장음표시 사용
321쪽
932 De diuersis Entium creatorum generibus.
itaque pronunciatum de motibus localibus, sue cessivi, ut per se, Sesex dictis est manifestum.
De Motu tolento. x. IIolentum es id euius principium es extra, mώilv c strente pesse. J Sumitur ecl. 3. Et hic. c. r. bi inter alia sic ait Philosophus: Quanam igitur dι-cendasoni violent, An ea, quidemsimplicite qMIpia agit inuitus quorum externa es caiisa, ipse agens
nihil omninὸ conferto Et faulo inferius Udigitur miolent mnesemidetur , a ius principium es forisci nihil prorsus eo conserente , cui is est illata. Intellige non solum negati ue .sed etiam contrarie, ut sensus sit, violentum eis contra internum impetum, inuasi conatum internum; alioquin habitus supernaturales dicerentur violente insundi voluntati, Miser violente illumviaretur. Ita autem accipiendum ellio patet ex libro I. de Caelo cap. 2. oc ex lib. 2. Moralium Eudemiorum c. 8 ubi solum definitur,riolentum esse id , quod es praeter internum impetum aut prater naturam, titurque iis locis Aristoteles Graeca particula mei, quae iuncta casui accusandi, significat idem, quod 1. Vbicumrue es violentia ibi ει renitentia. Sumitur ei loc. cit.&ex . Physic. t. 6. Ratio colligitur ex dictis; quia omnis violentia pugnat cum natura rei cum ipsi sit positiuE contraria: Itaque res illi naturali impetu pro poste renititur vel actualiter:
ut si quis rapiat alterum ad carcerem , renitente illius voluntate torpore reluctante vel certe virtualitet ut cum quis hominem dormientem occi .
322쪽
esit, aut ex loco altiore praecipitat; ille licet secundum voluntatem actuali inclinatione non resistat ;virtualiter tamen niti in oppositum dicitur.3. Nullum io sentum perpetuum. Sumitur exl. r.
de Caelo c. a. t. s. ubi inquit Philosophus et imi es
rutionis egredi midetur, motum cominuum, per petuum inquelaeum esse, qui prater naturam corporibus nes: in careris enim ea,quae prater naturam sunt,citi αἰ corrum 'oeperir videntur. Et l. 1. c. . t. ii ubi in terminis ait: nasiit praternaturam e se perpetuum bid enim, quod Praeter naturam est, siue quod violentum est, posterius est eo, quod est secundum naturam: quia scilicet violentia aduenit rei, in suo esse, satu naturali prius constitutae,ac est excessus quidam recedensvi exorbitans a statu rei naturali, quem violenter turbat&debilitat vel ergo excedit simpliciter, tum corrumpitur id quod patitur vel excedit secundum quid ,5 tum corrumpitur psiam .neutro a tem modo violentia erit sempiterna, quia vires Vtrobiqui sinitae seiu limitatae. Intelligitur itaque pronunciatum de violento simpliciter, per se in le-cundum totuma nam violentum non simpliciter, sed secundu quid, aut secundum partem,per accides perdurare non reptignat. Vt patet in aere, cuius media regio, violenter,liue contra natura est frigida: Et cruciatus inferni perpetui sutin violeti ex supernaturali ordinatione Dei. Vide, si placet, D. Tho. de Potent. q. - . I. in .sent dist. 23 q, 2. a. 2. Zamara in suis. Theorem. prop i'. ct alios,apud Conimbr.in cap. l.
lib. a. de Caelo Eodemsensu in Iure Ciuili dicitur: . Nullum violentum perpetuo es olerandum. JIL Uge a. de his, qui sunt sui Ratio huius perspicua fit ex dictis; quia non in naturalibus modo sed moralibbus,ti44 liberis veritate obtined axioma pro cui ius maiorc explicatione notandum est, necessitatem,
323쪽
934 De diuersis Entium creatorum generibus
coactionem, de violentiam inter se differre,quod necessitas dicat tantum determinationem potentiae ad unum: violentia vero requirat, ut actus fiat ab extrinseco, repugnante passo. per appetitum naturale. Vel elicito : Coachio denique fiat ab extrinseco, repugnante appetitu elicito unde latissime patet nece uitas reperitat enim tam in carentibus appetitu, quam illo praeditis minus late violentia; quia tan. tum reperitur in prae ἐitis appetitu minime verbi . iE, seu pressissime coactio. Etenim solis animalibus est propria. Quocirca violentum latius patet, quam inuoluntarium, ut recte nota Vasque t. in I. . Disp. s. n. it quem consule, si placet. s. Vi ut, qua contra cupiditatem aut ratiocinationem agentissunt l. r. Rhetoric. cap o. post mediii IRatio huius est; quia id durixur vi fieri, siue violenter, quod fit contra naturam siue naturalem inclinationem reici tali autem modo fit vit ea omnia , quae agens exequitur, iudicio suo, aut etiam voluntate repugnante. Ide causa docent viri prudentes Upirituales, ad persectam religiosae obedientiae viilutem
consequendam, necessarium esse, ut non modo voluntas; sed iudicium etiam siue intellectus, quoad eius fieri potest, committatur legitimo superiori: Nee possie ibi stabilem Tu perfectum obedientiae statuita. ubi opinionum fuerit sententiarumque dissensio cum enim vires animi nostri appetitiuae naruraliter sequanta apprehensivas, ut explicatum est, Titulo de potentia verisiva voluntas iudicio repugnante non nisi adhibita vi aliqua obtemperare poterit : nullum autem violentum perpetuum est, iuxta dicta. 6. Omne moderatum ab immoderat dissoluitur lGalenus lib. Io de usu partium, resertus. D.
Thoma,in qu stionibus disputatis,q. de Anima a.
324쪽
Ratio est, quia moderatum formaliter nihil aliud est, quam mensurata quςdam modificata rei tem peries, quae si accedat aliqua immoderatio, necessa rib perit siue corrumpitur iro temperieiiccedit intemperies: ut harmonica modulatio in fidibus atque cantu, si chordae vocesque aut validius obgrauescant, aut impensius evibrissent, quam intensionis concentus ratio postulat, protinus dissidere incipit, tota mox symmetria ac conspiratio distatuitur. Hinc etiam est, quod mehemens sensibile daefensum, ut explicatum est supra, Titulo de potentia
sensit tua. Vide, si placet, Themistium a. de Animic-p. h. suae paraphrasis. 7. Vehemens mutatio inimica est corpori. J Sumitur ex Problematis Aristotelis sect s. n. Is ubi doces. eos qui vehementer frigent, si paulatim tepefiant. sine magno dolore recreari sin autem subit ad luculentum ignem calefiant, dolore percelli, e quod sine vehementi&molesta corpori mutatione Libit bex contrariis in contraria non eatur Pulchre hoc ty.
sum proponit Hippocrates lib. 2. Aphorismo si quisic habeth plurimum repente vacuare, aut explere, calefacere, autfrigefacere,aux aliterquam 'docunque corpus mouere peracut umes: Et omne nimium naturae ei inimicum Quod et ero paulatim si , intumestraeseritnmbi quis ab apera ad alterum progreditur. 8. Inter Iatum naturalemo italentum datur m dius. J Colligitur ex l. i. de Caelo c. a. destraditur aD-Thoma I. p. q. 89. a. i. Sic anima rationalis,dum
est separata a corpore,etsi non sit in statu naturali:nci tamen est in violentes, sed in statu praeternaturali, veloquuntur Philosophi Sic etiam motus circularis, quo elumentum ignis perpetu rapi dicitur a caelo, neque est contra propriξ, neque secundu sed potius P Sternatina ignta, cyzrcOscque non est violetus.
325쪽
De Motu moderam. 1. V ordinat incedit, finem perfecti lime ae- tingit. Sumitur ex l. i. phys. c. 8. Moneten
fatum, non praecipitantei inconsiderat, sed sen- simin cunctanter aggiedienda est negotia , Marte magis consilioque quana impetu rem gerenda iuxta illud vulgare Raulatim longius itur. Notent hoc prς-cipue illi, qui temerario ioeco quodam impetu, In quae uis opera seruntur,&praecipitando saepenumer totum negotii cursum interturbant, plurimisque set ac periculosis casibus exponunt,ut raro vel aegre ad- modii pr fixum sibi sinena consequantur: saepe etiam rem plane uertunt, 'uam tempore atque assiduitate
placida ei fici licuisset. Quinim eiusmodi praecipitatio vitae humanae tranquillitati, quam maxime esse noxia si quidem turbatur impeditur peream spi' rituum vitalium Manimalium commeatus , χOrroris totius temperies ac vegetatio in fit, ut, qui in agendo praecipitare solent, paulatim manibus Ilirgua, ac toto corpore tremuli eua4ant. Huc pertinet illud Catonis: et Sat bene. J Cosonat huic celebre istud. Graecorum prouerbium σπεῖδε βωδεως, millud vulgare: Gutta caua sapiaeem non mi; sed fa e caden-δ. Liae veri, Aristoteles La Physic. t. a, dicat, ab ultima gutta cauari lapidem id tamen si accidat,non fit, nisi in virtute guttarum praecedentium , quae lapidis duritiem paulatim emollium, ac subigunt, trecte docet S. Thomas 2.2. q. 2 . a. o. ad 2 Porrbquod Graeci duobus istis vocabulis exprimunt, id
326쪽
auctore Gellio, Latinis commode uno verbo dicitur, Aetatura: Nam maturare idem est, quod neque praepropere fieri nec setius, quam oporteat .sed ipso in
Mempore. Ita habet . o. c. II.
3. 2η3mmium properat serius absoluit. J Indicat sententia industris potius aqcuram, quam praepostcrana ac praepropera testinationem rei perficiend e adhibendam esse: Ex illa enim persectio rei co summatio sex hac confusiori perturbatio oritur,iuxta illud Aristoti cavissesinam coecos rerit catuus. Desumptu exl. 2. de Gen. Animaliu circa medium. Vtrumque Valet in eos qui temere sua negotia, indiscret praecipitant i quos plerumque equitur poenitentia sera Minutilis saepe enim, quae magna confici poterant cum utilitate .gloria, praecipitata actione euaserunt gloriae , tilitatis sterilia In hunc sensum recte pronunciauit D. Leocio tiliore sgressus letiorperiter rectum, qa am velocita estina per deuium.
. Non est cuius, appellere Corinthum. J Sive ut
Poeta inquit Non cuiuis homini contingi adire Corinthum veteri hoc prouerbio docemur non fie-oare res arduas, statui siue conditioni nostrae minimὸ consentaneas iuxta illiis Altiora te ne volaris,inc Eccles . Nam,ut recte etiam monuit olim Socrates L . seupra nos, nihil ad nos: non autem est
Sapientis, alienis frustra occupari negothso valet hoc dictum Socraticum in illos,qui, cum curta ipsis domi supellex sit, de negotiis Principum aut Campiducum stratagematis solliciti sunt, aut de per prinis sibi scientijs ac facultatibus, ut de altissimis
Theologiae mystersia Grammaticorum morC, temere fabulantur , cuiusmodi hominum vitia grauitcr erudite perstringit Maximilianus Sandarus in suo Grammatico profano, quem consule, placet.
327쪽
938 De diuersiis Entium creatorumgeneribm.
1. Nem repente sit summus J Refert hanc ei tentiam& verissimatri eis docet S. Bernarchis de Ord vit. Non instit. Intelligi autem potest de utroque extremo , siue in bonum , sue in maluna. Nam ut graues corporis infirmitates sensim generantur, ita etiam spiritualescissit ut domus quaepiam non via odio perficitur; sed quotidianis proficit incrementis ita nequo uno i mnet subit ea sternitur, sed paulatim ruinae initia nunt. Et vii Gutta ca-tiat lapidem non vi, sud saepe cadendo; sic homo fit doctus non vi, sed saepe studendo. Et uti ex minimis guttis multiplicatis inundationes aquarum fiut, quae domagna aliquando moenia subruunt; ita 6. arua saepescimilia contempta magnum excitauit incendium. J Curtius l. 6. Fuse explicatur amar sit Ficino Epist. 3. Adit quis conuiuium; audit verbum sibi miniis honorificum, oritur rixa occiditur. Abus exit vesperi ebrius, ut domum redeat incidit in aduersarium; contrahitur pugna; confoditur Abjiter facienti occurrit bivium; eligit viam quae Videtur commodior; incidit in latrones, qui viatoribus ibidem insidiabantur; ab hi spoliatur interficitur.
Hac ratione innumeri pereunt, quorum4 exitium a minima occasione originem traxit scuti contra quidam leuissima occasione ad salutem perueniunt. Atque hac de causa, qui vel opibus coaceruandis,uel virtutibus acquirendis studiositis opera dant,non satile occasionem etiam minimam accessionis iacita aepi aetereunt. Memores dicti illius vulgaris. 8. Iuuat commodum quantumlibet pusillum. J Simali ratione spirituales magistri tantopere ad laborat , Ut millimi etiam, quoad eius fieri potest, caueantur defectusci Nam ut monet Ecclesiasticus c. i'. Qui perni modica paulatim decidet idque e vel maxime, quod versutissimas daemon, a leuis imis machir
328쪽
Pars quinta. 'Titnius PCLIN. 939nis&quasit insensibilibus spiritualis aedifici euersionem moliri soleat,ne repellatur subit b, aut malitia ipsius deprehedatur. Quamobrem verissimὶ S. Gregorius 3 parte Pastorali , Admonit. d. docet, certa quadam consideratione,maius eis periculum mino-Tum peccatorum,quam maiorum H qc enim quantb clarius primo statim occursu cognoscuntur, tant bstudiosius euitantur illa verbis eluti minutiora non aestimantur, non cauentur etiam; sed per conleptum inualescunt quotidie kdamnabili exercitatione non in sui modo consuetudinem , sed in grauiorum quoque amorem pelliciunt.
DISTINCTIO' IX. De Labore, e Ignavia.
r. Enerosos animos labor nutrit Seneca Episto- Iia o J Vt per desidiam, torporem Vires de ingenium dissi uunt, ita e conuerso,exercitio dolabore honesto firmatur naturain perficitur Exemplum habemus in Alexandro Magno; cui terimum instantibus curis laxatus est animus, excepere eum voluptates muliebres illecebrae quemque arma Persarum non fregerant, vitia fregerunt. Iuxta hunc sensum vere dictum est istud : a plus ferrum rubigine in alto otio, qua exercitio conteritur. J Etenim quies diuturniorvi exercitationi intermissio,qualem habet Asidiosa vita,inertem calorem,spiritus ignavos, ad omnem' vita functione iegniores reddit. Corpus uniuersum emollit Ve-
gratiat, ut tandem verum sit illud unauhm cotru)npunt Otra corpus. Ea de causa Aurelianus Imperator,
ut de eo scribit Vopiscus, nullum unquam diem prP
329쪽
9 o De diuersis Entium creatorum generibus.
termisit, quamuis festum quamuis acautem , quoilon se pila sagitta, caeterisque armorum ossiciis exerceret. Maxumnus Imperator, cum non roboret solum corporis, verum etiam .ibore esset maximo a Tribunis suis reprehensus parum decere, militum Ducem Imperatorem tantopere laborares: Ego mero,inquit, quo maior fuer hac laborιnsior e se cupiα Vide Reusnerum symbol. Imper Classe I. n. l. de O.
3. , laboribus omnia mendunt. J Dictum istud duplici sensu intelligi potest. Prior est, per laborem studium, omnia nos obtinere posse, iuxta illud :Labor impro us Oinnia vinci . Posterior nihil praecla- cum esse, quod sine labore ac litiri possit, iuxta illud: Nihil Oagnificum, quod non idem fit arduum; cistud Vulgare: Non tibi pei tentos assa calumba venit; choc patet experientii Non enim eruuntur auri argentiue di dinis metalla, nisii labore stim pensi innum is, nec sceptra diademata sine molestijs obtinentur. Et P additscientiam, quae in praeclarioribus mortalium donis censenda es , addi . laborem, Eccl. t. Vterque sensus verus est, dummodo non intelligatur de gratia diuina,nec de alijs Dei donis,quatenus dependent gratia. Iuxta hanc explicationem
nrasiunt commotu cap. I9. quaestionum me-ehanicatum.J Vbi Philosophus ex eo probat, si quis super lignum, magnam imponat securim desuperq; illi magnum ad ij clati sidus, non secutura notabilem sectionem : At ver b, si securim extollens percutiat, fore ut scisii sequatur; Etsi multb minus habeati deris id,quod percutit, quam quod stiteriacet Scire mit. Cuius rationem assignat; quia incubens secunda
connatam graui motionem non mouetur motum
verbin secundu hanc mouetur,& secundia eam, quae
330쪽
Pars quinta nitul M.LIN. ' Iest percutientis. Vide, si placet, qua diximus ad illud:
s. Satius seu .m esse, quam nihil gere. Sensus dicti istius vulgaris est, consultius esse abstinere ab opere,quam sine finis intentiassecutione inaniter o cupari. Vti de Sisypho fabulantur Poetae, qui voluendo saxum frustra se fatigabat cum ne hilum quidem proficeret, de quo consule, si placet, Natalem Comitem l. 6. Mythologia c. 17. 6. Principem non decetselidam dormire noctem. net vigilantiana ac solicitudinem maxime conuenire Principibus ac grauibus viris: Na somnus Endymionis est hominui ignavorum. Translatum est ex illo
Polit. c. . J Rationem assignat' bilosophus ibide,
quiAcorporis animi exercitia sese inuicem impedire nata sunt labor quidem corporis mentem:meu-tis autem occupatio corpus.
8. Radix deserrationis es ignauia Chrysostomust de lapsu lamb non solum radix; sed etiam nuιrix.
illius' mater: quemadmodum enim vestimentum&tineam generat&nutrit ita ignauia non solum gignit ex se do sperationem, sed alit etiam ac fouet. Itaque recte Seneca .m Pigraiia es nutrix Cesatis.JQuarn vere dictum id sit testaturin ratio ipsa de experientia quotidiana Pulchre Salustius in Catilinario non moras necne seviu, muli ιribus auxilia Deorumparantur ed vias iando, agendo, bene Uulendo omnia projere cedant. Vba focordia-que ignahi te radideri nequicquam Deos implorabis. io Corpussine motu putrescit. Traditur in Problematis Aristotelis se ist. a. t. 3 . LVbi docet Philosophus,corius ita resudum esse, ut simul atque sua