장음표시 사용
371쪽
s8o De diuersis Entium creatorum generibus. quiete affectuum hactenus dictum est,idem &de alia qualibet ab aliis intelligitur: Nam S quieto noctis silentio anima nostra subtilius intelligit ac contem platur, quam inter strepitus diurnosin corpore inoffenso, quam conturbato, is aetate matura ac pro . uecta, quam iuuenili, eo, quod iuuenum corpora animi plurimo motu aestuent, ut inquit Themistius in lib. i. de anima cap. I. ex Aristoteles, qui ait: quo circa infantes nec discere possunt, nee sensibus per . iuri iudicare,atqueseniores,cum multa ini; pertΜνbariosito motus. Alia huius rei exempla quotidie sunt obuia,quibus abunde utriusque pronunciati veritas comprobatur. Denique probabile est hinc quoque duxille originem consuetudinem illam apud Iurisconsultos usitatissimam,ut nimirum non valeat sententia iudicis, qdae non fuerit ab ipso iudice sedente prolata; imo maleficos doreos sedere iuberi,cumortis sententia sertur; nempe ut illi maiore collectione mentis senteutiam ferant; hi facilius animi perturbationes cohibeant, quae ex horrore nuntioque mortis prouenire solet. Vide si placet, explicatione illius, qui motusunt multi, parum sunt memoratiui. s. Facilius es initia assectuum prohibere, quam impe- sum regere Seneca Epist. 3.&1i6. J Nam sicut in praeceps dato corpori, nullum sui arbitrium est, nec resistere deiectum potest sed omne consilium irreuocabilis r cipitatio abscidit:ita animus, sit in iram, amorem,ruiosue affectus se proiecerit,non facile reprime impetu: rapiet illum ad imum, vitiorum procliuis natura. Optimum igitur, piis repugnare semimbus cuius tanque demum malignioris affectus.
372쪽
passionibus ius ecie. DIs TINCTIO PRIMA.
De amorei in Nima potius es, ibi amat,quam ubi animat. J II Sumitur exlib. a. Polit. c. a. intelligitur de unione amoris affectiva praecipue, qua amans a sectu suo iungitur amato,iuxta illam Christi sentόntiam: Vbi est thesaurus tuus ibis cor tuum. Atqm haec. vnio non distinguitur ab ipso amore:8r te illam ver alia datur amotis uni realis, uiae, ut quidam Vocant, effectiva, quae causatur a priorE S dicitur effectus amoris. Cum enim amans desideret num fieri cum amato, nec possit fieri substantialiter,quς-rit modum saltem accidentalem sese illi coniungendi quam perfectissime Hinc amantes libenter sibi
mutuo colloquuntur cohibitant,iudicium voluntatem conformant secretuma alia faciunt omnia communia iuxta illud vulgares inico um omnia sunt communia. Hanc duplicem amoris unionem tradat D. Thomas S. Et hic lect. 7. I. 2.&28 art. 7.
Vbi affer D. Augustintina lib. 8 de Trinit. diccn
2. Amor est velut iunctura duo aliqua copuian mel copuiare appetens. J Et exponit D. Thomas. Quod dicit copulans , referri ad unitatem assectus, quod dicit , colui lar appetens , pertinere ad unionem realem. Hinc etiam Suareet lib. 2. de Tristit. P. 1.
373쪽
9 8 ne diuersiis LMium creatorum generibus
Num. I . Probat Deum peculiari modo eis e in animis iustorum; quia enim Deus non tantum diligitura iustis sed etiam maxime eos diligit,&quia Deus id,quod intendit,assequi potest, ideo ex vi talis amoris unitur animae secundum praesentiam reale , ita ut licet per impossibile Deus no esset immensus,neque realiter praesen, intra anima iusti:eo ipso tame quod ipsam amaret, gratiae sanctificatis donis ea afficeret,veniret ad illa per pr esentia personalem, in ea
esset ac maneret, quadiu gratia in ea duraret,iuxta illud: Si quis diligit me, c. ad eum veniemus mansionem apudeumfaciemus. Vade si placet, D. Thomam in . r. Lententiarum dist. J S. q. S. a. s.
Qui libessibi maximὸ amicus es. Sumitur ex lib. I. Rhet. c. I. LVbi docet Philosophus: Omne simile esse amicum simili, quia sunt eiusdem generis
naturae,id ver contingere unicuique maxime respectu alipsius, quia non hic similitudo tantum, sed
mera est id et itas,proiiade homines maximos eis sui. ipsorum amatores, suaq; sibi maxime placere opera.
Ea de causa familiare hominibus ex omnia biignoscere, pauca vel b, vel, ut inquit Velleius, nihil aliis relinquere Eadem de causa sibi quisque maximξ
vult bona, ut docetur l. 8. Eth. c. . Vbi ex eo probat Aristoteles, amicum etsi velit o innia,& maxmaabona amico: fortasse tamen non velle ipsi omnia bona
quia sibi maxime amicus est,ac proinde sibi maxuna bona desiderat. . at exsilios plus amat quam silis Patrem. 8. Eth cap. D.&9 Eth. cap. 7.&alibi. J iij ita proponunt Amorpateruati maior si qua/ufitialis Ratio est, quia patentes vivunt in filiis tanquan in aliquis sulci sunt enim nati quasi alteri patentes in locum decedentium constituendi, itaque naturali pondere amo et fertur in filios veluti in alteros seipsos, tum ob
374쪽
Pars quinta. Titulus LIII. 983
sanguinis unionem , tum vero ob desiderium immortalitatis quae in filiis ac nepotibus speratur. Non ita filiolum dilectio erigitur in parentes. Aliam rationem assignat Philosophus s. Et hic. c.
7. quia: opussuum quilibet magis diligit,quam ab ipses Benefici plus amant beneficiato , quam amentur ab illis. 9. Ethic cap. 7.J Rationem dat ibidem Aristoteles quia is, qui consert beneficium maiori cum voluptatevi diuturniore amat: honestae enim actionis delectatio assidue deleistat: qui autem accipit,etsi aliquando delectetur, tamen utilitate cessante voluptas illa evanescit z. qui beneficium accepit,vidatur benefactorem amare, maxime propter suam utilitatem, qui ver contulit propter holiestatem, ergo vehementius. 3. quod laboriosius est in recte factis , id, caeteris paribus,magis amatur, sed beneficiu dare est laboriosius,ergo beneficium datu magis amatur. 6. 3 Iatres liberos metis amam , sam patres. Et h. i. sub finem. J Intelligiturri verum est, tum hoc, tim praecedentia pronunciata de amore natu ratiordinario siue qui est secundum inclinationem&affectum naturae. Nam ex accidenti potest contingere contrarium Ratio autem huius propositionis eadem est, quae superioris; nimirum quia matris beneficium in liberos laboriosus est, quam patris. Matres namque maximo cum dolore filios pariunt, plurimis cum molestiis eos enutriunt. Item matres certiores sunt elle filios illos siuam sobolem. Vides placet, D. Thomam in locu Aristotelis citatu. 7.Sic diliIendisun homines, ut eorum non diligantur errores. J Est haec secunda ex sententiis D. Augustini, quae reseruntur in fine Tomis operum illius, & collectae putamur a D Prospero Aquitanico Episcopis Regi est. Ratio assignatur ibide; quia aliuae es a maie
375쪽
,1 Dediuersis Entium creatorumgeneribus quod facti sunt,aliud odisse,quo aciunt.
8. Sic homini Hipliceant peccata, ut non displi-eeathonis. Sumit ex eodem M. Augustino,& indicatur 1 D. Thoma I. Pati. q. a. a. I. IVbi docet, odium Dei circa peccatores non esse odium hominis,quia non est ex displicentia ipsius liominis veInaturae illius; sed elie odium taccator is, ut peecator
est; quia est ex displicentia ipsius peccati. Est in hane
sententiam symbolum Othonis secundi Imperatotis; Pacem cum hominibus,cum vitiis bellum de quo videri potest Reusnerus classe . numero I 2.
De odio. i. Igrfectum di qm est , quod nec iusitia nec scien L iacarei. JEst haec sententia 63. inter eas, quas ex operibus . Augustini collegit D. Prosper.
Monet autem, eam in odio cautionem esse habendam, ut nec propter vitia homines oderis, nec pro pter homines vitia diligas, Recte igitur in malis odiamus malitiam, dc diligimu creaturam , ut nec propter vitia natura damnetur, ne propter naturam vitium diligatur. a. Amatanquamosuru/,oderis tanquam amaturus. JEtsi amicitias immortales esse oportet, eaque quae desinere potuit, amicitia vera vix unquam fuerit,
vi testatur ipsius Epist. 3. Centur ad Ger- tiranos mallos: non tamen absque discretione, amicis utendum est nec quaevis arcana ij sine disia crimine comite da; cu ea humanae mutabilitatis co- .litio sit, ut ex amicis sqpe acres insurgant inimici,&
376쪽
qui ante prodellia soliti erant iidem mutata voluntate obesse plurimum norint desincipiant. . mures amici noueris, non oderis monemur hoc dicto, in motibus amicorum vitia quaedam esse di C. simulanda, sic ut intelligantur quidemin suo tempore amicus de iis moneatur scd tamen si emendari nec subito,nec commode possint,aequo animo,quo ad fieri par est,tolerentur.
. Propriuines ingeni, humani odisse quem l erit. JTacitus in vita Agricolae isti benefactores naturali inclinatione eos amant, in quos beneficia contulerunt,ic quidem magis quam vice versa ab illis re-damentur, ut explicatum est distinct de amore. Ita qui mal bde aliis meriti sunt, ingenito naturae corruptae vitio ab iisdem auertuntur Lucius Annaeus. Se neca lib. 2. de ira c. 33 vitium istud antonomastice potentiorum animis asscribit Hoe habent pessimum, inquit. animi magnisfortuna insolentes, quos serηπτ
J inquisque odit, perii spe expetit. J Verum est vetus istud dictu insensu formali, nimirum in qua tu secundum quod alium qui odio prosequitur , Verbi causa; qui odit licuius imperfectiones habitus vitiosos,eum is petit e,&io esse expetit',qui odit quempiam simplicitet absolute eum perire desiderat, ratio est, quia omnis qui alium odit; hoc ipso positive ei vult non bonum, qui autem vult non bonum vult etiam non esse alteri, quia omne esse, est bonum contra omne non bonum est non
x o sermone factum prouerbium, cuius vetitas exqpς ientia ipsa rerumque usu satis comperta est. Ne que enim ordines religioso u aduersatios sibi inimiciores nec Ecclesia hostes offensiores, & viperino
377쪽
odio infestiores habet,quam apostatas. Regnis quoque prouinciis maximas p numero damna intulerunt perfidi transfugae, ac perduelles. 7. Virtuosus σfelix nihil operatur odibile. Sumitur ςx Io. Et h. c.9 δ vit Ratio est, quia qua tales bene vivuntd operantur bona; bonum autem secundum se non est obiectum odii sed amoris. Item, qualis quisiq;eΠ talia ta dicit, quam agiis ita etiam iuit,ut inquit Aristoteles . Eth. c. 7. sic homo felix vir tuosus, quatenus talis est, ex virtute vivit Moperatur ex virtute, quod cum bonum sit non est odibile, sed in se amabile.
1. n petitus est ratione carentia a. Σ. Rhiet. JIntel-- Lligitur, vetu est de appetitu desiderit; quia
illa,quibus caret, aliquis desiderat naturaliter,si bona ipsi appareant. Desideri uenim versatur circa bonuabsensit absens est; Non aute intelligitur de appetitu complacentiae, ut recte notat interpres axioma tum venerabilis Bedae ille ama est rei praesentis, S ratione praesentiς,ut pluribus explicabitur infra. Pio maiore autem huius, sequentiu explicatione notandi, est,appetitum d cside iij in homine esse duplice
naturalem Drationale . Naturalis dicitur,qui sebri ut in res conseruationi naturae necessatias ut in cibu, potat,&c Rationalis est qui fertur in conuinientia comodavltra naturae necessitatem. Dicitur autem
hic secundus appetitustationalis, non' quasi sit adhus voluntatis,est elim actus appetitus sensitivi sed dicitur rationalis quod sequatur imaginatiuam potetiam peculiari ratione obiectum apprehenden em,ps opter summam connexionem, qua ipsi coniungi turi vere cooperatu intellexis quo fit, ut pio
378쪽
Pars quinta Titulus T III. 987
operante haec petetur eadem percipiat obiecta. Desideria cresecunt in infinitum J Sumitur exl. 2. Pol .c. ubi ait Philosophus,homines primum pauca appetere,quae cum fuerint consecuti maiora desiderare. ubi haec suerint adepti rursus alia sine fine, iuxta illud Solonis, Fivis opum positus non est mortalibus milus. Refertur id ab Aiistotelei. Polit.c. s.ct verum est de appetitu secundri se siue de appetitu rationali, prout inordinate fertur absque iustae moderationis habenis: is enim nullis satiatur quaesitis, sed potius eo magis accenditur quo pluribus potitur iuxta illud vul gare: Qμ ριε sunt pota,plussitiuntur aqua. Non autem intelligi debet de amore viri prudentis ordinato,quia hic certis terminis concluditur. Etenim modico satiatur mens hominis bene ordinata inordinatus autem aut avarus 'uilibet impei sectus nu- quam sua est sorte contentus;vt recte notauit interpres axiomatum Venerabilis Bedat. Idem expressit Seneca ad Lucilium his verbis. Desideria naturalia ita unt, qua amem ex falsa imaginatione proueniunt biri ant, non habent. Quanquam verbpraecipue' id lochim habeat in diuitiis artificialibus,quae ab non inibus inueritae sunt ad negotiationes& comercia licet natura secundu se iis minime utatur, vel iis iu-ilet ur; ut siliat pecunuae Icc.potest nihilominus etiam habere locum in diuitiis naturalibus, ut sunt cibus, potus, vestimenta. aliaque ad natui et conseruationen Vcelialia. Ratio est, quia bona omnia creata minor sui at,q an ut persecte actare. possint desiderium human. um satiabitur illud, cum apparuerit glori tua Deus. Huius etiam signum est, quod nemo in hac vita suas appetitiones invita aliqua res stat, sed sempe ad alia atque alia extendat,& obtenta augeric opici, ut qui congessit diuitias, quaerit honores,
379쪽
9 88 Dedi est Entium creatorumgeneribus.
quibus obtentis quaerit voluptates, iamnium molestiarum vanitatem Deinde in siti gulis eorum appetit crescere & confirmari. Vide esitum de statu vitae deligendo u. t 3J. 3. Omnibus innatusne desiderium excestentiae. Ilib. I. Rhet. c. 38. ubi ex hoc pronunciato deducit Aristotcles, rem iucundissimam ex plurimis esse victoriam, eo quod sit excellentiae quaedam opinio, deinde probat magnam esse iucunditatem ludorum quia in iis ludenti saepe victoria obtingit, ac licet noa emper ludenti faueat victoria; spes tamen vincendi perpetua comes ludi in sese iucunda est. Nam eodem magistro Ea in Oe sunt iucunda, quapraesentna cum sum. vel oblectare ieiprodessee multum iάentur.
. Finis euνarum sperfectis desideriorum. J Est haec
sententia Iso illarum, quas ex operibus S. Augustini collegit D. Prosper. Additur eodem numero, quemque in id tendere ac niti, ut ad illud perueniat, quo delectatur, iuxta illud vulgare. Trabissua quem que olupta . Sapientis igitur est hoc appetere, quod bonum facit, non id amare quod decipit. Caeterum persecti , desideriorum in iis curis finem imponit, quibus homo in desiderata nondum post eis ferebatur,absalute autem in hac vita nunquam expletur nec satiatur,cupiditas si porrigit de felicitatem sitam non intelligit, quia non unde venit, respicit, sed quo tenda , t a. de bene siciis cap. 27.
3 omno quod secundum ho inini cupiditatem es voluntarium iudicator l. 2. morat Eudem. c. 7. Sensu.est omne,quod homini accidit secundum deside, rium suum hoc in quantum tale est, lacnsetur ei, Lintarium Patet ex ratione, quam subdit Aristoteles nam, inquit, inuoluntarium omne violentum videtur, si violedatum sit, etiam acerbam erit, omne,' rod coa oti faciunt aut tr huntur homines,
380쪽
quemadmodum Euonus dixit. 6. Omnis res nece spirianislsa es. J sumitur hic necessitas proprie pro eo, ad quod vis ipsa compellit. Sensius iisque proposivionis est, omnis res inquantum necessarii coacta est,molesta'accidit, ac proinde fugitur naturaliter, sit enim molestum quid est, idem etiam violentam erit, contra naturae propesionem. docet Philosophus ibidem Qui Md prαter cupiditatem est, idomne dolorem infert J Idem ibidem, nimirum insensu formati,sive quatenus tale est Rationem addit, quia iucund tum cupiditas est, itaque violenta etjam inuolum taria sunt, quae secundum cupiditatem voluntaria, hς enim inter se inuicem sunt contraria, ita Philosophus loco citato. 8. Iollitudini essuere laborioso. 3. Eth. c. 7. J Vbi ex eo probat Aristoteles, violentas sibi ipsi manus inferri mortem sibi conseiscere, ut ad fugaendam paupertatem aut amorem aut molestiam aliquam, non esse hominis fortis, sed timidi potius de mollis non enim quia res hones eis, inquit, ratis appetit ma rem,sed quia difficultate terretur c vincitur.
DISTINCTIO IV. Degaudiosiue delectatione.
' Mne animal naturaliter appetit delectation l
. Sumitur ecl.7 Eth. c. I 2. 43. 4 . ex lib. o. c. 2. Ita quidem appetit, ut diu sine ea vivere non possit, iuxta illud prouerb. I. versicia animusgaudens atatemfloridamfacit Spiritus autem tri-itu exsiccat ossa.&Eccles 3 8 A tristitiasesinat mors. Ideoque homo carens spiritali deIect atione natura. liter transit adsorporales Hinc etiam p. Eth, c. f.