장음표시 사용
451쪽
unt propter selicitatem, ut tandem seliciter vivere possint. Eadem de causa recte dicitur felicitas ess/finis bonorum, siue, ut alii inquiunt , extremum appetendorum. Quod enim est summum bonum homi ἀnis, necessario est ultimus eius finis, quia propter ipsum caetera appetenda sunt, ipsum verbpropter se in quo finis ultimi otio consistit, ut docet Aristoteles i. Ethic cap. 7. quia quod summum bonum est, persectum bonum ac sumciens sibi est ergo nociliabet ex se, ut ad aliud bonum ordinetur, pro- ter aliud appetatur, habet ergo rationem ultimi
. Beatitudo est Iratus Omnium bonorum V Pegatione perfectus Boetius lib. . de Consol. Prosa 1 lSummum bonum ultimus finis beatitudo sius felicitas, idem sere valenta significant a parte rei, ut recte notat Lessius libro . de Summo bono cap. i. hcet in illis distinctio formalis reperiri possit. Nam ratio boni est ratio entis , ut illud est conueniens subiecto , in quo est Ratio finis est esto id , propter quod aliud fit. Ratio felicitatis est
eis id, in cuius possessione homo redditur beatus. In singulis autem distinguitur materiale formale illud est res ipsa extrinseca, in qua consasti summum bonum in dicit ut beatitudo obje- istiua hoc ver est possessio siue ruitio aut unio, qua nobis res illa coniungitur, dicitur beatitudo. Vtraque rursus dupliciter sumitur. Primo in genere sue in communi. a. in specie siue in particulari. Beatitudo in genere est cumulus omnium bonorum c absentia omnis mali satianserfectet appetitvi non considerando an sit in ac vel illa materia particulari , ut recte notat Vasquea prima sec*nda , disputatione 6. cap. s.
452쪽
io 61 De diuersiis Entium creatorumgenei diu. de de hac intelligitur propria eslatum, in quam etiam
sententiam dixit Cicero. s. Beatituri essecretis malis Omnibus tumulatanorum omplexio lib. s. Tusc. Quaest. J Beatitudo in particulari est res illa particularis, cuius fruitione reddimur beati Haec ver,secundum veram philosophiam est solus Deus Secundum profanas hominum opiniones putantur esse honores, voluptates, recuniae, c. Huic etiam commode applicari potest, sed in sensu causaliri eminentiali Deus enim
Iicet non contineat omne bonum formaliter, continet tamen omne bonum vel sormaliter, vel emunenter. idque longὸ nobiliore modo, quam numquodque sit in seipso formaliter, omnia in ipso vita
In quibus actibus eo isti beatitudo
i. Ummum hominis bonum est operatio aminis, P. 4.m . s. Traditur ab Aristotele I .Eth. c.7.&lib. o. cap. 6.&7. J Ratio est, tum quia omnes putant felicitatem idem esse,quod bene beateque viuere,&agere, ut doceturr Ethic.α . Tum quia ea, qua operationis capacia sunt, tunc existimantur habere optime,cum operantur, tum denique,quia selicitas est vitima perfectio, ad quam aliae omnes persectiones ordinantur at omnes hominis perfectiones ordinantur ad ipsius operationes: Omnia enim bona hominis aut sunt externa, aut interna. Externa ut diuitiae, S c. ad usum, vitam hominis ordinantur, honor verb& fama consequuntur excellentiam hominis. Interna autem bona, ut poten-
453쪽
tiae 3c habitus sunt ultimat Propter . ergo ho- mirus felicita vi summum illius bonuni consistit in operatione. Quod autem haec operatio sit hominis, ut homo est, id est, sit operatio partis rationalis, ex eo probatur, quia vegetatiuid sensitiuae operationes parti rationali deleruiunt, ordinantur ad opera illius; haec ergo habet rationem ultimi finis, cinea consistit felicitas formalis. Vide D. Thomam I.
a. contemplatis est persectissima operatis sumitur exto Ethic. c.7.J Ratio est, quia maxime spectat ad perfectionem hominis ut homo est, id est
animal rationale, vel ad perfectionem natur oculuia cunque rationalis , prout talis est. Item per hanc operationem unitur naturae rationali quaecunque aliorum entium perfectio, modo quodam excellentissimo nempe vitalici Anima enim intelligendo fit, q-aminodooninia,ut docet Aristoteles, quia obiectum intellectus est omne ens sue creatum, sue increatum, per intellei tionem vitaliter exprimuntur onuatientia, de quibus fit intellectio, quae proinde evadunt suo modo vita ipsius animae Addit loco citato Aristoteles, Felicitas perfecta es operatio in teilectus sue diuinum quoddam ipsa sit, siue ex ijs, quae in nobis sunt diuinissimum secundum propriam virtutem, quam dictum est esse contempla
. terna vita possisii elui a misi. J Est
communis Patrum ac Theologorum de supernaturali beatitudine sententia ex variis sacrae paginae locis probari solita, ut ex illo Psalmi 16. Saciabor cum apparuerit gloria tua. Et ex illo Psalmi 1. Ae
luptatis potabis eos , quoniam apud te es fons vitae.. in lumine tu videbimus lumen. Et ex illo pri-
454쪽
1o a diuersis Entium creatomm eneribus.
ma Ioannia ι. Scimus , quoniam cum apparuerit,
Finitis ei erimus , quoniam videbimus eum sicut AEt ex illo primae ad Coritit h. cap. ii Videmus,nne per L ecuιum in vigmate , tunc autem facie ad faciem. Illam D. Ireneus lib. . contra haereses c. 37 explicat probat in hunc modum Quemadmodum videntes lumen intra lumen sunt de claritatem eius recipiunt, sic qui vident Deum intra Deum sunt percipiemes eius claritatem vivificat autem claritas; percipiunt ergo vitam, qui vident Deum,&infra, quoniam viuere sine vita iiDpossibile est,su iistentia autem 'itae de participatione Dei evenit participatio autem Dei videre Deum, frui benignitate ejus, homines ergo videbui: Deum, M tuent per visionem immortales Hai .pertingentes usque in Deum Eandei doctrinam habee Gregorius Nazianetenus in laudem Caesarij. Gregorius Nillienus libro de Beatitudinibus Sanctus Augustinus lib. a. de Trinitate cap. 9. Io.
Diuus Damascenus lib. . de Fide in finu, ali . Ratio est i qui beatitudo nihil est aliud, quam summi boni possessio , atqui clara Dei viso est possessio summi boni , nam visione veluti manus complexu apprehendimus possidemus ipsium
Deum, ita ut in nostra potestate sit eius dulcedine frui, omnes volu .ites, quae ex ipso hauriri possunt, ne fine percipere. Si diu rasci Quomodo Dei visione possideatur Deuc; neque enim visione domus aue agri , v. g. domus aut ager possidetur. Respondeo. Ad rationem persectae possessionis nihil aliud requiritur , quam vires ita habeatur
pr*sens , H in potestate possidentis, ut postat ea
uti frui pro suo desiderio. Itaque cum per visionem Deus ita habeatur praescias tene uir, l
455쪽
Paura quinta Titulus LVI. Ioss
Vt videns eo frui,& omnem oblectationem ex eo haurire possit .visio Dei est vera eius possessio. Simili modo auditus symphoniae est possessio symphoniae, quia it per auditum tenetur, Ut omnCm oblectationem, omne commodum eius percipi possit; secus est de visione pecuniae vel domus ne queenim illa per visionem ita habetur in potestate. Prouenit autem hoc ex diuersis reium naturis quae, t sua commoda praebeant, vario nobis modo aptarii uniri debent secundum propriam cuiusque
. Nemo beatus, qui non amat, quod habet , etsi ut um sit. Ostendit hoc dicto, S. Augustinus lib. i. de Moribus Ecclesiast. cap. se Ad comple-t m Beatitudinis rationum non sissicere solam visonem beatificam, sed insuper requiri ummini amorem Ratio est, quia beatitudo consistit inperfecta viaione vitali cum L eo Perfecta auten unio non solum postulat coniunctionem per intenlectum; sed etiam affectum quia non rninus Voluntas immediat attingit Deum , quam intellectus: Sunt enim hae duae facultates instar duorumbi achiorum, quibus animus Deum complectitur Rrgo ni voluntatis ad rationem beatitudinis xςquiritur. In hanc sententiam D. Thomas I. 2.qRAst. .ar. . ad tertium dicit tersectionem cha ritatis esse beatitudinem essentialem, quantum ad dilectionem Dei, 4. a. quςst. 7. art. 6. ad 3. Viaximum bonum hominis esse uahaerere Deo per cha
J. Nem beatus est, qui e quod amat, non frui- η . J Sanctus Augustinus lib. 8 de Ciuitate Dei, ς-p 9. Explicat ibidem & probat in hunc modum :
456쪽
1,6 6 De diuersis Entium ereatorum generibus.
amandopulanis, fruendo; quisquis ergoruitur eo quod amat, merumquemfummum bonum amat, quis eum
beatum nisi miserrimus neget. Hic S. Doctor praeter amorem ad beatitudinem etiam requirit fruitionem, quae includit praesentiam rei, voluptatem ex eius praesentia manantem Unde manifestum est illum requirere primo visionem,qua res habetur praesens; secundo amorem, quo diligitur, ut summum bonum. Tertio delectationem, sine qua non est perfecta fruitio. Et ratio clara est ex communi omnium sensia. Omnes enim beatitudinem concipiunt, quasi sit omnium gaudiorum oblectationum complexio Vnde idem S. Augustinus lib. Io. Confessi cap. 22.9 Des beatamita gaudere a te de te, propter te ipsa es, oenon es altera Ergo ad persectam beatitudinem praeter amorem etiam gaudium requiritur Patetque ex ipsa definitione beatitudinis Ripta allata: Neque enim dici poterit status omnium bono Ium aggregatione perfectus , si vel amor desit vel
gaudium. 6. Summa merces hac ess, it Deosruamur s. Augustinus lib. i. de doctrina Christiana cap. 32. Pettruitionem intelligitur hic delectatio siue gaudium
voluntatis circa summum bonum perfectissimo modo possessum, quia haec est ultima persectio, quae ab homine haberi potest consequens omnem aliam hominis ei sectionem,ac proinde ita se habet respectu hominis, ut fructus respectu arboris qui est ultima
arboris persectio. Unde etiam dicitur nomine Fruitio, quia assinitatem habet cum nomine fructus. In eandem sententiam dixit idem Augustinus. 7. Omnes ipsumgaudium mitam beatam motant lib. Io Conses. c. 2 i. Qui a videlicet omnium bonorum extremum est, quo obtento nihil amplius restat,
quod homo sibi expetere possit.
457쪽
Si quaeras,quinam dictorum actuum nobilissimus sit 3 Resp. breuiter, si physica eorum persectio consideretur, visonem tenere primatum; tum quia est
expressa Dei similitudo, quod amori gaudio non competit; tum quia Deum praesentem sistit tenet, tum denique, quia est radix causa caeterorum actuum. Si ver spectentur, prout sunt quoddana
bonum Dei amor videtur tenere principatum Amare enim nihil aliud est, quam velle alteri bonum, eo sine, ut ipsi bene sit, itaque per amorem amicitiae beati Deo cupiunt , imprecanter,in toto affectu, quantum in ipsis est, conferunt omne bonum. Si denique spectentur quatenus sunt bonum hominis, quod homo sibi maxime appetit, hoc modo gaudium
videtur esse potissimum Quod enim sibi quisque
maxime appetit, estgaudium, cum sit omnium bonorum extremum,quo obtento nihil restat, quod homo sibi expetat. Atque hoc modo conciliantur . Thomas, Scotus,vi Aureolus cum suis,quorum primus visioni , secundus amori, tertius gaudio po tiorem locum assignat. 8. Nemo beatus es, qui non fruitur eo, quod es ba rninis σι imum S. Augustinus libi de moribus Ecclesiae. c. 3. J Ratio est, quia beatitudo obiectiva tale est bonum, quod tollit omnem inquietudinem, ite ne satiat appetitum, iuxta illud uatiabar, cum apparuerit gloria tua. Psal I6. Atqui nullum bonum limitatum aut creatum potest implere perfecte hominis desideria, dolentias hominis in illud tendentes constuuere inesse persectissimo, eo quod non habeat rationem summi aut optimi, ut perspicuum est, eum ex hac distinctione, tum etiam ex dictis supra,
458쪽
1o68 De diuersis Ennum creatorumgeneribus.
i. aElixes tu eius, qui ex virtute operatur. o. I Eth. c. 8. J Felicitate nimirum naturali, qualis in an mia secundum naturae vires obtineri potest mam supernaturalem non agnouit Aristoteles Eadem de causa libo . morat Eudemiorum c. . docet eos beatos ac felices elle existimandos, qui iustis Ionestis actionibus dant operam , non autem diuitiis , qui aut potentia excellunt. His enim: seruiasin caeteroqui imiserrimus praepollere potest, cum fortunae vana ludibria sint, non propria virtutum praemia Pro maiore autem huius explicatione notandum est,hominem in hac vita duobus modis considerari posse. Primo prout tendit ad beatitudinem alterius vitae, siue illa iupernaturalis sit, ut contingit in praeienti statu, siue supernaturalis, qualis probabiliter futura fuisset in statu purae naturae. Secundb considerari potest homo absolute , sine ordine ad aliam felicitatem. Itaque si consideretur homo in ordine ad beatitudinem supernaturalem in alteia vita obtinendam, felicitas eius dum hic degit, consistit in vita supcrnaturaliter sancta, siue in exercitio virtutum supernaturalium Ratio est; quia felicitas viatoris,ut viator est, siue summum bonum illius .est id, quod illum ducit ad terminum, atqui exercitium virtutum ducit hominem viatorem ad terminum siue ad vitam aeternam, ergo.
Hoc modo a Christo, Sanctis Patribus Maliis beati dicuntur, qui diuitias abiiciunt, qui mites A mis rico ides sunt, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, c. Si consideretur homo in ordine ad
459쪽
beatitudinem naturalem post hanc vitam in statu purae naturae acquirendam nimirum si non sutiliat eleuatus ad supernaturalem eius beatitudo consistit invita naturalltc sancta, siue in exercitio virtutum naturalium Ratio eadem est, quae praecedens. Talis enim vita fuisset via ad persectissima illius status beatitudinem acquirendam Si denique consideretur: mo absolute sine ordine ad illam beatitudinem huius vitae, felicitas consistit in contemplatione rerum intelligibilium maxim Dei, in morum probitate ita docet Aristoteles loco citato, ubi inquit: Beati
in em esse contemplationem marturi comunctam. Ratio huius pro priori parte est, quia contemplatio est perfectissima hominis operatio pro posteriori ver b quia sine virtute salie morali no potest homo vita eratranquille acquiete, quod tamen ad beatitudine re uiritur. Quonia ver,absolute loquc do homo Christianus, ut talis est, considerari debet, ut cleuatus ad statum supernaturalem, adoptionem filiorum ei, ideo absolute loquendo is beatus dicendus est in hac vita,qui maxime deditus est exercitio fidei, spei cli ritatis&aliarum virtutum Christianarum. a. Omnis peccator miser est G omnis instus Beatiu. JElicitur ex loco citato, perspicuum est ex dictis. Dicitur autem omnis iustus beatus, non praecise ob exercitium virtutum, quo modo Stoici ob virtutes
humanas homine beatum esse volebant, sed quia eius modi exercitium est via certissima, dispositio in- fallibilis ad perfecta beatitudinem in altera vita obtinendam quia ut supra dictum est, absolute nos spectari debemus, ut eleuati ad beatitudine stupernaturalem. Sic etiam e contra omnes peccatores, quam
uisomnibus linius vitae bonis circunfluant, sunt vocari debent miseri, quia extrema illisac aeterin tia pendet miseria.
460쪽
1o o De diuersis Entium creatorum generibitis. 3. Felicitas contemplatiua perfectior es felicitate activa. Refertur a D. Thoma . Politic lect a. Ratio etiam huius manifesta est ex dicitis quia haec imperfecta est, Mabsolute felicitatis nomen non
meretur. Illa autem est pei secta hominis beatitudo. Accurata bonorum stinati malorum gignitar experimento. Traditur ab rantiquo auctore Enea Gaza , Bibliothecae Patrum inserto Ioseph currum triumphalem AEgypti conscendit per carceres catenas David regalem thronum obtinuit, post grauissimas persecutione sci quae sane prosperitas, eo utrique iucundior extitit quo a maiori processerat amictione Solis item radius pulchrior est gratiorque post eclipsim,& mare tranquillius a tempe is date,de aer se remor post pluuiasin nives.
Dis TINCTIO V. De appetitu Beatitudinis.
i. 'dignis homo naturaliter beatus 1se desiderat. I. Est communis sententia omnium sapientum, refertur a D. Thoma I. parte qu. I9. art. O .iII Corpore Veritas illius & ratione constatvi experientia. Ratione quidem, quia Beatitudo est summum hominis bonum, atqui bonum est id , quod
omnia appetunt, Vt docetur I. Eth. c. I. explicaturr Duvio de Bono Experientia ver , qui aut inquit D. Augustinus lib. Io. de Ciuitate Dei c. I. Omnιum sententa aesi, qm ratione quoquo modo it pulunt, beatos esse hoisine omnes melle Comoedus quidam in theatro promisit se proximis ludis dicturum, quid quisque vellet, cumque ad diem constitutum conuentilent plurimi, omniumque mita esset expectatio, prodiit comoedus de post indict una silentium dixit.