장음표시 사용
311쪽
9a De diuersiis Entium creatorum generibus. rium per lineam breuissimam,id est, rectam,idque penes adaequatam' maximam distantiam locorum, qualis non inuenitur nis in linea recta vi docet Α- uerro es 3 Physic. t. 73. Nam, Disantia maxima non mensuratur, sisecundum lineam rectam. Commentator in I. de caelo. t. Com. I 8. Ratio huius manifesta est; quia omnis distantia, quae mensuratur linea curua minor est ea, quae definitur eadem linea, si esset recta. Huiusnodi igitur contrarietate motui circulari nullus est contrarius , iuxta praecedens Axioma meque ver motus caeli v. c. abortu in occasiim,vel oceasi in ortum flant contrari,aut spe cie differunt, quia uterque motus est aeque naturalis cuilibet parti corporis caelestis. 3. Natus secun aeuis naturam contrarius en motui praeternaturam . S. Phystic t 39. motus praeter naturam ille hic intelligitur, qui reuera est contra
naturam , ut patet ex citato textu, ubi in exemplum
Philosophus adducit ignem , qui sursum quidemnitur natura deorsum ver praeter siue contra naturam,&ipssius motus secundum nataram cotrarius est ipsius motui praeter naturam quoniam 6. motus sursum contrarius es motui deorsum. F.
Physic. t. 19 LRationem subiungit ibidem quia
hae sunt propriae contrarietates loci sic ignis ea latione, qua supera petuntur, terra autem, latione' aad infera loca acceditur,feruntur natura;& lationes ipsorum sunt contrariae, quandoquidem. 7. Contrariorum contrari' sunt motus. la. de cςlo. c.
3. Intelligitur de motu utrobique naturali vel violento si enim alterutrius naturalis, alterius corporis motus violentus sit, potest fieri, ut non contrarius; sed similis utriusque sit motus: ut . c. motus naturalis ignis sursum, motus violentus lapidis ad eundem locum. Ratio pronunciati est; quia motus natic
312쪽
ralis sequitur natura rei cuius est motus. Hinc motus ignis altris contrariatur motui terrae laquae; quia haec elementa sunt inter se contraria. Hinc etiam non bene conuenit homini miti S iracundo quia motus 5 affectiones hominis mansueti repugnant affectibus iracundi.
IN mouentibus motis non datur praes.slam nitum Sumitur ex S. Physic.c. s. ωexa Metap. t. S.ISensus est,in omni motionum genere deuenie- dum esse tandem , Istendum in primo aliquo mo tore,qui cum omnia alia moueat, ipse sit immobilis omnin bin independens ab alio mouente, ut pluribus explicatu est ad illud: Omne quod mouetur ab alio mouetur, Titulo cauae sic senti, dist septima Sic etiam in omni actionum serie datur finis aliquis vltimus qui est mouens metaphoricum m quo sistat intentio, ut docet Aristoteles i. I. Ethio c. 1, ubilii Clitit: ueque omnia ob aliud eligimus in infinitumemmsieret progre sus manusque inanis appetitus noster esset. De qua re, vide, si placet,quae diximus Titulo P causastetati dist. 6.
2. Primum mouens in unoquoquegeneres n/n motum in illo genere motus. Sumi Lexa. Physici c. i.&
.PRatio manifesta est; quia alioqui non esset primam in illo genere motus, quod est contra hypothesin sic v. c. sol illuminat; sed non illuminatur: ignis calefacit sed non calefit ,4 ita de ceteris. Vide
313쪽
De diue bEntium creatorumgeneribus. 3. Primum mouens es immobile. 8. Pliysic t 4. M . Metap. t. 29. Vbi rationem hanc assignat philosephus , quia ne in mouentibus detur processus in infinitum quod fieri non potest, ut constat ex dictis necessarib constituendum est aliquod agens,
Quod semper moueat ea,quae mouentur,manens ipsum immobile, eandem doctrinam habet Aristote Iesa Physic. L s. ω86. Vbi addit illud sempiternum e spe mi infinita pollere. Intelligitur itaque pronunciatum de primo uniuersalissimo omnium motore Deo,qui uti omnis impersectionis ita mutabilitatis est expers, solus'at in 1sentia, ut loquitur Philo in libro, quod deterius insidietur potiori.
. Proprium est primi motoris mouere non motum. JCommune istud scholae Peripateticae Axioma desumptum est ex textu modo citato , de resertur a D. Augustino I. 6 de Genesi ad liti.&lib. s. de civit. Dei cap. s. Vera eius interpretatio est huiusmodi: Proprium est primi motoris mouere non motum, idest,agere independenter a superio e causa conuenit soli motori supremo, qui est gloriosus mus
Item propriuest primi motoris mouereno motum, actu scilicet vel potentia, quoniam neque actu mouetur, nec ulla potentia est mobilis, iuxta praecedens Axioma. s. Proprium es primi Hieranti alterare, cum ipsum non alteretur. Sumitui ex eodem textu Verum est eodem sensu, quo proxime antecedens sin hoc enim distinguitur primum mouens seu alterans, a secundis mouentibus4 alterantibus, quod illud nec motum taut alteratum actu, nec potentia mobile aut alterabiles, haec verbiel actu sint mota aut alterata, vel certe moueti aut alterari possint quo sensu verum est istud. 6. Nullum coetus mouet non moIgm. Resertus a
314쪽
Commentatore in . de caelo t. 3o dc a Themistioin 8 Physic. t. χο ex quo desumitur J imata, ex illo interpres Axiomatum Bedae explicant in huc modum Nullum agens corporeum mouet alterum immediate per impulsum vel motum ei impressum quin ipsum etiam moueatur, ita uniuersaliter qui dem verum est in motu locali , ut inquit Zimara Propos, . non autem locum habet in motu alter tionis,aut in alio quolibet qui fit per occultam sympathiam aut antipathiam, vel aliam quamcunque influentiam. Vt patet in magnete, qui movet serrum localiter, tametsi ipse exmancat immotus; quo pacto etiam caelum empyreum agit in haec inseriora. ut communiter docent Philosophi, cum ipsim se actu immobile. Itaque ut absolute de uniuersialiter verum sit, respectu omnium motuum naturalium siue illi fiant et virtutem internam, siue per externam,aut alio quocunque mod0, dicendum est, nullam agens corporeum aut naturale mouere non motum tactu videlicet, vel potentia, iuxta explicationem praecedentium Axiomatum, ita recte docet
Caietatius i. p. q. . a. I.Vt obseruat Interpres venerabilis dedae.
Astus uni corpori praeternaturalis , alteria es naturasis lib. de caelo c. 2. Iubi probat
Aristoteles, praeter . elementa dari J. corpus simplex Narguit in hunc modum : motus, qui conuenit uni corpori praeter naturam, conuenit alteri secundum naturam sed motus circularis conuenit
315쪽
91 De diuersiisEntium marorumgeneri .
alicui corpori v. c.elemento ignis Piaternaturam: Ergo alicui alteri secundum naturam: hoc autem est caelium: Ergo datur caelum, quod est quintum corpus simplex. Itaque nomine motus praeternaturalis, siue raeternatura intelligitur hoc loco tam motus vio.
entus, qua is qui nec naturalis est,nec violentus. Sic motus sursum terrae contra naturam eni vel co petit secundum naturam motus circularis igni est Draeternaturalis cato naturalis. Habet autem licsocum distinctio illa de actuin potentia cuius pauibante est facta mentio: Nam esto,non existat aliquod corpus, cuia natura conusniat motus ille , qui actu alteri est praeternaturalis,clarum tamen videtur, esse
possibile eiusmodi corpus, quod a natura talem sibi motum vindicet, vide, si placet, Con imbric in hunc
2. Corporis imp issimplex si motus. Ibidem i. 8. JIntelligituris verum est hoc sensu, viai corpori simplici competit ex sua natura unus motus naturalis S simplex motum simplicem voco, qui fit securi dum magnitudinem simplicem, ut circa lineam te stam. v. c. est duplex, circularis, qui fit circa medium, ut motus ordinatius caeli;&rectus,qui vel tendita mundi medio, ut motus ignis vel ad mundi mςdium, ut motus terrae. Sensius huius pronunciati moralis valet in simulatores, hypocritas , qui germani dc sinceri esse laberi volunt: cum tamen motus eorum 1 actus, non simplices reuera sint, sed potius duplicesci quamquam chaec eorum fictio sere dignosci a prudentibus soleat:nam, mores ex motionibus discernuntur, ut docet Aristoteles . . ε thic. c. 8.&mendacij ac verisimilitudinis dissici lis est connexio,vi explicatum est tuo loco. Omne corpus naturale habet intrinsecum principium fur motus. Sumitur exl. de caelot J J Vbi inquit Phi-
316쪽
losophus somnia namque corpManaturatia, magnitu indinesve, mobilesperse loco dicimus use Rationem assignat ibidem , quia omne corpus naturale est, siue constat natura, quae est principium causa, ut id moueatur quiescat, in quo primbri per se , de non per accidens inest, ut docetur in secundo Physicorum at ciuidem in quibusdam est principium
activum motus , ut in elementisin mixtis in aliis verbiassivum tantum, ut in caelis , iuxta mentem Aristotelis. . Notoris S moti idem est actus. l. 3. Physic. t.
18J Explicat ibidem de probat in hic verba: perinde atque unius ad duo duorum ad unum idem est interuallum: ridem spatium acclive dicitur He-chue pro diuerso respectu, eadem est via Athenis Thebas Thebis Athenas, repetit idem effatum l. Ii Metaph. summa quarta cap. I. cum hac explanatione Motus est actus motivi, ut scilicet est ab eo tanquam causa efficiente , me actus mobilis , ut est in eo, tanquam in subie- Idem fecundum idem non mouetur simul, diuerstationibus. Sumitur exl. 3. Physic. t. 3 Vbi admotum unum numero requiritur spatium siue locus unus numero, par quod mobile corpus moueatur,&t. s. ubi expresse dicitur, mus unus esse motus.
Ratio est; quia idem secundum idem, id est, ut secundum se totum , vel etiam secundum eandem sui partem non potest simul acquirere duo vel adaequata, quemadmodum non potest simul esse in duo. bus locis adaequatis Atqui motus localis de quo praesens effatum intelligitur, nihil est aliud, quam acquisitio ubi , quod est terminus eius immediatus per se, ut docent Philosophi intellige, via ordinariam naturata; quia per Dei potentiam
317쪽
sa De diuersis Entu creatorum generibus.
abGlutam , nolomplicat idem cornus secundum se totum, moueri simul duobus vel pluribus motibus. sicut no implicat osse illud simul in duobus vel pluribus locis. Dixi autem, idemsecundum idem quia secundum diuersas sui partes potest simul moueri corpus ad terminos oppositos vi si quis simul,
num brachium eleuet, Malterum deprimat. Iuxta hanc explicationem docent multi Philosophi, caelum & Planetas, non monet simul plumbris motibus , sed in quolibet caelesti corpore dari num motum varie modificatum sicutili lapis v. c. recta linea ex alto decidens , in obliquum propellatur, per impressam ab extrinseco qualitatem, ita ut per eam motus lapidis obliquetur non mouebitur simul diuersis motibus .sed uno duntaxat modificato, id est, obliquato motu Vide, si placet, Aristotelem l . .
De motu in ordine ad statium , tempus , O e. circunstantias.
i. NTδη sit transit, ab extrema ad extremum nisi tb medium Citari solet, ex . . Physic. c. 3.
t. 12. J Vbi in terminis non habetur, tantum enim definitur intermedium esse id, quo res , qua mutatur. priui peruenire apta es, quam adid, tu quod ultimo mutat r satis tamen congrue ex eodem textu elicitur. Intelligitur autem Aerum est absolute demotu locali physico tali enim motu non potest mobile ab uno loco moueri ad alium,nisi per medium locale: seruatur etiam in aliis motibus physicis iuccesesiluis,ut in augmetatione,alteratione successiva,&c.
318쪽
uam prius dimidiu caloris,u. c.inducitur In aquam, quam suasimus calor, ut expresse docet Aristoteles i. to Metap. c. IO. t. 22. Non ver locum obtinet, nec intelligi debet, de actionibus quibuscunque instantaneis, ut est, generatio, intelle stio, volitio, illuminatio Q c. Ratio, in his enim cum per se nullast nccessaria successio, nulla etiam per se requiritui medii prius, in motuqiram extremi attactio, aut pertransitio 2. Ubicuquees prius in mota crposterivi,ibi 'fue ire notu Sumi ur exl. . Phys .iis.&alijs. Declaratur exemploci sint duo lapides quorum unus cadat e caelo in terram, alter e terra feraturis caelum, per eandem lineam rectam hi duo necessari sibi occurrent in medio Ergo prius peruenient ad medium, quam ad extremum seu terminum riuia illo instanti, quo occurrunt sibi in medio, nec dum sunt in terinino: Ergo non mouciatur in viro instanti Ergo in tempores: Ergo est ibi successio Hoc quoque sensu verum est istud vulgare Nulla latitudojubito acquirituro deperditur: ea nempe, quae intensionen, remissionem sit scipit quaeque acquiritur set motum successivum non autem per mutationem instantaneam. Lege, si placet at tiaram in hoc Theore
3. sol tu notio in insanii Sumitur exl. 3. Physic. t. t. r. J Vbi docet Philosophus, motum esse non posse sine tempos e. Et exl. 6. Physet. 17. ubi ait, nihil moueri in ipso fine. Intelligitur itaque tum hoc, tum etiam praecedes Theorema de motu locali physico Ratio est , quia moueri motu locali physico, est transire ab extremo ad extremum per medium,id est, ita, ut omnes partes mobilis pertraseant omnes partes spatij interiect i inter terminii, quo fit motus, ct inter terminii ad que fit motus, ita ut priores par-
319쪽
s 3 diuersiis Antium creatorumgeneribus.
tes mobilis prius perueniat ad idem punctum spatij, uam posteriotes: hoc autem non potest fieri in inanti, quia, ubicunque est prius posterius ibi
est successio. . In motu continu mobile partim es in terminoa ruri partim Ararmino adquem Traditur ab Atistotelel. Phyc. c. 3. q. s.&io. J Ratio est; quia si onmi-n est in termino a quo, iam non mouetur: si est intermino ad quem, iam motum est: motus autem est Via inter hos duos terminos; ut ex eius definitione constat. Ex hoc Theoremate quidam docent i angelum vel aliud quodcunque indivisibile non possiemutare locum in tempore , quia, ut arguunt, Aiagelus non potest esse partim in termino a quo partura intermino ad quem, e quod non habeat partes. Ita Capreolus in a. d. 2. q. I. quidam alij, quos citant sequuntur Conimbricenses l. s. Phyci. IO. q. a.
Sed responderi potest, non necessari intelligi id de partibus mobilis sed satis esse, si explicetur de partibus spatij intermedij: quia quidquid mouetur prius acquirit ictitansit partem me di propinquam,
quam Is motam, ut bene aduertit Suarea . . de Anselis c. 2s. n. 23. VasqueZd is . Albertinus, Tan-nerus Mali recentiores.s tu naturalis insine es me&ciar. I 8 Physt.
76. H. i. de caelo t. 89. in mechanicis . . alibi. J Ita esse docet experientja quotidiana propterea enim aqua ex tegulis primo defluit continua, postea soluitur in guttas quia inferiores partes quae propter elocitatem motus praevolant. ab aliis suauefiunt. Hinc etiam securis, quo altius attolli dur,eb, caeteris paribus, validiorem ictum infligit Japis, quo altius, eb vehementius decidit, causa est incrementum naturalis impulsur, ex gravitate & cai-
320쪽
tate corporis coluinu emanantis, dum fertur in suulocum naturalam unam, ut inquit Aristoteles Quaestionum Mechanicarum c. I9. Omnia cum motusiunt,
graμ ipsum grauitati magis usumit dum mouetur . quam dum quiesicit , ex quibus verbis sumptum est istud vulgare
pe si moueatur motu sibi naturali. Etenim impulsus ille naturalis, quem grauitas cuiusque corporis,dum incipit serri in suum locum, naturali quadam emanatione continuo ex se sundit, tant magis intenditur, quantb, mobile longius fertur. Eodem modo Contingit in motu naturali levium, ut aeris ignis: colligitur e l. r. de caelo t. o S. ubi ait Philosophus, celeriorem motum grauium: levium oriri ex augmento grauitatis leuitatis; haec autem non au .gentur in actu primo; sed in actu secundo, quo longius mouentur grauia deuia, e plus acquirunt grauitatis leuitatis. Motus eorum violentus contrario modo se habet;initio enim velocissimus est, det aulatim languescit motus progressivus animatum initio tardior, in medio celerrimus, in sine deficit Nam spiritus vitales incitatissimi in medio,
demum languescunt. 7. fruscati omnium motuum est veloci mur. l. ride Caelo. IRatio sumitur ab ingenti vastitate spatij , quod motu diurno a caelis conficitur; ut ex certis fundamentis demonstret Clauius , quodlibet fiunctum in conuexo firmamenti conficiens circuum maximum, motu diurno celerius serri, quam ferretur auis, quae spatio unius salutationis angelicae uniuersum terrae ambitum septies circumvolitaret: Si quis autem tam celeriter moueretur, ac punctum istud, posset spatio unius horae millies octingenties octies quater circumire totam terram. Intelligitur