장음표시 사용
431쪽
i uper turalitate assensus theologici , axioma pro positum admitti uniuersaliter debet hoc sensu Concluso sequitur debiliorem partem: idest contrahit impei sectionem ac defectum aliquem ex debilitate alteriuspartis , licet non sequatur debiliore partem, quoad omnimodam paritatem, in qualibet conditione , ut patet ex dictis, tum hoc loco, tum supra ad illud Essectussequiru debiliorem parte usu uino. Titulo de cassii in genere, distin. . Vide, si placet, Maximilianum Sandaeum in Theologia varia L3. Commentas. Exerc. .
cinciam non destruitur, nisi defruantur ν --visse. Commentator lib.2. Prior cap. 8. J Ratio est quia absolute de uniuersaliter , posita causa se nitar essectus, lic non tollitur nisi illa sublata ut explicatum est, Titulo de cassis in genere, distin. 3. In hanc sententiam docent communiter Philosephi , politis assensiibus praemissarum formaliter
quatenus vere praemissiae sunt , Intellectum necessarib assentiri conclusioni quoad specificationem, imb etiam quoad exercitium,ez parte sui praecise :non autem si conseratur cum voluntates quia haec potest illum ad alia cogitanda ita auertere, ut coclusioni actualem assensum non pr beat. Vide, si placet.
. Arguere in contrarium non est soluere argumenis rum. Valetis usurpari solet hoc dictum ui eos, qui si quando illis syllogismus, aut argumentum aliquod soluendum proponitur , non respondent categorice ad rationem dubitandi: sed potius elabendi vel eludendi gratia rationem aliquam in contrarium opponunt. Quo sane modo dissicultas pro prie non tollitur , sed si pius augetur esstigium potius quςri videtur, quam Vera argumenti solutio. Itaque modus ille minime conuenire videtur.
432쪽
16 1 aes Auessantium croatorumgeneribus.
Professoribus seu Doctoribus, quando a discipuis eluditionis gratia dubij alicuius enodatio peti-hur.
r. T Emonstratio solletimus efficiens scientiam.
L l. i. Poster. c. 1. J et ientiam intellige cognitionem conclusionis scientificam. Hanc enim immediat generat demonstratio. Est vel haec definitio ex proprio fine & cffectu demostrationis:scie-tia enim tum finis tum effectus est demonstrationis diuerso respectu; sicuti sanitas est finis&effectus Me dicinae. Demonstratio autem ipse est instrumentum; quo nostet intellectus, vel anima, tanquam causa principalis efficit rei propositae scientiam Cuius intrinseca forma est iudicium illativum extrinsecatum veritas principiorum, ob quam assentimur conclusioni ut verae , tum recta dispositio propossitionum, ob quam albentimur conclusioni tanquam
Ilia demonstrati est melior, qua melioribus ititur principiis A. I. Poster. c. 2I. l. 3. J Ratio est,quia sicuti se habet simpliciter ad simpliciter, ita magis ad magis. Vnde sicuti absolute bona dicitur demonstratio, quae bonis constat principiis i ita compara liue melior est, qua per meliora efficitur principia; cum iuxta dignitatem causς, ceteris Paribus sequatur dignitas propri effect his ut stilius explicatum est , Titulo de causis in genere , distuictionς
3. Principia demonstratianumsunt desinitiones. li
433쪽
poster cap. o. Definitio potest spectari duplieiter , r. secundum se, quatenus definitio est. Σ.in ordine ad demonstrationem; quatenus medium illius est, de causa Passionis, ac connexionis subiecti praedicati. Pliore modo officium definitionis est, distin em ostendere quid ditatem rei per parte essentiales ut animal rationale. Posteriore modo ossicium eius
est, ostendere connexionem extremorum conci
sionis , seu cur passio insit subiecto. Prior mo do dicitur definitio Formalis; posteriore Causali ,&est medium dein onstrationis non unicum; sediluet
. Demon alio Ummativa dignis es negativa.
I. i. Poster cap. I. t. o. Ratio est, quia, ut inquit Aristoteles ibidem, illa ex paucioribus petitionibus, aut suppositionibus , aut proportionibus existit,aliam rationem assignat Philoponus; quoniam
assirmativa demonstratio nullo indiget, ut non stretur Et si demonstratur, per seipsiam demonstratur negativa autem per assirmationem. Etenim haec propositio v. c. Quantita non est qualitas, non est omnliab prima immediatas quia daturalia prior, per quam probetur Quantitas est ens extensim iEx eo enim , quod quantitas per se sit ens extensum , sequitur non esse qualitatem. Sic etiam prius est, hominem elle animal rationale quam non brutum. Dicuntur nihilominus huiusnodi propositiones aliquando immediatae, in ratione negationis, quemadmodum summa genera sunt iliter se primo diuersa talioqui prius natura habent esse positiunm, qtiod est ratio diu sitatis negatiuae. Quem admodum igitur propositiones assirmativae priores sunt negativis, ut explicatum est distinctione . huius Tituli; ita demonstratio affirmativa praecedit negatiuam. Nam,ut inquit Albertus M. in huc locum:
434쪽
demonstrationis minimὶ indigeant. Valet pronunciatum in eo , qui ut curiosius omniarnquirunt, ita enucleatius singula explicari volunt.Lege,li placet, Aristotelem l. 8 Physic. t. 22.2rincipiorum non en demon iratis l. i. Poster.
it Ratio est, quia immediata sunt, x prima nee habent causas ex quibus vesuti prioribus denotioribus demonstrativa Principiorum scientia generetur. Vt in simili dictum est supra de cognitione essentiae demonstrativa. Titulo de scien et De initionis nane demonstratio. Resertur a D. Thoma in 3. Metaph. .6.4 sumitur ex l. i. Poster. eap. 3. Vbi dicitur definitio eilecipuus, quo a quid est de substantiae rei Huius autem, uti Irincipiorum, non est demonstratio a priori propter quid , ut patet ex dictis ac per consequens te ue definitionis. Porro quaenam Principia , uuo sensu dicantur indemonstrabilia , fuse explica-zum est Titulo i. dist. s. quae est de notitia Princi
8. In demonstrationibu non est procupus sensetum l. i. Poster. t. 3 . sequentibus J Vbi id Attistoteles probat de demonstrationibus tam mimatiuis , quam negativisci Demons rati enim es deii, asunt perse .ut inquiti. 36. Ethaz etin
sint rebus, in est, μοι es, et ei res insunt, Morum ei irasot infinita. Etenim, ut in finibus ita
etiam tu mediis, siue demonstrationis illaint, uuca
435쪽
Pars quinta Titulus Z IV. Io s
alterius cuiusque rei, non datur processus in infinitum, ut probatum est , Titulo de causa sinati dist. 6. alioqui namque neque inciperemus unquam, neque finiremus quod ausurdum est ut ex Aristotele, demonstrauimus ibidem. 9. Petere principium est που demonsrare propositur, L 2. Prior. c. ag. J V id variis ostenditur fieri modis i. sis non ratiocinatur, cui incumbit probare. a. si ratio ematur; sed per ignotiora. 3. si per similiter ignota. . si per posteriora,s i id, quod per seip-siim non est aptum cognosci, conetur quispiam per seipsit monstrate, quae propriissima est principii petitio. Prioribus quoque modis peti principium di citur: quia importuni sent,in parum vel nihil faciunt ad demonstrandum proposuum praeter hos,
alios insta per modos petendi principium assignat Aristoteles . Top. s. quos lege,si placet, apud Fon'
IO. Demonstratio non debet transferri degenere in genus. LI. Poster. cap. 7. t. o. 'lii ita commu-n .us 'proponunt: Non liω tra Ucendere de generem Iesus, in argumentando videlicet ille enim ratio cinandi modus vitiosius est, in quo transitus fit ad res diuersi ordinis , ac, neris unde v. c. non sequitur in persectio est amor caeteris p. ribus, quo versatur circa persectius obiectum, sed amori oster, quo amamus Deum , orsatur circa obiectum infinite persectum: Ergo est infinite perfectus. Ratio est; quia in antecedente agitur de amore rei
creatae in qua datur maius minus, in consequente de amore rei increat , in qua non datur maius deminus. Eodem modo non sequitur: Fb maior est Dfensa, lub maior est persona, quioffenditur; sed cr- sena Dei est infinita: Ergo etiam offensi est infinita: ergo in quolibet peccato est malitia infinita; quia
436쪽
io ἄ-Entium creatorumgeneribus. etiam hic fit transiituo de getaere in genus. Itaque comparati , quae fit in maiore propositione de bet intelligi non secundum aequalitatem; sed secundum proportionem Est autem proportio, quod sit cuti Deus est altioris ordinis, quam creatura , ita etiam iniuria Dei sit superioris rationis. Vnde bene sequitur Deus est infinitus : Ergo offensa, quae circa Deum versatur, est in suprema specie offensae, quae esse potest. Et haec ratione iniuria diuina potest
dici infinita, quasi syncategorematice quatenus scit quantumuis crescat in infinitum dignitas creaturae grauitas iniuriae contra illam, nunquam amen erit aequalis minimae iniuriae diuinae. Sed haec res non caret dissicultate Theologica, cuius determinatio non est huius loci. Vide, si placet, Beca
mo I. in . p. Coninck de Poenitenti ad alios. Quod si res diuersi generis vel in ratione subiecti, vel ab stractionis, vel subalternationis qualiscumque conaueniant, vel se mutub dependeant, licebit ab una. aliam procedere in quantum inter se, iuxta praesentem argumctationis statum analogiam aliquam sue proportionem habent.
437쪽
DISTINCTIO PRIMA Dea Eonibus potentiae Politiva secundum se.
I. Toluntas apud Deum profacto reputatur. J Ce V lebris ista propositio traditur a SuareZTom. i. in . de disp. . sector sub finemi disputatur a
Theologis in I. a. q. 2O. a. 3. sequentibus. In telligitur autem de actu voluntatis internori essicace, idest, qui natus est reipsa ponere opus externum, saliunde non impediatur de verum est oesensu Voluntas soli efficax ex sese tantum valet apud Deum, quantum opus, quod ab ea proficisceretur, si illa voluntas posset in opus exire . verbi gratia, tantum meretur aliquis eliciens voluntatem dandi eleemosynam, ita, ut ex illa voluntate vere se applicaret ad opus , si haberet pecunias, vel si adesset aliquis pauper, quantum mereretur, si de facto daret eleemosynam. Ita express traditur a D. Augustino exposicione . . super illa verba Matth. In qua mensura mensifueritis , ubi ita scripsit In qua motantate bene feceritis, in ipsa liberabimini σ, qua moluntate malefeceritis in ipsa puniemini. Et paulo inferius in voluntate quippe propria Metitur
bonus bonafacta, crin ea metietur ei beatitudo Iι em in voluntate propria metietur malus homo mala vera,
in ea metietur ei miseria, dcc. Et alibi: Quidquid vis,&non potest, factum Deus comprobat. Non asceis intelligi debet de quatici/Iue volutate ine lauti,
438쪽
io 8 De diuersis Entium creatorumgeneribus.
Vt quandocunque voluntas aliquid vult, tota persectio, quae est in obiecto secundum se refandatur in voluntatem. Nam si aliquis vellet verbi gratia, infinit amare Deum, non propterea statim infinite a maret, ut si desideratet mereri tantu, quantu meritus est D. Paulus,n ideo tantu mereretur,nisi volutas ei ta essica esset, nata esset ponere es actus
heroicos,quos D. Paulus exercuit. Ita fere Suar. loco
cit. Vasq. Mati,dicunt, volutate pro iacto reputari, quando voluntas versatur circa opus externu ordine directo; quia tunc voluntas accipit eandem malitiam ex obiecto& circunstantiis ab opere exteriori, vel habet eandem bonitatem cum illo at vero in actibus reflexis aliter contingere , ut cum quis ulthabete actum charitatis vel affectum Martyrij, dcc .lquia actus reflexus nec tibuit bonitatem auzmalitiam nec eam accipit ab actu supra quem reflectitur,ut docet Vasque a. disp. I. c. F. Vtraque
distinctio bona est , quoad modum loquendi potius, quam in rei veritate altera discrepe ab altera.
a. Virtus non restitit essecti sed afectum. J V eiu
est eodem sensu,quo axioma praecedens, elicitur ex S. Augustmo loco citato, ubi esit, ectum volantatis omnium esse meritorum faciorumque mensuram. Ex qualitatibus quippe volutati ,non ex temporu patiiι, decorae rect fac ame peccata neburari. Ratio utrius
'q; pronunciati est. Prima, quia actus externi qui ira
perantur per actum volutatis jnternum,non sunt 1itrinsecti moraliter boni vel mali ergo nihil possunt superaddere bonitatis moralis actib internis Seclida, quod est laeceisarium, non reddit nos persectiores, vel imperfectiores; sed posita efficaci voluntate necessarii, producuntur actus externi' sius potentiis ergo non reddunt nos vel imperfectiores, velletriachiares mergo nihil superaddunt bonita -
439쪽
Pars quinta Titulus LV. οι stis vel malitiae. Tertia, si actus externi superadderet aliquid bonitatis vel malitiae, sequeretur viros bonos priuari possie a causa extrinseca, magna parte meritorum, quia opera externa saepissime ab extrin'
fecis possunt impediri. Hinc ver non sequitur opera externa non est necessaria ad vitam aeternam a primo' aia cum constemus corpore anima, debemus Deum honoraro corpore lanima Secundo quia posito actu etsi caci interno sequitur necessario opus externum , si adsit facultas Terti, quia per opera externa in hac Vita nos mutu vivamus, quomodo Sacramenta etiam non possunt conferri sine opere externo Et generatim. 3. Mulca conueniunt actu externo, quae non con petunt interno Primo enim occasione operis externi voluntas saepe fit melior aut peior , quia homo dum versatur in opere externo, excitatur adseruentius volendum, ad diutius in voluntate perseuerandum, caetera, Vel etiam quia renouat saepius volitiones propter dissicultatem , vel delectationem , quam ex pece percipit. Vnde opus externum censetur pars saltem materialis domoralis ipsus adius interni, sue vitiosus ille stitue
studiosius Secundo, opus externum causat scandalum vel aedificationem proximi item pacem vel perturbationem, commodum vel damnum, ion- sequenter obligationem in operante ad restitutionem. Tertio actus internus cum externo plus fatisfacit quam internus solus, quia poenalitas, quae est in opere exteri, γ, est per se latis factoria. Quar to, Opus externum maxime iuuat, ut fraenemus passiones S appetitui nostro dominemur. Denique idem opus externum est dictu diuersorum po
rest est bonum S malum; quia: verbi gratia eleea osina potest imperati a Domitio ex charita-
440쪽
ioso De diuersis Entium creatorum generibus.
te, executioni mandati a famulo ad vanam gloriam haec autem dici non post untde actu naterno; quia ille non est bonus per denominationem ex trinsecam tantum unde si in adaequato subiecto actus , sub quo etiam circunstantiae continuntur,
aliquid sit mali, actus est si liciter dicendus malus; quia, bonum est ex integra causa , malum autem ex gulis defecZibus. Intentio est oculus mentis. J Intentio proprie est actus voluntatis tedentisin fine per naedi coseque , dum,intendere enim nihil aliud est, quam finem siue terminum proponere sibi, sic dicimur intendere viris tutem, scientiam, beatitudinem c dum volumus illa per media consequi. Dicitur autem intentio oculus mentis per meraphoram siue transsationem, quia sicuti per oculum diriguntur motus rictiones hominis, ita per intentionem actiones humanae
tendunt incertum finem. s. Intentia entiis, elecIiatnessiorum . . Eth. c. 2. JIn'tentionem verseri circa finem patet ex dictis: ele. Ehionem autem versari circa media ex eo perspicuum fit quia voluntas facta intentione, siue desiderio efficaci, ut vocat Aristoteles tertio cap. quarto, Vir tutis, verbi gratia. potiendae mouet titellectam ad vias, mediaque virtutis obtinenda exquirenda quo facto intellectus consultat , siue media ac modos
conuenientes inquirit. Post consultatio rem fere iudicium de rebus agendis tum pronunciat, hoc lo coin tempore, circa hanc, ecbi gratia, materiam hoc modo virtutis mediocritatem obtineti possie vel etiam media quaedam accommodata decernit ad virtutis, verbi gratia, honestatem coli sequendam. Hoc iudicio peracto si voluntati tantum simplici ter placeant viae , modi, ac media exc'gitata con 'scia ius vocatur; sin autem e cicaciter den delet ele-