장음표시 사용
531쪽
Pm quinta Titulus L I. II 4 I9. Parte ni eorsim ponamur, nonsent in loco. sed in toto. I . Phys.f. t. 63. J Sensus est, partes quae actu coniunctae sunt suo toti non habere locuna numero distinctum a loco totius:locus enim totius, dum coctine totum,etiam continet partes: cum totum nihil aliud sit, quam congregatio partium, ut ait Com-nrentator I Physic c. 8. t. Is . quo modo locus totalis
nihil est aliud, quam collectio locorum partialium Dicitur ergo locus idem esse totius partis, quia ille hanc necessario includit, nec hic alius ab illo est formaliter sumpto Licet alia consideratione reuera intercedat distinctio a parte rei quomodo Suarcet docet totum compositum Physicum , et sex iste enon possu sine materia vel forma,ab illis tamen G-gulis distingui realiter.
De Pacuo. I. TVAcuuoeticusfiunt idesubiecto,desinitionedus. V . . Phyc. t. Com. o. Ista dicuntur; quia eadem superficies docus dicitur& vacuum; sed diuerso respectu ac ratione. Proinde locus definitur Inpersicies ο)p.ris cominentia. . Physic cap. . quia ut superficies possit dici actu locus debet continere S ambire rem locatam: hanc enim cor . tinentiam seu circumscriptionem locus addit superficiei seu de spect atae Porro locus per superficiem definitur, tanquam per subiectum , seu tanquam per materiale per continentiam ver b, seu circumscriptionem tanquam per Dimal et sicuti quod uis concretum accidentale solet definiri, ut v. c. album definit ut corpus habens albedinem , ut
532쪽
1i 2 De diuerysis Entium creatorumgeneribus. locus stiperficies habens locatum. Etenim superficies est ita fima species quantitatis, ut bene notant Suare QRubius , Ergo locus per illam non desinitur tanquam per suum genus, item continentia locati conuenit superficiei accidentaliter , tanquam forma accidentalis subiecto, verbi causia Albedo parieti Ergo haec non est illius genus sed subiectum potius vides, si placeti, Rubium, Hurtad ovi
alios. 2. V stuum es locus striuatus corpo=e Iib. . Physic. cap. 7. t. o. Idest, actu quidem non continens , aptus tamen naturaliter coni mere corpus. Vt si De is anni hi latet ad rem, qui est inliac velit la domo, effet in ea vacuum quia esset superficies parietum qui actu quidem nihil continerent essent tamen apti naturaliter continere tantundem aeris, quantuna ante. Tria ergo requiruntur ad vacuum, primo superficies secundo apta naturaliter repleri corpore, tertio negatio seu priuatio corporis contenti. Vacuum est a iis naturae J Ita communi
ter a Philosophis appellatur quia distbluit illam
conservatricem rerum unionem corporum, quam natura summo opere procurat , cum deficere non
velit in nece si riis Pro cuius explicatione notandum est, quemadmockim in corpore humano sunt dii, alterum, unio partium integrantium, sine qua nec totum corpus potest consisteres quia constat ex partibias nitis, nec ipsa partes possunt conseruari; quia separatae non possunt recipere influxum ab anima te mutub iuuare uterum naturalis ii clinatio, qua naquaeque pars conatur tueri hanc unionem cita in hoc uniuerso Deus d: sposuit, ut omnia corpora, primo sint unita per immediatum contactum sine quo non possent recipere iii flu
533쪽
xum caelorum nec seuere semiriuo, ut dicitur libro . Meteor. Secundo singulis in&dit iliclinartionem ad tuendam hanc unionem Et quidem maniorem propensionem ad bonum conseruationem totius quam proprium invia flartes sunt proster totum , dc bonum mnmune exces&ntius es priuato. libr. I. Ethicor cap. . Vnde etiam manus vel brachium se obiicit pro tuendo capite. Hinc ergo est,
quod omnes partes uniuersi tanto conatu conspirant contra vacuum, eique obsistunt quia tollitnionem corporum .partium uniuersi. In hanc quoque sententiam verum est istud. . . Natura noti patitur acuum libr. I. Ethico. rum cap. 7. libr. 2 de caelo t. i7. latet id rationein experientia, ratio allata est iupra, experientiae sunt plurimae&quaedam ad intrandae Primo enim videmus a natura ac tum impediti permotum localem corporum , nam grauia contra naturam suam ascendunt ut aqua, per fistulam, extracto aere, leuia descendunt, ut ad ad impe alendum vacuum. Secundo per rarefactionem corporum condensationem corporum. Ea de causa cucurbitulae, quae
medicis in si esse sol cnt , alnem ursim attrahunt; nimirum quia aer, qui prius igni incalue at,&in raritatem abierat, extincta flamma, rigiditatem dc densitatem recipit, atque adeo in minorem con. tractus molem , inane spatium relinqueret, nisi ad id replendum caro eleuaretur Hinc etiam vasser reum congelata aqua diciam pitur. Tertio per obsistentiam negativam. Hua nec latera sollium diduci pollunt, nec duo plana diuelli , si ita congruant, ut aeri non pateat accessiis. Denique id eniconspicitur in plurimis machinis humanae artis ingenio fabricatis, quibus haec natui se in auitate fugientis solertia sum a praebet c5moditate ut bene obse luant
534쪽
ri 'iuersiis Entium creatorumgeneribus .
Conimbricenses. Ceterum causaessiciens, ne detur, vacuum, est quaedam qualitas omnibus corporibus insita, quq potest vocari Uu acta a, vel vis activa cohaetendi cum alio corpore, qua vi supera mediis, inedia infimis colligat , num quid constituunt. Item pars adhaeret parti, suo toti omnia autem corpora sunt quaedam partesVniuersi.
De situ. Qitu es dispositi totius corporis, ex ubitalian iopartium consurgens. J Traditur a Suare d. 32. Metaph. sec. I. n. . exl. . Metaph. c. 9. Vt mox videbitur. Vt sedere, stare, cubare. Dicitur dispositio corporis, quia res incorporeae,ut Angeli, non habent situm. Differt ab Ubi, quia supponit illud tanquam aliquod saltem virtute prius, superaddit ipsubicertam positionem partium ad se inuicem, in toto prius enim intelligimus, corpus esse praesens alicubi, quod ii per bi,quam habere talem vel talem dispositionem partium, quod sit per situm : ac proinde stus & ubi sunt duo praedicamenta distincta, cum habent distinctum modum denominandi editae dicandi. r. Dispositi s ordo habenti partes i. s. Metap I9.t 2 initio capitisin textus, ubi simul exponit
Philosophus, quid 'voluplex sit dispositio, aitque
eam esse ordinem habentis partes, siue is ordo spe oetur secundum locu ut in corpore humano alia pars altior est, alia depressior, alia laeua, alia dextra, c. siue secundam virtutem yt inprudentia prima pars pertinet ad consultationem, secunda ad iudicium, xcitia ad executionem: sue secundum iamiam,
535쪽
Pars quinta et tutus LXII. ii s
idest, figuram, ut in quavis continua quantitate per manente ali spartes sunt extra alias, de cum aliis simul existunt in eodem toto Peritimum dispositionis genus omnes intelligunt propriam fortunam Iraedicamenti situs, teste SuareZ disp. 31.sec. I. n. 9.ecundum pertinet ad praedicamentum qualitatis. Tertium referri potest tum ad qualitatem, tum tiam ad quantitatem. Sumitur autem attenditur hic ordo non sor maliter,prout dicit relationem praedicamentalem , sed fundamentaliter prout est fundamentum illius.
3. Ordo est habitudo ad inum primum. J Dictum istud Doctoris Angelici potest dupliciter intelligi, uno modo ut sit ipsa relatio ordinis , quae consurgit
inter partes rei, quae costat partibus,ex eo, quod Vnaquaeque insito loco constitutast alio modo ut sttotius rei constitutio, ac veluti forma constargens in toto ex collocatione partium in suis locis est autem hic ordo partium vel secundum locum, vel secundum Virtutem: potestatem, vel tertio secundum sormam si patet per explicationem praecedentis. Lege, si placet, D. Thomam I. a. quaest. ε' art. I, ad . . Omnium rerum es ordo. Let de Gen. Cor. e. Io. t. 37. J Vbi ex eo probat Aristoteles, tempus vitam uniuscuiusque rei sublunaris certo numero ac temporis modo definiri, d caelesti influxu quoad suam conseruationem dependere; quia nimirum Omnia ordine continentur de ordo postulat ut inseriora a superioribus gubernentur,in eandem sententiam . I. Meteor. cap. I. inquit, is naturales inter
se esse contigua que ad Qtum, eo videlicet fine , tinfluentiae ali et virtutes superiores possint in figo
inferiora derivari cum enim accidentia sint, neces
cario requirunt subiectum aliquod a quo dex
536쪽
114 diuersiis Entium creatorumgeneribus.
quod ita alia propagentur. Porro de laudibus ordinis multa praeclare scripsit D. Augia.duobus huiusce argumenti libris.&l. i de ciuitate Dei c. 3. alibi. Item D. Gregorius Nazianzenus oratione 26 ubi ait , ordine nus res mundanas, ordinem e spe rerum omnium parentem, moidium causam plenitudinis stabilitatis,acc. Ex quibus patet, hoc praecedentia de ordine pronunciata,non modo ad praedicame . tum situs sed alibetiam posse resurri.
Quando, in νm uerse m e durationibus. Dis TINCTIO PRIMA. Variae durationum species.
Vratio generatim est duplex, permanens successiva duratio permanens est, qua res tota simul perseuerat, sine successione a tium: sius cessiva est, qua res non perseuerat tota simul. Duratio petinanens alia est supernaturalis, alia naturalis supernaturalis alia est increat ut aeternitas Dei. Alia creataeaque rursus est duplex ; prior, aeternitas patticipata ut visio beatifica posterior modus aeternuatis participatae, ut actus bdeI, i per, luminis glori- ας C et Natur ilis,st duplex indefectibilis in se , desectibilis illa subdiuiditur in aeuum substantiarum uis corruptibilium abiturin eo, ut sunt Angeli anima
rationalis materia prima 4 in aeuua accidentium incorruptibilium, me in materialium, ut sunt in
tellectus, voluntas &c situ mat italium ut lumen ia
537쪽
Pars quinta , Titulus LXII. 1147
corpore glorioso, in sole&c. Haec similiter subdiuiditur in modum aeui substantiarum corruptibilium csuntdignum lapis, S c. in modum aeui accidentium desectibilium ut albedo, flauedo, c. ,- . Duratio successiti dicitur tempus, quod est proprium solis motibus successivis, est duplex, continuum discretum , illud est duratio successiua motus realis continua loci et est duratio discreta operationum Aiagelicarum, sibi per vices succedentium.
ata de Temporegeneratim. i. 'GIhil de tempore habetur, ns Nunt. Isensus est nihil de tempore determinatum praesinitum ac simul existere nisi instans indivisibile sue
momentum Rustio; quia cum tempus ex sua natura sit ens successivum, minimὸ secundum se permanens non debent, nec possunt illius partes haberi permanenter: simultanees; sed successive sue fluenter, ut loquuntur Philosophia id est, nulla pars fluentis temporis existit simul cum alia parte; sed continuo fluxu na existit post aliam In stans ver praesentis temporis, seu nunc existit permanente hoc sensu , idest non existit successi aD; quia non habet partes uehies , unas indivisibile. Rursus non existit permanenter , hoc sensu , id est, perseueranter , quia mox perit, seu transit Pulchre id explicat Seneca libro 6. Naturalium. Quaestionum sere in verbis ultimis , luit tempus, auidissimos fui dese- V. Ne quod juthrum est; meum es , nec quo fuit. In
538쪽
1r 8 ιάiuersiis Entium creatorumgeneribus.
punctasngientis temporis pendeo. Et S. Augustinus i. ii. Confessi cap. 3. Siquid intelligitur temporis,quod
unulias iam me minutissimas momentorum partes
Ei uidipsit iVolum est quodpraesens dicatur quod
tamen ita raptim afuturo in pratertiam tranfaοiat, minultimorata extendatur: n si extenditur, diuiditur
inpraeraritumo futurum. Atqui verba praesens nullum habethpatiam. J S August. ibid. quod non ita intelligendum est, quasi tempus praesens nihil adiud sit, nisi unum instans fluens Vt volunt aliqui quia ex doctrina Peripateticorum communi tempus praesens reuera diuisibile est secundum prius&posterius.&existit realiter non quidem praesentia permanentes simultanea partium hoc enim repugnatenti successivo, quale est tempus sed successivari fluente Verum intelligendum est sicuti Mathematici de latant lineam per fluxum puncti quamuis nullus sit punctus vere fluens sed imaginatione tantum et itetur ad declarandam dimensionem lineae ita successionem temporis declarari ad instar instantis fluentis, ut intelligatur in tempore nunquam esse totum aliquod simul, nisi instans, per cuius fluxum successio temporis explicatur. Etenim ut globus persecte sphoericus puncto solum, tangit subiectam sibi plana tabulam, ita vita humana tem pori superposita , nihil aliud quam nunc tangit:
Nam quod pertransit,non est quod venturum MO- dum adest. Et hoc sensu verum est istud. Nunc nAnquam es alias. J Nec enim ante extitit, de mox praeterit nunquam rediturum , virtute su , aut causarum naturalium, quo sensu Aristoteles i. t.
de Gen. t. 7O.d Ocet, res semel corruptas ut redeant,vieri non posse, nisi secundum speciem. In eandem sententiam est illud Virgiliit. 3. Georg. I. Et fusit interea fugit irreparabile semesis.
539쪽
inant ver exiguitas sit ipsius Nunc, siue instantis, subtili temporis i atomia egregie ostendit Maximilianus Sandaeus inautic modum Diuidatur seculum in annos , annus in menses , mensis in hebadomadas, hebdomas in dies dies in horas, hora in sexaginta minuta, ita ut quartae parti solum quindecim assignentur: Hanc autem quintam decimam ulterius disseca inino secunda iam quantula erit sexagesima mora quintaedecimae, partis quartet uniushoto Quod si lubet, finde iterum is secundam unam diuide in sio tertias, aertiam in co quartas, sicq; in infinitum: nunquam tamen ipsam Nunc, erit eius molis, aut magnitudinis, ut vel ad minimare, subdiuisionis quantitatem possit admitti Nam partes omnes temporis, quamuis numero infinitae lint,
quantitate magis exiguae, quam dici possit,absque ulla tamen comparatione illarum' laelibet, tametsi modicissima, momentaneoi indivisibili Nune est maior. Duo priora huius pronunciat verba, pro symbolo suo vivi pat, Illustrissimus Marchio, victoriosissimus HerosAmbrosius Spinota Tempus est Unum l. F. Physic. c. i . Vbi Phiclosophus id explicat de probat in hunc modum; Tompus est unum formaliter quia est unus motus primi mobilis,l quo desumitur tempus uniuersale, q'od est mensura omnium aliorum motuum Ratio. quia mensura debet esse maxime aequabilis Qvniformis; alioqui non faceret nos certos de quantitate rei mensiuratae: atqui solus motus primi mobilis est maxime uniformis alii enim motus aliquandove.. lociores suut, aliquando tardiores item motus primi mobilis est primus: quod autem est primam an inoia quoque genere si mensura caterorum Ut explicatum est. Tit de causis in genere At Ver materialitet
tempus est multiplex quia motu , qui mensuran-
540쪽
iis Ded uersiis En rium creatorum generibus.
ur a tempore, uiu plures. specie dititiacti, ut sunt alterationes, accretiones, lationes, c. Sicuti denarius hominum, d denarius equorum sunt formaliter unus specie numerus; quia 'tesque conuenit in eo, quod sit denarius materialiter tamen d: iterunt spe cur; quia res numeratae differ ut specie. Vide, si placet, D. Thom. I. p. q. IO. a. 6. in Cor. Iuxta hanc posteriorem temporis acceptionem verum est illud.
s. Tempus est in omnibus. ibidem,alii ita proponunt. Tempus est ubique. Quaerit loco citato Aristoteles, cur tempus sies dicatur eis in omnibus, id est,id addit in coelo, mari, acie, terra,&c. Et respondet, quia motus est v 1pie:iicin pelia omnibus corporibus naturalibus siue coelestia illa sint, siue elementaria dc mixta; de hiice namque loquitur Philosophus atqui verbiempus est affectio quadam naturae iocietate cum motu coniuncta. eamque consequitur ad res. quae ubi libet mouentur. Etenim Tempus e sisnmerus motus echndum piiμ c poserias, ut idem definiti. Physi c. u Vnde non incongrue interpres A - xiona Veia Bedae ait tempus esse ubique commet suratiuei; qitia nempa Fnia motui mutationi subie ista,metii tantur a tempore; potissimc ver b, quae sene sation id corruptioni obnoxia sunt, iuxta illud.
6. Quageneramur, scorrumpunt i r mensurantur a rempore ibidem . . a 3. M orus enim trum corrupti bilitam,ut alterationes,ac CretaoneS, decretione S,COrruptiones,&c per se primi, mensurantur tempore: consequenter autem horum motuum ratione etiam
ipsum esse rcrum corruptibilium dicitur menstrari, .scuisse tu dempore. Dixi superiur , tempus uniuersa te, quod est in motu primi mobilis est,mcnsura. extru secax annium inferiorum motuum est unum numero q natem is intrinsecum , t vocatat, siue duratio ar trinseca, quae est ita onua moeta sit. ccesssivo,