장음표시 사용
401쪽
Pars quinta Titulus in IV. 1 ori
secam Sensus itaque pronunciati est conceptus formales, 'ui propriissime&intrinsece conceptussiunt esse formas & simulacra conceptuum obiectivorum sue rerum, quae potentiae cognoscenti
obiiciuntur' repraesentantur; quarum nomine intellige omnia illa, quae concipia nobis seu apprehendi possint, siue vera sint entia realia, seu ditia
tantum. Hinc patet discrimen inter conceptum formalem obiectivum riuia ille semper est realis A intrinsece conceptus dicitur hic ver ex trinsece tantum, potest esse ens rationis, ut Chimaera quae fingitur ab intellectu. et Conceptus ridem sun apud omnes lib. r. de Interp. cap. r. id est, suapte natura idem apud omnes significant : in quo distinguuntur a vocibus articulatis quibus colloquimur, & scriptis quorum non est eadem apud omnes significatio. Sunt enim conceptus signa naturalia, ut vocant, qu idem apud omnes naturaliter faciunt in cognitionem venire: At ver voces sunt signa ex instituto sitae ex impossitione quam institutionem si quis ignoret ' vocis significationem non apprehendet. Hinc etiam ionceptus anseunt aequinoei, ut docet Λ-ristoteles ibidem nempe respectu earum rerum, quarum fiunt similitudines naturales, ut perspicuum est ex dictis. Vnumquodque m mer concipiatur, debet concipi Sumitur ex tertio Metap. t. I 2.&lib. . t. . . ratio est i quia alioqui conceptio non est conformis rei conceptae perfectio autem cognitionis in eo consistit, ut res cognoscatur sicuti est;
d ex communi sententia scuti se res habet ad es, ita etiam ad cognosci, de quo vides, si placet, quaed ximus Titulo de Potentia cognosculua Atque hinc docent Philosophi, in prima operatione nostri
402쪽
ioii De diuersis Entium creatorumgeneribus.
intellectus non inueniri proprie falsitatem , quia id semper est eius obiectum, quod repraesentatur; ac proinde vel repraesentatur ei rex, ut est, vel non rsi non, non est obiectum , de ideo nec falsus est conceptus Sicut imago non bene repraesentans Christum , non dicitur falsa, sed imperfecta quia eatenus non est eius imago ac proinde falsitas est in nostri intellectus attributione, qua per opem rationem secundam iudicamus esse illam Chilisti imaginem, attribuimus illam Christo, quem
non repraesentat. Nota tamen, quando nos Oncipimus res spirituales, ut Deum v. c. vel Angelum, aliud est, nos concipere diuina, de illis loqui modo nostro cin quo potest esse aliqua propor . tio, quet non est in re concepta: aliud vero est, obie-ieciive concipere in Deo, eique aliquid attribuere quod in re non sit prius enim verum eis potest, non reddere falsam nostram conceptionem po sterius verbion potest esse sin falsitate; quia reuera sic tribuitur aliquid Deo, quod ei minime con' uenit, ut bene docet Suares Tomo t. in . p. disp. s. sec. a. ii trico 2.
. Unita rei p. test .ncipi sine proprietatibus Jnempe veris,& realiter ab ipsi rei substantia distinctis Ratio est, quia hae cum accidentia sint, a rei natura per efiicienti aut aliquam dimanantia, formaliter non includuntur in conceptu essentialiterum licet enim fundamentaliter oc quoad conuenientiam vera proprietas de subiecto negari non debeat, siquidem videtur non posse fieri, ut sit&plen concipiatur aliquis homo, cui non conue niat esse risibilem, vel cui repugnet, risibilitas: formalis tamen conceptus essentiae distinctus est ab omnibus veris proprietatibus .attributis. At
403쪽
Pars quinta, Titulus, LIV. pr3
E demia rei non potes concipi sine aliqua, quod es de sentia. Nempe persecte Madaequat e Ratio est; quia quidquid est de rei essentia,illud ingreditur conceptum illius ellentialem plenum lada: quatum cum numquodque, Ut vere concipiatur, concipi oporteat, sicuti est , ut docetur in F Metap. cap. 2. alibi. Atque hinc docent Theologi elsentiam Dei, secundum se, prout esta parte rei, ad aequat concipi non posse, quin concipiantur omnes ipsius perfectiones, siue attributa quia enim essensia Dei quatenus ementia, per se a parte rei, formaliter est infinita in omni genere, necessari sequitur, eam continere debere Omnem perfectionem simpliciteri Ergo ab ea nulla earum praescindiiqi eae Ergo ut recte concipiatur debet concipi, ut indludens omnia praedicata attributalia. Sed inlia materia de diuina essentia grauis est controuersia inter Vasques, I part disput.
iis &Gillium l. secundo tr. 2o integeo, ex una par te Et inter Suares cum aliis ex altera parte, cuius determinatio non est huius loci.
De docibus locutione. 1. Ignis mox Ii significativa alicuius lectus.. Sumitur ex lib. 1. de Anima eap. 8. t. 'o Vbi ad rationem vocis requirit Philosophus, tedatur cum imaginatione siue intentione significandi aliquem affectum vel conceptum animi Per hoc enim distinguitur vox a tusn caeteris sonis animalis: Sic v. c. cantus significat artirian,
404쪽
1oi De diuersis Entium creatorumgeneribus. gemitus ti istitiam : quamquam non omnis est significativa ex instituto, ut loquuntur Diale istici;
licet esse possit , ut verbi causia cyndapsus potest fgnificare lapidem , si ita in te homines conueniat itaque , vox est sonus editus ab animali, ictu aeris ad fauces allis cum intentione, sitni Pandi, vel sensi pisantasiae , appetitus sen. sitivi tantum, ut in brutis vel etiam conceptus mentis, maste ius voluntatis, ut in hominibus quibus solis conuenit sermo, siue vox articulata ad significandum res conceptus animi instituta, iuxta illiid. 1. Voces sunt signa conceptuum. Jhibro ipsina o Periher cap. primo, immediata scilicet de proxima: nam mediate sunt etiam signa rerum conceptarum Ratio est , quia vocum usa est introductus
Vtre concepta , quae lacebat in mente concipien. tis exprimatur alteri per vocem in locum conceptus ipsius constitutam. Vnde voces dicuntur signa conceptuum significativa tantum rerum autem .significativa δ supposititia , ut aiunt Dia lectici quia nimirum pro rebus supponunt voces. Atque hac de caussa nulla vox hominis aut creatu- sae respectu Dei vicem signi sustulere pote, cum enim iiiiij latere possit Deum utpote qui scrutator est cor bum .ierum nihil etiam Deo si ac ii ficace positimus per voces neque cum Ocev timur , in oratione verbi causa agentes cloquentes cam Deo, propri significamus Deo conceptus nisi cos quos ipse optim S intime nouit .sed tantum eo fine oratione vocali utimur , ut affectusti ibi vel bo expressi, magis incalescant S caei. Caeterum nomine vocum intelliguntur hic proprie so e voces atticulatae, significantes ex instituto;
405쪽
Pars quinta Titulus L IV. Iors
quae pioseruntur eo fine animi sensa aperiant. Excluduntur ergo voces inarticulatae, ut gemitus, cachinnus, mugitus c. qtiae significant quidem affectus interno sed non conceptus intellectus. item voces psittacorum, ebriorum , amentium,&c quae non exprimunt eorum conceptus. Deniq; voces eo tum quicum dolo, contra mentem loquuntur Tales namque sermonis& linguae usiimque natura .communis hominum consensus voluites se nuntium, interpretem animi, impio peruerturit, quo fit, te si postmodum vera dicant; fide tamen habeantur indigni. 3 propriuin holmm es locutione iti. Ea videlicet, per quam unus homo conceptus suos alteri potest totaliter exprimere. In hoc si quidem homo disserta animalibus brutis quopassiones suas ex-l ciniunt in communi ut canis latratu iram, co-umba gemitu tristitiam. Iumitur ex libro quarto de Historia Animalium cap. 9. Vbi Philosophns distinguit inter se, sonum, vocem locutionem: desilium quidem communem esse docet rebnsanimatis&inanimatis. istam ver comaenire solis animalibus , non tamen omnibus : Nam , Infectis animalibus,tilia es iocis cultas licet sonent non exteriore solum sed etiam interiore spiritu, ut apes, cicadae c. Hanc denique propriam esse homillibus licet non omnibus tiam competat: Nam qui surdi iam inde abortu natura sunt iidemel sam reuix vocein ergo emittere os unici locutionem autem nullam. Noniane igitur locutionis intelligitur vox articulata , sic dicta , quod litterisaci syllabis, velut aitubus seu articulis ita sit copulata distincta, ut scribi possit, coniuncta cum determinato conceptu proserentis.
406쪽
io 1 De AuersisEntium creatorumgeneribus.
a quo cocedit vitaliter. Et haec est vox humana. In hanc sententiam Aristoteles lib. I. Rhetor cap. . si turpe est hominem sibi ipsi corpore optiuiari non posse qηant turpius en, non pesse locntion cum locurispeculiarior holmni habeatur quam us roboris , mirium corporis. Dicuntur rangeli stibinde loqui in corporibus assumptis, sed improprie quia sonus ille non editur per vocalia instrumenta a vita It potentia iis inhaerente alia Angelorum locutio mentalis est, de qua Hurtado disp. 1. Metap. . Vocis grauitas natura generas indicium est. ro quinto de Gener Animal ca. 7. Patet inductione maiorum ferarum, & earum inter se colla. tione quo enim unaquaeque natura enciosior
est leb vox illi est grauior. Ea de cauit Aristoteles lib. . Et hic cap. 3. inter ossicia notas vitimagnam in refert Habere motum tardum , vocem
grauem , oratisnem sabilem, sedatam : Nam uti reliquae animalium motiones cita vox etiam uermo sunt ingeniorum horum imagines. Vide, si placet, quae diximus ad illud nsores ex notionibus
discernuntur.3. Actio es quaedam corporis eloquentia. Vnus pronunciati huius sensus elicitur ex lib. quarto Eth. cap. 8. J Vbi Philosophus docet, interiores corporis dispositiones per actiones motus corporis exteriores cognosci que ni admodum enim oris eloquentia sensa mentis, ita corporis motione interna eius constitutio manifestantur , quo sensit etiam dixit Ambrosius libi primo ossi c. c. decimo Octauo mox quadam mentis es carporis motus V e rum proprie hoc dictum oratorium est , cintelligitur de ea actione, quae in gestu flexuque
407쪽
Pars quinta Titulus LIV . IOI7
corporis polita est , ac vocis moderatione perficitur haec siquidem non secus,ac ipsa linguae tacula, dia plurimum momenti affert ad persuasionem, Ut docet Aristoteles Rhetorica ad Ale andrum c. 27.&alibi Deipsa plurima scripserunt Cicero, Qu intilianus alij. Certe Demostene stanti eam fecisse perhibetur si cum rogaretur, quid in dicendo esset primum , huic primas dederit , huic mandas, huic tertias. Ita de eo testatur M. Tullius i. 3.de Oratore,
o. Taciturnitas mulieri decus adfert, non ira viro. l. i. Polit ca 8. Mulier animal magnae loquentiae, paruae prudentiae eloquentiae, nulla resere magis cohonestatur quam moderatione linguae, dilentio' maxime apud viros,&in conuentibus publicis, ubi de rebus seriis agitiat Hinc Apostolus i. Tim. 2. v. 2. docere mulierι, Inquit, Non permitto Nempe publice Tolenniter in Ecclesia, ut communis sensus interpretum in locum citatum, priuatim enim licere, quando res ita exigit patet ex Achorum c. 8. v. 16. Vbi Aquila& Priscilla etiah uxor narrantur a lios docuille viam Domini. At ver b viros non ita silentium ornat, si viri reuera sint, lanimum non gerati es eminatum. Vide, si placet, quae diximus ad illud tonsilium mulierum m ρομ
De enuntiatione, enerat . e R Urmatio estprior negatione IEnuciatio assit - a maliva prior est, quam sit negativa, non ta- tum prisr,ate honoris seu dignitatis ι quia scilicet
408쪽
ioi De Aue,sis Entium creatorumgeneribus. enunciatio assic mativa significat rem esse, quod nobilius est, quam non esses; id quod significat nunciatio negatiua verum etiam prioritate ordinis naturae: Nam etiam.
a. Omnis cogniti fas supponit cognitionem meri. lPatet inductione, rario est; quia omnis cogisitio falsi praecedit suo modo, dependet cognitione veri siquidem impossibile est, ut cognoscam hana propositionem esse falsam Homo sibi ut uin: nisi prius cognoscam , quid sit homo, quid sit brutum, codem modo res habet in caeteris. Notandum aut maliud esse : Omnis cognitio falsa praesupponit ne- cellarib cognitione aliquam veram in cognoscente; aliud: Omnis cognitio falsi, praesupponit necessaribali qua cognitione veri:illud.n est saliu, ut patet ex periclia quotidiana: hoc aute veru,utia explicatu est.
3. Phi Ubus nihil affirmat aut negat abfr ratione. JNepe qua Philosophus: illi quippe est no modo de qualibet re subtiliter ωapte diiserere; sed etia eoruom niu,quae an unaquaq; re insunt, cauia omnes tum proximas, tum etiam generales' primas perspectas atq; cognitas habete Et aperire sontes omnium dia bitationum ac dissicultatum earumq; solutione rite tradere. Deniq; qui sententias c sermonem promeredo Hran item, ut docet Aristoteles i. I. Metaph. ca. 2. Quam obtem si quidpiam asseratur a Philosopho, quod nota usque ad eb videatur probabile, ratio assesertionis postulari ab illo potest iuxta illud vulgare. . Affirmati incumbiti iobare ignificat id Arist. 1. Meta .c 1. J Vbi generatim Labsolute proniiciat, docentis esse, ut reddat causas eoru quae docentur,. praesertim si sententiam aliqua, tanquam veritatemi undamentale ponat, cui doctrina aliam velit superstruere iunci enim necesse est, ut propositione illam sue assit maliua,sive negativa sit cogrue ad suum institutum probet ac stabiliat. Itaq; per a stirmante hic
409쪽
generatim intelligitur is qui ponit sent etiam qualecunque, in eundem sens. l. 7. Ethic. c. I . Sub initium,inquit Philosophus.1 Nossuoicit veru aicere, nisi falsi causa si netur. J Ratione addit ibide, quoniam id plurima ad fide
faciendam conducit Nam cum id rationi consentaneu Derit Ufum,inquit, ob quod meruesse υ1detur, quod noes verum 1 facit Ut ipsi mero magis assentiamur: id est, cu appareat perspiciatur vis rationis,propter qua videbatur esse verisimile id, quod non erat Verum, inde fieri, ut magis assentiamur veritati;ideoq;ape riendam eme non solum solutionem dubitat onis:sed etiam assignandam esse causam falsitatis,quae erat in obiectione, ut bene obseruat D. Thomas in hunc locum. Simili modo si indissertatione Philosophica, Megetur propositio aliqua , quae omnin videatur
probabilis,non est in conueniens, petere εἴ M si tre instantiam, aut rationem negandi: Nam 6. Maia illud negatur, quod curatione negari non potes. Sicuti male illud a stirmatur, quod nullo argu meto potest coprobari. Notanda tame hoc loco,i,5 omne propositione absolute vera esse, quae per nulla instantiam potest infirmari: in hoc enim syllogismo: Oione ens reale habet causam sui esse meus est ensreale. Ergo Deus liabet causii siti esse; maior omnino falsa est,cli ex illa salsi flama oritur coclusio: Et nihil omin per nullius rei enstasin praeter ea,quae in quae stion versatur enervari potest; si quidem omne ens reale, pr ter solum eu gloriosum , causam habet sui
est ,cum omnia pervon fac asunt,ut dicitur Ioa. c. I.
T. Quid insuper bibere opus est , cum strangulat aqua Proverbium istud refertur ab Aristotclel. 7. Et hic. c. a. J Vbi docet, illi obnoxium este homine incontinente; qui licet persuasum habeat non esse agenda ea, quae agit nihilominus talia agit Pulchru2uadrat in eo , qui pertinaciteristianent in sen-
410쪽
oro De diuersisEntiam erearorumgeneribus.
xentia absurda, vel negant manifeste veram licea pondere argumentorum sese oppressos videant, ut in scholis dicitur, sacco conclusi palpitent. 8. vii ratione antiquatare tostitur. Ita pronuncia Achilles apud Euripidem, in Ephigen Act. . vers. 4oy.J sensus illius est; uti in omni rerum genere reperire est bonsi bono melius ita etiam per ae-perationem esse ratione praegnatiorem, hanc illi titulo iusto praeualere ut constat exportentia quoti diana Verba Euripidis sunt ista: αμαάλοῖοι λουι-
DISTINCTIO V. De significatione illius.
i. gustati totiui orationis constatu exsignifica-otionibus partium. II dest terminorum vel dictionum, ex quibus tota oratio constituitur Est enim oratio nihil aliud, quam multarum dictionum exinstituto significantium comprehensio. Ratio pronunciati est; quia significatio vel est ipsa impositio, vel ex impositione oritur clam ver tota oratio non ha- b. aliam impositionem Histinctam ab impositio-aribus partium, seu vocum,ex quibus constat Ergo significatio totius orationis non est alia, neque distincta a significationibus partium .sed conflatu ex illis. a. Significationis potius, quam iocis habendaen rario DNempe Philosophis momnibus ijs, qui rem potius quaerunt, quaa verba : Non ver Grammaticis; quia horum est disputare de litteris monauu bus: quare vii temere dc insulse agunt Grammatici, quisse se in altiorum facultat tim studia ingerunt, t