장음표시 사용
421쪽
Sic corpus, vivens,animal &c. dicuntur de Socrate
Ioanne, c. Tanqua de subiecto praedicationis viai uoce essentialiter; neq; tame sunt in illis,ut in subiecto inhaesionis Alia sui in subiecto, id est, inhaesionis;de nullo tame subie hodicvtur,id est prqdicatio
nis; sic haec Albedo est in hoc cygno, aqua in subiecto inhaesionis; de nullo tame subiecto dicitur, id est, de nullo laquam inferiore praedicatur: Alia dicuntur de stabiecto, nimirum prae dicationis; sunt in subiecto,idest,inliaestionis: ut nigredo dicitur de coruo, Ethiope,&c.tanquam de subiecto praedicationis uni- uoce accidentaliteradi est in illis,ut in subiecto in haesionis. Denique alia nec dicuntur de subiecto,ne,pe praedicationis,nec sunt in iubiecto, idest inhaesionis Vt substanti .singulares, Petrus, Paulus, c. 13. Sibiectasiant materialiter fui in hac v. c.enuciotione Calidum est dulce,matetialiter stat subiectu,
sue supponitur pro significato suo materiali quia nimirum ipsa ratio praedicat hoc ex propria significatione requirit, ut patet in propositione allata Celebre istud Philosophorum pronunciatum uniuersaliter verum est quotiescunq; subiecta non definiu-tur determinantur afuis praedicatis, ut stent sor- maliter; quae determinatio curara sit,&praeter ordinem regii laris praedicationis fiat facile intelligitur cicui ratione praedicandi. Vt si dicas: Calidum est terminus alterationis , mutabitur suppositio , appellatio terminoruna, ac formaliter stabit subiectum meque enim suppositum ipsum est terminus alterationis, neque pli materialite sumpto hoc vere tribui potest sed tantu ut subest calori: seu potius composito ex calore iubiecto. Atque hinc docent Theologi ,regillariter loquendo ea praedicata, quae simpliciter dictatur de Christo,dici etia posse de verbo
422쪽
io 32 De diuersis Entium creatorumgeneribus. aut filio Dei ut, quia vete dicitur Christus esse redemptor, es Ie homo, dcc vere etiam dicatur Verbum, siue Deus, esse redemptor, esse homo quia subiectum illud stat materialiter pro supposito. At vel, si contingat determinari sebie um ratione pret dicati, ut stet pro toto composito, ut sic: tunc praedicatum non communicabitur Verbo e quod mutetur set positi subiecti Unde licet recte dicam: Christus ompositum ex duabus naturis, Christus est terminus resultans ex unione duarum naturarum in una persona. similiaci non tamen ea
praedicare fas est deVerbo diuino; quia Verbum non dicit huiusmodi compositum sed tantum personam Verbi secundum se, ita Suareet Tomo t. in . p. disp. 3J. in finei . Incrementum praedicati sequitur inermemum subiecti. 2. Top. c. . Vis bonum est honestum: Er-so melius est honestius. Verum est pronunciatum de praedicatis per se; quale est in dato exemplo Non autem velificatur in aliis: Neque enim sequitur , maior vini usus est peior, aut maximus pessimus: igitur vini usus est malus Ratio est: quia nec maiori vini, sui conuenit per se ut sit peior nec maximo ut sit pes imus; sed per accidens alioquin omnis vini usus esset malus vide, si placet, quae diximus ad illud: Vise habetsimpliciter a impliciter, ita magis ad
i . Quidquidconuenit naturaeperste, conuenit omnibus participantibus itam naturii Sumitur ex . I. Poster. t.
et s. J Vt quia animali per se coue infe illa sensitiuum ideo inuic, illi animali,&absolute omnibus ui indiuiduo. conuenit in hoe Ratio patet ex dictis. is C 'idquid altis couenit,melper se covcnit, vel per accides. J Explicatio huius manifesta est ex dictis Verita ex eo patet: quia nul: est ali couenietiae mod
423쪽
Etenim per se conuenire, ac per accidens,ide valent, ac conuenire necessarib, Minoi, necessarib; quae cum contradictoriarint nullum admittunt medium. 7. Essenaei modi proportunalis sunt modispraedicandi. traditura D Thomas Physic lec. s. t. a GJ Ea nimirum ratione, qua essentiae proportionatae sunt suis proprietatibus, hae vicissim illis: Pr dicabilitas enim sequitur essentiam sue naturam rei cuiuscunque,vii risibilitas sequitur naturam hominis Naevi docet Aristoteles c. h. in Praedicamentis: Ex eo,
quod ei aliqua en in aliquo potest de illo affirmari v.
c. quia natura humana est in Petro Paulo, ceteris eiusdem speeie indiuiduis,potest de iis praedicari, verὸ affirmari Petrus est homo, Paulus est homo, c. item quia albedo est in pariete, ideo paries
dici potest albus, 4ta in aliis. DISTINCTIO IX. De Illatione.
r. vi bona consequentia non datur antecedens Uerum,
tonsequensfusum. J Ratio est quia bona o sequentia est , in qua aliquid ex aliquo vere colligitur sicut e contra vitiosa est in qua non vere aliquia concluditur. Intelligitur itaque propositum axioma , de conseqhientia formali , qualis est in sorma syllogistica, Mallo quouis recte argumentandi modo, qui nempe tali dispositione constet, ut ea seruata in qualicunque materia consequens vere sequatur ex antecedente, iunquam sit antecedens ve rum consequens falsum. Vt bene notat Vasques in i. p. inisi'. 67.n. 23. Hinc. 2. Eo vero non nisi se um. l. a. Prior c. 2.& ..
424쪽
ro diuersiis Entium crodioru=ngeneribus.
Poster. c. i, subintellige, colligitur in bona consequentia. Ratio est; quia alioquin in ea posset dati
antecedens verum consequens salsum. Hinc etia. q. In oua cosequentia ex contradictorio,cosequentis infertur contradictorium anteeedent3I. l. I. Prior c. . 2.&l. 2. Psior. c. 2. . Vt si haec est bona consequentia omne animal et album,ergo omnis homo est albus, licebit ita concludere aliquis homo non est albus; ergo aliquod animal non est album. Item si haec est bona: cosequentia; Habet vulnus in corde; ergo morietur brevi; etit m haec vera non morte tur breui: Ergo non habet vulnus in corde Pronu ciatum istud plane eandem vim habet, ac Dictum de Nullo ideo enim, a quo remouetur consequens, id est terminus communis ac superior, remouetur etiaantecedens, id est terminus minus communis -- serior; quia terminus communis est quoddam totum respectu antecedentis, ut animal uniuersim sumptu respectu hominis,ut costat ex dictis d. 8.n. IEHU , malis ne unius rectὸ infertur negatio contrarii, J .c. bene sequitur, paties est albus: ergo noest niger, item haec res est iucunda, ergo ut sicamnest molesta nempe in sensi formali secundum e ramoppositionem & naturae ordinem Effatum propositum magnum habet, sum ut Theologia morali,ex eoque docent Theologi, praeceptum assir 'ciuum semper in se virtute continere contrarium negativum vi v. c. praeceptum de honorandis parentibus, quod est assicinatiuum, continet in se virtualiter illud negativum, de non assciendis iniuria Ei enim parentes honorandi sunt, bene sequitur,eos noli esse contumeliis aut iniuriis onerandos. At vero. 3. Ex negatiove unius ηonsequitur necessos affirmatio contram. V v. c. ex hac enunciatione negat tua:
res ista non ust iucunda, non recte infertur ergo est
425쪽
molesta; quo modo in moralibus ex praecepto negativo de nota occidendo,non sequitur nece stari praeceptum assit matiuum, de vita aliis tribuenda; quiaut recte aiunt Theologi probibitis Horum latius patet, quam pysceptio bonorum, de quo, vide si placet, quae diximus Titulo de Bono,distin. 7.
6. Expari ratione sequitu par consequentia. Isicuti ex omni pari causa, sequitur par effectus; in quantum scilicet ille pendeta causa, prout illa talis est: potest autem ex parte subiecti aut circunstantiarum oriri aliqua disparitas ut patet per explicationem illius omnis causa veram iuxta di*bsitionei abiecti. De quo supra Titulo de Causa efficiente. T. Quι vult antecedens vult etiam conbequens JRe fertur hoc dictum l. i. O .s Uusfructus. Intelligitur verum est in omnibus iis quae ita interio connexa sunt, ut unum sit alteri consequens, vel ex natura rei quo modo qui vult ignem, vult etiam co- sequeter calore,qui nimia vult copotatione, etia velle censetur eam, quae exinde sequitur ebrietatem vel ex hominum institutione tunc enim eo ipso, quod una adhibetur consensus formalis, virtute quoque censetur adhiberi alteri, quod est consequens,ut cuquis formaliter vult ordinem sacrum in Ecclesia latina, virtute vult castitatem ex Ecclesiae institutio De ordinibus sacris coniuncta. Eodem sensu vera est
Regula rigesima nona Iuris in sexto Cum quid trabibetur , prohibentur omnia , qua sequuntur ex
8 posito sibili in actu tillum sequitur incο--niens. l. I. physic. t. s. In fine capitis primi Sensiis est, si tale aliquid: quod ex sua natura esse aut fieri potest, nec inuoluit repugnantiam,de potentia reducatur ad actum, nihil sequi absurdi, quod rei na tura: repugnet, Vnde si v ci propositio de possibili
426쪽
io; De diuersiis Entium creatorumgeneribus.
mutetur ita suam de in 'le, ut vocant non sequitur aliquid repugnans Ratio est; quia '9. postibiles illud, quo posito inesse, nihil sequitur
impossibile ' Metaph. t. Verum est hoc pronunciatum absoluthin secundum se: dummodo seruetur proportio interpossibilitatem mactum qu dam enim possibilia sum secundum actum successi- Uum,&non simultaneum. Vt continuum diuidi in infinitum est possibile non ita tamen, ut tota diuisio possibilissimul ponatur; sed vi ponaturii ccessive, numquam finiatur. Item quaedam possibilia sunt in sensu diuiso non autem in sensu composito, Vealbum fieri nignim Petrum, qui sedet currere, hominem, qui praedestinatus est, damnari &c. Itaque reductio pollibilitatis ad aetum cum proportione fieri debet, secundum naturam rei, quae reducIm-telligitur.
Argumentatio formalis dicitur, in qua consequens ex antecedente necessari colligitur vi formae , seu necessitate consequentiae Talis inanis
syllogi simus verus probatiuus : In hoc enim, quibusdam positis, aliud apositis ex necessitate accidite quod haec sunt, id est vi formae siue propter legitimam dispositionem propositionum,qua re ipsa iudicatae sunt veras; quod soli syllogi sim probatiuo,
non itern illativo conuenit. Reliquae argumentationes Enthymeida , Inductio. Exemplum per se materiales sunt quia nihil concludua vi formae, cum
427쪽
careant figura & modo, d litica inirium praemissa constent, ex qua nihil vi sormae colligitur, teste Aristotelel. I. Prior. c. 22. u. Post. l. aliquae Inductiones formales quidem iunt consequentiae non autem argumentationes Reducuntur verbiuat Ar
gumentationis species ad syllogismii cui principaliter conuenit ratio argumentationis cuna illis tantum
secundari conueniat,&analogice per attributio nem ad syllogismum. Vide, si plλcet Fonsecam l. 6. Dialech. c. o. t. 3 .α 6. Conimbricenses. l. I. Prior
1. Qui cunquesunt eadem ni tertiosunt eadem inter se. J Sumitur ex . 3. Physic. t. 21.s aliis locis, intelligendum est cum proportione, ut eo nimirum modo intelligantur eis eadem inter se, quo sunt eadem uni tertio: nam si sint eadem re, uni tertio, simili modo erunt eadem inter se; poterunt autem ratione esse diuersa: si ver re& ratione sint eadem uni tertio, erunt eodem modo eadem inter se, ut beane notat Suareet in Metaphysica disp. 7. Sectione 3. ia. 8. Pronunciatum hoc aliqui putant euerti ob mysterium sanctae Trinitatis siue ob dentitatem Diantiae diuinae, Relationum realiter inter se diis stinctatum, sed non recte philosophantur:licet enim in aliquibus sensibus, 'uatenus mysterio sanctae Trrnitatis obstare posset, admitti non debeat in aliis tamen sensibus certum euidens est tam in creatis quam in diuinis .estque undamentum artis syllogisticae,quo nititur bonitas consequentiae in argumentis affirmativis Imb, ut loquitur absolut bHurtado disp. Io. logica sec. I 6. n. 87. disp. I. sec. s. n. sim innititur tota vis Diletifica. Tres autem potissimae illius sunt expositiones probabiles aequi ualentes. Prima est Molinae I. p. q. 23. a. 3. disp. 2.elle verum de iis, quae conueniunt in uno tertio sin-
428쪽
ro 38 De diuersis Entium creatorumgeneribus.
gulari incommunicabili. 2. Fonsecae l. 6. Diat.' aliorum, qui citantur ibidem, esse verum, quando illud tertium ita est unum, ut nec sit plures es, nec idem
recu ea, quae est plures . Capreoli in I. d. q. s. a. l. ia fine,&aliorum apud Suaree de Trinitate i. . c. 3. es se verum, quando in uno tertio conueniunt adaequa
te id est, quorum singula non latius patent, quam inlud tertium,cui identificantur. Eo iplis enim imposnsibile est, hoc tertium identificari cum aliquo, quod non sit idem cum illo, a quo hoc tertium non differt alias illudetertium extenderetur ad plura 'Nam nuextremorum, quod illi identificatur, contra hypo thesin. Quod ii duo non sint eadem adaequale viri tertio, non necessario erunt eadem inter se sicut Petrus S Paulus sunt idem realiter uni naturae humanae specificae , de tamen realiter distinguuntur inter se quia identitas illa est inadaequata matura enim humana eo ipsio, quod secundum speciem communicabilis est multis uadi uiduis, potest reipsi co m. municari multis, quibus singula indiuidua non pos int ideoque inter ipsa indiuidua erit distinctio. Simili modo in diuinis una eadeq; natura communis est tribus personis,ac proinde identificatur pluribus, quam identificentur singulae personae. Vnde ex eo, quod oes tres sunt idem realiter illi, nos insertur,eas esse realiter idem inter se Ha igitii singulae expositiones accommodatae sunt de suis cientes ad respondendum in forma dissicultatibus sue in creatis, siue in diuinis circa propositum axioma occurrentibus.
dem interse Iid est quae ita sese habent ad aliquod
tettium, ut alterum sit idem illi, alterum non idem, iuxta explicatione pr cedentis rea non sunt eadem inter se eo nimirum modo, quo non sunt eadem nitertio. Utrumque hoc principium citari solet exl. 3.
429쪽
Physc.t.1 i. Vbi Philosephus neutrum habet in terminisci sed disputans dedistinctione inter agere δίdiscere,doctrinam disciplinaret,ait: iis omnia comis petere aliquo modo sunt ead sedhisee d taxat, quorum est eadem ratio. Clarius Vtrumque proponiti. I. Top. loco, vel secundum alios 1 bi ait: Asr-fum con erandum,si alterum idemcyalter non: nam si non sint ambo eidem eadem, acile constat, quia nee iinuicem. Vide, si placet, Clauium in l. I. Elementorum Euclidis ad primum illius axioma,quod est aufeidem qualiasunt interse sunt qualia.
. Omnis dissutati si ex quibusdam positis ast
commune pronunciatum academicum. Quemadmodum in omni syllogismo,ut conclusio recte inferatur, poni debent, Ac concedi quaedam propositio nes, ut docet Philosophus l. I. Prior.c. I. ita in omni disputatione, ut legitime frui tuo se procedat, sun dametitorum instar supponi debent certa quaedam Principia,de quibus inter utramque partem conuς'niat, siue illa communia axiomata sint, siue definitiones, siue postulata,aut aliae hypotheses. Ea de cau-ἷa, ex communi sententia, Omra negantes principiananeAdujurandum. Sunt enim illa prima fundamenta scientiarum , quibus sublatis, frustra omnis adstruendi labor absumitur ut multis explicatum est Titulo. i. Distinct.vltima, quam consule, si placet. s. Con lusiosequitur debitiarem partem antrcedentisJRxioma istud Philosophicum, sufflagiis omnium firmatum resert Coa naentator,in quaeli. Logic. t. v. ubi inquit Conclusionem iuxta Eudemit, Theophrasi, re vetusiorum Phi Asophorumsententiam sequi viliore partem praemissarum. Ratio est; tum quia effectus non potest ellia nobilior sua causa, ut explicatu est supra; tum quia extrema inter se coniunguntur in concla sioni ea perfectione qua copulantur cum modio in Tit
430쪽
rae arissis: itaque si est aliqua impei sectio vel debitas coniunctionis extrena orum cum medio in praemissis, illam qiuoque participabit conclusio. Et patet inductione Nam si altera praemissi sit sophistica, aut pseudographa, iudicium illativum sophisticum clit vel erroncum: si altera particularis vel negativa, oportet conclusionem esse particularem vel negatiuam, Ut perspicuum fiet, inducendo omnes trium figurarum modos. Recipitur hoc effatum ab omnibus,quoad quantitatem de qualitatem aliquam propositionum , secundum exempla iam illata; dubium ver est , quoad alias perfectionec ad quod Respondent Tori es&m illius, curibtolinai. p. q. i. a. II. LII. Conclusionem sequi deteriorem ait enaantecedentis quoad effectus, qui pendent ab utraque praemissa, ut sunt certitudo, de euidentia: non autem quoad eos, qui ab utraque praemissa non peti dent qualis est, e supernaturalitas quia caula supernaturalis per se, quoad hoc praedominatur, traducit effectum ad suum ordinem, vi videre est, in omnibus actibus ordinis supernaturalis, qui vitaliter attinguntur a potentia naturali tamen honmanciat intra ordinem naturae. Et ita ex eorum sententia, licet assensus theologicus pendeat etia lex aliqua propositioiae, siue consequentia naturaliter euadente: Ex vitamen alterius pioposition siit pernaturalis traducitur ad ordinem supernatural cm, ita Lecundiam quid est imper se istior assensu naturali euidentes; quia ipse est ineuidens Quoad iiper-rraturalitatem ver , quam habet ab allensii Fidei; est praestantior ' Hanc limitationem non adhibetat , qui docentassensum Thieologicum eis Da turalem , ut sint Suare , de Fide, Spe, Car. di sec. H. n. 8. Vas' ic Z t. i. in p. disp. . c. 8. n. a S. cati . Quidquid porro sit de nam ralitate , vel Tt i super-