundem numero motum esse desactionem a parte rei, lassionem, secundum diuersos conceptus siue, quod in idem recidit, actionem, passionem,' motum non distingui rem sed ratione duntaxat. Explico probo actio, passio,& motus neque sunt res di-4tincta , neque sunt modi distincti a parte rei; sed sunt vitus idem qui, prout forma exit ab agente, dicitur actio,in denominat agens prout recipitur in patiente, dicitur passio ruenominat patienc prout est fluxus, via, seu tendentia subiecti, ad formam dicitur motus, seu mutatio denominat mobiles sicuti realiter etiam, Eadem es
298쪽
Pars quinta Titulus XLVIII. so'
Athenis Thebas, s Thebis Athenas ' disseri tanturatione seu definitione dii enim incipimus ab Athenis, sic definimus: Hoc spatium est via, quae ducit Thebas dum a Thebis incipimus sc exprimimus : Hoc spatium est via quae ducit Athenas. Ita actio, passio , motus est unus & idem modus formae, id est , fieri seu dependentia sormae Viia fert autem sola ratione 5 definitione. Nam quatenus forma praecise concipitur egredi ab agente,vocatur actio, definitur, Ectus agentis q.a agens es:
quatenus verbio cipitur ut via seu fluxus inter duos terminos, vocatur motus,& definitur . ZEIAsantis mobilis quam Otile es: denique quatenus praecise co-cipitur recipi in patiente, vocatur passio, definitur, IIuipatient/s, gna patiens est iuxta hanc sente-tiam intelligendum est, quod ibidem ait Aristoteles: 3. Acti non est proprie idem quodpημε. J Sicuti,
v. c. doctrina non est omnin idem ratione, quod disciplitui. Et quamuis ante operationem intellectus forma exit ab agente, iecipitur in patiente, sicque ante operationem intellectus sunt egressio, motus, receptio et amen haec non sunt actu tria seu distincta, nisi intellectus illum eiusdem actum seu
modum formae semel concipiat , prout exit ab agente, non considerandes, quod fluat, vel recipiatur in passum; semel prout uit, non considerando quod exeat ab agente, vel recipiatur in passum; semel prout recipitur, non considerando,quod exeat vel fluat: sicque per diuersos conceptus inadaequatos, concipiendo eundem actum, distinguit in tres: Differunt nihilominus tria ista ratione, iuxta illud: . Acti e factus ab hoc posito in hoc. Ibidem JQuia unum, definitur sine altero, habent rationes formales,saltem inadaequale diuersas ros enim
est actus egrediens ab ag te, oti est actus receptur
299쪽
iro De diuersis Entium reatorumgeneribus
in Use Notus es tendentia mobili ad formam. Item quae omniti sunt idem in ratione sit mali alicuius includuntur tertinent ad idem praedicamentum; sed neque passio , neque motus formaliter iraecis sumptus pertinet ad praedicamenis tum Achionis , ut communis est Philosophorum sententia: im hic in nullo est praedicamento per se , tum quia est actus impersectus, quo subiectum
tendit adactum perfectum, id est formam seu terminum , tum quia ut sic, non est forma alicuius subiecti, neque ut talis concipitur; sed solum, ut via ad sermam seu terminum m ideo reducitur ad praedicamentum sui termini. Vide, si placet, Hur- rado, disp. Physic. ii. sect 3. Ar . disput Metaph. 16. sech. . Vbi quidem ostendere videtur, nequiἡem rationis distinctionem inter haec tria intercederes; sed vel loquitur quoad conceptus adaequatos 'minime praecisos , vel grammatica potiusquam philosophica distinctione nititur. Si dicas.
mouere formaliter est agere Ergo motus Armaliter est actio. Re P. Negando antecedens si philosophice loquamur, non grammatice , quia mouere est transmutare subiectum ab uno termino ad alium, demoueri est transferri ab uno termino ad alium 'uod quia non fit sine actione, ideo materialiter se includunt non formaliter : sicuti neque sermalis ratio passionis consistit in motu seu mutatione subiecti; sed in receptione actionis seu sor-naae quae tamen receptio eri coiuncta omninb cum mutatione seta motu, dc ideo realiter est idem, non formaliter.
1. Omne Leri terminatur ad actum DCommune istud refertur ab Alexandro de Ales in 7. M in physic tex. 3o Significat autem per omnem actionem produci actum aliquem seu terminum
300쪽
Pars quinta Tituta LVIII. sit actionis, qualiscunque demum ille sit. Vnde alii
dicere malunt : Omne fieri terminari ad factum: quomodo etiam creatio materiae terminatur ad eam, quae creatur materiam Ratio pronunciati
est quia omnis actio, ut actio, nihil est aliud quam productio, effectio, seu causalitas causa efficien-
sed implicat, vel mente concipere veram productionem, quin per eam aliquid producatur, de veram causalitatem actualem , qui per eam aliquid causetur, scilicet effectus seu terminus. Item:
Restio nihil aliud est, quam fieri , seu dependentia alicuius ab agente : Ergo per actionem omnem necessari aliquid fit quia repugnat fieri, nihil fieri; produciri nihil produci dependere ab aliquo non dependere Etenim dependentia non consistit in hoc, ut ipla dependeat ab agente, sed ut aliquid per eam dependeat ab agente Ergo per eam aliquid aliud dependet ab agente, videlicet
c. Nulla acti es maioris entitatis, quam sit eius ferminus. Sumitur ex lib. 3. Physic. cap. r. J Ratio est; quia omnisaelio identificatur cum suo termino ut modus illius: aluui nullus modus est maioris entitatis, quam sit res cuius est modus, ut explicatum est Titulo io. Dist. 1. num. Eapropter cum Encrationis non habeat in se entitatem realem , non datur etiam realis acti seu productio, quae immediath terminetur ad illud, veluti ad terminum suum verum&primarium licet per accidens illud secundarib resultare dicatur ad operationem acrem intellectus. Eadent de causa motus corruptiui non dicuntur esse aetabiles reales, positiuae nis prout identificantur cum termino aquo; quia terminus, ad quem tendunt , non DOH-tiuus sed negativus. Vide Suareet distinct. 7. M