Armamentarium scientificum. In quo reposita ordinate et breuiter illustrata continentur, axiomata, pronunciata, dicta philosophica in primis & theologica; ... a R.P. Henrico Marcellio è Societate Iesu. .. Liber 2

521쪽

DIs TINCTIO PRIMA, D Vbi sive praesexria rei in genere.

i. Is es praesentia rei bicata.J Est commune dictum Philosophorum , ex capita nono Categoriarum desumptum; in quo nomine praesentiae intelligitur modus realis intrinsecus rei ubicatae, a quo res habet sorio aliter, quod sit hie vel ibi siue per quem res formaliter existit in aliquo loco, vel spatio , vel etiam in puncto ut cum Angelu 'st iii toto aliquo templo, vel in spatio imaginari , aut vacuo , vel indivisibili puncto alicuius loci aut spatis. Videmurtado disp. Physica seci.

i. Omne En habet suam τόicationem. J Est communis sententia tradita olim a Platone in Timaeo, parte tertia, relata a S. Augustino Epist. 36. vi patebit ex sequelitibus. Habet autem Ens unumquodque, ubi seu praelata iam sibi proportionatam; aliud quidem quatitatiuam: aliud vero definitivam, siue, quod in idem ser recidit, aliud corpoream, aliud spiritualem. Iterum aliud totalem, aliud par tialem,&c. Sic etiam gloriosius Deus est alicubi, non quidem circumscriptiuE; quia non est totus in toto, quoad partem in parte spatii quod occupat meque deiiitiue, quia non continetur intra desistitum allia quod spatium me denique per ullum ubi praedicamentale quoniam immenta eius praesentia non est

522쪽

Ii 32 De diuersis Entium creatorvmgeneribus. accidens, nec modus substantiae illius sed omnitibi psam et Dei essentia, ut docent Theologi Vide,

si placet, Gellium l. 1. Tract. 9. c. 22. Omne ibi si immobile. Sumitur ecl. Physic. c. . Est haec differentia inter Vbi talia accidentia, quod in ubi nunquam possit mutari praesentia localis; in aliis ver possit. Quando enim subiectum acquirit nouam praesentiam, non desert secum

ipsum ubi sed unum ubi tollitur,& aliud loco illiustit siue resultat in re alicubi existe te. Atq; hoc modo conuenit ipsi ubi esse immutabile seu immobile,quaproprietatem Aristoteles . . Physicoru cap. citato attribuit loces propriissime verb,in radicaliter vesic dicam in conuenit ipsi Vbi Nam loco extrinse-

Conon conuenit, nisi secundum formalem quandam considerationem superficiei existentis in tali Vbi & quatenus omnes superficies sibi succedentes, illam formalitatem participant. . Omne Vbi es corruptibile. Sumitur ex eodem cap.J Quemadmodum omne Vbi immobile est, seu immutabile secundum locum , ita e conuerso: omne

ubi est corruptibile, quantum est de se nempe ubi Creatum .praedicamentales de illo enim effatum intelligitur quia ita ipsum est immutabile, ut sem- se sit in subiecto mutabili per mutationem autemocalem subiecti corrumpitur ipsium ubi Et radix huius est, quia omne subiectum Vbi habet finitum Glimitatum Vbi; deinde prouenit, ut mutari illud possit, de consequenter ut ipsum Vbi possit cor xumpi. Licet ver concedatur etiam , per abs Iutam Dei potentiam dari posse corpus infinitum: nihilominus ubi illius corruptibile erit, uti op- spm subiectum , cum implicet contradictionem, dari aliquod Ens creatum quod a potentia, imber a voluntate Dei in esse de coviseruari non de-

523쪽

Pars quinta Titulus LXI. II 33 pendeat. Vide, si placet, Suareet, disp. Si Metaph.

s. μ' non es nusquam es. Sumitur ex lib. . Phys c. t. i. J Vbi Philosophus cysfunt , ait, orn-nes existimant alicubi esse: quo vero . est, nusquam es Vbi enim es hircoceruus aut Iphinx Ratio es- sati manifesta est; quia cui absolut Enullum conuenit esse illi conuenire non potest certum ac proprium esse, in loco aut spatio illi proportionato: quemadmodum quod non est animal, id neq; homo est, neque equus, neque leo, S c. 6. Quodn quam es, omnin non es. Traditur as Augustino Epist. 17. J Vbi ita ratiocinatur: Tolle alia Ovoribus , crist quam erunt quia nusquam erunt , omnino non erum , quibus verbis manifeste docet, rem si nulli bi sit , omnin non esse Nam quod de corporibus agat, parum reseri; quoniam necessitas allerendi, quod corpus , si est, alicubi sit, non oritur ex ratione corporis; sed η neraliter ex ratione existentis in rerum natura. Improbabilis itaque videtur opinio eorum , qui putant Angelos non esse in loco, nisi per operationem transeuntem. Etenim operatio ordine naturae praesupponit praesentiam Pergo non est ratio formalis Angelo essendi in loco Imb potest Angelus existere in rerum natura, tametsi nihil operetur extra se videmurtado disp. ra Metaph.

6. Necus es , it quidquid es , alicubi sit.

Plato in Timaeo parte tertia, non procul ab initio, ubi in hunc modum philosophatur Asserimus necessarium esse , et i quidquid es , alicubi sit Olloca..

rum , regionemque aliquam occupet Quod mero nee serra . nee illo uniuersi situ comprebenditur, haud-2uam esse arbitramur. Ad hanc Platonis sentenuam

524쪽

ii 3 diuersiis Entium erratorum generibus

aliustile videt ut Aristoteles loco proxime citato, perspicuum fit consideranti verba textus allati. Eodem sensiudixit M. Tullius: S. isodes, nullibi esse non potes. Lib. t. Tuscul Qugstionum. J Ideoque Inferos,si sunt in rerum nais tura necessiari alicubi esse merit infert. Enim ver,quis vel concipere queat, rem aliqua in rerum natura existere, donulli parti, vel puncto spatij imaginarii ullo modo coexistere' quis item imaginetur. rem aliquam verba Deo pendentem, eidem per omnia spatia infinite exporrecto nulli bi coexistere, seu nec adesse nec ab eo abesses urgetque id praecipuὶ in sententia eorum, quibus Iatum est, causam non

posse operari, atque adeo nec effectum posse fieri, nisi causia, passum, effectusque ab ea productus localiter coexistant. Quare posse aliquid esse in rerum natura, tamen nussibi elle, videtur non modo inintelligibile, ut recte docet Albertinus: Co roll. s. de Vbi dub. i. num ii sed etiam omnin impossibile, ut censuit Molina I p. q. a. art. ι disputatione unica, membro quarto.

DISTINCTI II. De Vbi se praesentia rerum in FJecie.

i. Eus es habitat in fe*s. Sumitur ex M. I Augustino, in Psalmum 111 ubi disputans

s. Doctor de statu Auctoris mundi,ante mundi constitutionem Antequam, inquit, Deus fateret calum terram ibi habitabat ssed dicet aliquis, antequam Deus faceret κηctos, ibi .habitabat In se hasitabat

Deus apud se habitabat apud se es Deus. Sic autem Deus erat in seipso, quemadmodum gelu

525쪽

Pars qu nia Tilnius L I. Ii 3 in seipso est et, si in spatio imaginario, quod reipsa

nihil est crearetur quem adnaodum etiar', osum

iniuersium in seim es quia id totum spatium , in

quo esse cogitatur, nullam habetentitatem realem.

Neque enim substantia est, neque accidens , sed est

aliquid negativum, id est, inane quoddam, cui non repugnat recipere corpora, alia entia realia. Est nihilominus Deus in illo realiter , quia habet ibi intrinsecam absolutam praesentiam , qua in seipso realiter existit; quamuis non accipiat realem denominationem , nec dicat realem habitudinem ad illud spatium , neque hoc contra ad Deum , cum ipstina nihil sit reale. Ac proinde dici solet inaginarium, quia cum illud concipimus,imaginamur nobis quandam capeduaem longam,latam dc profundam,aptam recipere corpora, fer modum entis positivi, cum in se mera sit non repugnantia. a. Ante vinia Deus eratflus, O ipse sibi mulsaeus O locus. Omnia DTertullianus contra Praxeam cap. s. in eundem sensum D. Bernardus lib. s. de Consideratione, cum ostendisset caelumi terram diuina praesentia, maiestate esse repleta, subdit: Alias mero ubi erat aMtequam mundus fieret,

ibi est: non es quod quarat Ultra ubi erat , prater ipsum nihil erat Ergo in seipso erat. Ex quibus non inepte Poeta nescio quis: Dic ibi tunc esset, cum ρrster eum nihil uset, Tunc, ibi nuuc, inse, quoniam bis si ii ipse.

3. Deus es circulus, cuius centruth ubique, cιrcsem

ferentia, quam J Ita respondit Diogenes , vel, ut alij volunt , Trismegistus , rogatus quid esset

Deus .significans Deum omnia complere , desin- super esse in immensa spatiorum infinitate: In quam sententiam recte canit Prudentius in Hymno det β. Romano:

526쪽

Deus perennis res tristimabilis, Extraque o intus replet aris perstuir.

In eundem sensum est illud lib. 3. Regum c. . tali

caurum te non capiunt, et ob c. II. v. 8. Excelsiores-

rati. Vndem Hieron. Epist 67. ne arbitremur,ait, caelo terra Dei magnitudinem metiendam, in alio loco de illo legitur, qui tenet flum palmo terram petillo. Idem stirmat S. Hilarius lib. . de Trin. S. Augustinus Li. Conseis c. 2.&3. alij. Pulchre Gregorius in verba Iob citata: Deus est supra omnian infra omnia: superior per potentiam 'n- serior per sustentationem, exterior per magnitudinem, interior per subtilitatem iurnam regens, deorsum continens extra circundans, interius pensitans uniuersa Consule ii placet Theologiam symbolica Maximiliani Sandaei l. .com. 6. exer. 2. n.u. a. mundus es in Deo cui pongia in media mari. S. Augustin. l. . Conses. c. s. J Ratio huius sumitur ab immensitate Dei, quae formaliter est negatio termini

vel finis in substatiali praesentia Dei Geu Vbi diuino

materialiter autem est perfectio essentiae diuinae qua constituitur in actu primo apta ut coexistat praesens omni loco,&rebus omnibus in loco existentibus.

Cum vet,loca possibilia sint infinita, ad hanc latitudinem prae suo ponitur etiam infinitas quaedam inperfectione ellentiae diuinae, ratione cuius maneat semper extra quemvis locum maiore maiorem in

infinitu Malὸ itaque Aristoteles libro de Mundo ad Alexandrum,opinatus est, Deum non esse alibi sech. dum substantiam, quam in caelo Tum tam secutus est S. Eugubinus Manichaei Haeretici,ut colligitur ex S. Augustino lib. contra Epistolam Fundamenti cap. 6. Etenim de fide est, a Deo imῖleri caelum de

Ierram

527쪽

terram omnia. Isaiae c. 66. v. s. ωlumsedes mearerra autemscabellum pedum meorum Ieremiae c. 13 v. Nunquid calum. terram ego implea dicit Do

rvrnus Sapient. c. I. v. 7. Spiritu Domini replemtιν-bem terrarum Lege, si placet, SuareZ in I. p. Trach. I. l. a. c. 2. Vbi cum Scoto dis utat, An Deus dicen

dus sit extra caelum esse in spatiis imaginariis ue sed

quaestio ser est denomine. s. Circumseribi localiter propriam es corpora . Su mitur exl. 3. Physic. c. . J Duobus modis aliquid circumscribi potest,terminis localibus, terminis essentialibus. Priore modo circliscribi ex naturasta solis conuenit corporibus, quae mediante quantitate ita coextenduntur loco, siue seperficiei corporis ambientis, ut totum corpus respondeat toti loco de partes corporis partibus loci. Et hoc sensu intellisti . tu pronunciatum Λt verbiosteriore modo comprehendi, commune est cuilibet creaturae, siue coopore ea sit domaterialis, siue incorporeari spiritua iis ouxta illud. 6. Omnis creatura eerti 'a naturκ circonscriptas limitibus. S. Ambrosius .i, de Spiritu .c. . JLicet enim quaedam sinci quilocis no contineantur, ut ibi dem addit S. Doctor, latet in intelligentiis, quae

secundum se nec occupant, nec occupare natae sunt

locum commensurative seu extensiue, ita ut nihil. locat sit, quod non cotineatur loco,in nihil loci sit, quod non contineat locatum vel partem illius , cum actuali vel aptitudinali exclusione alterius rei loca bilis: Non tamen careat circumscriptione sus substantiae, utpote quae finita est dimitata.

528쪽

ii, De diuersis Entium creatarumgeneribus. DISTINCTIO III.

De Loco. π cussa iratis locato. a Celebre istud Pluto- L sophorum pronunciatum citant aliqui ex . 3. Phvsic. c. . t. 8. sed ibi in terminis non habetur nee nisi obscur. admodum insinuatur potvissumi potest ex l. . Physic Ratio autem illius est; quia superficies corporis locata coincidit, Wisimul est eum superficie corporis locantis, qui est ipse locus cuiusque rei proprius, de quo intelligi debet et

sitam. O uod vetb omne id ,quod continet alterum, videatur esse maius eo, quod continetur, Id uatellinendum est de eo, quod continet ut quod non au- necessarib de eo quod continet ut quo corpus verb ambiens continet ut quod , supelficies illius viciu Rursus corpus locatum continetur ut quod,lu- perficies extim illi insutouo. 1. Locus A Extrinsecus atta l. . Physic. cap ri uoletus alij diuidunt locum in extrinsecum in-rtinaei liti superficiem continentem vocanti umextrinsecum; sed improprae. Nam proprie locus inullius est nisi extrinsecus; quia Aristoteles exprel- ia ubi fite citato ait, locum elle extrante- neu locato: Vol autem est mirinsecum v bicato: Er- eto ibi fio praenota debet vocari locus item ubi cu stres rinia rei nipatio quam praesentiam potet res bere iacuo vel extra coelum, in puncto, ut est superficies contuiens diui ab Ilis, quam res locata Angesus v. c. locus aucem non potest habere in a

etio inde esse is loco, proprie significati bitudi

nen locati ad locam, an quam ad receptaculum ea te extrinsecum

529쪽

3. Locus locasu in alticis, conseruates . . Physic.

c. . Intelligitur de loco proprio cuiusque rei

ita urali hic elaim attrahit ad te corpus locatum, non quidem actione physica quia quantitas non est secundum se proprie .ctiva, ut alibi explicatum est Locus autem est quantitas , cum sit superficies a parte rei; sed attractum metaphorica , quia locumitaturalis est finis, ad quem tendi ni obile pet inest- nationem naturalem, ocin quo conluescit simillia ter locus conseruat locaturia, non qua superficies est haec enim secundita se non est activa sed qua siler'. fcies est corporis continentis, per quod res locata: melius recipit influxum conteruatiuum aliorum'

Unumquodque rationabiliter ipΡti fui, ti-loim libro quarto Physic. c. quinto t. S. J Agit hoc ςapite taxi Philolophus de loco imotu corporum grauium deuium, aitque singula suapte a

in proprium locum tendere Rationem assignat ibi; idem invia quidlibet natuta secietate coniuncturei est, aut certe coniunctum esse cupit cum eo, quod naturali ordine deinceps sequitur, vi quod nulla ladhibita , sed sponte sua tangit, ut aqua cum aere, Ma et cum igni & ita de ceteris huiusmodi enim corpora in qualitate sibi similia suntari per mutuani propinquitatem accoluractum melius conseruantur, quae ratio tametsi pruina fronte obscurior est.& parum sufficiens videatur, saetis tamen, quid Atiastoteles praesenti velit effato mandust .

ndi ter, ibidem J Hi graniari leuia suopte in Panio seruntur in proprium locum, ita ri numquodbae in sua sede naturaliter quiescit quia nutalium ad illam tendit, sicuri pars auulsa ad suum totum se pars aquae ad aquam, atque ita qu admodum pars

530쪽

ii siuersiis Entium creatorum generibus.

toti adhaerescit, ita coreus, ubi ad suum locum per uenit, naturaliter consistit Sensius moralis viriu que huius pronunciati valet in illos, qui vel nimiosastu tumidi altiora se quaerunt, vel prae animi abiectione ad debitum ubi gradum millime adspi

rant.

6. Damus amica domus optima. monet adagium longe commodius, liberius ac felicius somines viuere domi quam foris iraesertina si suae ipsis domi suppetat,unde honeste vitam sustinere queant. . Locis calidis homines sapientioressunt, quamsi dis. At istotcles in Problematis sec. I . num. IJ. JRationem addit, quia in istis magis sobri sunt di: ad sapientiam aptici in his ver ad pastum magis proiecti, itaque corpore agrs, quam animo&ratione valent. Intellige ceteris paribus d de locis calidis temperate constat enim in Zona torrida, aliis quibusdam immoderatioris c li regionibus inueniri homines stupidos inunino mi gnavos. Vtide Cascis legere ex in vita Consalu Sylve

riae.

3. Idem es lorus totius, partis. l. 3. Physic. c. . dcl. i. de caelo t. I9. J Nimirum partis continuae actu cum suo toto, siue id homogeneum sit: sive heterogeneam: Nasi proprium sibi Pars quaepia locum obtineat, non erit ea unita, sed separata. Vt v. c. sanguis in corporum venis, qui ibidem contine tur non aliter atque in vase Dicitur autem idem else locus totius despartis, non quod singulae partes loco toti adat quaic coextendatur, quemadmodum ipsum totum; ed quod pila, non times ctu separatae a toto, ita neque distinctum habeanta separatum ab illo lacum. Sic idem est locus totius terrae, de uniuscuiusque glebς ignis item, at quiscintillet coniunctae,3tes idem ait Aristotules.