장음표시 사용
331쪽
diuersiis Entium creatorum generibu,
perfluam materiam &εxcrementitia admisit, habeat quo modo eam commode excernat, eumq; in finem in motui deditum potius quam quieti : Quod enim manet sine motu, vitium contrahit,& putrescit,
Quemadmodum aqua in stagnis & paludibus obmotionis defectum putida efficitur. In hanc sententiam est illud: De iam fugit , moeso seclude it mores Corporem agili, iata mente, σgenerosa.
Desuuiete. Recreatione. t. γ' Vod es aptum moueri idem 1uiescere su- amitur exl. 6. Phys c. 8. t. 71 Ratio ex eo colligi potest; quia, ut inquit Albertus Magnus in
Phyl. trac. i. quies nihil aliud est, quam motus priuatio ab eo, quod natum est moueri, quando apta est suapte natura moueri natura autem , in qua fit huiusmodi quies, est natura sistes motum,in quietacens. Loquitur autem Albertus de quiete priuatiua, quae motui opponitur non de possitiua, cuius principium definitur esse Natura ad quam motus veluti ad terminum ordinatur. De utraque nihilomianus propositum axioma commode intelligitur Naabsolute uti, Natura es principium moti c quietis ita omne id, quod aptum nihilominus est, ut quieς cat, suo tempore valet pronunciatum in impi obos dominos ac superiores , qui famulos, famulasqtie aut alios sibi subditos, vel iumenta etiam ad continuos urgent labores, nullam fessis membris quietem indulgent. Si conuertatur propositio vale biei desides: ignavos: Nanni, quod es natum quiescere idem etiam moueri. Et Natura prius ac principalius
332쪽
dicitur esse motus, quam quietis principium, ut patet ex dictis. a. quies innis es in tempore q. Physic. c. iχ. t. iis LProbat hoc dicto Philosophus, quietem mensurari a tempore eo quod tempus menstra sit motus squia oppositorum eadem est ratio: quies autem esprauatio motis ut docetur ibidem Addit tamen, quietem non mensurari a tempore per se; sed tantum per accident; quia id tantum per se mensurat, in quo datur prius tosterius,ac partes sibi mutabsuccedentes: quae in quiete per se&reipsa non dantur .sed facta comparatione ad motum quatenus duni res quiescit apta est subire motum, cui persi: conuenit ratio prioris io sterioris. Valet locdictum in eos, qui vix unius quadrantuli quietem sibi aut alijs conceduntas Animalia conseruat requies. l. de Somno Nisil. c. 6. Quemadmodum motu ac labore continuo animal fatigatur, ita vicissim opportuna quieto reficitur. Proinde ad vitae conseruationem , labore&quiete diseriminata tempora, videntur esse neces saria, gaudiaque subinde cutis grauioribus interponenda: nam ut in vulgari diverbio est Quod caret aLterna requie durabile non est. . Humana omnia ad operandum assiduesunt imbecilia .io. Ethici c. DRationem assignat D. Tho
mas. 2.2. q. I 68. a. a. cum ex parte corporis, tum
etiam ex parte animi , quia ut homo indage corporali quiete ad corporis resectionem , quod quia tinitae virtutis est, non potest laborare continenter, rein laboribus do ficies, nisi cessando quiescat a labore: sic ex parte animae, cuius virtus quoque finita est, fatigatur laboribus immoderatis praesertim quia
per organa corporea operatur, quae etiam ob ean
333쪽
, diuersiis Entium creatorumgeneribus.
in anima est delectatio. Ita fere D. Thomas loco citato. Vtrumque ante illum in specie monuit Aristoteles hoc dicto: s. quies c ludus lxx ita dentur necessaria. L . Ethie. c. 8. J Vti enim quiete corpus reficitur quae opponitur labori ita ludo etiam relaxatur recreatur anima, qui curis 4ristitiae est contrarius. Videri potest de hac re Tractatus Asceticus 1. Iuli, Nigroni, ubi fuse disputat de necessata te relaxationis animi,&multis ostendit, eam omnibus esse Religiosis necessariam. 6. Arcui semper intensus rumpitur J Monet sententia, auream in omnibus , etiam in labore mediocritatem seruandam est, gaudia interdum curis esse interponenda Pulchre Seneca de Tranquillitate animi c. is Danda est, ait, remissio animsa, metioreae alacrioresque requieti sargent: ut fertilibus agris none i imperandum reus enim illos exhauriet nunquam intermissa ecunditast ita animorum impetus siduus a-λrsi angit: vires recipien paulum resolutis remi Nascitur ex asiidaitate laborum hebetatio quaedam animorum G languor. Haec ille Atque hac de causa auctor natura Deus cum ab initio creasset egium terram,in omnia quae in eis sunt, die septimo quieuit ab omni opere, quod secerat, nulla quidem de-satigatione, ut nos solemus; sed sola omissione operationis, ut recte nota Deirio In caput 1 Gen. Versu 1. Eo tamen fine, ut nos qui indigemus quiete, certo tempore ab operibus seruilibus abstinentes, diuinis laudibus vacemus. Vide, si placet, Ornο-lium a Lapide, ad cap. Exodi 2 O. VCI. IO. . Animalia, qua nimiis laborant, minus immi. JIndicatur ab Alberto magno de morte δέ vita Trac. a. cap. 9. Vbi docet animalia, quae nimio labore'
exercitio esse fatigant, prae reliquis esse vita bre- qioris i
334쪽
qμοniam inquit , labor excellens anima e ι-
siccat dum scilicet humidum radicate, ac spiritus vitales, animalesque absumit. Et senium per se siccuiuest, eo quod sit effectus laboris an hanc senteniatiam vere dictum est illair Immodicis breuis es alas,
O rarasenectus. Hac quoque de causa arbores fiuctus praecoces copiosos ferentes citius exsiccan
tur, ut tradit Albertus M. l. i . de Animalibus Trach. 8. Quies est summum remedium membri affecti. Resertur ab Alexandro Aphrodi suo in Problem. hum. 3 3. verum est, caeteris paribus, non modo in particulari animalis alicuius membro sed generatim veritatem obtinet in corpore toto aboribus vel alioqubui symptomate male affecto.' Somuus est emems ima quies animalis. Traditur ab Alberto Magno in S. Physic. Tract. I. caP. IO. JRatio est, quia, cς teris paribus, vires labore fractae, per somnum maxime redintegrantur, partim quia potentia animae vegetatiuae, quae moti labore non mediocriter impedui solet, in somnis maxime vide tu operari, ut docet Aristoteles i. i. Et h. c. I 3. multis probat Cardanus ua Ephemeride Reuerendissimi Domini D. Iovianis Amultham Archiepiscopi in Scotia, ubi adducit testimonia Hippocrati; Galeni partim etiam, quia somnus proprie est ligamentum virtutum sensibilium motiuarumcuaugmento& confortatione earum, ut etiam docet Aristoteles,mex illo Albertus M. de somno&vigilia l. I. Trach. 2. c. q. . IS. Somnus es quies mirtutum animalium O labornaturatis m. D. Thomas de somno vigilialech. - Sensus est, tempore somni, quiescere virtutes siue facultates viventis animales Put sunt potentiae sensi- uuae,quae quoad exteri cra opera, munia praecipua Oo o
335쪽
9 6 diuersis Entium creatorumgeneribus
ligatae sunt tempore somni laborant verbmaxim . suo fungunt ut officio facultates naturales, ut sunt olentia nutritiua, per quam vivens instaurat sub antiam deperditam vi caloris naturalis i augmentatiua per quam consequitur, vel etiam conseruat debitamin conuenientem magnitudinem AEt quae his administrae sunt, ut attractiva, retentiva digestiua siue concoctiva, c. De quibus vides, si placet, Galenum l. 2. Praesagiorum c. 7. Aristotelem l. 2 de anima c. . alios.
De Generatione Θ, caeteris actibus potentiae degetatiun
Varia acceptio termini Generatio. GSneratio sumitur quadrupliciter, prim latissime pro qualibet noua productione substantiaeve ccidentis. Ita accipitur lib. s. Physicotum c. I. St. i. de Gen. corr. t. ii ubi dicitur ex agro generarisanum, quae est mutatio accidentalis. a. Strictissime pro sista productioire viventis Italibro de vita morte c. i. dicitur participatio animae vegetatiuae in calido. Et communitera Philos phis definitur, processio et tuentis a principis ita coniuncto secundum rationem ilitudinia saltem inspecie insima. 3. Pro introductione formae substantialis,una cum alteratione praeuia quae dum durat dicitur aliquomodo res generaria quatenus per alterationem dc
336쪽
dispositionem materiae tenditur ad rem generandam, tanquam ad terminum alterationis extrinsecum. . Pro sola instantanea introductione formae substantialis in materiam. Ita Sumitur ordinarie a Philosophis, ab Aristotele l. r. a. de Gen. alibi passim.
De Natura , terminis Generationis. Irantiam actu. l. i. de Gen. cor. t. 21 LEst haec definitio Generationis Aristotelica,prout ea sumitur proprie sue quarto ni odo; quam ali sic clarius proponunt Generatio est mutatio a priuatione fr-m substantialis ad formam substantialem in materia. Complectitur haec definitio tria Generationis physicae principia intrinseca, diciturque mutatio; quia supponit materiam vel subiectum, quod transit ab uno termino, ad alium id est aptiuatione ad sormam. Conuenit itaque dicta definitio omni ac soli generationi naturali Proinde excluditur creatio, transubstantiatio quia non supponunt subiectum, quod idem permanens transeat ab no termino ad alium 2 excluditur Generatio aeterna Fili, Dei Redemptoris nostri quia non est mutatio, nec productio cum nouitate essendi Nec sane Filio Dei conuenit id, quod consentanee ad hanc sententiam alibi docet Aristoteles: a Generabile est id, quod contingitprio non es s. I. de caelo .iao J Verba ilhuas sunt omne ergo, quod
semper es, incorruptibile simpliciter est bimpliciter c ingentiam est: Namsigenerabilio, eritporibile, ali-
337쪽
o . De diuersiis Entium creatorum generibus.
quo tempore nonus . Intelligiltu itaque dictum Aristotelis propositum de omni eo duntaxat, quod cum sui mutatione generatur in tempore pure naturaliter per veram causam physicam, aqua in suo esse dependeat huiusmodi autem dependentia mutatio, nec datur nec dari potest in diuinis. 3. Mutatio est transdus alicuius ex in in aliud L 1. Physic. t. 7. Patet huius pronunciati veritas ex ip-1b nomine mutationis, uti nidem Aristoteles obsec-uat: Nam G cαλ quod est mutatio significat αM. m, atque adeo unum prius , alterum posterius. Stare tria requiruntur, susticiunt per se ad quidditatiuum conceptum, seu essentiam mutationis, prim,res, quae transit, id est subiectum id, a quo transit id est terminus a quo Lid, ad quod transit, id est forma. Haec tria in Generatione, quam paulo ante diximus esse mutationem sunt maioria, Driuatio,forma materia est res, vel subiectum quod transiit, siue mutetu idem in se manens intrinsece sub utroque termino priuatio est terminus, a quo transit seu mutatur Forma est terminus ad quem
transit. Generatio est via in naturam L 2. Phync. c. 7.
t. i . J Dicitur generatio Via in naturam quia itura matera informam,ex quarum unitione constituitur compositum naturale,ut explicat Alexander Aphrodis aeus in L 6. Meta vel secundum latinos in T. c. 3. sed minus apte ad mentem Aristotelis, qui textu citato probat formam esse naturam , ex eo quod generatio sit via in naturam Nam, ut arguit, Generatio proprie proxime tendit ad Naturam; generatio proprie proximo tendit ad formam argo forma est natura: Neque verbetiam materia est terminus a quo generationis , sed potitu priuatio, iuxta illud: S. Generatio si mutatio ex non ente Es; . s.
338쪽
Pars quinta Titultu T. 949 Physic. t. 6α. J Id est a priuatione, quae est immedi
tus&per se terminus a quo generationis stermirtus autem mediatus desper accidens est compositum, vel forma praecedens; quia naturaliter generatio unius supponit corruption ona alterius. Dicitur erso Generatio esse via in naturam, non quod a materia ea tur in formam; sed quod a priuatione sol mae substantialis ad formam substantialem eatur in materiar Potest nihilominus perseeus intelligi materia prima prout habet priuationem sol mae Introducendae, ut colligitur ecl. i.de Gen. t. a1.4 ita Alexandri fauuatur explicatio. Eodem sensu l. s. Physic. t. 7 definitur Generatio esse mutatio ex non subiecto infκώ- iecium,Sol. i. de Gen. t. 13. a substantia potentia ad sub tantiam Liu, ut constat ex dictis. 6. Generatio uasfιbaectum es inpotentia Alterationis in actu. Sumitur ecl. i. de Gen. cor c. a. t. IO JIndicatur hoc dicto discrimen generationisin alte rationis: Haec enim fit, cum subiectum manens substantialiter idem mutatur secundum qualitates vecum ex frigido fit calidum; Illa verbest substantialis
mutatio totius, nullo sensibili ente completo manente eodem, Ut cum ex ligno fit ignis. Itaque Generatio differt ab alteratione, reliquis mutationibus non solum ratione termini, ad ovem; quia ni-nairum terminus generationis est substantia , alterationis est qualitas, augmentationis quantitas, lationis ubi, siue praesentia rei v bicatae LVerum etiam ratione subiecti Nam subiectum generationis est materia prima; aliarum ver mutationum est compos tum substantiale.
339쪽
De Corruptione , morte generatim. i. 'orruptio es mutati ex bubiecto in non subis...ctum l. 1. Phys . .J Id est transitus a conblio sito in non compositum Mutatio xcludit anni hiationem,quae non est mutatio; quia in ea non manet subiectum transiens ab uno termino ad alium: In non subiectum, excludit generationem, quae est mutatio in subieetum, suae in totum compositum physicum, qui est terminus ultimatus, ter se principaliter interitus a generante Differunt itaque Generatio Gor-rulptio,quod illius terminus a quo sit priuatiuus; huius vero positivus : contra terminus ad quem illius sit positivus; huius vero priuatiuus Tendit enim Gene ratio a non esse ad esse formae in materia Corruptio ab esse ad non esie formae in materia Caeterum ecl. I. de Gen. Corr. 43. aliam Corruptionis isti cGenerationis definitionem colligunt Philosophi, quae potius videtur eorum disceptationi relinqueda, quam hic pro nostro instituto methodice explicada. a. Corrupti est degenere malorum . 9. Metaph. c-p. . t. 7. J Ratio patet ex definitione Corruptionis , quia nimirum tendit per se ad non esse rei, quod de se est malua naturae : Sicut e contra Generatio dicitur bonum nam rar, quia per se tendit ad Ens. At que hac de causa Corruptio non intenditur de se araatura, quia nullam in se bonitatem habet, ob quam
appeti possit; Et nullum agens operatur respiciens ad malum vel per se intendens malum, quatenus malum est,sormaliter proximae cum illud non sit obiectum amoris, sed odij, ut pluribus explicatur, Titulo
340쪽
Bona in Titulo de potentia Volisina. 3. Mors es vitae riuatio. Refertur ab Alberto M. de morte & vita Tract. I. c. . ubi addit,eam procedere ex corruptione proportionis, irae est inter vitii ficans & vivificatum. Haec autem vel fit violenia ter, si principium extrinsecus aduenerit: vel secundKnaturam; si principium stomnin intrinlecum , ut docet Aristoteles de Iuuetute, ει Senec.vitari morin te c. I . quod secundum alios est octauum de Respiratione Prius mortis genus violentum dicitur,4 fit cum dolore ac conuulsione posterius est secundiana naturam,&fit sine lucta dissicili passionum siue Ut loquuntur Conimbricenses ex Aristotele, fit sine externo violento affectu unde . Mors in senectute est fine dotire. J Aristot de Iuventute Eenech. vita morte, c. io quod secundἡ alio est quartum de Respiratione Ratione assignatibidem quia fit per quietem naturalem quasi resolutioneni, sine contrariarum certamine qualitatum violentiam inferente: At verbisors iuuenum &vegetorum adhuc , dissicilis est supra modum violenta, iuxta illud: Mors in is en intest cum diuulsione Sumitur ex eodem cap. eb videlicet quod sensus,illis adhuc integer,& validae suo stent robore vires membraque etiam tum habilia non sine graui diuulsione de contorsione extrema illam separationem sustineant. Haec autem intellige de morte,non prae
cise fecundum se, quatenus priuatio est; haec enim cum non sit accidens reale & positiuum, nec insit homini vel ligno, sed cadaueri, c. nullam per se diuulsionem aut dolorem Ecere potest Hed de morte prout includit dispositiones praeuias ad corruptionem subiecti quae inesse solent subiecto adhuc integro illudque male asbcere. Eandem de morte doctrinam tradit Plato in Timaeo in haec verba