장음표시 사용
501쪽
Pars quinta et itu IN. Hiriusto Dei iudicio e ducenire , ut omnium sceleriana senas rependant. Simile huic est illud is Viantia habent pedes , sed ferrea manus: SignificMDcumlet Equidem procedere ad vindietam peccatorum Peam tametia metuendam esse atque ter tibilem si ad Dei patientiam nulla emendatio consequatur. Desumptum videtur effatum propositum, ex Ezechielis cap. 23. v. Vbi Propheta denunciat, peccatricem ciuitatem Ierusalem, bibituram calicem sororis suae Samariae , Calicem moeroris& tristitiae Et bibes illum, inquit, G epotabis sque ad Faces.
3. Per qua quis eccat , per eadem torque r. sae cap. ι i. v. i7. J Veritatem huius sententiae Saliaivis anno Mundi 189'. num. 29. clarescere ait exemplo Samsonis mam qui adamatae mulieris captiuum se sponte fecerat, gemens deinde lamentansque improbissimorum hostium fit captiuus qui in mulierem saepius oculos impuros coniecerat, mulieris opera oculos cum ingenti dolore amittit:
Ita Asa R x Iuda qui Prophetae cuiusdam pedes coniccit in vincula, iusto Dei iudicio in tempore senectutis suae pedes habuit noxiorum humorum vinculis praepeditos δε qui eidem Prophetae libertatem abstulit, eundi quo vellet, Deus illi abstulit potestatem electo, in quo astixus iacebat, ve lairtillurn, nisi cum acerbi ilimo doloris mors i, progrediendi. Ita prae caeteris membris lingua punita est diuitis Epulonis , quia plus lingua uin More peccauerat, ut notat Cyprianus. Eodem facit illud, Christi Matth. 19. Omnes , qui acceperint Oadium citidi peribunici Et Ioaimis in Apocalyp.
cap. 3. ut in captiuitatem duxerit , in captiuita-1xo madet. . qui in gladio occiderit, oportet eum gla
502쪽
x ira De Auersis Entium creatorum generibus. derit sanguinem humanum , fundetur sanguis Pius; nimirum vel facto, vel merito , quia ala re ipsa interficietur, aut hoc ei supplicium debebitur, ut explicant Theophylactus, Augustinus Maiij.
. Supplicium scelaris es in celere Est istud
non minus eleganter quam vere a Seneca di istum: prima si quidem & maxima peccantium poena est peccas. , ncc unum scelus licet illud fortuna exor net muneribus suis, licet tueatur ac vindicet impunitum est, quoniam sceleris in ipso scelere supplicium est. Etenimiqstissima peccati pGna est , ut in eo vitio unusquisque plectatur, in quo delinquit: atque ut amittat illud, quo bene uti nolitit, cum sine
difficultate posset , si vellet. Vide illum Epistolas'. sub finem. Drexelium Eternitatis parte .
r. r Onscientia in testes J Intelle laus humet .
ianus dicitur conscientia , quatenus elicit actuale quoddam examen humanarum operationum, quo iudicat illas esse bonas vel malas, ex eo, quod iudicat suas operationes usi e bonas, sequi. tur in voluntate laetitia bonae conscientiae De eo autem quod iudicat esse mala. sequitur eadem voluntate tristitia, quae solet ac , Verani conscientra. aut rem ortus Dicitur ergo conscientia est instat mille testium quia veluti bona conscienti Hos cura mens es quasi isge conuicium Ut Slcitur Pro uel b. S. Ita mens perpetrati sceleris conscia nunquam qui ta est, senaperi timet , ac malum suspicatura niti'.
503쪽
enim quasi mare feruem , quod quiescere non paleis, ut dicitur Isaiae 37. Pulchre propositum effatum ςxplicat Seneca Epist. 3. Quid, pr des linquit , recondere se, oculos hominuta, auresque mitare zona constentia turbam aduocat mala autem in holitudine anxia atque folicita eis. Si hones senta qua facis, omnes sciant turpia, quid refert neminem scire miserum te , si to*temni hunc tenem, ipsa enim conscientia , it in prομerbi es, mille reses. Vide Rodericium lat. 2. Tract.
1. Mala facin.ra conscientia 'gellantur. J Idem Epistola 97. in fine eo nimirum, quod perpetua illam sollicitudo urget verberat; quod sponsoribus securit tis suae non potest credere rideoque nunquam fides latenti fit, etiam latentibus; quia coarguit illos conscientia de ipsos sibi ostendit. Idem alibi repetens Nullum inquit , conscium pelacatorum tuorum magis tam ueris, quam teipsum: alium *im potes es Vere , te autem μηquami Cice Oin Oratione pro Milone magna inquit, si sconscientia in utramque artem , it eque rimeant, qui nibi c/mmiferint, oe poenam femper ante cubi versari putent, qui peccauerint. Eodem pertinet illud D. Augustini lib. 1. ConseiL. Domine,
3. Proprium es nacemium trepidare. Idem Seneca J Licet aliquando laetitia in flagitiis esse
possit AEducia tamen .securitas esse non pomte , cum nemo peccans satis animo suo fidere possieci quare nunquam securus sui est, cum perpetuus eum teneae metus', omni peccato imple axus , perpζtuusque agitet timor vitiorum indi. viduus comes , neque cuiusque conscientia iacile
504쪽
iii diuersis Entium creatorumgeneribus.
tam alte sopita est , ut sceleris aculeos non sentiat- Est in lianc sententiam illi ad Isaiae Prophetae: το nain Babylonem in Usessionem Erinac , cap. 4. Etenim iusto Pei iudicio cor impij, quod hic per Babylonem intelligitur, datur in potesta icta Erinacij. spinosi illius anina alis hoc est diaboli vel spinarum de stimulorum conscientiae, quos secum adserunt peccata, quibus mirum in modum cor impi lancinatur. Si quaeras, quinam illi sint stimuli. P θρnde , primum horum esse, turpitudinem, &enormitatem peccati, quod natura sua tam est abo- inabiles, ut merit dixerit Plato Si scirem Dees mihi condonaturos C homines ignoraturos , adhuc pec- rare erubescerem proptersiam peccati iuvitudinem de D. Anselmus : Si hinc peccas pudorem c illinc inferni cernerem horrorem Gnecessari deberem in eo rum immergi prius me in infernum immitterem, quam teccatum in me admitterem a Iallem enim parus G innocens gehennam intrare, quam sorde pollutus talo. pum regna tenere. Alius stimulus est, quando peccatum secum seri offensam vel iniuriam alterius; tunc enim oculis peccatoris repraesentatur tanquam languis Abel, qm clamat vindictam coram Domino.
Huius exemplium habemus lib. I. Machab cap. 6 in impio Rege Antiocho. Tertius stimulus est infimia, quae peccatum sequitur, quam volens nolens peccator cognoscit, o propterea non potest non tristari: Naturaliter enim homines sibi ipsis benivolunt, Mamiguntur contrario. . Hominem smprobum med mus mordeat J Vulgare istud ostendit miserias conscientiae peccatricis:
Estori nim nihil grauius patiantur improbi adest
tamen iis perpetuus carnifex timor, ut quidquid increpuerit, diuinam in sese ultionem descendere pu-
ent At verbinatio diverbio st, Ne Pisa qui cra
505쪽
et luerasu bonum Spina natura quemlibet pungit, sed ubique tuta est innocentia vitaeque integritas. Est in hanc sententiam illud D Augustini in lib. de Catechizandis rudibus : Tu qui erat' requiem, quκ est Os hane mirare o Christianis promittitur, qvsris etiam hi eam inter amarissimas iit huius mole Ilia suavem gustabis si eius qui eam promisit Frscepta 'dilexeris, ciis enim senties Misi Ore es frώbus iustitiae, quam iniquitatis, s meriAs ac iucundius gam debis de bona conscientia inter violesias, quam de malaimer delitias. Hactenus Augustinus Quemadmodum enim mel non tantum dulce est sed etiam dulce facit id, quod prius dulce non erat ita bona conscientia tam tranquillari iucunda est, ut faciat etiam omnes huius mundi molestias videri iucundas.
. T robarum animas inseditione lib. 9. Et hic.
Ieap. . Rationem assignat Philosophus ibidem. Intercum namque ob prauitatem dolet interdum
mersitatur. Quod si fieri nequeat, it doleat simulae tetur: maul post, Dolet quod Drarus fuerit,
hullei sibi ipsi volvtati ilia fuisse Etenim nihil in
hoc mundo inuenitur inordinatum, quod naturali ter non stiliquietumsperturbatum Ossa iuncturis suis kloco naturali emota summos dolores adserunt: Elimentum quod extra sphaeram suam est, continuam violentiam patitur. Humores corporis humani curii naturalem temperiem amiserint, graues saepe lethales infirmitates pariunt. Cum itaque omnin plurium sit creaturae rationali, or-
506쪽
in De diuersiis Entiium creatorum generibus.
clinate di secundum rationem vivere, si cuius vita inordinata sit eius quoque natura patitur .criaciatur, ut merito dixerit Sanctus Io, qui resti is Dees pacem habuit Z In quae verba D. Gregorius lib. 9. Moral cap. 1. Qui cuncZa mirabititer, inquit, crear ipse ut creata sibimet conueniant , ordinat. Ex hoc infert, quoties Conditori resistitur, toties pacis conuentionem dissipari quia, inquit or- dinata esse nequeunt quae superni noderaminis disso-
Dionem perdunt. Sic summus ille Angelicus spiritus, qui subiectus Deo in culmine stare potuisset, semetipsi inare pulsus patitur, quia per naturae suae inquietudinem foris vagatur : Sic primu huniam generis parens, quia auctoris praecepto restitit, cariat protinus contumeliam sentit, is quia subesse Conditori per obedientiam noluit , si semetipssi prostratus pacem corporis pio tinus amisit Improbi Gnitentia sunt pleni, Ibidem. Cum ςnim naturaliter seipsos ament bene sibi velint, affliganturque de suis malis , necessari accidit, ut quoties lynteresis peccati turpitudinem repraesentat , in calamitosam incidant tristitiam, doleant que missetqm vitae suae conditionem , ac poenitentiam agant infructuosam: quamdiu non ierib, efficaciter reuiuiscunt. Est autem synteressis nihil aliud , quam naturato lumen intellectus nostri, quo prompto assentitur principiis p tacticis. Vt, b ηm e se,aciendum, malum fugien- hba tibi non vis fieri, alteri ne seceris aec
Sic dicta a Graec0Verbo συντηρξω, quod conseruaret
significat quia secundum hoc lumen anima vitiis aduersatur δε sese immaculatam semper cupiςὸ vitio conseruare , ae perpetrata mala continuo
507쪽
pars cium a ritulus LIS. tis addit, quia si secum ipsi agant , recordantur mutatarum grauiumque rerum timent alias haud leuiores. Vnde cum aliis libenter agunt , ut suae aliquantisper miseria obliviscantur erga seipsos ver nullo modo bene siue amice assciuntur , nec secum gaudent , sed dolent : Est in hanc sententiam illud Prouerbiorum a8. Vi impius nemine persequente . Uius autem quo leo confidens absque
. Improbi nihil habent , quod si, amabile. Ibidem Jon quantum videlicet improbi sunt, do e sensi dixit Aristoteles ibidem erga seipsos nullo modo eos bene 5 amice assici atque hac de cau fatotis viribus fugienda est pravitas, enitendum est bonum esse ut subdit Philosophus ibidem esse namque 5 ad seipsum habebit quis amice, 5 aliis
amicus esse poterito Etenim ut summa tormenta sunt malae conscientiae, ita incredibilis est dulcedo, delectatio bonae, ut Ambrosius lib. 1. Ossiciorum non vereatur dicere in ea consistere beatitudinem iustorum in hac vita. Verba illius sunt Tanius plendor honesaris est mimitam beatam es iar, tramqviItitas conscientia. innocentia ecuritas. In quani sententiam Cicero lib. 3. Tusc. Quaest. ita loquitur:
Acta aetasiones Eae tendiri iantam asser conseia
ι uri, aut leuiter pungat animi dolor, d lib. 2. Nullum
ιheatrAm virtut conscientia maius.
s. Non es ramus senticium di publico Seneca lib. . de Beneficiis cap. 7. Indicatur hoc dicto quam crudela malum sit infamia , quae ordinari vitia .peccata velut umbra sequi cur, non secus atque honor gloria virtutem, ut expli' catum est supra. Cum enim homines naturali tet
bi ipsis bene velint, ta boni nomini famam pluris
508쪽
iii De diuersiis Entium ore tornm gestoribu .
quam alia bona cxterna iure aestiment, fieri non potest, quin grauiter crucientur, dum cognoscunt sua flagitia passim per aliorum ora versari. Est autem infamia grauissimum supplicium inter naturalia mala externa, Vti de honore proportionaliter dictum es in comparatione bonorum Alia quae huc referri possent, alibi commodius sunt explicata.
De Legibus, quae dirigunt anus humanολDIs TINCTIO PRIMA De Natura, reis legis generatim. DIsputant Theologi , virum lex pertineat ad
operationem intellectus,an volutatis. D. Tho mas cum suis vult ad intelle istum pertinere , quia illius est dirigere illuminare scotus, Bonaventura.& multi alii ad voluntatem; quia illius est mouere de obligare. Vt ut sit,commode post tractatum de actibus intellectus, volsitatis,de legibus agimus: non solum, quia utrique ad plenam rationem legum concurrunt , sed etiam, quia hae ad illorum dire
i. ex habet mihi directivam. eoactivam. J Est commune Prouerb. Theol ac Iuris doctorum Lexo quadam regula, mensura actuum humatiorum,
ut docet D. Thomas r. 2 quaest. O. art. I. quae non
silum nos dirigit .steiidit, quid agere vel omitte re debeamus, ut finem nobis propositum assequamur, sed etiam obligat in quasi necessitatem quandam imponit , ut hoc agamus, illud omittamus, qua
509쪽
Pars quinta Titulus Lx. III sde causa dicitur habere non solum vim directi uana, sed etiam coactivam. Haec autem obligatio vel oriatur ex ipsa rerum natura, silex naturalis est. Vel ex
potestate in voluntate superioris 4 est positiva. Ex quo etiam patet discrimen inter Egema consilium Nam sicut lex est quςdam regula, quae nos dirigit&obligat, ita consilium est regula, quae dirigit sed non obligat. Hoc significati Hierony
ritus lib. I. contra Iovinianum, cum ait: Ubi consiliam datur Ferentis arbitrium es , ibi Vceptum, nec ia es seruientis. Vide, si placet, Becanum de
2. 1 sceptum expirat cum morte prscipientia. Dicitur praeceptum expirare una cum eo , qui praeceptum dedit, non quod ante mortem illius non aboleri soleat. Constat enim id fieri persiepe , sed quia post obitum praecipientis de se stabilitatem non ob
tineat, obtinet lex siue statutum. Vide legem 37. Trandati. Intelligitur autem de praecepto uomandato purora quia si detur per modum statuti, quoad stabilitatem nihil differret a lege. Indicatui itaque hoc dicto generale illud discrimen praeceptum inter degem, quod ex communi Theologo sum de Iurisperitorum sententia assignari solet. Nam uti loquuntur: 3. Lex perpetuitatem habet prsceptum non item lpatet in lege tam diuina, quam humana: imprimis enim aeterna illa lex de qua Theologi simpliciter cum Deo aeterna immutabilis est; deinde etiam
tex diuina vetus noua suam quoque perpetuitatem habent. Prior quidem negative tantum, quia scilicet lata est, cum indefinita duratione donec re-ubcaretur. Posterior etiam positive quia ita lata est, ut perpetu duraret, iunquam reuocaretur:
Perpetua igitur lax Christi est in ordine ad subie-
510쪽
etiro De diu p sis Entium creatorum eneribus
etiam,id est, in ordine ad genus humanum. Non ve .rbinordine ad totam aeternitatem Pori lex humana licet non ita perpetua sit: aliquam tamen stabilitatem habet, eamque triplicem Primam ex Legislatoris parte,quia eo moriete non exspirat, quemadmodum exspirat pretceptum; siue id datum sit persenae singulari, siue toti communitati , ut bene contra Vasque probat Suare lib. i. de Legibus cap. Io Secundam ex parte subditorum4 quia ligat subditos iam natos, inui nascentur. Tertiam ex parte legis ; quia ex sua natura constat, donec vesreuocetur, vel materia eius causa mutetur. Ratio huius perpetuitatis est, quia sublata legum stabilitate magnae quotidie in Republica sequerentur
mutationes 4erturbationes Adde, cum in ciuilibus exseratur nomine communitatis, sicuti communitas non na oritur, ita neque lex, ac proinde cum Imperator vel Rex aut Princeps moriuntur, leges eorum per se, vel de facto non mutantur.
. Ex malis moribus bona nascuntur leges. Iusto non est lex posita, ut ait Apostolus I. ad Timoth. i. v. 8.ρ inissis , ut iustitiae viam sectarentur: neque enim lages dicerentur, nisi corrupti impiorum mores essent co ercendi ex iis itaque non physicὸ hue naturaliter, sed occasionaliter bonae leges nas-euntur Traditur a Cornelio Tacito lib. I 3. Annalium, ubi insu probatum est, inquit, leges Iregias, ta exempla bonota apud bono ex desidiis aliorum gigni. Et a Macrobio Saturnalium lib. 3. Ueius merbum es leges bona ex malis moribus proa