장음표시 사용
341쪽
932 De diuersiis Entium creatorumgeneribus
cua post senectam adsuem secundum naturam accedit, inter omnia mortisgenera, a dolore alieni rima es in magis cum oluptate, quam cum dolores causam asssignat ibidem, quia id, quod prster nasuram es, δε-
Arem inducit: quod autem , per naturam , iucundum est: at ρrs , quae per morbos, vulnera contingit, pr ternaturam euenit, qua caute mltro extabescente, fecundum naturam. Dicitur alitem mors, quae in senecta accidit, ellia secundum naturam , siue naturalis i quia naturalem subiecti complexionem neces sario consequitur: cum reuera alio respectu sit contra naturam, utpote quam tollit omnin destruit, ut proinde recte dicatur s. Mors omnium terribilium est maxime terribile. L 1. Eth. c. 6. Rationem dat Philosophus ibidem; quia est vitimum vitae, Ar extremum malorum omnium, quae naturaliter accidunt viventi cum sit non sanitatis modo seu bonae complexiqnis priuatio, vel Opum aut amicorum,&c sed insuper ipsius esse sub stantialis destructio, quae licet in se praecise mera priuatio sit Vissicit tamen ad terrorem animalibus incutiendum, tum respectu sui quia naturae prorsiis aduersaria est quin etiam respecto aliorum, quae mortem necellario comitantur. Est autem mors omnium tetribilium terribilissimum resipectu appetitus sensitivi. rationis humanae inferioris, non autem supelioris. Rationem inferiorem hoc loco intelligo rationem piam lomissa altercatione,de qua VasqueZ in i . et Tomo disp. os . hquatenus iudicat per rationes humanas, siue inspectis ac consultia solis temporalibus principiis,de utili aut inutili, iucundo vel molesto,quibus movemur, secundum na turalem propensionem,ad commoda huius vitae sit. periorem Verb, quatenus iudicat, per considerationes
aeternas, id est, inspiciendo, quid lex naturalis, seu
342쪽
recta ratio dictet siue consideralido, num id quod agendum proponitur consentaneum aut dissentaneum siti legi positiuae,siue humanae, siue diuinae,quae pst legis aetetnae interpres. De hac duplici ratione videri potest S. Thomas I. a. q. T . a. 7. D. Augus stinus f. r. de Trinit. c. in Caeterum homo Chri stianus&iustus,etsi secundum appetitum sensitiuu,& rationalem etiam inseriorem mortem naturaliter timeat, aequo tamen animo secundum rationem superiorem eam oppetit , tum ut sese diuinae conformet voluntati; tum ob testimonium bonae conscientiae, spem ac fidiiciam in diuina misericordia det
felicitate aeterna, iuxta illud
6. Beati mortui qui in Domino moriuntur Apo
cal l . Iodeni sensu accipi potest illud M. Tullij;
Nors terribilis eis vi, quarum cum mita omnia extinguuntum non lys, quorum iam emori non potesti Par
doxo . illud ' sed profectὸ mors tum aequissim animo oppetitur, cum fuisse Luctibus vita occidens co Olari potest. Nenio parum diu vixit, qui virtutis perfectae perfect f-nctus es munere. Ea etiam de causa, vir m iustus mortem aequiore subit animo ; quia videt se in hac miseriarum valle, graui carnis onere grauari,
quod unionem cum Deo perfectissimam impedit; ac denique quia intelligit mortem suam esse imitatio. nem mortis Christi, qui morte sua nostram mortena dulcem reddidit amabilem in quam sententiam recte dicitur illud: Siue mori me Chri se iubes se viverem alii:
Dulce mihi tecum mi ere, dulce mori.
7. Guries mors turpi lita anteferenda est. DC mune istiad sapientum proloquium refertur a Plati irati vita Pij II. Sic Leonidas illam,&ipsius commilitones cariorem habuerunt seipsis quum libertatem reci ,&suorum popularium salutem ante-
343쪽
diuersis Entium creatorumgeneribus.
posuerunt suae ad Thermopylas contra maximum Xerxis exercitum Potissime itaque locum habet, in causa religionis, in patriae, ac libertatis defensione, iuxta illud D. Ignati Martyris agnis, crux, bestia, confrasitosium, membrorum diuisio, c totius corporis
contritio,. tota tormenta diabolarin me meniant ; tan-
rsm CB s. fuar. Ex libros Hieronymi de scrip toribus Ecclesiasticis Et illud Dulce o decorum es
pro patria nor . Horatius l. 3. Oda 2.&illud Ciceronis,in io Philipp. Ita praeclara es recuperati libertatis, it ne mors quidem in repetenda libertates fugienda. Quod si immortalita sequeretur periculi fugam k ramen eo magis ea nonfugietet lairderetur , quo iniurnior essc feruitus Quuin meνὸ dies c noctes Omnia voimndi Mefata circunsient, non est si i Romanique
nominas dubitare, eum θι ratum, quem natura ur aebeat, patriae reddere.
DISTINCTIO IV. De Oppositionegenerationi corruptionis.
r. Eneratio G corrupti funt motu contrari'. Sumitur exl. 3. Physic. c. I. Nomen motunsumitur dupliciter. Prina blate pro mutatione in genere. Ita l. Physic. c. Io in fines Nihil interes,inquit Philosophus motum nunc dacamus , an mutationem Secundb stricteri magis proprie: Nη-tatio in genere stransitus a quodam ad quiddam l. b. Physic. c. 7. Id est ab uno termino, nimirum a quo, ad alterum terminum,videlicet ad quem Haec diui ditur in mutationem presse amplam, quae est inter terminos priuatiue oppositos, ut generatio, illuminatio Et motum pressὲ sumptum, qui est inter tert
344쪽
minos utrimque positivos, & proprie contrarios. Sensus itaque pronunciati ex Generationem Corruptionem esse motus priuatiue oppositos, sumendo motum late pro qualibet mutatione physica. Terminus enim Generationis est, efflet, Corruptionis, non esse inrnateria. Ac proinde Generatio est mutatio
realis ac postiua quia per illam materia acquirit formam, destransta non esse illius ad eise: Corruptio est mutatio deperditiua 5 priuatiua quia per eam materia perdit formam, re transit ab eis illius 3 non esse. Eodem sensu lib. I. de Gen. cap. 3. di
2. Generat est mutatio a contrari in contraris . II dest, a non esse, adesse formae in materia. Dicitur mutatio potius quam motus quia stricte propri Eloquendo Generatio non est motus, ut docet Aristoteles i. - Physic. t. 8.&'. ubi inquit, motum esse eam solam mutationem qua Iabiecto ad subiectum acceu tur, ut cum ex nigro fit album, ex calido frigidiam, Icc. inter quae est contrarietas proprie dicta
Hic autem contrarietas latc acci prius, pro eorum
oppositione,quae habent rationes inter se pugnates, siue positi ueste mutub expellant, siue non; quo sensiui. i. Physic. ta 2. docet, principia rerum naturalium eqseprima contraria Potest nihilominus truque pronunciatum intelligi etiam de motu lae contrarietate proprie dicta, sumendo Generationem proa gregato ex generatione ipsa iraeuia alteratione, Corruptionem pro aggregato ex corruptione ipsa praeuia alteratione inducuntur enim qualitates co-trariae, per quas idem subiectum, motu pressi ac proprie sumpto alteratur ad generationem unius rormae substantialis, 3 ad corruptionem alterius sormae substantialis,iuxta illud: . Quidquid corrumpitur asu cotrahi corrutvit ret
345쪽
9 6 a diaersis Entium creatorum generibus Sumitur ex . Physici c. 3. Ratio est; quia quidlibet non patitur per se a quolibet; sed a suo contrario mum omnis actio fundetur in contrarietate; actio nimirum physica, quae est inter qualitates corruptiuas, ut fusius explicatum est, Tit de Caus. f. sciente. Eodem sensu l. de Longitudines Breuitate vitae dicitur c. z.
. corrumpi imposissile est, i, non es contrarium. Ratio est; quia illa solum cortum ei possitnt via naturali ab aliis, quae nata sunt ad se inuicem transmutari; quia scilicet sibi inuicem contraria sunt se. cundum qualitates activas passiuas. Vide, splacet, quae diximus Titulo ii Distinctione, quae
de contrarietate inter agens patiens. . numquodque resoluitur in ea, ex quibus conis Liat, actu scilicet vel potentia. Sumitur exib. 3. Physic cap. . t. s. i. de Caelo t. I o. 3. Me taph. t. s. Sic mixtuna res luitur in . elementa, quia virtute altem ea sunt in mixto, V. Giquando comburitur signum, resoluitur in flammam , qui est ignis, in fumum, qui est aer, in humorem, qui est 3qua, in cinerem, qui est terra quando moritur homo, resoluitur in spiritus, qui partim sunt ignei, partim acrii, in pituitam, quae est aqua, in cineres, Qui sunt terra. Sic in artefactis domus, v. c. resoluitur in ligna, lapides, caementa. c. ex quibuaintegre constructa fuit. Sic homo musicus resoluitur in honunom, musicum is docet Aristoteles lib. i. Pitys c. t. s. consideratione nimirum cmentis designatione. In hanc sententiam est illud Prophetae Iob Deficiet Omnas caro simul, homo mainerem redigetur, cis . f. IS. In hunc quoque sensum Regula . Iuris antiqui, Nihil tam naturale sisera icitur, quam eo genere, quidque dissoluere, quo algari vir est. Ideo quivit verborum obligatio verbis ton
346쪽
litur ita nudi consensus obligatio contrario consensu non incongrue distatuitur.
DISTINCTIO V. T iri tudine Generationum oenorruptionum.
r. Generatio est herius Corruptio. l. I. de Gen.& Cor. t. 7.&ao. Ratio est; quia plures format substantiales natae constituere compositum physicum cum materia repugnant sibi mutubsecundum differentias specificas, sunt incompossibiles naturaliter in eode subiecto; materia etia limitata habet capacitatem seu potentiam receptiuam ut non possit simul naturaliter admittere iustentare plures eiusmodi Armas adaequatas , constitutivas compositi totalis Hinc Generatio unius.nempe c6positi Physici substantialis per se adaequale subsistentis,de quo proprie intelligitur, verum est axioma est corruptio alterius,& e conuerso. 1. Vnius Corrupti alterius es Generatio. Ibidem rNon quidem formaliter, quasi mutatio corrirptiua, si mutatio generativa haec enim tendit ad esse , illa ad non esse, ut explicatum est sed concomitanter, id est, quando corrumpitur unum compositum, tunc alterum generatur,4 contra quia haec duo naturaliter sunt connexa Item causaliter qui Corruptio suo modo est causa dispositiva Generationis, Generatio vicissim causa effectiva Corruptionis Intelligi etiam potest viiii l axioma non solum de c6positis physicis sed etia de ipsis compositorum formis substatialibus adaequatis quaquam de hiscensi eodemodo; quonia cu ex homine,, c. generatur cadauer,
corrupitur anima rationalis,quod esse, vico tingit
347쪽
DQuersiis Entium creatorumgeneribus. in morte iii vel laonis; sed tantum quoad informare Sic ineque locum habet in omnibus formis accidentalibus, quasi quotiescunque unum accidens
corrumpitur,alterum generetur,& contra: hoc enim salsum est in accidentibus, quae carent contrario, Vt
sunt lumen species intentionales, quae producuntur, nulla pereunte, pereunt nulla expellete ter se succedente soria a positive contraria. Intelligitur itaque absolute, teritatem obtinet utrumq; pronunciatum in compositis physicis substantialibus: Ita his enim Aristoteles unius Generationem dixit esse Corruptione alterius vel totalem, vel partialem Vt perspicuum fiet intuenti verba textus. 3. Afrum transmutatio nunquam deficit a. i. de Gen. Cor. c. 3. t. i7. Rationem assigna ibidem; quia unius generatio est corruptio alterius huius corruptio est generatio alterius. Cum enim materia, qtiae indeficiens est, Mincorruptibilis, nequeat esse suae omni forma fit ut una recedente per corruptionem, alia succedat per generationem, cita perpetua sit vicissitudo accedentium Grecedentium sermarum in materia Valet hoc dictum ad solamen eorum,qui diuerso rerum suarum statu nimium
dejiciunt ut: E contra ver,ad illorum demissionem, qui prosperis secunda fortuna flatibus plus nimio
efferuntur. Vtrosque meminisse iuveru , omnium Teium lublunarium permutationem efferi vicissitudinem eamque nunquam quieturam, quandiu stabit naturalis hic ordo uniuersi.
. Omne generabi est corruptibiis Aristoteles de Caelo t. 33. δε;8 ex illo Commentator S. Physc. t. i . J Verum est hoc senses omne id, quod
generatur per se tanquam proprnu terminus gener
tionis , hoc etiam est corruptibile. Sic homo est
compositum physicum generabile ἰοι ruptibile:
348쪽
non tamen anima rationalis corruptibilis est secundum se, praecisa informatione anima enim secuniadum se non generatur sed creatur a solo Deo per illius autem introductionem generatur composu uiri humanum, qui est terminus proprius Madaequatus Generationis Intelligi item debet de Generatione naturali quam solam agnouit is de qua, textu citato, loquitur Aristoteles nam itur Dei, ab aeterno generatus, nullo modo est corruptibilis. s. Omne alterabiti est corruptibili Suniitur exl. r.
, de Gen. cor. c. . alijs J Alteratio duplex est, corruptiuic; qualis vis tur inter prima qualitates
elementarias; persectiva, ut est illuminatio, scie-tii gratiae perceptio,&c. De priore intelligiturri
verum est pronunciatum, ut patet ex terminis: non autem de posteriore. 6. Generatios mors eo3nmnnis est Omnibus animantibus. l. de Iuventute Senectute vita morte L. t . quod secundum quosdam est octauum de Respiratione. Ratio huius pronunciati clara est ex dictis , quia omne generabile est corruptibile in contra, omne corruptibile est generabile. Atqui omne animal est corruptibile cum alterabile sit alteratione
corruptiua non ab extrinsieco modo, ut a siderum afflatu,acre ambiente, regionum situri natura,alitiaque eiusmodi, quae sua qualitate corpora animalium imbuunt,4 in deteriorem statum saepenumer,vertunt , sed etiam ab intrinseco,ut a contrariarum, quibus corpor animalium constant, qualitatum pugila,&aictione caloris natiui humidum perpetu depascentis, a ratione temperamenti minus diuturni, ab
intemperantia cibi ac potus, aliisque id genus compluribus. Vnde etiam: 7. Is inanimata longioris auisunt quam animata.IRatio usi; quia animatae corrumpuntur tum ab inis
349쪽
s6o De diuelsis Entium reatorumgenerissus.
trinseco , cum secum dissolutioius suae causam circunserant, ut ex dictis constat; tum ab extrinseco
propter multiplicia incommoda iis incidentia ,
incongruentium contrariorum vim, quibus minus, quam inanimatae resistunt. Item quia formae rerum non viventium eum magna intemperie qualitatum in materia permanent: non ita verbformae viventium, quae ut persectiores sunt, ita plus ad sui conseruationem exigunt Lege, si placet, quae diximus ad illud aureae,ifutura perfectiore plurium in iugenitor Titulo de perfectione, Distin. .
De Generante corrumpente. t. gnerare i simile eis naturalsimum liueB Itibus. l. a. de animat 3 . Nempe viventibus persectis, 'u non sine semine oriuntur, Ilibidem stibiungit Aristoteles Triplex autem similitudo considerari potest inter generans & genitum prima est similitudo in specie, secunda in sexu, tertia informa& figura aliisque accidentarijs affectionibus de primo similitudinis genere praecipue intelligitur axioma. Ratio est; quia inter caeteras actiones animae vegetatiuae,quae propriae sunt viventibus, Ut sic, genetatio sui similis in specie, censetui perse-Gor, magisque intenta est a natura, ac per consequens recte prae caeteris dicitur esse naturalior Pertinet enim huiusmodi generatio ad conseruationem totius speciei: Reliquae verbonerationes vegetatrices,Vt nutritio augmentatio, alteratio inseruiunt ad conseruationem viventis particularis, nec tantana
nat ae integritatem ac Perfectionem arguunt, quan-
350쪽
tam generatio sui similis AEtenim ex communi Sapientum sententi perfectum es id, quadrais alie rum, quale ipseum est, efficere potes, Cuius explanationem vide supra, Titulo c. Distin. . num. i. Vide
2. Comutuperefacilius eis quam conficere. J Vulgare istud sumitur exl. r. Priorum Analyticorum'. 7.4refertur ab Alexandro Aphrodissero ibidem, eiusque veritas clarior est, quam ut probationis indigeat: cernitur enim id, non in naturalibus modo, sed in moralibus etiam Martificialibus. 3. Olauciores perpetuamussitudinis rersi Sumitur exl. de Gen.&Corr. cito.J Vbi inquit Aristoteles, obliquum motum solis causam esse perpetuae generationis corruptionis rerum sublunarium; qui motus, prout est perennis,est causa perpetuitatis in genera tionibus, corruptionibus4 prout est difformis, quasi contrarius respectu nostri, dum solem nunc ad
nos admouet, nunc a nobis remouet , est causa vicis . situdinis duc cessionis generationum corruptio num Vnde videmus sole accedente, circa aequino etium vernum , omnia reflorescere, plantas, arbores , herbas &c. Recedente ver circa aequinoctituri autumnale omnia deflorescere: qua etiam de causavere dicitur illud:
. Solper se causa est Ort si , per cidens interitίs. ISumitur ex eodem capite. Dicitur se potius esse causa generationis, quam corruptionis; quia cursu suo ordinatio per se concurrit ad vegetationem viventium per accidens ver, quatenus recedit, ad eorum corruptionem. Quamobrem sol ex communi Astronomortim sententia, uti luminis auctor dicitur& fons, ita influentiae est vivificae,seu aura vitali plenae. Haec autem non ita intelligas , quasi sole accedente nihil intcreat , aut eodem recedente nulla fiat