장음표시 사용
351쪽
s 61 De Auresis Entium creatorumgeneribu
rerum generatio; sed quod viventia, quae praecipua pars sunt huius uniuersi, muli uberius & salubrius prouenire soleant accedente sole, Meodem recedente interire Etenim accessu solis vis quaedam vivificatribuitur viventibus, quae eiusdem abcessu illis adimitur. Denique haec intelligenda sunt de causis secudis uniuerialibus, quae ad ortum Minteritum viventium concurrunt in genere causae efficientis In ceterarum autem causarum generibus aliae assignandae sunt, ut per se est manifeltum. s. olor homo generant hominem. I 4 Physc. t. 16.&LI 2 Metap. t. i 3.& .i8. alibi. J Dicitur sol
Vna cum homine, hominem generare, atque active ad productionem rerum concurrere, ideo 'uia materiam laetus, . c. humani, coelesti, ac per illum natiuo etiam calores qui qualitas vitalis dicitur imbuit, promouetque ac disponit ad recipiendam forrnam. Sic cum equo generante, generat sol equum , cum leone leonem, non quidem ut causa partialis coordinata qualiter, v. c. intellectus Beati,&lu, men gloriae producunt visionem beatificam, aut duo equi eundem curru trahunt: Neque ut causa principalis; quia haec debet esse perfectior suo effectuci Sol aute est imperfectior vluentibus .sed dispositive cooperans per suos influxus quo sensum Dionysius
'it c. . de diuinis nom. solis radius ad generationem sensibilium corporum confe', ad vitam ipsam movet, auget, nWrrt,o persicit. Lege, si placet,Vasqueet in I. 2. Tomo I. Disp. 29. n. is Vbi similem adhibet distinctionem Maddit, solem reliqua corpora caelestia non concurrere tanquam causas primasias ad aliquam rationem in hisce sebstantij producendam Lies tum esse causas per accidens secundarias, praeparantes materiam , quia: ut ait , nullius
substantiae consetu tio ita pendet a sole aut caelo,
352쪽
quin sine influxu illorum per aliquod tempus conservari possit argo similiter eius productio non pendet ita ab his causis, ut non possit sine illarum concursu,
a sola secunda iroxima causa, concurrente etiam Deo , produci, quae Vasque stilicet uniuer liter vera non sit, cum plura requirantur ad productionem rei, quam ad conseruationem, ut docent Philosophi: militat tamen hoc loco, accidentalem duntaxat esse dependentiam ab his causis manifesto declarat.
De Actibus potentiae Cognoscitiua. DISTINCTIO P RI MDe Cognitione fecundum se.
a. 'lanitio nobilior est actione. Resertur ab Ale. Oxandro Aphrodisaeo in l. i. Metap. c. I. Vbi id vel inde patere docet, quod omnis actio ad alium finem reseratur Nam & virtutum actiones, quae aliooui vel maxime suapte natura videntur expetedae, ad aliud quiddam referri videntur: at vero cognitio siue speculatio sui est gratia, nec per se ad aliud ut i strumentum vel medium refertur. Ea de causa, si duo circa eande rem occupentur ita ut alter illam cognoscat seu intclligat tantum, alter ver agat solummodo seu efficiat; intelligens tantum, agente Messiciente honorabilior etit, uti Architecti digniores sunt opificibus, ut docet Aristoteles i. I, Metap. c. I. cuius ratio est; quia hi quatenus tales, famuli illorum de viva instrumenta unt, quoniam seruiliter ωmechanicbia exequuntur, quod di secundum artis prae.
353쪽
9 61 De Aures Entium creatorumgeneribus
rerum generatio; sed quod vivetitia, qua praecipua pars sunt huius uniuersi, muli uberius talubrius prouenire soleant accedente sole,& eodem recedente interire Etenim accessu solis vis quaedam vivificatribuitur viventibus, quae eiusdem abcessu illis adimitur. Denique haec intelligenda sunt de causis secudis uniuersalibus, quae ad ortum Minteritum viventium concurrunt in genere causae essicientis In ceterarum autem causarum generibus aliae assignandae sunt, ut per se est manifestum. Sol homogenerant hominem. l. 2. Physicit. 16.&DI 2 Metap. t. i 3.& t. i 8.& alibi. Dicitur sol una cum homine, hominem generare, atque activua productionem rerum concurrere, ideo 'uia materiam scelus, . c. humani, coelesti, ac per illum,atiuo etiam calores qui qualitas vitalis dicitur imbuit, promouetque ac disponit ad recipiendam sor-rnam. Sic cum equo generante, generat sol equum , cum leone leonem, non quidem ut causa partialis coordinata qualiter, v. c. intellectus Beati,&lu .men gloriae producunt visionem beatificam, aut duo equi eundem curru trahunt: Neque ut causa principalis; quia haec debet esse perfectio suo effecti Sol aute est impersectior vluentibus Ued dispositive cooperans per suos influxus quo sensum Dionysius
nit c. . de diuinis nom. solis radius ad generationem sensibilium corporum confert, ad vitam ipsam mos et,c avet, nutrit,o perficit. Legei placet,Vasquezin I. a. Tomo I. Disp. 29. n. i 3. Vbi similem adhibet distinctionem & addit, solem reliqua corpo xa caelestia non concurrere tanquam causas primarias ad aliquam rationem in hisce sebstant ij producendam; led solum esse causas per accidensvi secundarias, praeparantes materiam 'uia ut ait , nullius
substantia conseruatio ita pendet a sole aut calo.
354쪽
quin sine influxu illorum per aliquod tempus conser-yari possit irgo similiter eius productio non pendet ita ab his causis, ut non possit sine illarum concursia,
a Gala secunda iroxima causa, concurrente etiam Deo , produci, quae Vasque stilicet uniuersaliter vera non sit, cum plura requirantur ad productionem rei, quam ad conseruationem, ut docent Philosophi: militat tamen hoc loco, accidentalem duntaxat esse dependentiam ab his causis manifesto declarat.
De Actibus potentia Cogno'tiva. DISTINCTIO PRIMA. De Cognitione secundum se.
a. Initi nobilior est actione. J Refertur ab Ale- Oxandro Aphrodisaeo in l. i. Metap. c. I. Vbi id vel inde patere docet, quod omnis actio ad alium finem reseratur Nam dc virtutum actiones, quae alioqui vel maxime suapte natura videntur expetedae, ad aliud quiddam referri videntur: a vero cognitio siue speculatio sui est gratia, nec per se ad aliud ut instrumentum vel medium refertur. Ea de causa, si duo circa eande rem occupentur ita ut alter illam cognoscat seu intclligat tantum, alter ver agat solummodo seu essiciat; intelligens tantum, agente Messici-etite honorabilior erit, uti Architecti digniores sunt opificibus, ut docet Aristoteles LI Metap. c. I. cuius ratio est quia hi quatenus tales, famuli illorum4 viva instrumenta uant, quoniam seruiliter ωmechanicbia exequuntur, quod di secundum artis prae.
355쪽
s De diuersis Entium creatorumgeneribus
cepta iaciendum praescribunt. Sumitur itaque hoc loco nomen Actionis press ac proprie prout cognitioni speculationi opponitur,in quem serὸ sen-1um ex multorum Philosophorum sententia scientia practica contradistinguitur speculatiuae. Vides, si placet, quae dicemus ad illus contemplatio es m&ιssima hominis operatio. stulo de Felicitate. 1 civilito adartes fuscit ad virtutes par.miet nihil valeρ. Sumitur exl. 1. Ethic. O . Vbi inquit Philosophus, ad caeteros habitus obtinendos, non
requiri aliud, praeter ipsum scire: ad virtutes autem possidendas scire quidem parum aut nihil prodesse; quia nimirum longe a se diuersa sunt scire quid sit
virtus, virtute prςditum esse: artem vero scire, Marte prςditum esse Synonima sunt. Huic verbminime repugnat commune istud Artes fumab's, quam experiemia consant. Quia id non ita de natui a Artium ac dignitate, quam de utilitate intelligendum est, ut pluribus explicuimus Titulo de Arte, Distin. . 3. Omnis cognitias peraisquam ab ractionem. JSt Ntur ecl. 2. de Anim t. t. ia . intelligitur de qualibet cognitione naturalitam sensitiva quam intellectiva Nam ut cognoscatur quidpiam a sensu vel intellectu, debet pusuo modo conformati Masib imitari, quod non fit sine aliqua abstractione. Et ideo
ea entia, quae non recipiunt formas, nisi materia liter, nullo modo sunt cognoscitiua, ut docet Aristoteles loco citato in haec verba Pater autem, quam
causam nonpentiunt tinta tametsi partem aliquam habent animae atque ab iis tangibilibuspatiuntnrJrigescunt enim, c calefiunt, patet Nam huius causa es, mediocritatem non habere, neque principium esse ais,ur sensibilium e materiasuscipiant formas ed cum m teria patiantur. Id est, quia nec organa habent ido
ueta ad inqnua sentiendi, & ad usum formarum abs
356쪽
que materia. Intelligitur autem propositio de cognitione quavis rerum materialium untaxat, siue de qualibet cognitione, quae fit dependenter 1 sensu qualis est hominum de ceterorum animalium rea
enim spirituales per se non indigent abstractione amateria , quo sensu docent multi Theologi Angelos cognoscere seipsos intuitiues, non per speciem intelligibilem; sed per suam substantiam; quia haec est intime praesens intellectui Angrisco,& maxime proportionata, seu intelligibilis actu, cum siti materialis. Vide, si placet, quae diximus ad illud: materia prima quoad ποι nan es ter se intestigibilis.
4. Quo magis ab irabitur res a materia, eo perf-ctius cognoscitur. J Sumitur ex eodem textu,&Verum est eodem sensu quo effatum prςcedens sic intcllectus, iniussisti alii speciem non solum a materia; sed etiam a materialibus conditionibus, perfectius cognoscit, quam sensias qui accipit formam rei cornu sine materia quidem sed cum Merialibus conditionibus. Et inter ipsos sensus visius est magis cognoscitiuus quia est minus materialis, ut docet r. p. q. 7 8. a. I. Et inter ipsos intellectus, tanto quilibet est persectior, quanto immaterialior ut idem docet L. p. q. 8 . a. 2 in corpore sub finem, quo fit. ut si est aliquis intellectus , qui per essentiam suam cognoscit omnia, eius essentia habeat in se immaterialiter omnia; sicut antiqui possiet urit, ellientiam animae actu componi ex principiis omnium materia lium, Ut cognosceret omnia. Hoc autem est proprium Dei, ut sua essentia sit immaterialiter com Prehensivus omnium. Quare solus Deus per suam essentiam omnia perfecti uim intelligit. Vide, si placet, D. Thomam locis citatis. S. Perfecti cognitionisi in eo conserit, it res cognss.catuincuties. J Sumitur exl. I. Metaph. C. 2 ωl.
357쪽
s66 adiuersiis Entium creatorum generibus.
t. o. i. 21.alis in proponunt: perfecti cognitionis conuit in adaequatioue potentia cognoscentis adciem cognitam ad euici videlicet nodum, quo veritas for matis consistere dicitur in conformitate intellectus
cum re intellecta; de qua re videin placet, quae diximus ad illud a e quod res es, vel non es, propositio mera mel ossa est. Titido de Veritate Lais . . Nam modum essendi sequitur modus cognoscendi, , uti secundum esse unumquodque se habet, ita etiam secundum veritatem dc perfectionem cognitionis, iuxta illud: 6. cogniti fit per assimi titionem inter vim cognoseentem GP rem cogustam Alberi. M. ni. i. de Anima tract. 2. c. . m. Thomas in s. Metap. lec. 9. t. 21. JQuamobrem illa vera tersccta cognitio est, quare ita repraesentatur potentiae cognoscenti, ab eadem percipitur, sinuti in se est: in hac enim perse dia est adaequata assimilatio inter potentiam rem obiectam .in hanc sententiam docent Theologi , in Diuinis processionem Verbi esse veram generationem , processionem Spiritus suum: non item quia nimirum Verbum diuinum procedit per intellectum diuinum,&eius infinitam intellectionem,cuius munus est assimilare terminae actum suo obiecto et Spiritus sanctus autem procedit per volutatem diu1nam, cuIus munus non est assunt lare terminum e actum suo obiecto; sed producere impulsum in illud Quare cum Verbum diuinum vivens sit,in procedata viventem similitudinem naturae, non tantum specifice; sed etiana numerice, propriissime generat diacitur: Spiritus S. autem non procedit, ut similis in natura: Ergo eius processio non est generatio. Vide. si placet, Suaroesti de Trinit. c. s. n. O. Gran dum, Florauantium Mailici.
358쪽
Ensis oe sensibilis idem est alius. l. 3. de Anima
c. 2. Sic v. c. cognitio, qliae est achiis vitalis potentiae cognoscentis visivae, quatenus pendet ab obiecto sensi: bili cognito , est causalitas obiecti: quatenus autem pendet a potentia cognoscente est Causalitas potentiae Et tamen est una meade actio, solum distincta ratione, prout exercet duplicem ca salitatem, obiecti scilicet cogniti, potetiae cognoscentis. Intelligitur itaque verum est pronuciatum de qualibet sensatione naturali, siue potentiae sensitiuae internae sit, siue externae semper enim obiectum potentia simul concurrunt ad constituendum principium sensationis, ut docet Aristoteles l. 2. de Antisma c. s. 4. alii Philosophi ibidem D. Thomas
Ad quasionemrestandem Suarees . I. in . pari. dist. 19. . Suppono i Idem porro contingit in qu
libet naturali cognitione intellex tua. Et similiter fit in potentia appetitiuaeside enim appetitionis actus. quatenus est a potentia appetente, est activa dependentia ab illa, causalitas illius quatenus est apo tentia appetente, est activa dependentia ab illa, causalitas illius quatenus est ab obiecto, seu fine, est dependentia finalis,4 causalitas illius,ut docet Sua- regi alij Philosophi in materia de causa finali Vide Hurtadod i 2 Metap. n. 33 ubi similem doctrinam habet de cognitione Angelica.2. si obiecI cae potentia paritis notitia. Traditur a S. August.l. 9 de Trinit. c. iχ. J Vbi pauibante mcdixiait Nausiam cenerario a cognoscente cra cognitε,
359쪽
963 De diuersis Entium creaeorumgeneribus.
ciuibus verbis generatim de qualibet cognitione, siue intellectiva illa sit , siue sensitiua , idem dicit S. Doctor, quod praecedenti axiomate de sensitiva pronunciat Aristoteles Hinc docent Philosophi ad. aequatum obiectum intellectus nostri, per se primo
motiuum terminatiuuillius, prout in corpore est,
esse solum Ens per se sensibile, quia hoc solum per
propriam speciem est repraesentabile, non quod proxime praecis ad actum intellectionis concurrat; sed ad sensuum motionemri sensationem praeuiam, impressa vicaria sui specie tanquam virtut quasi seminali obiecti absentis. Vt bene notat Rubius do Poleti; s animae sensitiuae,q. 2. Reliqua verb omnia entia indirect ei per speciem aliena,ac cum discursu ab eo cognoscuntur conceptu non implicite sed aliquo tamen modo simplici; cuius ratio est; quia omnis nostra cognitio pendet asensu. Intelligitur autem absoluto verum est propositum effatum de qualibet notitia naturaliae creata: de supernaturali increata non item: Etenim in Deo nullum obiectu est principium cognitionis per modum cautaci propterea namque obiectu in nobis vel seipso, vel per vicariam sui speciem concurrit; quia noster intellectus non est suum i telligere,nec secundum se est magis determinatus ad una, quam ad aliam intellectionem,ide ὁ quo eget obiecto,vel specie uti concausa: at ver intel- Iectus diuinus, est suum intelligere, laetorminatus ad omne intelligibile cognoscendum unica actione: ac proinde obiecta respectu Dei tantum sunt terminatiua non ver,etiam motiua , cum neque per se viaiantur obiecta Dco cognoscenti in ratione speciei
intelligibilis, nec sint principium specie intelligibilis, neque illius rei,quae vicem specie gerat. Vide,
si placet, Suareet in I. p. Tract. I. l. 2. cap. 22. nu. II.&Trach. . l. '. c. . n. . di
360쪽
3. Quaedam melis est non iidere, quam videre. Metap. t. si . Ratio est, quia in hac mundana rum rerum turba & colluuione , multa occurrunt non solum minutavi contemptibilia; sed etiam vana noxia, quibus homo curiosis non modo distrahj-tur, dierum nobiliorum consideratione praepeditur; verum etiam multis errandi peccandi periculis exponitur, praecipue cum ex omnibus iensibus externis, visus, phantasiam Manimum hominis celerrime immutare soleat, iuxta illud Horatis de Arte Poetica: Segni, irνitant animum demissa per aetres, Quam inqua funt oculis subiecta sidelibus Unde S. Augustinus l. io Consessionum c. 3 . v si tu, ait, seductionibus cutirum , ne implicentur pedes mei, quibus ingredior iram tuam, cur ad te eri Oinus. biles ocutis meos , Ut tu euella deique pedes meos. Fusiorem huius pronunciati explicationem, vide, si placet, ad illud Leuadam ignorare metius est quam scire, Titulo de Scientia, Distinct vltima. . Amor. Oculi eodem solent concurrere veritas dicti istius vulgaris patet experimentali humana naturae inclinationes: Mod enim quis amat,eius prς sentia libenter oculis fruitur; contra, quem an mo auersatur eum oculis peraegre intuetur. Patet etiam in discriminato brutorum, humanorum oculorum flexu. Etenim bruta affectu maspectu deorsum suopte pondere feruntur: Homo verb, utpote ad caelestia amanda .contemplanda natus, quod recte olim,teste Aristotele, pronunciauit An xagoras animo, oculisque superiora naturaliterie, Lit, iuxta illud
Fronaque cAm pectent animalia catera terram, Os homini fablime dedit, caelumque vrdere