장음표시 사용
51쪽
F i I M P R is dicamus, primam jam esse in nobis, insupervenientem nondum adesse, sed in objecto a quo producitur. ARTICU Lus XXV. De Perceptionibus quas ad animam nostram referimetu.PErceptiones quae solummodo ad animam reseruntur, sunt illae quarum effectus sentiuntur quasi in anima ipsa, e quarum nulla vulgo cognoscitur causa proxima ad quam referri possint. Tales sunt sensus Laetitiae , Iraeo aliorum similium, qui aliquando excitantur in nobis per objecta quae movent nervos nostros o quandoque etiam per alias
causas Etsi autem omnes nostrae perceptiones, tam eae quae res cruntur
ad objecta quae extra nos sunt, quam quae reseruntur ad diversos assectus nostri corporis, sint revera Passiones respectu nostrae animae , cum hoc verbum in latiori significatione usurpatur sttamen id solet restringi ad eas demum connotandas quae reseruntur ad animam ipsam. Et has demum ultimas hic explicandas suscepi , sub nomine Asiectuum vel
Passionum animae. ARTICUL Us XXVI.
Imaginationes, quae solumpendent a motu fortuito irituum pse non minus vera Palsione cie quam perceptiones quae pendent a nem: A.
SUperest hic notandum, omnes easdem res quas anima percipit opera nervorum,ipsi quoque posse repraesentari percursum fortuitum spirituum, absque ulla alia disterentia, nisi quod impressiones quae veniunt in cerebrum per nervos, soleant magis vivae ex expressiores esse illi quas spiritus excitant quod secit ut dicerem in articulo rchas csse instarumbraei picturae aliarum. Notandum tiam, quandoque evenire hanc picturam ita similem esse rei quam repraesentat, ut possit decipi quis ab ea quoad perceptioncs quae reseruntur ad biecta quae sunt extra nos, aut quoad eas,quae reseruntur ad quasdam part c nostri corporis; verum nulli deceptioni locum esse quoad passiones, quia tam propinque intimae animae nostrae sunt, ut it impossibile illas sciat ire, quin revera sunt
tales quales cas sentit sic saepe cum dormimus, imo quandocilae viqilantes, nobis tam clic menter imaginamur quaedam , ut pulcmUS ea coram videre aut sentire in nostro corpore , quamvis ci nullo modo in-
52쪽
x DE PASSIONIBUS sint. Verum etsi dormiamus ac somniemus, tristes nosmetipsos vel commotos alia aliqua Passione sentire non possumus, quin verissimum sit animam in se habere hanc Passionem. ARTICUL Us XXVII.
Postquam sic consideratum fuit in quo Passiones animae differant ab omnibus aliis ejus cogitationibus, mihi videtur eas in genere posse
definiri, Perceptiones, aut sensus, aut commotiones anime , quae ad eam speciatim referuntur, quaeque producuntur, conservantur, corroborantur per aliquem motum spirituum. ARTICUL Us XXVIII.
Explicatio primae partis hujus definitionis.
Possunt nominari Perceptiones, cum hoc vocabulum ustarpatur generalius ad significandas omnes cogitationes quae non sunt actiones animae aut volitiones verum non cum adhibctu demum ad significandas notiones evidentes nam experientia docet eos qui magis a Passionibus suis agitantur, non melius illas nosse quam alii suas, easque esse ex numero perceptionum quas arctum foedus quod inter animam, corpus est reddit confusas, obscuras Possunt quoque vocari sensi sive sensationes, quia in anima recipiuntur eodem modo quo objecta sensuum externorum,nec aliter ab ea cognoscuntur. Sed adhuc melius dici queunt commoraones animae, non solum quia hoc nomen potest tribui omnibus mutationibus quae in ipsa fiunt, id est omnibus diversis cogitationibus quae ipsi obveniunt, sed speciatim quia ex omnibus speciebus cogi tationum quas habere potest, nullae aliae eam adeo agitant lauatiunt ac istae Passiones. ARTICUL Us XXIX.
Explicatio alterius partis. Ddo eas speciatim reserri ad rem ulla distinguendum ab aliis
cnsationibus, quarum aliae reseruntur ad objecta externa, ut odores, sona, colores calix ad nostrum corpus, ut fames, sitis dolor Addo quoque eas es ci nutriri, e corroborari per quendam motum spiri
53쪽
Pni MA PARS. is tuum, ad eas distinguendas a nostris volitionibus, quae nominari possunt commotiones animae quae ad illam reseruntur, sed quae ab ipsam et em-ciuntur; sicut tiam ad explicandam earum ultimamin magis propinquam causam, quae cas rursus distinguit ab aliis sensationibus. ARTICUL Us XXX.
Animam esse unitam omnibus corporis partibus conjunctim. SEd ut haec perfectius intelligantur , oportet scire, animam esse revera junctam toti corpori, nec polle proprie dici eam esse in quadam parte ejus, exclusive ad alias quia id unum est quodammodo indivisibile ratione dispositionis suorum organorum , quae omnia ita ad se mutuo reseruntur , ut quodam ex illis ablato reddatur totum corpus mancum ac desectivum quoniam ipsa ejus naturae est quae nullam relationem habet ad extensionem , vel dimensiones, aut alias propria tales materiae ex qua corpus constat, sed solummodo ad tot a compaeem organorum ipsius ut vel inde liquet, quod animae dimidia vc tertia pars nullo modo concipi postit, aut quam extensionem occupet, quod minor non fiat etiamsi resecetur aliqua pars corporis, sed ab eo integra separetur cum compages organorum ejus dissolvitur. ARTICUL Us XXXI.
Dariglinaeulam in cerebro, tu qua imma u. t functiones secialius quam in auis pari bus exerceat. Ciendum quoque, quod , licet anima sit juncta toti corpori in illo
tamen sit quaedam pars in qua exercc suas uitationes specialiusquam in caeteris omnibus. Et vulgo creditur , hanc partem is cerebrum , aut sorte cor cerebrum, quia id ipsum reseruntur organa sensuum rati cor, quoniam tanquam in ipso Passones sentiuntur hed rem accurate examinando , mihi videor evidenter cognovisse , part cm camcorporis in qua anima exercet immediate instincti, Maes nullatenus essse cor, neque tiam totum crebrum scd solummodo maxime intimam paritum ejus, quae est ceria quaedam glandula admodum parva lita
in medio substantiae ipsius, Vita suspensa silea canalem dici quem si
ritus avitatum cercbri anteriorum communicationem habent cum sis'
ritibus posterioris, ut minimi motus qui in illa sunt multum popini ad mutandum cursum horum spirituum, heciproce minimae mutatio-
54쪽
ne quae accidunt cursui spirituum multum inserviant mutandis motibus hujus glandulae.ARTICUL Us XXXII.
uomodo cognoscatur, hanc glandulam essepraecipuam
animae sedem. Atio quae me movet ut credam, animam non posse habere in toto
corpore alium aliquem locum praeter hanc glandulam, ubi immediate exerceat suas functiones, haec est quod considerem , alias omnes partes nostri cerebri duplices esse, prout etiam habemus duos oculos, duas manus, duas aures, sidenique omnia organa nostrorum sensuum externorum sunt duplicia. Et quia non nisi unam implicem cogitationem unius rei eodem tempore habemus, necessario oportet dari aliquem locum , in quo duae Imagines quae a duobus oculis veniunt, aut duae illae aliae impressiones, quae ab unico objecto veniunt per duplicia organa aliorum sensuum, possint convenire in Unum antequam ad animam perveniant, ne ipsi repraesentent duo objecta loco unius. Et facile concipere es , has imagines aut alias impressiones uniri in hac glandula, opera spirituum qui replent cavitates cerebri sed nullus talis alius in corpore est in quo ita possint uniri, nisi quatenus in hac glandula unitae fuerint. ARTICUL Us XXXIII.
Sedem assecraum non esse in corde.
Uoad sententiam eorum qui putant, animam recipere suas Passiones in corde, nulla ratione admitti potest; nam in eo demum fundatur quod Passiones in illo excitent quandam alterationem. Et facile est animadvertere, hanc alterationem non sentiri tanquam in corde senisi opera crvuli, qui ex cerebro ad illud descendit prout dolor sentitur quasi in pede opera nervorum pedis, astra nobis apparent tanquamna coelo, opera luminis sui in crvorum opticorum; ita ut magis neces sarium non sit, animam nostram exercere immediate suas functiones in corde, eo quod in illo suas passiones sentit, quam eam esse in coelo ut
55쪽
'uomodo nexu i ct corpus agant in se invicem. Orcipiamus igitur hic, animam habet re suam sedem principalem
in glandula quae est in medio cerebri, unde radios emittit per reliquum corpus Q per spirituum nervorum S ipsusniri sensu in cui particeps imprelisionum spirituum eos desci re potest per a terias ad omnia membra Et cmoris ejus quod supra dictum fuit de machina nostri
corporis, nimiamin quod tenuia filamcnta nostrorum lacrvorum ita dis tribuantur per singulas ejus partes, ut occasione diversorum motuum
qui ibi excitantur ab objecta scnssilibus , pcriant varie poros cicbri; quod ut spiritus Dum cs qui continentur in cavitatibus illius, ingrcdiantur varie musculos qua ratione pollunt movere membra omnibus illis variis modis quibus moveri possunt quin etiam qu aliae omnes causae quae possunt diu sinode movcre spiritus suu ciant ad eos deducendos in cario musculos Addamus bla, glandulam illam quae ci praecipua sedes animae , ita susi cnsem esse intc cavitatas quae continent hos spiritus, ut possit mox cri ab illis tot variis modis quot sunt dive sitates sensibiles in obiectis Sedit iam posse varie mox cri ab anima, quae talis est naturae, ut in se tot varias impressiones recipiat, id in tot habeat
varias preceptiones, illo accidunt varii motus in hac ueni e prout ctiam reciproce machina corporis ita composita est ut haec glans, cxio solum quod varie mox tur ab anima , aut qualicunque alia causa impclla spiritus qui illam ambiunt versus porosccrebri, qui cos deducunt petrirc :- vos in musculos; qua ratione iricit ut illi membra moveant. ARTICU i Us XXXV.
Exemplam inoa rvo impressiones c cctorum est uniunt m
glaude quae est is medio cerebri.
'Ic exempli gratia, si videamus aliquod animal ad nos enire, lumen, reflexum ab diis corpore pingit duas illius imagines, ungulas min- tulis nostris oculis taliae dux imaginis storiarant duas risi 'raicivorum opticorum in sup sese interiori cercbri, que ita tat et concavitates tum inde opera spirituum quibus hae avitat: plen sunt, nae imagines ita radios suos tam tunt versus landulam quam hi piri ambiunt; ut motus qui quodlibra punctum C mponit unius harum marinum , tendat versus idem punctum glandis, versus quod tenas privus
56쪽
qui sormat punctum alterius imaginis, qui repraesentat eandem partem hujus animalis qua ratione ambae imagines quae sunt in cerebro unicam duntaxat componunt super glandem quae agens immediate in animam, ostendit ipsi figuram hujus animalis. ARTICUL Us XXXVI.
Exem plum modi quo P siones excitantur in anima. V preterea si haec figura sit valde inusitata torrenda,id est si mulae tum similitudinis habeat cum rebus quae ante fuerunt noxiae corpori, excitat in anima Passionem Metus, consequenter Audaciae vel Terroris Favoris, secundum varium temperamentum corporis aut robur animae,' prout quisque antea sese munierit defensione velitie contra res noxias, quarum praesens impressio similitudinem resert. Nam id reddit cerebrum ita dispositum in quibusdam hominibus, ut spiritus restata imagine sic formata super glandem, inde sese conserant partim in nervos illos qui inserviunt vertendo tergo movendis cruribus ad fugam capessendam' partim in eos qui dilatant aut contrahunt ita orificia cordis aut qui agitant ita alias partes ex quibus sanguis ad ipsum mittitur, ut hic sanguis raresectus alio modo quam solet, mittat spiritus ad cr brum qui apti sunt nutriendae fovendae Passioni Terroris id est ciui idonei sum ad apertos tenendos , aut ad aperiendum rursus poros rebra, qui illos deducunt in eosdem nervos. Nam eo ipso quod hingrediuntur hos poros, excitant specialem motum in clande dua natura ad id stitutus est, ut anima hanc Passionem sentiat Elo pota referuntur praecipue ad nervulos qui inserviunt dilatandis vel contrahendis orificus cordis, inde sit ut eam anima sentia praecipi
quam in corde. 're M ARTICU Lus XXXVII.
uomodo aram, ea omnes scia quodam motu rituum. quia simile quippiam accidit in omnibus aliis Passionibus,nimirumst quod principaliter oriantur a spiritibus contentis in avitatib rerebri, quatentis cursum suum dirigunt versus neruo, qui tron ve contractioni orificiorum cordis, aut impcllendo s
57쪽
Pni MA PAR s. lyARTICU Lus XXXVIII. Exemplum motuum corporis qui comitantur Pactones, et ab anima non pendent. Caeterum codem modo quo cursus quem capiunt hi spiritus versus nervos cordis sufficit ad dandum motum glandulae, per quem cr-ror animae inducitur citiam per id solum , quod quidam spintus codem tempore tendunt ei sus nervos , qui in scrviunt movendis rui ibus ad fugiendum, en ciunt alium motum in eadem glande, cujus ope anima sentit percipit hanc fugam , quae hoc modo excitari potes in corpore, per solam dispositionem organorum ejus, absque ulla ope animae. ARTICUL Us XXXIX.
uomodo ea em au apacit excitare dide a Passiones
Adem impressio quam praesentia objecti terribilis esticit in glande,
ex quae inducit errorem in quibusdam hominibus, potest cxcitare in aliis Animositatem v Audaciam : cujus rei ratio hxc est , quod omnia cerebra non sunt disposita eodem modo, e quod idem motus glandis qui in quibusdam excitat terrorem, emciat in aliis ut spiritus subeant poros cerebri, qui eos deducant partim in nervos qui inserviunt manibus movendis ad se tuendum , e partim in illos qui agitante impellunt sanguinem versus cor, co modo qui requiritur ad producendos spi litus aptos continuandae huic sui dei nsioni, e retinendae illius voluntati.ARTICU LU i.
'uis sit praecipuus essecras Passionum.
Tenim observandum , praecipuum risectum in hominibus omnium Passionum esse, quod incitent e disponant eorum animas ad volendum ea ad quae illae corpora eorum praeparant Ita ut sensus terroris eam ad voluntatem fugiendi incitet, audaciae vero ad voluntatem certandi sic de aliis.
Dis potentia anima re eci corporis.
Ed voluntas adco libera si sua natura, ut nunquam possit cogi Et D ex duabus speciebus cogitationum quas in anima distinxi, quartam et aliae
58쪽
aliae sunt ejus actiones, nimirum citis voluntates, aliae eius pastiones, sumendo illud vocabulum in latiori illa signiscatione quae complectitur omnia perceptionum genera primae sunt absolute in illius potestate, nec pos in nisi indirecte mutaria corpore ut e contrario ultimae absoluto pondciat ab actionibus quae eas producunt, nec possitnt aliter quam indirecte mutari ab anima, nisi cum ipsamet earum causa est Et omnis actio animae in hoc consistit, quod eo ipso solo quod vult aliquid, Sciat ut glandula cui armis me iuncta est, se mox cat modo conveni inti ad pro iducendum effectum qui huic voluntati respondeat.
uomodo reperiamus i memoria ea quorum remini volumis. cum anima vult recordari alicujus rei, haec voluntas Scit ut stans sese inclinans successive orsum illorsum , impellat spiritus ad varias partes cerebri, usque dum invenerint eam in qua sunt vestiet ouae reliquit Obsectum cuius volumus recordari. Nam illa vestini nihil aliud sunt quam quod pori cerebri per quos spiritus antea ceperunt suum cum sum, piopter praesentim in hujus objecti acquisiverint eo pacto facilitatem Morem quam alii, sese rursus aperiendi eodem modo soli itibus qui ad se veniunt Adeo ut hi spiritus, reperientes illos poros, eos Tlius subeant quam alios qua ratione excitant motum specialem in plande, quae repraesentat ammae idem objectum, ipsi dicat,idem illud esse
usus recordari volebat. M laet
uomodo anima possit imaginari, attendere,
dos spiritus versus eos oros cercbri quorum apertione hoe praesentata Sic cum quis suam attentionem sistere vultu eriri et ne unius obiecti per aliquod tempus, haec voluntas p
tinet glandem mclinatam in eandem pre tem. sed bb re volumus, aut alio modo moveretristi ues Ct ut lani impellat spiritus ad musculo, qui us d
59쪽
Uamquamque voluntatem naturaliter imi Iam es cui am motur
m et industia vel habitu eam aliis pos ejungi.
Ad tamen non semper voluntas excitandi in nobis aliquem motum, aut alium quendam effectum cere potest ut eum excitemus sed mutatio in co contingit prout natura vel habitus varie unicuique cogitationi unumquemque motum glandi conjunxerint sic, exempli gratia, si quis velit disponere oculos suos ad intuendum obi istum remotis simum , haec voluntas Scit ut pupilla se dilatet ovi velit eos disponere ad intuendum objectit in valde propinquum , haec voluntas facit ut se contrahat sed si solum cogitetur de pupilla dilatanda, nihil proderit ejus
rei habere voluntatem . nec enim ideo dilatabitur quia natura non unxit motum glandis qui in servit impcllandis spiritibus versus nervum opticum modo convenienti dilatandae vel contrahendae pupillae, cum voluntate eam dilatandi vel contrahendi s d demum cum voluntate intuendi objecta remota vel proxima Ea cum inter loquendum sol imcogitamus de sensu illius rei quam dicere volumus, id iacit ut moveamus linguam labra longe clerius e melius quam si cogitaremus ea movere omnibus modis requisitis ad proferenda eadem verba Quia habitus quem acquisivimus cum disceremus loqui citccit ut junxerimus calonem animae, quae opera glandis potest movere linguam e labia . cum significatione verborum quae ex his motibus sequuntur, potiusquam cum motibus ipsis. R Ni V.
Suasit animae potes et resecta Pasionum suarum.
x Assiones nostrae nequeunt etiam direct excitari vel auserit peis actionem nostrae voluntatis sed demum indire te per repraesentationem rerum quae solent ungi passionibus quas habere volumus iuxcontrariae sunt iis quas volumus reiicere sic ad excitandam in se audaciam , Vmetum auferendum, non uincit ejus rei habere voluntatem sed incumbendum est considerationi rationum , objectorum, aut Xemplorum, quae persuadent, periculum non esse maenum plus senis risecuritatis esse in defensione quam in suga gloriam vi audium oriri vvictoria, ex suga vero nihil praeter aegritudinc me pudorem, ac similia. C i Ai Tl-
60쪽
uid impediat quominus anima possit omnino defuisPassionibus statuere. ET me datur ratio specialis quae impedit quominus anima possit cito mutare vel sistere suas 'assiones, propter quam supra posui in earum desinitione, quod non solum producerentur, sed etiam conservarentur' confirmarentur ab aliquo motu speciali spirituum , haec vero ratio est quod fere semper eas comitetur aliqua commotio quaerit in corde, per consequens etiam in toto sanguinei spiritibus ita ut donec cesset haec commotio, praesentes nostrae cogitationi maneant, eodem modo quo objecta sensibilia illi praesentia sunt, dum avunt in organa nostrorum sensuum. Et quemadmodum anima , cum valde attenta est cuidam alteri rei, potest se cohibere ab audiendo parvo strepitu, aut parvo dolore sentiendo, sed non potest pari ratione es cere quin audiat tonitru vel sentiat ignem qui comburit manum sic facile potest superare minores passiones, sed non vehementiorcs vel fortiores, nisi pol quam commotio sanguinis, spirituum sedata fuerit. Id quod voluntas ad summum facere potest, dum viget haec commotio,est non consentire illius Actibus, cohibere plurimos ex motibus ad quos cli corpus Exempli gratia; si ira esliciat ut manus erigatur ad percutiendum volantas ordunario eam continere potest; si metus incitet crura ad u-gam capessendam, illa sistere voluntas potest sic de aliis. ARTICUL Us XLVII.
Z qua con aut conflictus quos vulgo imaginantur interpartem inferiorem es superiorem animae. 5 E in alio quam in repugnantia , quae est inter motus quos corpus 1 pe uos spiritus,&anima per suam voluntatem simul itare ni untur m glande, consistunt omnes conflictus quos vulto et niti inter partem insertorona animae, quae sensitiva nominatur me na ivcrsae personae quae sere semper sibi mutuo contrariae sint, inde