장음표시 사용
441쪽
Pars quinta Titulus T V. robictio dicitur Vel quia inter plura media oblita,ruimeligit vel quia cum antea haesitaret intellectus, an in hac materia verbi causa virtutis iunctio obeunda; iam vero sententiam absolutam luserit, voluntas se huic iudicio accommodat, quod intellectus consultationes iudicio, id ipsa affectu essicacis deside .rii eligit atque amplectitur. Plura quae huc referri possent, commodius explicantur titulo desine ultim , de bono cir eius apperitu, de sibi.
Iris T1Ncrio II. De Actibus ditiorum
DISTINCTIO III. De Actibus ditiorumsiue de Peccatis.
Mnepeccatum es motumarium. J Quamuis, ut habet D. Tho. I.p. q. 63. a. . nomen peccati generaliter dicatur de omni eo quod deficit, noncst perfectum suae congruenter regulet, ita ut extendatur tam ad ea, quae a natura vel arte hunt,quam ad ea, quae a libera hominis voluntate procedunt. Vsus tamen communis sere obtinuit, ut quae contra suam regulam ab arte fiunt, Errares, quae verba natura 2 Ion ira appelletur: peccatorum autem nomine abso Iutc intelligantur ea, quae a libera voluntate proce dunt sine rectitudine sibi debita quae non conformantur suae regulae, quae est lax Dei aeterna, sub hac notione intelligitur,ac verum est pronunciatum de quo videri potest D. Th. I. a. q. 7 I. a. s. in Corp.
r. Peccatam adeo II voluntariam, misi nonsit πιο
tantariam non sit peccatum. Est hoc axioma M.
442쪽
ioue diuessantium creatorumgeneribus. Augustin quod eo refertur causi is quaest L in
principio. Ratio eius est, quia peccatum nil aliud est, quam actus humanus malus aut omissio voluntaria actus humani debiti, atqui actus non est, neque dicitur humanus nisi quia voluntate hominis delibe
rata procedit, ut docet S. Th. I 2 q. I. a. I. dc Omnex
Theologi ac Philosophi cum eo. 3. Nemopeceat invitus. J Est hoc pronuntiatum Cypriani in seim de bapt Christi Ratio est quia
omne eecatum adeo debet esse voluntarium, ut non sit voluntarium non sit peccatum illinc do cent Theologi, motus concupiscentiae in appetitu sensitivo siue passiones animi circa rem illicitam, .c motus, odij, c. quatenus libertatem χοα- sensum voluntatis praeueniunt per se, non esse peccata; alioqui 'pepeccaremus inviti, cum motus iblos saepe inuitus patiatur homo, feri possit ut enicitentur in dormiente.
. Concupiscere eis naturale, at mal concupi cere, moluntarium. J Est hoc effatum S. Chrysostomi, hQm. I9. ad pop. sensus eius est, motus concupiscentia sue appetitus sensitivi secundum se non e seliberos sed naturales,&homini cum brutis am-malibus comunes fieri autem malos rationem peccati cotrahere, prout voluntarissent,idest prout a libero volittatis consensu in ordinat procedunt. In eandem sententiam est illud D Bernarat, lib. deinteriora domo cap. 19. Non nocet senseus et bi non es ρ ensus, etenim aliud est, tentatione aliqua pubcari, aliud eidem tentationi succumbere, malitia peccati non in priori sed in posterior est posita. s. Nemo tenetur ad culpam nisi propria moluntate deflexerit. J Est hoc pronutiatum S. Ambrosi relatu ς I, in illic canonico q. i. ca Non est Intelligitur de Feccato adiciali hoc sensu nemo activiliter ω pec-
443쪽
eando, culpam actualem contrahit nisi libere et
propria m voluntatem a lege Dei aeterna deflexerit. Ratio eius est quia repugnat peccato actuali este voluntarium voluntate aliena , ut docet S. August. I. I. de peccatorum meritis c. s. hoc enim differt peccatum actuale ab originali, quod actuale contra- natur propria voluntate originale vero aliena nempe primi parentis ut docent Theologi. 6. Detictum perso e redundare non debet in detrimen .ium Ecclesiae. Est haec regula 76. Iuris in sexto, cuius vetitas perspicua fit huiusmodi exemplo Syndicus verbi causa Ecclesiae vel procurator dum eius causam agit committit falsum, ac proinde si causa suill et propria, cecidisset non tamen id fit quia est causa Ecclesiae, sensus huius pronuntiati magnum usum habet, in personarum delictis cuiuscunque illae congregationis sint aut ordinis.
7. Facientem ansentientem parpsena confringit. JEst hoc axioma celebre in iure can. refertur cap. Notum a causas qu. i. sensius eius est, non solum peccati executorem, sed eos etiam qui peccato co- sentiunt eadem poena obstrictos teneri, iuxta illud ad Rom. i. Digni sunt morte,non solum qui ea sa-ciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus,ex qua D. Pauli sententia dictum axioma desumptum fleindicant verba illa cap. primi de ossicio delegatis. Agentes consentientes pari poena,scripturae testimonio puniantur, ubi Glo illa, ut verbo, pari poena,ad quadruplicem, consensum distingunt, primumNegligentiae iecundum Consilii .Tertium cooperationis quartum Autoritatis seu Defensio
8. Omue eecatum II mendacium. J vetus
istud di.umre riui sententia centesima quinqua-
444쪽
toue diuersis Entium creatorum enerihu, .gesima D. Prosperi, quae sic habet cum homo
secundum se uiuit , non secundum Deum , milis est diabolo , quia nec Angelo secundum Angelum sed secundum Deum vivendum fuit ut istaret in veritate M veritatem de illius , non de suo mendacio loqueretur. Vnde non frustra dicitur , omne peccatum esse mendacium; quia non peccatur, nisi ea voluntate quae contraria est veritati id est , Deo , sumpsisse autem videtur, haec D. Prosper ex cap. . lib. i . de Civit. Dei. Port,mendacium hic late sumitur, non modo pro iudicio contra mentem facto; sed etiam pro eiusdem
obiecto, item omne peccatum dicitur mendacium; quia declinata veritate boni: iuxta illud Prouetb.i . Errant, qμ opera ut v malum. Nemo enim malum
eligit nisi iudicet illud esse diligibile sub aliqua ratione boni hoc autem iudicium imperfectum est, erroneum in moribus cum de se ad peccatum inducat, ut pluribus explicat Suare et lib. 7 de Ange
s. Ab impus egredieturim tetas J Eloquio hoc uti- mr S. δ Regius Propheta David, L Reg. cap. 2 . Cum enim Salii, persequens Dauidem incidi uel ipse in manus Dauidis Animaduerte ait David ad eum vers. r. 3. vide, quo, iam nνnes in manu mea malum , neque niquitas, neque seccatum, tu autem insidiaris anima meae , Ut auferas eam, iudicet Dominus inter me. te, ulciscatur me
Dominus ex te manus autem mea non sit in te, L.
cui in prauerbio antiquo dicitur 3 impii egredietur impietas hactenus Regius Propheta, nusquam ver reperitur hoc prouerbium in scriptura nisi cap. cit ea itaque causa antiquum dicitur, quia eo tempore sermonis quotidiani iu
445쪽
protritu fuit; eius hoc loco sensus est iste: etsi manus mea nihil hostile contra te suscipiat, nec quisquam meo iussu in te vindictam attentet, non deerit tamen impius gliquis ad scelus proiectus qui puniat . quin im si nullus alius id fecerit, tum tamen ipse qui in me impius es, manu& ferro tuo is pie,poenas a te exiges. Valet hoc dictum in illos, qui vel ad ulciscendum proni sunt, vel a male agendum solent esse primi, illi enim manifeste impi sunt , a quibus praecipue mala proficiscuntur, sicut enim bonus homo de bono thesauro cordis proferte quae bona sunt, ita malus similiter
Io prae sat millies mori quam Deum mel liuisiimὸ offendere. J Ostenditur hoc dicto grauitas peccati, etiam venialis , quae tanta est , utpro nullo huius mundi bono admitti debeat , ne quidem. etsi inde penderet conuersio omnium Haereticorum, Turcatum, mentilium , adeoque salus
aeterna omnium Angelorum 2 hominum, qui sunt, fuerunt, erunta oritur autem haec grauitas peccati ex dignitate infinita personae quae offenditur,&ex vilitate summa cingratituduaerer nae offendentis, quae inordinate egit si edat bonum infinitum cincreatum ratione ullius boni finiti, creati , atque hinc patet , mirum non esse,
quod tam seuere peccata etiam venialia cum in hac tum in altera vita a Deo puniantur, tanto p rea vini virtute deditis caueantur : quia non sunt contemnenda tanquam parua sine quibus magna constare non possunt:peccata venialia efficaciam fa-cramentotum debilitant ad diuinos amatus S angelicuilo dis monita sentienda ammum segnem reddunt, eundem in mulestias, sollicitudines, &an-
446쪽
ios De Euersiis En moneatorum generibas.
ustias difficiles coniiciunt, sensum gustum voluptatum caelestium impediunt, gratiam charitatem, ceterasque virtutes infusas vel opprimunt,vel suffocant, quodammodo , ut in praeclaras actiones dissiculter erumpant, denique procliuem parant lapsum. saepe fit , qui negligit leviora,eravissimis implicetur. n. anulum salutis en uolatrapeccat Nimirum vel in remedium, vel in fugam. Dictum hoc Epicuri refert& probat Seneca nam qui peccasse se itescit, corrigi non vult, adeoque nec potest quandiu illum ignoratio haec tenet deprehendas te oportet,antequam emendes. Pronulaciatum veritatem obtinet non tantum in emendationc defectuum naturali ac Philosophica, sed etiam in supernaturali ac Theologica Etenim communis Theologorum sententia est gratiam Dei excitantem , quoad vitae emendationem dc ad omnes Christianae virtu- his actus neccssaria est duplicem esse, priorem in intellectu, posteriorem in voluntate; illa est supernaturalis illuminatio, qua repraesentatur intellectui nostro vel dignitas rerum diuinarum,vel laedit turpitudo peccatorum,vel miseria humanae naturae,&c. Haec vel bestii aliqua affectio, ut sunt bona desideria timores,terrores,quibus excitamur ad iaciendum bonum declinandum a malo. Iuxta hanc explicationem verum est&illud: n. Initium operum bonorum o si es opero maDrum. S. Augustinus Tract. ia. in Ioannem subfinem Rationem assignat ibidem, quia: qui peccatafuac accusat peccat a iam cum De acti &infra: Accusatiens peccatarna, situ accusat,
iam coniungeris cum Deo: dc ut sus: Cum autem coeperit tibi disiicere, quod fecisti inde istisimi bona opera
447쪽
i 3. Non dimittitur peccatum, nisi resiluatur aburnis. Dictum hoc M. August. epist.J . ad Macedonium Refertur in decret pari. 3. . . iart. J.
c. 23.&alibi,&ponitur Regula . Iuris in6. Intelligitur autem proprie de peccato furti aut violentia, alia quavis illicita te alienae usurpatione, in his
enim omnibus via ordinaria peccatum non remittitur, nisi sub conditione rem ablatam restituendi, vel alio modo damnunt illatum resarciendi. Ideo Deus negat grata sibi esse ieiunia eorum, qui rem alienam detinebant, Et Niniuitis Rex indicens iustitium, praecipit, ut rapina manus vacuefaciant, naturae ductu intelligens, sine tali restitutione poeni intentiam a lona praedicatam inanem fore. Dixi sub conditione, quia si is qui damnum intulit prae inopia non possit restituere dimitti quidem poterit, remanebit tamen obligatio restituendi suo tempore, si ad
pinguiorem fortunam peruenerit. Dixi χ' via ordinaria, quia potest contingere, ut vel Deus ipse, vel etiam creditor liberaliter sine ulla ulteriore obligatione remittat. Vide Lessium de Iute& iustitia .
c. 7. n. 7. Grotium de Iure Belli l. 3. c. o. n. 3.
Vbi ita sentire docet non ud cos Llum,4 Christianos, sed Mahum et istas. I . peccata menta non datur nisi correcto. Est haec regulas Iuris in 6. J Intelligitur primo via ordinaria uti praecedens, secundo intelligitur de venia culpae, non autem devenia poenae, quae appellatur impunitas, quantum ad poenam temporalem impoliendam in hoc saeculo, quia dimittitii talis poena quandoque non correcto,ut cum propter scandalum vel alia de causa peccata relinquuntur impunita, correctus autem hoc loco intelligitur is, qui ex dolorem de detestationem cum emendationis pro
post se a peccatis auertit. Iuxta illud S. August.
448쪽
ioue De diuersiis Antium creatorumgeneribus
epist. o. ad Bonifacium. Qu9 modo gaudebis te fore correctum , nisi te primo doleas fuisse per
D Pramis actuum a Nirtute profectorum, primo de Felicitate. DISTINCTIO PRIMA. D. Prymi, irtutum in genere.
i. DR bos mores suapramia non deserunti Boetius L lib. . de Consolat Prota 3. Idem pulchrcostendit siexplicat Aristoteles cap.i. Eth. I. ad Nicomachum cap. 3. Exemplo eorum, qui certabant in ludis Olympicisci Vii enim in Obmpia in catin id est, in Ciuitate ob celebritatem illam quinquennalem ludorum olim inclyta non 3 eugantsimi forma, prolanti rimique robore; sed i , qui decertant,
coronis assicium urci Ipsorum enim aliqui mi uunt .sie etiam, qui benὸ agunt, eorum qua funt in vita pulchra bonaque compote fiunt. Eadem de causa lib. I. Rhe-xoric. inquit: a Virtus es bonarum rerum conciliatrix.Jvirtuterrinamque comitantur eiusdem Aristotelis testimonio familiarium amicorum, sociorum, hospitum, denique omnium, bonorum praesertim amori beneuolentia. Item spes bona, tranquillitas anilia dc uno verbo felicitas ipsa LVna enim res miri ut es es, ait Seneca lib. de immatura morte, qua nos immortalitate danare posit, stare di7 acei
449쪽
3. Maiori minuti maius debetur prsmium. J Ratio est, quia sicuti se habet simpliciter ad simpliciter, ita etiam maius ad maius. Traditu S. Thomaopusculo et O. lectici cap. 9. quod scripsit ad Regem Cypri de gubernatione principum, ubi ex illo ostendit Reges QPrincipes omnesque alios, qui in illustii gradu praelationis positi sunt, si suo muneri satisfaciant, longe praestantiora esse praemia coninsecuturos , quam homines plebeios: sua et enim virtuti praemia certa proportione tespondent vi virtus Principis, v. g. multis nominibus maior est,quam sit hominum gregariorum; tum ob varia, quae vincere debent, impedimenta, sunt occasiones peccandi,&c tum ob muneris amplitudinem in vigilias ac Iabores longe eminentiores. . metna prami per magno menitar lato res. J Sane us Gregorius homilia 37. in Evangelia, quia nimirum uti virtutibus ita etiam laboribus sane praemia proportionata. Caeterum,duplex est in ge- Mere praemi virtutu,unum primarium Messentiale, quod viri probi in honestis actionibus iure intendunt,4 illud est vera beatitudo balterum secundarium Maccidentale, ut est honor, fama, gloria, beneuolentia,&c. huiusmodi praemium viri probi, qua tales sunt neque intendunt , neque intendere possunt, alioqui non exercerent actum virtutis , sed ani bitionis aut alterius viiij. Vltro tamen ab homJnibus aliis, haec etiam virtuti praemia dantur , quia
nihil maius habent, quod dare possint. De troque praemiorum genere deinceps agetur in specie.
450쪽
ioso De diuersu Entium creatorum generJur DISTINCTIO II.
i. Eglicitases finis rerum humanarum. Io Ethic. cap. 9. Naturalis quidem , si res humanae
praecise uecundum ordinem naturae spectentur, Veliae locutus est Aristoteles Supernaturalis verbbeatitudo finis earum est ultimus si consideretur homo prout a Deo eleuatus est ad vitam caelestem&aeternam Creatus enim est homo ad hunc finem vitimate, ut Deum factorem suum laudet ac reue- reatur, eique per studia Virtutum seruiens ad salutem tandem perueniat sempiternam. Vide D. Thomam
1. Felicita est praemium mirtutis Traditur ab Aristotele i. Eth.cap. I. 7. 9. Vbi de modo acquirendae felicitatis disputans eam diuinissimum quid est aslexit praemium enim, ait, sire que tirtutis optimum diuinum quiddam ac beatum esse videtur. Et ratio est, uia homo per virtutum exercitia ordinatur asseum nem,iisque allecutionem illicis promeretur. Est autem felicitas praemium virtutis intrinsecum istentiale, ut loquuntur Philosophi, latebit ex dicendis.
3. Felicitas est Dmmum bonum. I. Eth. c. . Ita esse, probatur ex communi omnium sensu Omnes enim iudicant felicitatem eis bonum quoddam perfectum,&per se sussiciens, quod per se faciat vitam optabilem, &nullius rei indige iam , quodque tale sit, ut propter nihil aliud expetatur, sed caetera omnia ordinentur ad ipsum sint appetibilia propter ipsum. Proinde omnes caetera bona expe-