장음표시 사용
491쪽
Pars quinta Titulus LVIII. Iior qui sunt eorundem inimici qui oderunt illos, quos ipsi oderunt, Qui odio habentur ab illis, qui a se odio habentur. Ratio generalis est, quia
amicitia voluntatis A animorum consensione per 'ficitur Milod si quis in suam amicitiam societatemque admittere velit aliquos odiis inter sese disse sdentes , ille etsi utrosque tanquam amicos habeat, ut utrisque tamen tanquam ab inimicis sibi esse cauendum intelligat. Vide, si placet, Antonium Panormitanum de rebus gestis Alphon si Regis,& Eneam Sylvium de eius dictis. Iuxta hane explicationem intelligendum est, δί illud vulgare
uui me amat , amat es canem meum . Refertur a
Sancto Bernardo serm. i. inaestiuitate S. Michaelis Archangeli, ubi humiliter .pie , ut solet, petapostrophe Sanctos Angelos compellans , aitrios omnes morta est catellos Domini illius Maagni , quem tant , aspectu Angeli colunt diligunt, ac proinde dubitandum non esse, quin nos beati Angeli ament δε pro nostra infirmi ...tate sint illiciti, absque sita san anxietate , sed non absque utilitate nostra , nec ad detrimentum felicitatis suae , ad nostra autem salutis aug
io Amicas aliis sibi amicis imur. J Commune istud effertur hoc sensu sciui aliis beneuolum sese amicum exhibet, eos sibi mutui amoris obliga. tione deuincit, quo sibi ipse quam optime consulit, iuxta illud habet in aduersis auxilia, qui commodat in projeris. Et illud mem non sibi proficit, cum alteri prodes Seneca Epist. 8o a. Sicut econtra nul lius ope indigere se patet, qui alteri suam negat,&qui nulli conformare se studet, ac temere aliorum offensas incurrit , phirima mala in caput suum coacervat. Est etiam iste huius pronunciati sensus i
492쪽
lio De diuersiis Entium creatorumgeneribus. Aliis quidem beneuolentiae opera sunt exhibenda, sed eo ordine ut primum sui ipsius quilibet curam habeat , iuxta illud charitas incipit a seipso De quo
i in Nicitia mili cum millitate diffsoluitur. lib. S: αα Eth. cap. 3. dc Ratio est , quia subrutarausa Ossiliu efffectus , ut explicatum est Titulo de
Causis in genere: neque enim qui ob utilitatem colunt amicitias, sibi mutuo amici sunt, sed ipsius utilitatis qua velliti causa sublata tollitur omnis , quae inde oriebatur amicitiae affecti, quemadmodurrinainque mulcae in popinis non manent, si desit nidor, ita vulgares diuitum amici non perseuerant, si non adsit utilitas, ut inquit plutarchus in Moralibus.
Est in hanc sententiam illud Laeli apud Tullium:
Videre licet eos, qui antea con Odis fuerunt maribus. imperio, potestate, pro Ieris rebus immutari, pernique ab iis meteres amicitias . indulgeri nouis. Et illud, plerique in rebus humanistribit quidquam bonamnarunt, nisi quod fructuosum sit, o amicos tanquam pecudes eos potissimum diligunt, ex quibua perant fen agnum roseritnes e caprnros. Itaque pulcherrima illari maxime nactuali carent amicitia per se iropter se expetenda. a. Amicitia ob iucunditatem nauum ea mutat.DIbidem. Ratio huius eadem est, quae pretcedentis. Hinc Philosophus docet cap. 3 citato , amicitias adolescentum cito oriri, cito dirimi quia cum ex affectu umenes fere vitam traducant , eorum
493쪽
amicitiae plerumque sunt ob delectatione tra , qua pereunte pereunt etiam amicitiae. Et generatim, iomnis amicitia dissoluitur sublato illo in quo findatur, siue utile illud st, siue deleo abile, siue honestum, cum hoc tamen discrimine, quod amicitia inhonestatevi virtute radicata, quae sola vera peris ista est, minime mutabilis sit, cum facilis sit sor tunae delectationum mutatio: rar autem semel alte defossa animo virtus, amorum exercitatione roborata cultorem suum destituat unde verum est illud celebre. 3. Amicitia qua desinere poetit , vera nunquam suit. J Neque enim moritur virtus , cui amicitia in dificatur, in quam rem est illici Ciceronis: Vir
ius conciliatam su3as, G conseruat, in ea es enim conuenientia rerum, in ea flabilitas, in ea constantia. Et
alibi I uiui opera danda est, sine qua neque amicitiam, neque vitam rem expetendam consequi possi mus ea mero neglecta, μι se habere amicos arbitratur, iumse denique err se sevtiei, cum eos grauis aliquis eissus experiri cogitur. Etenim nemo amicus cum for . t una amicitiam mutabit, si fecit, fortunae amicus fuit, non hominis.
. Q si egent lucerna , oleum infundunt. J uia gare illud sumitur ex dicto Anaxagorae ad Periclem , quo exprobrat illi neglectum amici, quem alias ob utilitatem coluerat, valetque in eos, qui famulis vel equis, vel aliis quibuscumque iumentis, ex quibus utilitatem capiunt, de necessariis minimc prospiciunt. s. Nimia familiaritas pari contemptum Seneca lib. i. de regimine Principum. J Tritum hoc sermone pronunciatum non ita in viris sortitudine ac virtute inclytis locum habet talibus nempe, quo
inaior est familiaiit: ta eo virtus clarescit magis;
494쪽
11o4 De diuersis Entiunt creatorumgeneribus. sed potius in hominibus ignauis usquem qui passio
tribus inordinatis ac vitiis sum obnoxij. Ratio est; quia inarequenti cum talibus congressi mores pati latim & vitia eorum dignoscuntur. Eodem seni verum est illud Apulaei de Deo Socratis: Perpetua conuersatio contemptum parat , raritas iamr Mionem con-
6. Mendax es omnis amicitia qua disino non liga tur timore. i. Chrysostomus Hom. s. in Matthaeum, osteiadit hoc dicto S. Doctor, non esseram vitam germanamque amicitiam, nisi quae con-iviacta est cum virlyte obsequio in Deum. In quam sententiam recte S. Ambrosius l. 3. ostic. c. 16. Virtus, ait, es amicitia ea autem si um irint , qua coniuncta es cum ebseruatione diuinorum manda
DISTINCTIO VI. DE AE E amicitia.
i. nitati merba imitari maior malitiae s.J Veteri J hoe dicto de quo videri 'potest Gellius'. is.
c. 9. Hypocritarum adulatorum vitia notantur, qui palam virtutem laudant, cum ab ea sint alienis- sinit,an citiam Maniorem loquuntur,dum odio non moritura uent: -niuersim ostendunt se nolle quod volunt,velle quod nolunt ambire.quod auersantur, auersari quod ambiunt. Damnant improbos
ipsi improbissimi, laudant probos probitatis ignari. Pietatem vultu praeseruiat omnis impietatis serui. 2. Iulus ibi se bonum simulat tunc es simul. JVetus istud dictum monet quam diligentissime, uendum esse a simaulatoribus, ijs praecipue,qui men
495쪽
pars quinta Titulus LVIII. ros
i tam assumunt beneuolentiam, amica dant ver-Da dum dolos in animo laudesque meditantur: proprium est eorum scorpionum instar de cauda noce re, lae posthumo corporis improvidos verberare. verissime Plinius lib. 1i eap. s. Ut nihil insidiosiust melle menenato sita nihil canendum magis, quam bian idus hostis. 3. Nulla testis efficaciores ad nocendhm vamfamiliaras inimicus Boetis lib. 3. de Consolatione. JRatib est, quia sub pallio beneuolentiae venenum reconditum habent, ac interitum dolose ac nefarie machinantur. Quare vulgo talem cum diabolo comparare vel etiam peiorem dicere non dubitant. diabolus enim signo crucis depellitur ι Talis autem nulla arte ab ignorante fugatur. Est in hanc sententiam illud Ciceronis in Laelio: Sic habendum eis, nullam in amiciti s pestem maiorem esse, quam adulationcm , blanditias, assentationem. Et illud: N,lia fune occubiores insidia , quam ea, quae latent in s mutation eo iii aut in aliquo necessitudinis nomine Nam . eum , qui palam aduersiarius est , facile cauere
possis: . Initiaici hominis domestici eius. J Celebris isti
sententia , quae in commune prouerbium abiit, vetestatur Cornelius a Lapide, traditur Michaeae . v. 6. Innuit autem saepe ab iis, quibuscum frequentius agimus, quique nobis obnoxi sunt, inimici tiam nos pati eximiam ac proinde diligenter perfidiam familiarium ac dometticorum elle cauendam.
Sic Achitophel , sic Iudas, domestici quidem &subditi a perfidorum omnium suete perfidissimi.
1. Amici titiorum boles funt animorum I attinoxius sit adulator omnis, docemur a Propheta Reissio Psal im, incnerunt lingua sua sicut ferrenii:
496쪽
Do De diuersis Entium creatorumgeneribus. menenum aspidumsub labiis eorum. Ex insidiis scrEserpentes insurgunt ut incautos perimant;intimant que ex occulto virus, quo improuidum seriant: e laenum enim aspidum sublabiis eorum, quod effundant in nimium fidentes, ut verum sit illud Nullum amantium genus assentatoribus es perniciosias nullis mquodcitius inpraecipitiatiuentem deducit ut proinde merito huiusmodi Politici simulatores, monstra dicantur, variis hypocrisco tarmis composita pelle videntur oves alior lupi, blande arrident,manu sicam tenent eopardum macularum varietate reserunt vox iis est Iacob,&manus Esau. Falso pacis osculo blandiuntur,at tanquam Ioab, Abner Amasam conficiunt. 1. Reg. 3. 4o .cap. Ac quasi Iudas Christum vendunt Crocodili in modum vocem hominis imitantis , ut cum lanient , lachrγmas
generatim. a. n Micus certus in re incerta cernitur. J Celebreu Lillud de antiquitate probatum axioma resertur a Marco Tullio in Laelio,&a Boetiol. a. de Consol. Prosa. 8. Significat autem amici fidem in rebus aduersis maxime explorari ; quod enim cum pς- riculo coniunctum est, id hic dubium siue incertum appellatur Memorabile huius rei exemplum & illustre facinus tradit Valerius Maximus de Damone &Pythia sub Dionysio Syracusanorum Tyranno,cum alter se pro altero capitis vadem dedisset, condicta-
quo hora alter codiluet, alterque paratas pro amiso
497쪽
ceruices nudasset, addit valerius Admir/tus amborum animum orannus supplicium fidei remisit , --s perqη eos rogauit is in socieratem amicitia Ter ilimn sodalii, gradum intima cultarum beneuolemtia reciperent Rha huius generis verae amicitiae e secta inuenies apud eundem lib. . cap. 7. lib.
cap. 9 2 Amicus est alteriρ ἡ.9. Eth. cap. .&cap. 8 IVbi dicitur este, ani et na,&lib. 2. magnorum morat. Vbi loquitur Philosophus in hunc modum rQuando volumus vehementer amicum'nificare , mna, inquimus,anima mea huius. Idem repetitur lib. 1. Eth. cap. . alibi. Est autem amicus alter ego, una utriusque est anima,non quoad elientia naturae;
sed quoad affectum effectum voluntatis, atque amicitiae , siue per unionem quandam affectivamumantisin amati,iuxta illud: 3. Amicorum idem est melle ornosse. J Saemadmodum enim per vitionem materiae & formae constituitur compositum physicum, ita per hanc unionem amici fiunt quodammodo quid unum, quoad affectum, siue quoad velleri nolle. Vnde alter desiderat alteri bonum tanquam suae comparti vel potius alteri sibi , adeoque illius bonum suum reputat , Ita,t quidquid siue in prosperis siue in aduersis amico contigerit id sibi quodammodo euenille autumet. Haec tamen unio siue coniunctio non est proprie ratio sermalis diligendi alioqui destrueretur mirisi alio verae amicitiae si homo ad seipsum omnia referret. Sed est conditio, sine qua talis amor non esset, nullus enim naturaliter diligit alterum tisi aliquomodo sibi coniunctum C qterum idem velle nolle signum est verae amicitiae non absoluic secundum se
498쪽
lio De diuersis Entium creatorum generibus.
. . Am conu)n omni sunt commMnia. Celebre istus veterum axioma Philosophorum refert Aristot. s. Et h. cap. 8 sub initium, a. Eth. cap. 9. Vbi rationem addit amicitia namcue, inquiens, in communi catione societateque conflit Aulus Gellius testatur Pythagoram non solum huius sententiae fuisse parentem puerum etiam huiusmodi vitae ac facultatum communionem induxi is praecipiendo discipulis, vi quisque peculium suum commune faceret. Similem
ierum omnium etiam natorum, mulierum , qualiumcunque bonorum communitatem statuebat Socrates in lib. Reipub Platonis. Idem ex praesente axiomate colligebat omnia esse bonorum virorum non secus quam Deorum Deorum, inquit, sunt omnia, boni viri Deorum sunt amici, amicorum omnia inter se sunt commutata, bonorum igitur virorum sunt omnia. Enim ver licet summa sit inter Deum omnes creaturas inaequalitas , non tamen negandum videtur eum inter hominesque iustos, intercedere veram Ionestam amicitiam; non quidem aequalitatis Dipliciter , neque hoc ne celsarium est ad veram amicitia. sed excellentiae proportionis. Nec sane huic obest amicitiae, quod Deus omnia bona, quae nobis cum communicat reserat,4 referri velit in suam gloriam ι quia amicitia honesta non impedit, quo minus omnia. bona, etiam ea, quae amicis Volumus, quatenus piis bona sivit ψlterius reserantur in ultimum finem hoc enim honestum est,in in commodum amicorum redundat, ut docet Egidius Regius de actibus supernaturalibus Disp. 2 i. Dub. 3 Vasqueet in prima par. disp. 8 . qterum propositum axioma neque de Socratica ista, neque Pythagorica communione in-xelligitur. Cum haec iuri positium, illa etiam iuricatur ali icctae rationi repugnet. Diuuntur,rgo
499쪽
Pars quinta Titulus Z VIII 11 os
omnia amicorum esse communia, non ex legum aut
iuris dispositione neque in rebus quibuslibet .sed in rebus honestis & necessariis quia scilicet veri amici ita affecti sunt,ut libenter inter se omnia communicent in quantum Christiana Charitas postulat,&discretio ac honestas patitur. Item in extrema necessitate non tantum amicoru, sed etiam omnium generatim hominum omnia sunt comunia; non quidem simpliciter quas absolute perdatur eoru dominium .sed quatenus ij, qui habent superflua, tenentur ex illis indigenti ex charitate succurrere , illeius habet ex iis sibi nec ellacia sumendi. Vide, si placet , Egidium Regium de Charitate disp.
Amico ορportuno nihil amicitia.J Significatur hoc dicto gratissimum esse ossicium, quod pi aestat ut in
tempore. Nam licet pretio sit leue, pro tempore t men censetur eximium. Quemadmodum e conuerso tempestiuum ossicium non raro molestiani conciliat. 6. Amicus usque ad aras. J Pronunciatn istud, Teste Gellio ortum habet ex Periclis responso, quem cum amicus quispiam rogaret,ut in causa quadam , sua gratia, peiuraret Oportet me, inquit, cern-- scire amici que ad aras. Olim namque iura te aram manu contingebant. Admonet effatum , nunquam esse in gratiam amicorum a recto deflectendum, nec propter hominem amicum Numini reuerentiam esIe violandam. Itaque minime probandum est Cai Blosi responsum, Tiberi Gracchi, dum viveret , amici qm teste Valerio Maxi-nao lib. . cap 7. non veritus fuit pleno senatu Lo
500쪽
, alio De Auessantium creatorumgenerdiu.
Perseuerante autem in interrogatione Laelio in eo dem constantiae gradu stetit, seque etiam hoc, si modo Gracchus mandasset, facturum respondit. Lege Valerium Maximum loco citato.
De poenis vj sequunm aElus,itisses. Dis TINCTIO PRIMA.
Die Poenu peccatorum genera . r. non bonis eueniunt mala malis. J Est cψπι- Dinune dictum moralium Philosophorum, quod longa efficaci inductione probat Adamus
Contaeen. lib. 2. Politicorum cap. ia, micolaus Caussinus Curiae sancitae, Tomo 3. Maxima I . Ita Prouidentia diuina suauiter ac sortiter omnia dispo-Eit, ut digna dignis eueniant, id est, ut bonis pro virtutum exercitio iusta merces con gat mali verbpro maleficus dignas aliquando poenas luant. Nam ut sacra perhibent oracoli , Deus redde m icuique fecundum opera ua. Pal. 6ι vo I . Math. Is V.27.
In quam lantentiam est illud D Basili ad locum citatum Non licebit iH n die Iadici dicere : On
a Facem iurabitatis bibuni mali l Deserte hoe celebre pronunciatum fi peccando I fgnificatque improbos licet diu peccent impune standem tameta