장음표시 사용
61쪽
solum processit, quod non bene distinctae fuerint ejus functiones a sunctionibus corporis, cui soli tribuendum est id omne quod in nobis potin observari, pugnare nostrae rationi Adeo ut nulla hic alia lucta sit, nisi quod, cum glandula quae est in medio cerebri possit impclli ex una parte ab anima , , ex alia a spiritibus animalibus, qui nil nisi corpora sint, ut
supra dixi, saepe eveniat ut hae duae impulsiones sint contrariae Mut sortior impediat flectum alterius Polliunt autem distingui dux spccies motuum cxcitatorum a spiritibus in glande alii reprassentant animae objecta quae movent sensus, aut imprestiones quercperiuntur in cercbro, nulla vi utuntur in ejus voluntatem alii vero utuntur, nimirum siqui efficiunt passiones vel motus corporis qui eas comitantur. Et quoad primos, etsi impediant actiones animae , aut impediantur ab illis, attamen quia non directe contrarii sunt, nulla in illis obse vatur lucta ; sed demum inter ultimos voluntates quae illis reptagnant exempli gratia, inter conatum per quem spiritus impellunt gland cm ad inducendum animae cupiditatem cujusdam rei es illum pc quc in anima eam repellit voluntate quai vult eandem rem fugeres Et id praecipue hanc luctam demonstrat, quod cum voluntas non habeat potestatem directe excitandi passiones , ut jam dictum fuit, cogatur uti arte, Sic se applicare successive considerationi variarum rerum unde si accidat , aliquam ex illis habere vim mutandi ad momentum cursum spirituum , contingere potest , ut quae sequitur ea vi careat. cursum suum illico resumant, quia dispositio quae pre ait in nervis, in corde de in sanguine,
non est mutata quo fit ut anima eodem ferme tempore se impini sentiat ad eandem rem appetendamin iustiendam. inde sumpta suit occaso imaginandi in illa duas potentias quae inter se pugnent Attamen potest adhuc quidam conflictus concipi, in eo, quod saepe eadem causa, quae excitat in anima aliquam Passionem , cxcitctretiam quosdam motus in corpore, ad quos anima nihil conseri, quos sistit aut sistere conatur quam primum cos observat. Ut experientia constat, cum id quod excitat narium,enicili quoque ut spiritus ingrediantur mus culos qui inserviunt movendis cruribus ad fugiendum ut volant audaciae exercendae eos si stat. st T -
62쪽
: DE PASSIONIBUS ARTicu Lus XLVIII.
In quo cognoscatur robur vel imbecillitas animarum sequosnam infirmiorum sit vitium.
eventu autem horum conflictuum quisque potest cosmoscerem bur aut debilitatem suae animae nam illi in quibus naturaliter voluntas facilius potest vincere Passiones, insistere motus corporis ui cascomitantur, proculdubio habent animas fortiores sed nonnulli sunt oui nunquam possint explorare suas vires, quia nunquam pugnare faciuntuam voluntatem propriis armis,sed solum iis quae ipsis bent aliquitas
lectus ad resistendum quibus dant aliis. Mihi propria ejus arma dicuntur Fudicia firma Meterminata de cognitione boni hali, secundum ouae decrevit actiones vitae suae dirigere. Et animae omnium maxime imbecilles sunt,quarum voluntas non ita se determinat ad sequenda certa quasdamJudicia, die patitur semper abduci a prasentibus affectibus otii cum persiepe ubi mutuo contrarii sint, eam per vice in partes suas tranunt, ipsi utentes ad ipsam me debellandam, in deploratissimo statu animam constitiuuat sic cum Metus repraesentat mortem ut summum malum quod vitari non potest nisi fuga , si ambitio ab alia parte repraesentet famiam huius fugae, ut malum pejus morte hi duo asse us agitant varie voluntatem, quae obtemperans modo huic, modo
illiu bi ipsi perpetuo repugnax, sic animam servam miserrim in
63쪽
sa quadam opinione , ea quae nonnisi cognitione veritatis nituntur: quia ultima haec sequentes nunquam procul dubio istius consilii poenitentia vel dolor subibit, cum e contrario semper poenitentia sequatur priora, postquam eorum error retectus est.
Nu am tam imbecit m esse animam, quae non possit cum bene dirigitur acquirere potesatem asse tam insua Pactiones.
Rodest vero hic scire, quod ut jam supra dictum fuit, etsi unus qui
que motus glandulae videatur connexus esse per naturam singulis ex nostris cogitationibus ab initio nostrae vitae , aliis tamen per habitum jungi possit Ut experientia ostendit in verbis quae excitant motus in glande, quae secundum institutionem naturae nihil animae repraesentant praeter suum sonum cum voce proseruntur, aut liguram suarum iterarum cum scribuntur, quae tamen per habitum qui fuit acquisitus cogitando de eo quod significant, postquam auditus fuerit eorum sonus, aut corum liter inspecte, solent ei: icere ut concipiatur haec significatio potius quamigura literarum aut sonusi, labarum. Prodest etiam scire, quod etsi motus tam plandis quam spirituum. cerebri, qui repraesentant animae certa quaedam objecta sint naturaliter iuncti cum iis qui excitant in illa quasdam Palliones, possint tamen per habitum inde separari, Iungi aliis valde diiserentibus lino quod hic habitus possit acquiri per unicam actionem, nec longum usum postulet Sic cum reperitur ex inopinato res quaedam valde sordida in cibo qui magno cum oppetitu comedebatur, inopinatus ille casus ita potest mutare dispositionem crebri ut pos ca nequeat videri talis cibus nisi cum horrore, cum antea comederetur cum delectatione. Quin idem in bestiis potest observari nam eis ratione careanti sorte omni cogitatione , onan tamen motus spirituum de glandis qui xcitant in nobis Passiones, in illis quoque sunt, inserviunt conservandisi confirmandi non ut in nobis , Assectibus, sed motibus nervorum e musculorum qui eos comitari solent. Sic cum canis videt perdicem , naturaliter sertur ut in eam incurrat; de cum auditiclopctum displodi, illa strepitus naturaliter eum ad fugam incitat; attamen ordinario ita instituuntur canes venatia , ut
visa perdice subsistant, de ad displosionis strepitum, quem post ei audiunt, ad eam currant. Haec atatam scire reseri, ut quisque contendat regere suo Affectus Nam cum haud ita magna industria mutari possint
64쪽
motus cerebri in animalibus ratione destitutis, evidens est, id melius in hominibus posse fieri meos ipsos qui imbecilliores animas habent posse acquirere imperium absolutissimum in omnes suas Passiones, si satindustriae adhiberetur ad eos instituendos, dirigendos.
De numero hordine Passionum .explicatio
sex Primitivariam. ARTICUL Us L
uaenam sint primae Passionum causa.
Onstat ex superioribus, ultimam, proximam causam Passionum animae, non aliam esse quam agitationem qua spiritus movent glandulam quae est in medio cerebri verum id non susscit eis a se mutuo distinguendis Inquirendum in earum origines hexaminandae sunt primae illarum cause. Quamvis autem quandoque excitari possint ab actione animae sedete, minantis ad haec vel illa objecta concipienda ; quin etiam a solo corporis temperamentos aut impressionibus quae casu occurrunt in cerebros ut accidit cum nos ita vel tristes vel laetos sentimus, ut causam huius tristitiae aut laetitiae nequeamus assignare Apparet tamen ex praedictis eas dem omnes posse excitari ab objectis quae movent sensus, haec obiecta esse earum causas frequentiorest magis principales. Unde sequitur, quod ad eas omnes reperiendas, sussiciat considerare omnes effectus
norum obiectoriam. ARTICU LU LII.
uiuamst earum, eo quomodo numeraripo int. Amovent sensus, non excitare in nobisa varios A si cetus ratione omnium varietatum quas habent, sed sol im
65쪽
lum ratione variorum modorum quibus nobis vel prodcsse vel nocere, aut in genere ad nos spectare polliunt Et usum omnium Passionum in eo solo consistere , quod disponant animam ad res eas expetendas, UaS natura nobis dictat esse utiles, persistendum in ea voluntate prout etiam eadem agitatio spirituum , quae solet eas producere , disponit corpus ad motus qui inserviunt earundem rerum executioni Ideo qui illas enumcraturus est , debet duntaxat ordine examinare quot variis modis, qui ad nos spectent, possint nostri sensus moveri a suis objectis. Hic igitur numerabo praecipuas Passiones, secundum ordinem quo ita possunt reperiri.
Uamprimum nobis occurrit aliquod insolitum objectum, o quod
novum esse judicamus, aut valde differens ab eo quod antea noveramus, vel supponebamus esse deberes, id efficit ut illud admiremur eo percellamur. Et quia hoc contingere potest antequam ullo modo cognoscamus num illud objecaum sit nobis conveniens nec ne ad mirati mihi videtur esse prima omnium Passionum. Nec habet contrarium; quia si objectum quod sese offert, nihil in se habeat insoliti, eo nullo modo commovemuro illud absque Passione consideramus.
ea mali et contemptus, Generositas aut Superbia, ct Humilitas aut Abjectio. ADmirationi juncta est AE imatio vel Conten prout es magnitudinem vel parvitatem objecti admiramur: E cmque modo pos sumus nosmet ipsos vel aestimare vel contemneren unde oriunturias siones o consequenter Habitus Matianimitatis aut Superbia , S IIumilitatu vel Abe tiexu.
66쪽
18 DE PASSIONIBUS ARTICUL Us V.
Veneratio es Desectus. Erum cum magni facimus vel parvi facimus alia obiecta, quae consideramus ut liberas causas capaces bene vel male agendi , ab aestimatione procedit Veneratio , ct simplici parvi aestimatione Deilectis. ARTICUL Us LVI. Amor es odium. O Mnes autem praecedentes Passiones possunt ita in nobis excitari, ut nullo modo deprehendamus utrum Objeci tam, quod eas excitat,bonum sit vel malum. Verum cum aliquid ut bonum respectu nostri,id est ut nobis conveniens, nobis repraesentatur, id sui Amorem excitat; Et cum nobis offertur ut malum aut noxium, id nos stimulat ad Odium. ARTICU Lus VII Cupiditas. eadem consideratione bonia mali nascuntur caetere Passiones; sed eas in ordinem redacturus distinguo tempora consideranseas multo magis nos ferre in futuri, quam praesentis vel praeteriti confiderationem, ordior a Cupidit ite Non solum enim cum appetitur acquisitio boni quod adhuc abest, aut evitatio mali quod judicatur eveniare posse, verum etiam cum sol im exoptatur conservatio cujusdam boni aut absentia cujusdam mali, quo demum extendi haec Passio potest, liquet, eam semper futurum respicere. ARTICU Lus VII La es, rem, Zelot pia, Securitas, et Deseratio. Ussita cogitare acquisitionem boni vel fugam mali possibilem esse
ut illius cupiditas excitetur scd cum praetet ea consideratur numi
cile vel disicile sit rem cupitam obtinere, id quod nobis maenam rei
consequendae facilitatem repraesentat, excitat Spem Chid quod eiusdem potiundae dissicultatem representat excitat Timorem, cujus Zelo pia me-cies est. Et cum spes summa est, mutat naturam, iocatur Securi Te prout e contrario extremus nactus sit Desseratio.
67쪽
Srcu NDA s. 'ARTICU LU LIX. Animi uctuatio, Animositis Audacia, c mutatio Pi si animitas, et Consternatio. ATque sic possumus speraret metuere, licctiventu sic expectatae a nobis nullo modo pendeat Verum ubi ossertur ut pendens a nobis Nisi cultas subesse potest in lectione mediorum aut in executione. A prima procedit Animi uctitatio , qua disponimur ad deliberandum. consultandum : Ultimae sic se opponit Immo tas aut audacia,
cujus a mulatio specic est. Et Pusillanunitas contraria Animositati est, sicut Terror aut Consertiatio Audaciae. ARTICUIUS X.
Onteres s. UB vero quis sedeterminaverit ad quampiam actionem , nondum Animi fluctuatione sive haesitatione deposita, id producit Onteres sive conscientiae morsum, qui non respicit futurum ut ali cinis praecedentes, sed praesens aut praeteritum.
FT consideratio praesciatis boni excitat in nobis Gaudium praesentis mali, Trasitiam cum bonum vel malum nobis proponitur ceu ad nos spectans.
Irris , Invidiata Commi eratio. Sta cum nobis proponitur ut pertinens ad alios homi ncs, eos dignos vel indignos illius existimare possumus: Ubi digni illius a nobis reputantur, id nullam n nobis aliam passionem praeter Laetitiam excitat, quatenus nobis volup est videre res evenire ut convenit solummodo cum hac dit serentia, quod Laetitia quae venit ex bono scri sit eam vero quae venit ex malo comitetur irriso. Sed si cos indignos alterutrius existimaverimus, bonum excitat Inridiam, cla malum Commi ira Iovem,
68쪽
3 DEPAssIONIBUS quae sunt species Tristitiae. Quin etiam observandum , easdem Passiones quae reseruntur ad bona vel mala praesentia, posse saepe etiam referri ad futura, quatenus praeconcepta opinio de eorum suturitione illa repraesentat ut praesentia. ARTICUL Us LXIII.
Acquiescentia ius ipse Paenitentia.
possumus quoque considerare causam boni aut mali, tam praesentis quam pretenti. Et bonum quod a nobis ipsis praestitum fuit, dat
nobis acquiescentiam interiorem , quae omnium aliarum Passionum dulcillima est cum e contrario malum excitet Poenit iam,quae omnium ARTICULD LXIV.
Favor O Gratitudo. Ed bonum quod praestitum it ab aliis, essicit ut illos Farore roseis quamur, quamvis id nobis factum non sit At si nobis favori uino
mus Grais animi ossicium. SARTICUL Us LXV.
Indignatio sura. Imili ratione malum ab aliis patratum, cum ad nos non resertur ossicit solum ut illis 2- sed cum refertur ad nos, mom
ARTICUL Us LXVI. Gloria o Pudor. T Onum instipe quod est vel quod fuit in nobis, si reseratur ad obi- ARTICU Lus LXVII.
Taclidium Cordolium ex bonis quaeperierunt, ct Hilaritari quandoque duratio boni gignit Salietatem sive Fastidium 1 mili duratio minuat Tristitiam. Denique ex bono si ter to
69쪽
tur Cordolium , quod species Tristitiae est ex malo praeterito Hilaritas, quae est species Laetitiae. ARTi Cutius a XVIII.
Cur haec enumeratio Passionum i ferat ab ea qui vulgo recepta est. Cc ordo qui mihi videtur optimus enumerandis Passionibus ; in
quo non nescio me recedere ab opinione eorum omnium qui de illis antehac scripserunt sed non absque sontica causa Nam derivant suam enumerationem ex eo quod distinguunt in parte sensitiva animae duos appetitus, quorum unum vocant Comupistabilim, alterum Ira tabilim. Et quoniam nullam in anima agnosco distinctionem partium , ut
supra dixi , id mihi videtur nihil aliud significare quam quod habeat duas facultates, unam concupiscendi, alteram irasccndi sed cum similiter habeat facultates admirandi amandi, sperandi, et Uendi, atque sic in se recipiendi singulos alios Astectus, aut ea agendi ad quae hi Affectiis eam impellunt, non video cur volucrint eas omnes cserre ad Concupiscentiam vel Iram. Adde quod eorum enumeratio non comprehendit omnes praecipuas Passiones , ut hanc meam credo facere. De praecipui solum loquor, quia plures aliae specialiores adhuc pollent distingui: A earum numerus indesinitus cst. R s LXIX.
Am dari sese Primitivas a Iones. Erum numerus simplicium a primitivarum non est adeo magnus.
Si enim percurramus eas Omnes quas enumeravi, facile poterit observari , cx tantum talc es e , nimirtim Admirationcm , Amorem, Odium, Cupiditatem, Laetitiam rata rorem me caetcras Omnes componi ex quibusdam harum sex , aut carum csse specic s. Idcirco necarum multitudo intricet cciores , tractabo hic separatim de is sex Primitivis, postea ostendam quomodo caeterae omnes ab illis origi
70쪽
De Admiratione. His definitiore causa.
ADmiratio est subitane animae occupatio,qua sertur in considerati nem attentam objectorum quae ipsi videntur rara hextraordinaria. Sic autem primum producitur ab impressione quae extat in cerebro, quaeque repraesentat obiectum ut rarum, per consequens dignum maxima consideratione tum deinde per motum spirituum qui dispositi sunt ab hac impressione, ut magna vi tendant versus locum cerebri in quo est, ad eam ibi corroborandam. conservandam , prout quoque ab ipsa disponuntur ad transeundum inde in musculos,qui inserviunt retinendis organis sensuum in eodem situ in quo sunt, ut ab illis insuper conservetur, si modo per illos formata fuerit. ARTICU Lus LXXI
Nultam mutationem accidere in corde vel insanguine in hac Passone. FT huic Passioni hoc speciatim convenit, quod observari nequeat,
ullam mutationem in cordes in sanguine, ut in aliis affectibus venit, eam comitari Cujus rei ratio est , quod cum non habeat bonum vel malum pro objecto, sed solummodo cognitionem rei quam miramur, nullam etiam relationem habeat cum corde sanguine, a quibus pendet omne bonum corporis, sed solummodo cum cerebro, in quo sunt organa sensuum quae inserviunt huic cognitioni.ARTICUL Us LXXII.
In quo confiat uia mirationsi. TD quod non impedit quominus maenam vim habeat, propter repenatinam occupationem , id est, adventum subitaneum Minopinatum impressionis qui mutat motum spirituum : quae occupatio repentina,
propria' specialis est huic Passioni adeo ut, cum in aliis,c peritur, quem aemodum solet reperiri fere in omnibus,, castupere, id deo eveniat quod illis Admiratio juncta sit. Ejus autem vis pendet ex duabus