장음표시 사용
461쪽
dam dixitu omnes mortaleriaudam se exoptant. Hos merito reprehendit S. Augustinus, quia multi inueniuntur viri iusti, qui neutrum velint, Vtrumque enim vitiosum este Illud contra Iustitiam, hoc contra veritatem es is dixi sient, inquit, Omnes beati se
multis, miser esse non muliti, dixiss- aliquid, quod
nullus insua non agnosceret moluntace quidquid enim aliud qui uamitemermetit, ab hac et Oluntate , quae omnibus hominibus fatis nota es, non recedit. Ita ille lib. 3. de Trinitate c. 3. A. Dicitur autem omnis homo appetere suam beatitudinem eo modo, quo omnis homo scire desiderat, ut docet Aristoteles i. M et initio: appetitu videlicet cum innato, tum elicito, ut fusilis explicatur Titulo de Scientia. a. Beatitudo si infinite desiderabilis:est comunissententia. Ratio illius est,quia omne bonum, quo nobilius est, eo etiam expeditius, ut docetur Titulo de Bono. Item, quo nobilius est, eo etiam magis trahit voluntatem in sui amorem, si clare cognoscatur, ut patet experientia. Qui enim amat honores, longe
aliter trahitur proposita dignitate regia quam magistratu unius oppiduli , v. c. qui opes , long Ealit et assicitur lucro centum militum, quam decem Florenorum. Imo bonum terrenum, quado videtur ingens ita mentem trahit, ut vix sui si compos nec possit se ab eius amore cohibere. Si erg bonumst infinitu, in quo tota boni plenitudo contineatur infi-hith metem trahit ita ut nullo modo pos, i sistere. Quasi tumuis sit perfectavi sublimis, siue quod idem est, utaron possit unpetu amoris, quo in illud fertur, cohibere,atque hac de causa docet Theologi beatos in Caelo necellario Deum diligeres: Bonu enim diuinu ita trahit ad se ipsorum voluntatem, ut ne celliasio amare debeat. Vide D. August. l. Io. Confes.c. o.
462쪽
io 1 De Auersis Entium reatori generibus
3. Felicita sola perseeipsam expetitur. o. Et h. c. 7.3Absolute videlicetin extrem : Omnia enim alia ad illam ordinantur tanquam media. Cuius rei signum est, quod nemo in hac vita suas appetitiones omnino sistat, sed semper ad aliari alia extendat, obtenta augeri exoptet, iuxta illud Qu. plus sunt Ota plus sitiuntur aquχ. Vnde qui congessit diuitias,quaerit honores , quibus obtentis quaerit voluptates omnium molestiatum valuitatem Desia de in singulis appetit crescere confii mari fac enim bonorum congerie sibi beatus videtur. Confirmat hoc S. Augustinus in psal. ii 8.
Serm. i. Ita scribens: Si vis ustriatus, es immaculatus; illud enim Omnes, hoe pauci πιο ηt sine quo non peruenitur ad illud quod omnes volunt; c infra
Beatum quippe qse iam metuum eis bonum,ut hoc in bo-m velin yma. nec muum est, quod an propterea snt mali, it ni boni, idest, it omelsiant beati. . Vita contemplativa est felicissima. i. Ethic. c. s. io Ethic. c. 8. J Triplex vitae genus distinguit Aristoteles lib. r. Mora L cap. . Primum est vitae contemplativae sue Philosophica, ut ibi loquitur, cuius munus est contemplari veritatem. Secundum, vitae ac luci, sese Politica ut vocat Aristoteles quae actiones exercet naturaliter honestas. . Voluptuaria,
quae corporis delect iones sectatur. Ex his beatis-1ima&homine dignissima est prima, quia contem platio est persectissima hominis operatiora iucundissima Secundum dignitatis locum obtinet activa sitie Politica, quippe cum operationes, quae secundum ipsam fiunt etiam humana sintvi a virtute proficiscantur, ut ibidem inquit Aristoteles Tertium vitae genus plane seruile est,in pecudum potius qua hominum. Nem - verba sunt Aristot. ibi. nisi seruile mancipium magnopere sibi eiusmodi litam
463쪽
Pars quinta, Titulus , LVI. ro
exoptandam esse sibi iudicarit patet enim a bruto ita assectu homine nihil distare,ario m bos 'Istitui quem Apin colunt homines, monarchra tales multis modis anteceliat Cartei si vitam contemplativa activae praeserendam elle etiam ex illo cur ostendit Philosophia Christiana, quod illa summo bono,i quo omnis promanat creata bonitas,sit magis coniuncta,faciat. que Deo hominem similiorem langelis eius, duas anim facultates, intellectum voluntatem perficiat, illum illuminando excellentissimo sapien-oiae actu hanc vel Heroicae charitatis actu, id- est,amore Dei inflammando, quo caeterae deinceps virtutes proficiscuntur Λtque hac de causa. s. ita contemptitiua es aliquo modo diuina.IHabet hoc dictum D Thomas Io Ethic lect. II. Sumptumque est ex cap. 7. l. o. Ethic. Vbi Philosophus ait: vitam eam,quae ex intellectu traducitur,ut intellectus est, diuinum quid esse, si ad hominem respicias: si verbium anae vitae comparetur esse ipian etiam diuinam Ratio perspicua est ex diisis.
i. Vplex est praemium virtutis,essentiale nem Ope felicitas,&accidentale,ut sunt honor,ia ma, gloria, amicitia c. De illo actum est superius. De hisce deinceps agemur.
464쪽
to diu sis Entium Goa,umgeneribus.
Dis TINCTIO PRIMA.uuid fit honor, laus gloria.
Ursuo es Quam bome stimationis l. I. Rhet. JI 1 Ratio huius vulgaris pronunciat manifesta
fit ex de filaitione honoris , qui es , exhibitis reuerentia is testimonium excellentia oe virtutis, quam pomaethonoratus. Vnde hon lines, qui volunt honorati, testimoniam suae excellentiae quaerunt, ut docet Aristoteles i. i. Ethic. c. I 2. J.8. c. 8.et Honor es praemium virtuti . l. . Ethic. c. 3. JVerus cultor virtutis honorem aut gl9riam minim Esectatur; quippe quae virtute sunt longe inferioravi accidentale illius duntaxat , minimeqne sussiciens praemii m. Vnde eodem c. Philosophus inquit Virruit tribui nullus bono dignus potest: Vtraque nihilo
minus virtutem velut umbrat equitur, ut ait S. EcclesiiDoctor Hieronymus in Epitaphio Paulae ad
Eustochium: Honor quidem prius Magis immediate gloria verbio sterius mediate,quoniam. 3. Gloria si essectus honoris Glaudis. D. Thomas 2 2. q. O . art. I. ad 3.J Ex hoc si quidem, quod aliquis in testimonium virtutis honore naude assicitur, celebris paulatim&gloriosus euadit, clarescitque bonitas illius in notitia plurimorum, id quod importare videtur ipsum nomen gloriae. Nam gloria dicitur quasi claria,ut notati Thomas loco cit. unde illud. i . Gloria en clara cum laude notitia. Sumitur ex D Augustino lib. 83. quaest. 3I. J Circa finem, cui
consormiteret magis determinate ad distinctionem
verae gloriae a vana. Tulliu lib. 3. Tus. sub su
465쪽
tium inquit: Guria es consentiens bonorum T vox incorrupta. ben Uentientium de excedenti mute. tD-ma popularis dum alaesi imago gloric, plerumq;tiorum Ludatrix quam iactatpopulus Gomnis πηῶ-que ad vitia covsentiens multitudo.
1. Gloria est umbra minatis Seneca Epist. 9. JNam ut umbra ita&gloria vel inuitos persaepe se quitur, quemadmodum umbra aliquando antecedit,aliquando sequitur, ita gloria aliquado ante nos, 'isendamque se praebet, aliquando in auersione maiorque quo serior, ubi inuidia secessit Pro huius au tem praecedentium maiore explicatione notadum
est honorem. gloria dupliciter accipi, primo pro ipsis dignitatibus de muniis publicis ob qu honor de gloria mortalibus accedunt ut sunt maiestas Imperatoria de Regia,&quilibet principatus ac magistratus, secundo pro omnibus reuerentiae cultus
signis, quibus ali suam submissionem superiorum
excellentia testantur,ut sunt deiectio,incuruatio genuflexio,erectio statuae, ludi festa sacrificia. Eodem pertinent laudes,hymni, panegyrici, omniaque illa quibus homines ad aliorum honorem vel laudem ac gloriam uti possunt. Prior acceptio metaphorica est Posterior propria. 6 Honorari dignius en, quam laudari. Sumitur ex Io. Et h. c. ia. IAonor laus in eo consistunt, quod sine testificatiohes excellentiae Disserunt i quod laus coasistit in sis signis verbotu, honor aute in quibuscu-q; exterioribus signis fecundu hoc laus in honore
includitur velut pars in toto, ignobilius in nobiliore, et Honor exhibetur excellentiae in suo genere perfectissimae, ut Deo, Beatis aus excellentiae ordinatae in alique fine. Sicut laudamus alique propter fine v. g.adolescentem ad diligentiam in studiis adhibendavi loco cit notat Arist, ytroque sensu patet honore
466쪽
to 6 De diuersi Entium creatorumgeneribus.
esse laude digniorem, similiter. 7. Diuimus est id, quod honerabile, quam quod laud. bile. sumitur ex eodem cap. J Vbi Philosophus addit deo si beatos honorari a nobis dici potius quam laudari ac laudes Deorum pleriiq, sis radiculas, idest multo inseriores ipsorum maiestate mota tamen honorantem posse elle excellentiorem virtute, sapientia dignitate, quam sit is, qui honoratur, quia tunc honorans considerat seipsum nude, quatenus ex se nihil praeclari habet. Alterum vero considerat, Vt praeditum aliqua excellentia , ob quam illi honorem defert. Hoc modo etiam Princeps aut Imperator honorare potest hominem priuatum. Omnis enim homo, ut imago Dei, ut capax aeter nae beatitudinis , ut virtute vel sapientia praeditus, est honore dignus , habetque quandam eminentiam supra alium sine tali excellentia spectatum, ratione cuius illi honor exhibeticum quadam sui submissione potest, multoque magis ii sit Christianus, si iustus, si religiosus , si sacerdos, si Episcopus
8. eius est frigide laudare , quam aperte reprehendere Phavorinus apud Gellium lib. o. cap. 3. JRatio huius est , quia detractionis speciem habet frigida laudatio , ut gnificat D. Thomas a. a. 73. arti c. 1. Qui enim frigide alium laudat nihilo plus efficit, quam ille, qui simulat se vὀlle laudate aliquem, & tamen nihil adfert laude dignum, quod est inducete alteri detrahere
9. Honor es exiernorum bonorum maximMm. .
Ethic cap. 3.& referturam Thoma ibidem ea.
6. J Ratio est, quia plincipatus 5 diuitiae propter
honorem sunt cxpctioilia Bonam etiam famam honore inferiorem esse ex eo patet, quod honor in cludit famam siue opinionem excellentiae, praero i
467쪽
Pars quinia Titulus L VII. io 7
rea eius testificationem sue manifestatione dia tali essius lib. 1. de iure austitia c. II. n. 3. Ceterum opinio praecipua pars honoris est, de εjus quasi anima, quam homines ambitiosi maxime faciunt, quia existimant se per illam viuere illusti es in metibus hominum. Atque hinc perspicuum fit minum bonum non consistere in honore; quoniam illud debet esse quid solidum, quod noli positum in hominum Opinione, arbitrio. Atqui honor nihil solidi est, sed res imaginaria posita in hominum opinione arbitri, quid autem vanius est , quam ponere summum bonum , in hominum opinione quae maxime mutabilis est persaepe falsa. Pauci enim uis momentis virtutem aliaque bona aestimare norunt. Nam fluxa infima plerique maximi aestimant; solida& sempiterna praui. Vnde Aposto lus i. ad Cor. cap. . uihi pro minimo ut a vobis iudicer aut ab humara die, qui autem iudicat me PDominus es: Dies humanus fallax est quia in hac vita omnia fere occulta manent. Dies Domini verum de singulis dabit iudicium , quia omnia abscondita proseret in lucem dc osteiidet orbi clate, qualisac quantus quisque sit Sessuerit.
Io Honorpotius est in honorantequam in honoratν.
sumitur ex . Et hic. cap. , Vbi Aristoteles probans, quod iam dictum est nempe in honore no ellepositum summum bonum . docet illud tale esse, ut auferri facile nequeat Honor autem per se porcstfacit areferas, inquit, Cum bonum quoddam externom sit. O in tyr potius consistat qui fiunt,qua qui afficiunt*r honoribus Ratio patet ex definitione honoris supia allata, maliis dictis. Nihil enim aliud est honor, quam testimonum excellentiae cum quadam sui submissione. Vnde computatur a Philosophis inter bona extrinseca. st tamen suo etiam modo holior
468쪽
io 8 De diuersiis Entium creatorum generibus.
in honorato nempe terminatiue non inhaesiue ut ali loquuntur, velut effectus insita causa Cum enim tono sit praemium virtutis, utique qui virtute reditus est, concurrere videtur: eme causa cur honoretur, licet illud praecipue pendeat ab arbitrio
DISTINCTIO II. suis dignus honore, indignus,
i. Coias es honorabiliis. Eth. c. 3. Ratio est o litoniam honor nihil est aliud, quam protesta
tio de excellentia bonitatis alicuius Bonus autem est aliquis per virtutem , cum ab illa denominemur boni inius, ut alibi est explicatum; ideo virtuti debetur honor per se, dc secuta dum veritatem,ut docet Aristoteles loco citato Alia vero,quae sunt inflavirtutem, ut nobilitas, potentia, diuitiae c. honore afficiuntur in quantum iuuant ad operationem virtutis, ut recte notati Thom. 2.2. - s. a. i. ad 2. Vide si placet Hiero Platum l. 2. do bono status religio sic. 3 .vbi pulchre ostendit, veram honoris materiam else,idq; co magis, quo excellentius est. 2. Innorem omnes natura appecunt. D-Th. l. 3. Polit. lςct. 8. At non omnes digna honoribus agunt. Navi recte Salustius in Catilinaria Gloria n , honorem, crimperiu0i bonus ignauus que sibi exoptant, sedili mera, a nititur; hic quia bonae artes desunt, dotis atque fallaciis contendit. Hinc quoque colligit ut lummum bonum non consisteret honore; quoniam
illud debet e ste tale,vi eius appetitio non possit esse nimia aut vitiosa quia summe appetendum est esse infinite, ut diximus superius Atqui appetitio hono-
469쪽
tis potest eis nimia vitiosa. Si enim non fuerit moderata fieret ambitio Cenodoxia,quae ubique gentium est delectabit s. Infamibus porta no pateat dignitatii. JEst haec regu laa duris in , quς variis in utroq; Iure locis explicatur, de qualibet infamia,sive iuris illa sit siue facti,&de dignitate tam ciuili, quam Ecclesiasticat Vide si
placet commentatores ad Reg. citatam.
. Dignitatibulliri dandi sunt non dignitates homo nibus. Dictunii studii secudi Pontis. Max. JRefert Platina in eius vita, quo significatur aptas in magistratum deligendas esse personas , non cuilibet eum ex fauore aut inordinato affectu; sine discrimine committendum: .c. Ecclesiae prouidendum esse de bonis personis; non autem personae de bonis Ecclesiis: Tametsi ea optima sit prouisio, cum trumqResmul fieri potest,utri perlonae benὶ merenti.& Ecclesiae vacanti utiliter prouideatur. Id quod si aecu rate seruaretur longe felicior esset Rerumpubicon .ditio. Lege, si placer vitam Bellar mini libro secundo c. s. in Consiliis Clement octau. Pontificidatis.1 Sera prami sunt magnifica Honor, sama, gloria aliaque rerum praeclar gestarum praemia serius quidem persaepe bene meritis obtingunt; Verum haec praestantiora de iure sunt, quo longius dilata, ut tarditatem amplitudine ac stabilitate compensent.
6. Populus honorat non semper qua optima seni Ied quae optima πιιι sentur. J In proble Datis Sect 1 . t. . Vbi causam inquirit Philosophus cur maximo honore prosequantur Respublicae fortitudinem, quae tamen virtutum praecipua non est, ct respondet, plurimi eam a rebus publicis fieri ob naagnas illius in es patria tuenda ut tales ac proinde eam
470쪽
1o8 De diuersis Entium creatorumgeneribus.
magni prae caeteris aestimari. Veritas effati coiistat ex dictis S patet experientia quotidiana.
Quae comitentur honorem. i. 'gini stratus ostendit mirηm s. Ethic cap. I.Jo Sensus est, in vita priuata vix satis hominum mores ordinarie perspici , verum si committatur imperium, ut liceat, quod libeat, tum apparere quo sint praediti animo, quibusque virtutibus ornati. Complures enim ut ibidem ait Aristoteles, in propriis quidem uti virtute pos iunt, sed in iis quae sunt ad alium, nequeunt. Citat loco citato Aristoteles sententiam propositam tanquam effatum Biantis, at Laertius Diogenes tribuit alii ittaco, iuxta hanc explicationem verum est istud vul
2. HO nares niniant mores sed rarkin meliares. JPraeterquam enim, quod in se sint res vanae vacua signa m bona imaginaria, qualia sunt somnian tium , Hoc habent honores incommodi, quod lumen mentis ita sustent, ut homo seipsum non cognoscat, de longe se maiorem, quam reuera sit, existimat. Itaque adimunt de ei sui notitiam quae tantopere a sapientibus celebri elogio NUce teipsum , commentatur. Et eius loco inserunt pernicio sum errorem,quo animus in superbiam omnium vitiorum sontem intumescit. Vnde recitE S. Augustinus l. de Catechisiandis rudibus c. 16 inquit: Zid funi honoressecuti sopbus inmanitas cr)nina periculuin: Hedera exsiccat arbores , in quas serpit Titulo desabstantia inspecie, addatur hi