장음표시 사용
101쪽
morali a lina .atione pru sciat an c,ita tis r ilebet inani, ne i c sibi. ll,la: an turn ol niuria ς quale' bio m .igi intercst yic iterum oricii latur, eo plus tua is moralis vidctur habere ostensius ad maior ciri satis Dieii Oncm cxigcndam, ut condigno placetur ae omnia non possunt melius probari, quam ex cominutu hominum sensu ita de suis offens sentienti sim,& ex his capitibus frWitare in oti ni e , & exccssum satisfactionis . ponderami vim ha e ergo crescere faciunt in-rrinlcce saris factionem , ut possint
mutuit adaeqtraii, vel non adaequari.
7 Nec rario hoc modo explicata differt a ratione,qua Patrcs, de Theologi probant magnitudinem nostrae ostensae ex magnitudine Dei ostenti: n im ex dignitate , & maiestate Dei o senti prouenit, quod eius ostens a tanti fiat, ut iuxta prudentiam aestimationem deceat nullamoiscnilentis siti, Actionem admittere: non quia
sit offensi inlinita sed quia licet ili finita, exigit
totum illum rigorem, ne homo ad peccandum P muc audeat tantum malum facere. videns
sibi pollibilem sati factionem.& hoe est, Discnsam crescere ex dignitate personae ostensae uiami uo illa persona dignior est, eo pluς satisfactio-Dix decet ex is cre ab Ostendente. ut offensa pluris aestimetur . & co diis cilior sit, quo anparetd: isellior spes placindi personam offeniam; A hoc etiam eth illa quaedam infinitas, seu secundum quid . quam S.Thomas, de alij communitor ponunt in peccato, scilicet pondus illud ratione cuius prudentes censent , rationabiliter manere Deum implacatum quacunque satis sa -
stione peccatoris posita ; in quo sensu potest etiam dici habere quandarn infinitatem in or dine ad promerendam poenam, quia posita quacunque poena temporis finiti , adhue condigne meretur diuturniorem, licet non mereatur infinitam simpliciter,ur supra vidimu ς. 18 Obiicies primo, si homo non posset sati sa- Gemoni- cere de condigno pro peccato mortali, nisi per actuin sol tim supernatural cm, adhuc man retex natura rei inexpiabilis offenca,quia homo in rura natura non posset habere illos actus sine spe ei alicodonatione Dei,& sussicie ter deterreretur homo ab offensa sciens, sibi esse impossibilem sitis factionem ergo rario illa a nobis adducta non probar,rcq iuri satisfactionem in fia
initur. Respondetur,offensam contra Deum Propter suam grauitatem exigere , quod nemo in 'iocuqac statu peccauerit possit codigne cariς-acere pro illa. Clim ergo homo eleuatus ad finem luvcrnaturalem,& constitimis in illo ordine , adhuc possit peccare. & offendere Deum; consequens est, ut actus supernatiiralis, quos in eo statu potest dicere, non sufficiant ad satisfaciendiim pro illa offensa: alioquin iam in eo statu essit sussicienter expiabilis, S non esset susscienter prouisum ad det crrendum hominem a
Sy. Adde . tantam osse grauitatem illius diuinae ostenta,ut oporteat homin dira illam apprehen P dere tanquam sibi omnino incompensabilem.
A . , tum naturae Viribus, sed etiam erati aeui Cnim apprehcderetur saltem ex viribus gratiae compunlabili , iam aliquo modo secilior redderetur offensa. Denique potuisset etiam seri status hominu mixtas coniti hs ex aliquibus creatis in natura pura , S cx aliis eleuatis ad finem 1 upe rnaturalem,& potentibus opzrari supernaturaliter: si autem peccatum possiet condignεeompensari per fatisfactionem supernaturalem. posset tunc homo aliquis sitis facere per actus 1lipei naturales pro alio crcato in natura pura. qui peccasset,& per consequens redderetur cilior ossenia; fatendum ergo est, hanc elati peccati grauitarem, ut reddat undique homini impcisti bilem sarissa stionem aequalem per se , volpei alios quicunque illi sunt: tanta enim est Ma- D,; .s testas Dei ofiensi, ut tota haec incompensabilitas non sit nimia, nec cxcedat merita illius o s. sensae. Obi ieie; secundo, satis esset ad deterrendos homines a peccato graui , si scirent, non polle placari Deum,nisi per voluntariam oblationem, qtri pece .uor offerret se Inontanee ad poenas inferni perne tuo tolerandas , S aliunde sciret, Deum habere decretum firmisti iniim acccptandi illam oblationcm,ec cam in perpetuum ex
quondi; ergo per huiui modi oblationem cum illis cireunstantiis factam posset condigne placari Deus in ordine ad culpam , snς periculo, quod ex possibilitate talis placationis facilior redderetur offersia diti in x. Respondeo, in eo casu adhuc totum illud de- Di iis torreret soli in permodii poenae subcundae, non vero per modii implacabilitatis Dei; sciret enim
homo , Deum citissime placari posse per illam
oblationem; timeret tamen poenam, seu effectu, qui postea sequeretur. Dissicultas autem ossensae, de qua aeimiis in praesenti, & quae naseitur ex impossibilitate placationis Dei, debet cons- dcrari praecis E ex hoc capite quatenus scilicet si pecto debeo habere semper Deum auersum,&implacabilem quae disse ultas iam cessaret in praedicto casu ; non enim timeret tune habere Deum implacatum, sed potius effectum, qui ex placatione sequeretur, de poenam quam aliunde illud reccatum iam meret atur, etiam si homo non se offerret ad illam patiendam. Dcbet autem offensa Dei ex utraque parte deterrere sus- ficienter homines, scilicet ex acerbitate poenae
subeundae, & ex debito indignationis diuinae, seu ex implacabilitate diuina, quae post peccatum sequitur. nullo modo postit impediri. Obiicies tertio, quia de facto ex facilitare, si
qua Dcus remittit peccata, sequuntur eadem,& οἷ-- ω. maiora in conuenientia; facilius enim homine peccant, eo quod sciunt, facile poste obtineri peccati veniam; Si tamen hoc inconueniens non existimatur de facto tanti ponderis, ut debuerit impedire institutionem Sacramentorum,& alia media reinittendi peccata. Respondeo, aliud esse,quod peccarii mox se Dus iam ιν postillat.ut iuxta sui grauitatem vitetur ; aliuducro id. quod Deus cx sua misericordia ne erepotest qui sicut potest condonare poenam quae alioquin rationaniliter exigitur ad deterrendos peccatores; ita potest condonare culpam &placari facile, lici r ex hoc ipso faciliores reddantur homi ncs ad pcccandum. Adde , totum hoc de saeto fieri sine condigna satisfactione ex parte nostra, non tamen si ni condigna,& superabundati ex parte Christi, cuius
102쪽
euius satisfactio cum sit valoris ins niti, potuit
rationabiliter superare illa omnia inconueni cntia, quae ex facilitate vcniae orirenturi, plus enim
valet satisfactio filii Dei ad placandum , quam sicilitas peccandi sequutura ad retardandam
Obiiciunt quarto aliqui recentiores contra hanc nostram conclusionem,quia si offensa Dei esset simpliciter infinita, prout aliqui volunt, tune proculdubio maior catis achio exigeretur, quam si non sit simpliciter infinita,quia tunc magis reserret illam vitare,quam nunc I sed tunc solum exigerctur satisfactio simpliciter infinita;
crgo nunc ratione aequalitatis cum ostensa non
requiritur satisfactio simpliciter infinita, sed susticit finita. Ad hine obiectionem facile responderi potest ex nostris principiis,eo casu Ostensam rore grauiorem , quam nunc , atque ideo quantum est de se, praestituram maius fundamentum ad omnimodam incompensabilitarem , seu ad impossibilem reddendam compentationem ; quia tamen nunc haec ofiensa, licet non sit infinita, est tamen tanta,ut sit modis omnibus vitabilis, nec potest aliter vitari, nisi reddendo impol sibilem compensationem ; hinc est, non nasci nunc minorem incompent abilitatem,qua tunc; licet enim tunc est et maius fundamenti in o sensa ad pariendam illam omnimodam incompensabilitatem ; nunc tamen datur sussciens fundamentum ad eandem incompensabilitatem.Nego igitur tunc maiorem satisfactionem exigendam,quam nunc,quia licet tunc esset ex parte osscnsae maius fundamentum ad exigendam illam satis tactionem, nunc tamen est suta
ficiens, & cum in satisfactione impossibili non
detur magis & mimis, non est in conueniens, quod nunc ex grauiori offensa non nasceretur
maior impossibilitas satisfaciendi, sed eadem
maiori titulo. Dices , licet singula peccata mortalia sint vitanda modis ommbus , & ideo homines debuerint rem teri ab omnibus per poenam sumientem , adhuc in ipsa poena estinaequalitas pro inaequalitate peccatorum ergo etiam in exigenda latisfactione potuit,& debuit esse inaequalitas pro inaequalitate on
Respondeo negando consequentiam, quia in poena sensus cum aeternitate poetiae intolerabilis. qtiae intolerabilitas poenae aeternae requirebatur ad deterrendum homi ncm a peccato, potuit cile magis,& minus, & ideo debuit poniti aequalitay, ut seruaretur proportio cum inaequalitate criminum: at vero in ordine ad satisfaciendum, non potuit eme magis de minus cum impossibilitate satisfaciendi, quae omnino requirebatur ad deterrendum homines ab onsensa graui Dei. Quare magis ad rem sumi potest exemplum ex aeternitate poenae damni quae quia non recipit magis & minus, cadem &eiusdem rationis respondet inaequalibus peccatis, quia licet in grauiori peccato reperiatur maius sundamentum ad poenam aeternam damni, in alio tamen mortali minus graui reperitur,quod sussicit ad eandem poenam &ita non respondet grauior poena damni peccato grauiori, nec respondcrct grauior, licet peccatum P. Dan. de Lugo de Incarnat.
haberet infinitam malitiam , sed eadem eum maiori tandamento. Ita de impossibilitate fatisfaciendi dicendum est. obiiciunt quinto, ergo peccatum tiam VC-niale non potest condigne expiari per satis - selionem finitam, propter magnitudinem Dei offensi per illud. De hoc dicam chl. . obiicies ultimo; ergo si peccatum ficrct cum Ob i. τι
aduertentia ad solam malitiam moralem, prout Opponitur contra naturam rationalem , de sine attentione ad offensam Dei, non esset inexpia- . bile per fatis faetionem peccatoris, quia tunc non cresceret ex persona offensa S tamen tune citer peccatum grave. ergo illa ratio desumpta ex infinitate Dei, non est uniuersaliς ad omnia peccata grauia.De hoc dicemus ex professo f-ctionesequenti. Ex dictis in sero primo neque etiam in natura pura potuisse hominem fatis sacere condigne pro suo peccato; quia etiam tunc militarct eadem ratio iii praposita,&licet tunc homo non esset eleuatus ad tinem supernaturalem , atque ideo peccatum non afferrct priuationem gratiae, nec rc missio peccati afferrut tecum gratiam iustificantem ut nunc asteri , de ex hoc canite non esset neccssarium tantum meritum a. illam rein istionem promerendam ; caeteriam adhuc ostensa recineret suam grauitatem in rationeost ensae, S: per consequens non esset expiabilis vllis oblequiis puri hominis propter magiritu dinem personae offensae. Pcres, an saltem de congruo, seu fatis ictione aliqua impersecta posset tune homo carissa - cerc pro peccato ; sicut nunc saltem de congruo,& impcrfecte satisfacit peractus iupcr-
Respondeo, non in umio clarum in conueniens in eo quod homo de congruo posset bonis adhibus aliquam imper clam latis iactionem exhibere, non quidem ad diuinam gratiam conciliandam, sed solum in ordine ad placandum Deum, ut non maneret auersus positiud ab homine ratione peeeati; nam sicut in ordine gratiae Deus congrue placari potest actibus supcrnaturalibus, cur etiam in ordine naturae non
erit Deus deprecabilis, S: placabilis saltem de congruo operibus bonis naturalibusὶ Dices, ergo nunc etiam de facto actus boni inaturales merentur de congruo remissionem peccat Probatur sequela, quia aetus naturales nabent nunc candem bonitatem , quam tunc
haberent; ergo licet non habeant vim merendido congruo iustificationem, quatenus includit i infusionem gratiae ; habebunt tamen vim merendi de congruo remissionem peccati, quia haec secundum se non differt a remissione peccati,quae esset in statu purae naturae. Respondeo negando sequel am, quia licet 1 actus de se habeant nunc eandem congruitate iri, quam tune haberent; Deus tamen in hoc statu decreuit non remittere peccatum , nisi reconciliando hominem secum , de reducendo illum in suam amicitiam media gratia habitu ali; quare ille solum meretur de facto remissionem peccati etiam de congruo , qui meretur de congruo infusionem gratiae ; quam quia
non meremur per .actus naturales, consequens est, ut sacto non mercantur , vcΙH satis
103쪽
satisfaciant de congruo hi actu, Pro peccato. 6 Insero secundo, non solum peccatorem, sedit i. s. neque etiam hominem iustum , dc gratum pos-rnu . se eondigne satis sacere pro suo poccato Praeterito, quia licet opera hominis iusti habeam longe plus valoris , de meri i , qaam eadem opera elicita a peccatore ; hon tamen habent susticientem valorem, & condig aitatem ad satisfaciendum pro peccato. Prouenit autem hic desectus potissi in sim ex eo qui , t repugnat, opera habere ex gratia habituali condignitatem adfatis faciencium pro debito. uod necessario praesupponitur rcinit una, de extinctum per eandem gratiam : opcra aute ira iusti vidi-gnificantur a gratia , semper suppomuit debitum peccati abolitum per eamdem gratiam; ergo repugnat, habere ex opera vim,& valorum
ago. Dices, habent saltem vim quandam conditionatam, idest, tanti ponderis stim ea opera iusti apud Deum vis ac huc extarctostcnia, aboleretur condigne iis oblequiis.
Sed contra, quia sextaret offenca, non haberem illam vim iram totus valor horum operum sundatur potissimc inco,qudd non cxlct Oiscnsa alioquin opera nihil cstcnt coram Deo; ergorcpugnat ,habere vim conditio natam ad extinguendam offensam, si adhuc extaret; est et enim habere valorem ad extinguendam ostensam etiam in casu,qtio non haberent valorem; luod
Addo ; ex ea hypothesi non extinguerent condigne peccatum , ctiamsi intelligeruntur cum codem valore , quia thuic militarct ratio supra posita orta ex dignitate Dci, cuiu, offensa tanta est, ut. nisi per valorcira infinitum, non
debeat expiari. 63 Dices, iustus meretur condigne suis Operi- tiis missio. bus gratiam liabitualem , saltem quoad eius
avsmentum; Ergo meretur omnes effectus soris
maes ipsius gratiae, quia non polliunavis promereri gratiam . S non promercri citis effectum imalem: sed effectus formalis gratiae cst mundare a peccato 3 ergo homo tullus meretur de condigno ablationem peccati. tilia, iis . Respondeo , hominem iustum suis actibuς
promereri condigne augmentum gratiae, quando per grati 1m non est expiandum peccatum; non tamen quado insulto gratiae afferret secum
ablationem peccati; luare ii peccatum non esset remissum, licὸt homo intelligeretur per imposisibile iustus, non mererctar condignὸ gratiam
expulsivam peccati,quia in ratione doni,& praemii multo plus est remittere peccatum, & dare gratiam, quam augere grariam praecedentem post peccatum remissum . 3e multo mesor cff-cacia,&valor requiritur ad promerendum illud primum, quam hoc secundum.
ad osensian Dei potuisset satisfacere
lfficultas haec oritur ex doctritia sectionis L praecedentis a cum enim dixerimus cum communi Theologorum, impotentiam catissa Clodi pro rece uo mortali prouenire in homine puro ex magnitudine, seu infinitate Dei offensia,
consequens videtur,quὁd ubi non interveniathae e ratio offensae diuinae, non sit etia illa omnimoda incompensabilitas; cum ergo ille,qui non
sciret, Dest oriendi suo peccato, vel quia intrincibiliter ignorat, esse Deum; vel quia imi incibiliter existimat, Deum nihil curare de probitate.
aut i ta bitate hominumaue non contrali cretin suo peeeato malitia illam offensionis diuinae, S per con 'equens pro huiusmodi peccaro pollet protriis viribus adaequale satisfacere. Aliunde vero, si hoc concedatur,videtur sequi poste purum hominem satisfacere de condigno pro peccato mortali. nam supponimus, illum actum habere adhuc malitiam grauem coli a regulam rationi, ,ee contra legem naturς dictantem, auod
tibi non vis,alteri ne secetis; luare erit in specie homicidii,adulter ij,&c & percosequcns no erit peccatu leue,sed grine, A dignit pinna aeterna. Hanc quaestionem breuiter olim tetigi
explicaui quid in hoc pulicho semircm; quia tamen quibusdani recetioribus,qui ducti auctorita e Patris Salas oppositum docuerat, illa mea sententia dissicilis visa fuit, nunc aliqua adde iamus, & rem hanc ex professo explicabimus. Suppono aute, peccatum illud quod cum illa ignorandia inuincibili fieret, adhuc fore offensa Dci,quia ad hoc, ut ego mea actione offendam alique, non re luitur, quod sciam illum offendi. nam cistcndere illum est d. ire illi rationabilem
causa, & occasionem indignvionis contra me;
potest autem aliquis rationabiliter indignari
contra me propter mea actioncm turpem, licetcgo nosci crini, illa tali actione offendendii. Sic pater, .g. Rationabiliter indignatur contra filiupropter adulteria,vel alia eius crimina, licet fi lius non aduerrerit ad periculum incurrendi paterna indignationem S in hoc sensu dicitur vero pater offensus propter filii climina, non tameliab et actio filii malitiam formalem ostensae pa-tcrnae, quam haberet, si sciens, & videns, illam displicere patri, cui tenetur o dire Sc placere, adhuc eo mitteret adulterium,vel homicidium. Sic etiam in praesenti fatemur, omnia peccata, etita fiant eu ignorantia , vel inaduertentia in- eulpabili diuinae offensionis, de indignationis. adhuc ostendere Deli; omnia eniindisplicet Deo. omnia dam Deo iusta causa alicuius indignationis cotra peccatore: non tamen contraherent in
eo casu malitia formale offensae diuitiae ,quia haec malitiano potest refundi in actu, nisi cognoscatur,cu sine cognitione no possit esse ullo modo voluntaria: tunc autem non magis cognoscitur, qua si revera non esset; non ergo imputabitu toperanti quod ossenderit Deu sed quod occiderit,uel moechatus fuerit; nec Deus indigilabitur, eo quod ipsu offenderit,sed propter homicidiu, vel moechiam,quae potest dici osnsa materialis Dei, ut distinguatur ab illa alia,qu.c potest dici
formalis, quatenus contrahit,formaliter malitia
ostensonix diuinae dicet adhue secundu alia con-sderatione lime ipsa possct fortast e appellari os
sensa materialis comparata cu alia, qua aliquis peccaret nO solium praeuides diuinam offensione, sed eam directe volens, & intendens, & ad hoc ipsu peccans,ut offenderet Deu,qilae csset sor-
malissima offensa,& diuerset speciei ab aliis duabus
104쪽
bus; de ilia tamen nunc no agimus , sed de solis aliis duabus de quibus citi aerimus, an offensa prima materialis, sine malitia offensionis Dei propter eius inuincibilem ignorantiam,adhuc esset adco grauis,ut non pollet pro illa satisfieti unia qua a pura creatura quod quide ide est,ac quaerere,an re ipsae isci peccatum mortale , quale a Theologis, & Patribus usu Fatur. na s peccatum ortale esset non videtur esse copensabile per Obsequia purae creaturae, cum in omni peccato mortali Tneologi,S: Patres agnoscant illam infinitate secundum quid, qua supra cxplicuimus. Denique aduerto, hoc dubium possc procedete vel absolute,scilicet ait de facto dentur talia peccatacu illa inaduertentia offensionis diuinae, de sine malitia formali ostensae diti inae.& pro quibus possct homo purus suis faceret vel posse procedere solitia conditionaliter, scilicet, an sire ipsa daretur lxle peccatu,adhuc csset mortale, de incompensabile per purum hominem 3 5 hie est sensus intentus in praesenti obiter tamen aliquid dicemus de priori sensu absoluto. De hoc dubio in hoc sensit Theologi antiquino satis distituste loquuntur. Ex rccctioribusve id aliqui illud tetigeriar, inter quos P. Salas tom.
recentiorum,qui dicunt, eo casu illud homicidium non sore peccatum moletale. Ipse vero in hanc sentetiam acritcr inuchitur, appelham eam parum tutam,& valde perniciosam , quia ex casequitur, de facto plurima homicidia, adulteria,&dia eiusmodi esse solum n cata venialia, quia sunt eum ignorantia , vcl saltem inaducr-tentia actuali inculpabili legis diuinae ec enim homo quoties peccat, recordatur Dei, aut diuinae lcgis. Hanc sententiam Patris Salas eius auctoritate ducti docuerunt ut dixi aliqui rcccliorcs,&pro ea adducut plures cx antiquioribus & rccetioribus, sed sine susscienti rundamento. naij solum dicunt, illud homicidiu adhuc in eo casu
fore malu moraliter de peccatu,quod quide verissimu est cum adhuc in eo casu haberet malitia moralem per oppositionc cum rcgula rationis. Nunc autu non quaerimus,an esset peccatu,
sed an absqiue malitia sor mali ossensis diuinae, qua rimc no haberet, adhuc habcrct illa gia uita-tc,ratione cuius nillic Theologi tribu ut illi infinitate quanda, Se incompensabilitate ; de quo pucto illi auctores nihil dicut quare pro hac sentetia non possitiit adduci Gregorius de Arim. munica, quat nusdicut quod si per impossibile no esset Deus, adhuc homo peccare posset: satemur enim, illud
fore pcccatu; nec enim nomine pcccati necessario intelligitur peccatu mortale. na de peccatis loquitur Ioannes Apostolus i .episti. r.cii in dicit,
tissimilest, sermone esse de peccatis venialibus, alioquin esset de fide,omnes homines peccare mortaliter.Minus fauet eidem sentetiae Almai nus u mores. traei. yx. i c.vbi solum dicit sitis cete ad rationem actus mali, qu3d sit contra rectam rationem. Affertur ut iam Zumelemrimentar.quia dicit, non Dinnia puccata mortalia esse eiusdem speciei atomae in malitia aversionis ab ultimo lane. Sed hoc non est aiurem;
nam licet ad malitiam mortalcm requiratur offcias a Dei non sc itiitur, omnia mo alia pec cara esse eiusdem speciei, ut postea videbimus.
Nec et in fauet idem auctor I. 2. 7. I 8.a. I I. ubi
ait, toti malitiam peccati mortalis conlistere in oppositione; lene dcliberata, & in materia graui ad lege, leu ratione; malitiam autem venialis in oppositione ad lege, seu rationcm in materia leui, vel sine plena deliberatione , R ideo nul- Iam etiam speciem malitiae esse in mortali, quae non sit in veniali,sed quae in uno est magna, & .grauis, in alio est modica, & lcuis. Hoc,inquam, no est ad te quia ibi solum comparat pcccatum mortale cu veniali, quod versaturcirca idu obiectu, v. g.surtum cu furto, teriurium cum pcriurio,&c.& de his dicit, quod nulla habet malitia Vntim,qua non h.ibeat aliud , licet non ta graue ex defectu deliberationis, vel paruitatis naateriae uiam si comparatio fieret inter periuriu, dc mendaci uin;certu cst. differre specie illas duas malitias.Similiter ergo concedi possct, peccatu mortale surti non habere aliquam malitia diuersam specie a malitia furti leuis,vel no plene deliberati quia utrumque habet malitia formalemosnsae Dei cognitae ab operante. In eodem etiam sensu verum est , malitiam totam peccati mortalis consistere proxime in oppositionc graui ad lege, seu rationem,scilicet , quatenus icae, vel ratio proponit, bonum esse cibedire Deo in tali materia quae etia oppositio sussiciet ad venialc,quando materia crit leuis, vel aduertentia semiplcna. Non ergo excludit aduertcntia ad
legem Dei in praedictis verbis, imo illa includit, Dia ipse sentiebat,ut postea videbimus, n5 ponse cognosti oppositionem contra rationem, sine oppositione contra Deum. Magis ad rem asturci potest idem Zumel pro eo traria sententia,quam videtur alibi clare tradidisse, ut postea dicemus. Hi ergo auctores violentissime,& sne funda- ν , mento esseruntur pro illa sententia, in quam etiavotur quod mirabilius est) afferro S. Thomani, S.Tkoni.
eo quod I. 1.3. 89M. 6.dixerit, puerum perueniciem ad usum rationiς peccare mortaliter, si statim non Ordinet te ad debitum finem; eu enim certusit,pucros non habore statim ac perueni ut ad vium rationis notitia Dei,cons ques fit, ut ex
mente sancti Thoniae puer possit peccare mortaliter sine aduertentia ad Deum. Sed de sententia S. Thomae postea dicemus, quam clare ipsest in sententia pontraria : nunc ibi uindico, S. ..hThomam eodem loco te satis explicuisie, climin solutionc ad 3.dicat expresse, hoc peccatum mortale pueri consistere in eo, quAd se non conuertat aci Deum; quomodo ergo ex co loco colligi potest, puerum sne aduertentia ad Deum peccare mortaliter, clim ideo in sententia S. Thomae peccet mortaliter, quia non sc convcr-tit ad D cum
Vix itaque alia reperies pro illa sententia prς-tcr Salas qui eam ex prolata docuit de fortasse
P. AZor. lui obiter eam indicauit ore. I. P Arontai se ι tonit moratho. .e. r.e'. Vega in Tradent. Vega.
tib 3 c. 2s . ubi videtur supponere, hominem se pCccare mortaliter cum ignorantia Dei ; sed P. Salas in ea sententia non videtur fuisse satis
8 n. 2. dixit apti te, iii omni peccato mortali dari conῖcmptu Dei, qui a peccatore parui penditur.
105쪽
88 De mi flerio Incarnationi S.
7 . Contrariam sententiam dMente , illa hypo- at au- thesi data pcccatum illud non fore mortale le- - eurulum gi auitatem illam Theologicam, quam peccatu mortale importat, existimo veriorem de iuxta mentem antiquorum Theologorum, quam etiam amplectuntur cxprcise recentio res, qui de re hac magis distincra egerunt. I licaid Beli. sunt Cardin. Bellar min. lib. .deao .F. Miconlis i. Donon , ubi clim proposuissici argumentum Caluiali probantis, non posse luperiorem creatum obligare 1 ubditos sub peccato mortali quia nemo potcst obligare sub ea poena,quam ipse non potestanfligere, cum ergo homo non possit aliquem ad inicios damnare, non poterit aliquid praecipere sub rcatu mortis aeternae. Respondet his verbis. Ad confisi Mis-
Rom. I S. I .CDr. . et 1Mn Deum o eudaut σε ab eo saeuiu Nursinna xterna morru. Latiae ingamus, Deum non esse in rerum natura , qui leges iussias
violabunt peccabam quiuem in coUpientia . sed nee Deum ostendent arre ad inferos aeminabuntur. Haec Bellarmin .ubi clare sentit peccatum inobedien et .ae contra leges superiorum in tantum eise dignum poena aeterna,& mortale, in quatum Oiscnditur Deus, qua offensa seclusa licet maneret graue contra rationem , non cuct mortale. P. Suarit, Silare Elib. i.de friaria cis num S. ubi inde probat, praeceptum diligendi Deum super omnia esse naturale, quias ita pura inquit
esset praceptum arteetiams Deι super Omma , Mutium esset peccatum mortale, pr sertim contra proximum,
p ta nec contineret ossium Dra, nec a Deo auerteret: adeo enim transi Gomes aliorum praceptorum Iisu Peccata mort tua .quia Dra amorem exesudunt. Quo
loco hic auctor supponit non posse surtum elle peccatum mortale .li non habeat malitiam eontra praeceptum diligendi Deum super omnia , qtiae dod rina, licet non mihi omnino probetur, quia posset illud furtum esse peccatum mortale, si haneret malitia inobedientiae,vel conrcptuS, aut it reuerentiae grauis contra Deu licci m3 enset praeeeptum diligendi Deum; ostendit tamen a sortiori in sentetia huius auctoris ad malitiam omnis peccati mortalis requiri aduertetitiam aliquam ad Deum,cui aduersatur peccatum. Ad idem facit quod tradit ide Suarez lib. 7uerrat a
habitualis peccati desumi per ordine ad D cum, cui homo in ruria intulit: ubi licet de peccato habituali loquatur, approbat tamen doctrinam S. Thomae dicentis, pcccatu actuale si posset, ellesine aversione a Deo,quamuis esset malum, &inordinatum, non tamen futurum peccatum mortale, ut infra videbimus. Idem Suarca agit de hoc puncto lib. Ε de le tb. cap. 6.n n. a s.Vbi id remittit ad materiam de peccatis: in qua tandem dilu . 1. so f. r. iv sin. docet hanc eandem sentctiam,quam cgo,antequam ille tomus pronii et in luccm, docueram. Eandem sententiam late de ex prosesso tra-Lessus de perfections b. Limnas. tib. i 3.O8.26. Lessus. v bi 8 t. dicit hane esse docti inam noni , Ium S. Tliomae, scd etiam communem Docho rum nostii temporis, ut ex hoc capite tribuunt peccato mortali quandam infinitatem. VndCn. Duplix ma. e. . infert in omni peccato mortali distingui tu a m .e- posse duplicem malitiam, alteram quatenus esta hiis contra naturam rationalem,& cx hoe capite non Ise peccatum mortale, sed actum prauum in genere ; alteram in ordine ad Deum, quatenus cst quidam contemptus,& vili pensio
Dei; sicut esset contemptus supremi Principis, si ipso inspectante subditus eiu ς legem scienter
violaret,& cx hoc capite aduenire ratione peccati mortalis omnibus mortalibus commula mi mo nuro . infert. Si nullus esset Deus, nullum fore ex sent. μι peccatum vere mortale , sed omnia sore venia-
dine ad Deum. Obiicit autem statim sibi ; cr- -tim O .go infideles qui non norunt Deum , non pcc- Α - Φ.cant morti re. Respondci negando consequentiam , quia licet Deum distinctu non cognoscatit, cognoscunt ranacti consusu quatenus
norunt, cute aliquod Numen cui peccata displiceam. od si forti aliquis sit adeo barbarus, qui nihil cle Numine thiat: hune etiam dicit pos-le peccare mortiscre, quia potest ita ferri in malum, ut ex vi illius assecius serretur,et lain si sciret prohiberi ab alilio Numine , atquc adeo virtualem quendam contemptam Dei habet. I quibus verbis non contradicit sibi hie auctor, ut aliqui dixerunt. non enim dicit, omnia peccata illius barbari fore mortalia, sed solum possc diuin peccare in ortaliter, si cum tali a flectu peccet. Caeterum si b.irbatus ilic excluderet il-ι uni afieictum, de die cret, si hoc furtum displicerct alicui Deo, ego non surarcr;nunc tamensuror, quia non diiplicet D co , licet sit contia
naturam rationalem,ni illo modo peccarct mor
taliter in sententia Lest ij, qui stati in nummo Ie concludit nullum sore peccatum mortiferum , si non fuisset a Deo prohibitum : ante prohibitioncm citim diuinam consideratur inquit in illis quς .ia malitia obiectiva,& matorialis,quatenus isti actus siuit disibili naturae rationali , ita ut non possint rodic appeti ab homine rationis copotc,consideratur etiam in illis aliqua malitia formalis,no tame mortifera donec accedat conreptus legis Se ainstoritatis diuinae. Eodem modo loquit P.Coninch in mate- Τε- ia dccharitate di*. Mub. s.n. 9.ubi dicit om C Di ne peccatum mortale hinc accipere quod sit in finitae malitiae,&quod mereatur poenam infinitam,quia nimiru cst contra charitarem, & obedientiam debitam Deo. Si inquit
v. c. nudo medo a Dre prohiberetur , est e displiceret, quantumuis pergeret,non minus qnam modo repurnia re tuintiat, tame xx o modo merereturpoenaaternaq. ct consequenter non contraheret omne malitiam quam modo contrahit. quam doctrina die ita se aliis locis saepe tradita. Hacetia sequitur zx
Eandem sententiam sequi videtur M. Zumet 77.
eum dixisset, peccatum eo ipso, quod cst contra rationem naturatum, cssc etiam contra legem Dei, obiicit sibi nostrum casum , si aliquiis inuinci
106쪽
inini cibilitet ignorarer furtii prohiberi a Deo. scirci, esse contra rationem naturalem,& a fert solutionem aliquorum, qui dicebant, nullam addi malitiam in peccato , ex eo quod iit contra legem Dei, atque ideo no oportere quod cosnoscatur illa circumstati a.quam solutionem ipse reiicit ,-ad argumcntum respondet, negando, poste contingcre eum casum , quod aliquis cognoscat si isticienter sartum ellc contra Iationcm naturalem , & non cognoscat esse contra lcgem alicuius superioris 1, lictit enim nosciat istum superiorem cite hunc, vel illum, scit tamen, cilc aliquem, cui suboidinarur ratio iraturalis, quae non habct vim obligandi, nisi ut vicaria legistatoris supcrioris. Vnde concludit, iiii oti est ei Dcus,licet homo suraretur contra ratione, illud furtum non fore proprie pcccatum. Quam doctrina sere ei uni vcrbis tradit citam M. Curiel iridio dub. g. χ dicens,no polle aliter responderi, nisi negando, contingere tale ignorantiam inuincibile, de totalem Dei saltem perlongum iEpus. Qui auctores, licci non placeant mihi, quatenus dicunt, illud non foro pcccatum in eo casu, ncc inalii morale, placet tamen qua-tcnus dicunt, non sore peccatum , quale nunc est,& per conseqlictis no scire peccatu m*talc. Ex antiqui ovibus vero The-agis S. Thomas expressis verbis hanc sententiam docuit 1. 2.io..t 3. ubi dicit in peccato distingui comi ersionem ad bonum commutabile, & auersionem a Dco. si conuersia ad bonum
clare in sensu illo conditionali nostrae quaestionis, scilicet, si furtum fieret ad homine imite i-biliter putante, illud esse contra rectam rationem, non ramen cite contra Deum, antii cesserpeccatum mortale Sc rcspondet ncgatiue, eo quod malitia moralis prot niat ex aversione clua homo volunt alie auertitur I Deo. Quam doctrinam habet etiam L a. I.
s .a. Σo in quibus locis manifeste supponit, malitiam propriam peccati mortalis consistere in
voluntaria aversione a Deo; 5 2 . I. a 4.art. t a.
ubi inde reddit ratione, cur per quodlibet peccatum mortale amittatur habitus charitatis, quia scilicet quodlibet peccatum mortale contrariatur charitati ex parte obiccti, quatcnus pcrquodlibet .peccatum mortale homo praefert aliud obiectum diuinae amicitiae , quae requirit, vi Dei voluntatem sequamur. Quae certὰ ratio S.Thomae non probarct uniuersaliter, omnibus peccatis mortalibus perdi charitatem, si possentcisse aliqua peccata mortalia cum ignorantia
inculpabili ot senis diuinae, ut infra videbimus.
ergo de mente S.Thomae in hoc puncto non possumus dubitare. Dicunt S.Thomam nomine aversionis Deo intelligere aversionem formalem vel auersionec tiam virtualent quale haberet etiam lartu sachueu ignorantia inuincibili ostensiae Dei. nae ipso quod qui; vult violare lege naturae .vali virtualiter violarc lege Dei cuius vicaria est lex naturq. Sed hae e interprctatio manifeste covincit ut sal si ex verbis s.Thomae,quibus dicit furtum, vel homicidium sine aversione a Deo adhuc forc
ta S. Thomam actio furti . vel homicidii esset mala moraliter sine illa aversione a Deo, qualis esset illa malitia 3 rauisne, an levis r Si leuis, ergo oppositio praecise cum ratione non facit peccatu grave. Si vero esset grauis ergo potest intelligi aliqua malitia grauis in actione peroppositioite cum ratione antequam intelligatur peccatum mortale.
Deinde reiicitur ex illa quaestione 2 . a. I . ubi ut vidimus S.Thomas assignat repugnantia charitatis cum omni peccato mortali ex parte obiceli,qitae repugnantia iuxta illam interpretatione nulla eslet; nam quod regula rationis sit vicaria Dei, non facit quod peccas contra illa nopossit habere actum dilectionis Dei, si ignorat, illud displicere Deo, vel saltem illa rchugnantia non oriatur ex parte obiceti, ut ipsi aὸuersari, fatentur; ergo S. Thomas non agnoscit in pcccaro mortali illam solam auersionem vir tualem a Deo, sed formalem, ratione cuius non possit char iras exercere suos actus concurrente assectu aliquo ad pecc. atum mortale. S. Thomae adiungore pollinius Vinccntium Beluacensem viae. Bel. ivlpeculo moraeι lib. I. iusi. 1 f. pauia ame s. n. C lib. 3. d. is tarcii med. qui eisdsm verbi ς habet eandem doctrinam. Pro eadu in sententia postumii v asser re quamplures Theologos ex antiquioribus. qui passi in docent, omne peccatum mortale habere infinitatem, vel simpliciter,uel secundum quid, quatenus est contemptus, & offensa grauis Dei, seu quatenus relicto vi imo fine, quid est Deus, anteponit Deo aliquam creaturam, Se ideo mereri poena in aeternam . & infinitam secundum durationem I ergo supponunt Onanc peccatum mortale habere illam malitiam offensae diuinae cognitae ; alioquin male arguerent ex hac malitia offeniae diuinae, S auersionis a Deo vltimo fine ins nitatem quandam in omni pcccato mortali. Dc hoc autem arguendi modo vi-dcri possunt ultra alios Bonaiiciatura in z. . Bonavent. art. 2. q. I. Ubi ait , omnc peccatum mortale importare auersionem a Deo , de contemptum Iaci, quem homo postponit creaturae , vcl cuius mandartim violatri A in s.d. 2 .a. I 7. . dicit,
non potui sic puram creaturam satisfacere Deo pro peccato mortali , quia tam grauis est in iuria Dei propter execllentissimam Dei dignitatem,ut non posuit ab ulla pura creatura compensari. Alex. Aluiis ridicos, Alensis. Omne peccatum mortale esse libidinem in creatura supra Deum. Alberi Magnus i. p. trari. Uberti I 8 quoi. 1 I s .art. . 1 ane, dicens, peccatum esse
delectationem in bono commutabili supra Deum , de ideo distare infinitd a veniali. Ri' Richaida,
ait, nunquam peccari mortaliter, nisi quando amor creaturae praeponitur diuino amori qirando cnim ita amatur , ut si homo sciret se propter hoe a diuino amore separandum , recederet ab amore illius creaturae, non pcccat mortaliter, quia non constituit eam principaliorem finem, quam Deum. cum diuino amori eius amorem non praeponat ; de in sellatione Λά4. argumensum dicit, v cniale cxccdi ab omni
mortali mfinitu propter hoc , quod in omni V ue mortali
107쪽
mortali aliquid creatum praeponitur Deo. Αl- Alii sto t. tisi odorens. 2. I9mνδα qua=I. probat ex Augustino , non dari peccatum mortale . nisi creatum aliquid diligatur ex libidine supra Deum. quem modum loquendi reperies passim apud alios Theologos antiquiores, 3c recentiores , qui partim agnoscunt in omni peccato mortali malitiam simpliciter in-nnitam propter infinitatem Dei ostensi, tan- Bellar m. quam propter unicam rationem, ut fatetur Bel
ne ; partim agnoscunt saltem malitiam infinitam secundum quid qum Vt probent, re uir ut ad eandem rationem infinitatis Dei, quem homo contemnit. δ posthabct creaturae,ex cuius amore peccat. I idecriam de hoc Dei cotemptu, qui in omni peccato mortali reperitur , AEgy dium Lusitan . t 6 m. r. debeat alud. lib. 2. 'Myt. Ubi asteri loca Patrum. t. His consonat alia doctrina communis Theologorum , qui ut probent, purum hominem non potuisse latis facere de condigno pro peccato mortali, semper arguunt hanc impoten-r a:n ex co . qu3d peccarum mortale includito finis ni Dei infiniti, cuius praecepti im, & lc-s Thoma, a peccator spernit; ita arguit S. Thomas prae m. It I. art. 2. ad a. de alii Theologi Valent x communiter ; videatur Valentia ibi ψ 'I' Suater di p. . de alij, quos inrat, & se
Glanada qui tiri Grai ad O Di r. a. in materia de peccatis, rati. ars si . s. num. I . qui omnes probant ex
infinitate Deicissens . & contempti ab homine , non posiὸ reddi satisfactionem aequalem' pro peccaro mortali ab homine puro, quia ni-mnum quantitas offensie sumitur ex magnitudine perionae ostensae, de haec fuit infinita ; e o supponiant , omne peccatum mortale ha uisic hane malitiam contemptus , & offeniae diuinae : alimii in illa ratio non esset uniuersalis, nec probaret Ae omnibus peccatis mortalibus,sed sol tim de aliquibus , cum tame Theologi illam rationem communiter afferant adprobandum de omnibus, & singulis, quia omnia offendunt Deum infinitum. 81. Denique ex hac ipsa ratione offensae diuinae Dis., - να- desumunt Theologi communiter nationem adnaa probandam dignitatem poenae aeternae, quia sci-I licet eontemptus Dei infiniti no puniretur consuli i digne minori poena. Ita Suare E. lib. . degratias
c. r. I 4. Num. s L . ex communi Theologorum e5-
senui . quo olim cum S. Thoma hae ratione uti ad prcibandam aeternitatem p enae fatetur si 1,. Sala dicio 3Ἀθ. i Quare mirum est hanc victorem adeo excessisse in notanda hac s)nt raria,& doctrinae in qua ipse alibi satetur, fundaria S. Thoma, & Theologis cominuniter dignitatem poenae aeternae; nam cellantehac ratione Oiscritae diuinae eo ipso in sententia S. Thomae. de aliorum . qui illa solum ratione utiliatur, debet cestare dignitas poenae aeternae,&per consequens ratio peccati mortalis. Dicunt aliqui, Titeologos docentes omne αε reccatu mortale includere aversi mem a Deo, Imra et ea loqui de aversione formali, vel virtuali. nam
qui Deccat contra rationem etiam si ignoret in-um Cibi Iter Deum , auertit tir tamen virtualiter
a Deo . quatenus ponitae uiri turpem, propter quum an utit gratiam , de amicitiam Dei, non
minus quam si formaliter, & explieitε vellet
disse edere a Deo. Caeterum quis non videat, quam sit violenta haec explicatio λ Primo, quia Theologi,ut vidimus , explicant illam auersionem a Deo per hoc, quod est constituere vltimum finem in
creatura : Peccator autem ignorans inuincibilitet offensam Dei, nec formaliter . nec virtualiter constituit ultimum finem in creatura; non enim magis amat furtum unius aurei, quam alius sortasse furtum unius Iulii, & aliunde omnino ignorat per illum amorem nummi aurei excludi Deum a ratione ultimi finis. ergo Theologi intelligunt, per omne peccatum mortale hominem facere contra obligationem reserendi se ad Deum tanquam ad ultimum fi-ncm; quod tamen non potest fieri, ut constat,
nisi Deus, de finis debitus vltimus aliquo modo apprehendatur. Secundo, Theologi dicunt, ut vidimus in Asia peccatum mortale tunc solum dari , quando creatura amatur supra Deum; ad hoe autem non sufficit, quod aliquis amet aliquid, quod re ipsa displicet Deo , si peccans hoc ignoret: non enim amat subditus esum carnium pluia Reseί quam Ecclesania quando ignorans Ecclesiae
prohibitioncm Wrnes comedit; nec illae ro politio potest habere aliquem verum senium. nam amor est clarantialiter voluntas , & per A πινε d. consequcns rcpugnat clientialiter amor unius supra aliud cum ignorantia unius extremi; ergo qui docent , peccatum mortale non contingere nisi creatura ametur supra Deum,
non post int intelligi de illa aversione virtuali, & quoad eficitum, qu .e potest esse fine ulla apprehensione remota Dei. Ratione denique probari potest eonclu- η .so nostra. Primo , quia quodlibet peccatum Pruatisre mortale repugnat omnino ex parte obiecti ε --. eum actu perfecto dilectionis Dei super omnia r illud autem peccatum sarti grauis, quod
fieret cum aduertentia ad rationem , 3c Oppositionem cum natura rationali; cum ignorantia tamen inuincibili offensae diuinae , non repusnaret ex parte obiecti eum dile, ione Dei iuper omnia; pollet enim aliquis simul veIle surari contra rationem : se tamen esse omnino paratus ad non furandum , si sartum displiceret Deo , quem diligit super omnia: ergo illud furtum non haberet, quod requiritur ad iroprium peccatum mortale. Unde etiam intertur aliud absurdum, quod se ilicet posset aliquis simul peceare mortaliter, & diligere persectissime Deum super omnia. Huic nostro argumento variis modis cc ati 8 s. sunt respondere. Primo concesserunt , posse RG ιαμ
aliquanilo coniungi per accidens dilectionem per se stam Dei super omnia cum actuali peccato mortali, licet per se . de seclusa ignorantia non possint coniungi. Sed contra hanc solutionem in primis facit Scriptura, quae passim docet coniunctionem inleparabilem inter dilectionem Dei persectam, de gratiam Dei. Ioan. 4. Si quis diligιt
me . mandat .l mea servabit, Pater me- ῶ- I set eum , ad eum veniemus , ct mansionem aDud eum Doemus, Sc. I. I an. 4. Omnis , qus a/ligit, ex Deo nasus est. Prou. 8. Ego diligentes
108쪽
me ιμ & alia similia, propter quae sancti Pa tres hanc in parabilitatem gratiar,& sanctitatis a dilectione Dei ubique pia dicant. Bernar d.
circa illa verba: . diligimus, quia prior ira nos dilexit. Chrysostom. hom. 7. in 1 .ad Πι- moi Gregorius bom. s. v Gaug. S. Ephrem inli inde die iudicis s. Sc adii , quos affert P. Vas queZι m. 1.1n I. a.d θ. ios sis .quibus addi potest idem Augustinus si I contra Crescomum I .de Ciuit .civit. Ad alii, quos contra Baium a fert Bellarminus lib. 2. de poenitae. I . om. .qui omnes hunc perpetuum & inseparabilem nexum agnoscunt inter dilectionem, & statum gratia . Impugnatur secundo eadem solutio ex censura Pij v. S. Gregorij XIII. contra Michaelem Baium, cuius o. propositio haec erat. Homo existens in peccato mori.tis , sue an reatu aeterire damnationis , potest habere et eram chii Parem , O charitas etiam perfecta potes consisteremm reatu erem 1M iam iiovis. Ubi adiacri es, nomine clumlatu illum auctorcin non intelligere habitualem , sed ad ualem , ut constat ex propositione 3 i. ciusdem Bullae , ubi definit charitatem per ea praedi Cata, quae conueniunt soli dileetioni actuali, de per quae S. Augustinus lib. de Datura cst gratia caρ. vlt. definiuit actualem dilectionem , quia cum dixtisci cap. 42. Charita verissima, flent ma , ter-
sellissima iugi, ita est , scilicet dispositive di subdit
dic e. vlt. explicans quid intellis at nomine charitatis, charitas de corde puro , O conscie uia bona, Grside non ficta, quae tunc maxime est in hac
ba usurpauit idem Baius , ut constat ex dicta propositione 31. illius Bullae. Haec autem verba non possimi intelligi de habitu , sed de actu, qui solum proccdit de corde puro , α fide non ficta , hoc est , ex cognitione fidei, x quo vult aliquis si ibi re moracm pro Deo; qu.e propositio prolaibetur citam ab utroque Pontifice; S quidem ex ipsa argui potest etiam contra praedictam solutionem . nam posset aliquis inuincibiliter ignorare surtum displicere Deo, vel saltem non aduertere, ut aduersarii fatentur saepe de facto contingere quando homo peccat mortalitcr & tamcn pols tune dolere persectE de peccato praeterito, quod studisplicitisse Deo, & per consequens habere persectam contritionem simul cum peccati, mortali surti actualis ergo potest de tracto coniungi persecta contritio cum reatu poenae aeternae, & cum peccato mortali. Tectio impugnatur cadem solutio ex communi Tlleologonim consensu cum S. Thoma
1. 2. quas. Hart. 11. ubi non affert aliam rationem repugnxntiae inter peccatum mortalc,
de habitum charitari , nis oppositionem illam
obiectorum , eo quod per omne peccatu mortale homo praeserat rcccatum amicitiae diuinae. Vnde prouenit, habitum charitatis expelli per omne pcccatum mortale , δρ addit Luisus Turrianus Fusi. 6.degratia dis f. .u. sic neminem vidit se qui conccdat poste clim de potentia absoluta dari actum: dilectionis Dei eum
Et quidem haec doctrina S. Tlaomae non potest intelligi de uno solo genere peccati mortalis, quod fit cum aduertentia ad Deum, & non de xliis, quae fiunt sine illa aduertentia. nam
loquitur uniuersaliter , ut reddat rationcinuniuersalem , Cur habitus charitatis ex nollatur per Omne pcccatum mortale : cssct autem indignum tanto Doctore assurre ad probandam dochritiam uniuersalem rationcm quandam particularem, quae solii in probaret de aliquibus peccatis, praesertim cum in scirtentii contraria multa sint de facto peccata mortalia. quae fiunt cum eiusmodi ignorantia, vel iiraduertentia Dei inuincibili. Dices, hoc argumentum post C ctiam con- 88tra nos retor lucri ; probat enim, illud furtum Euasi . non solui ii non soro peccatum mortale , ludnec etiam veniale , quia posita illa ignorantia possiet esse illud furtum cum achii perfectissimo dilcetionis, quo homo ucllet placcre Deo,& vitare omnes eius ostensas ctiam lcues. cum quo adtu non videtur posse d. ari peccatum veniale actuale. Respondeo , non sic tantam rcpugnantiam inter illum actum perseetilli multi dilectionis , & peccatum veniale . quanta est inter contritionem , vel diluctione in persectam, peccatum mortale', nam ex Scriptura, Pa tribus , & Pontificibus habemus, nullum peccatum mortale posse esse in homine diligente Deli in super omnia; non autem habemus, non
poste dari aliquando aliquod pcccatum non
mortale per inaduertentiam cum actu perfectissimo dilectionis. Ratio autem discrimitiis est, quia sui latius dixi in mio . de poenis . ad
offensam ut sic non requiritur cognitio offen. . sae ; possiam enim ego mea actione turpi aliquem prouocare contra me, licci id ignorum: ad offensam autem mortalcm requiritur ca cognitio, quia infinitas illa peccati mortalis,quam de facto habet, de quam in eo ponderant. dc agnosci in t Patres, & Theologi , desumitur ex infinitate Dci offenii; quare posita illa ignorantia, licet adhuc maneret offensa. imo & onsensa grauis in aliquo sensu, ut videbimus, non
tamen manerct ea grauitas, quae requiritur ad peccatum mortale.
Dices, etiam potest ei se offensa grauis Dei; .isas. dc non contra charitatem , v. g. si aliquis pulctinuincibiliter, Deo esse gratam nostiam in ob dientiam grauem ad aliquem suum finem; tunc posset ex fine placendi Deo committere in Obedientiam grauem,quae esset mortalis. 89 Respondeo , vel ille homo aduerteret, οι eludi mr. Deum posse rationabiliter auerti ab ipso propter illam inobedientiam, vel in n. Si ad uerteret , non possct simul diligere Deum super omnia, quia amor super omnia tendit ad conlimgendum cum re amara; quare nora potest amor honestus tendere ad id , quod rationabiliter De uni separat a me, quia iam esset amor inhonestus . velle me coniungere alicui per illicita. Si vero non aduertit ad auct- sonum Dei , qti.e sequetur, non esset pecca lum mortale, quia non est contemptus, nec OD
sensa Dei formalis. Propter haec igitur rcsponderunt secundis ad
109쪽
Risp. sis illi ut si gumentum , negando , posse con- --s Mettim per accidens actum dilectionis Dei βδες peecito mortali ; quia licet secundum se non repugnarent illi duo actus simul, cum habeant obiecta diluersa; Deus ramen in poenam peccari praesentis negat auxilium em eax ad actum dilectionis cliciendum, quando
homo peccat grauiter contra rationem naturalem
I,Nuε - sollitio impugnatur primo , quia citeontra S. Thomain, & Theologos omnes, qui, ut vidimus, agnoscunt regu gnantiam ex parte obiecti inter actum dilectionis Dei, & omne peccatum mortale ', haec autem non esset iam repugnantia obiectorum, sed extrinseca
Secundo ponamus , hominem inuincibiliter ignorantem , vel non cons ierantem, sur- tum displicere Deo ; & aliunde aduerteruem ad obligationem diligendi Deum super omnia , quae tunc urgerct : hic homo posset su- rari grauiter contra rationem, S tamen pollet obseruarc praeceptum urgens diligendi Deum. nam aduertit ad praeceptum ergo pollet diliger c. nam si non diligit, peccat contra prae cc-rthim etiam diligendi. Dicunt, poliet utique diligere, quia haberet auxilium sussciens , non tamen diligeret, quia non haberet ali xit in m eis cax. Sed contra, ergo loquendo de sola poten- Excisti verum est, hunc hominem peccatem mser taliter polle simili diligere Deum super Omina , de polle coniungere dilectionem Dei cum illo peccato actuali. nam auxilium sussieiciis dat verum, & completum possc, S totum principium proximum requisitum , dc expeditum.
Consequens autem videtur cliam contra doctrinam Gregorij, Sc Pii supra adductam, qui
non solum prohibent pr-ositionem dicentem, coniungi de facto, sed e iam dieentum posse coniungi, seu csse simili peccatum mor- tale, & dilectionem, seu contritionem perscctam, ut condit ex dicta propositione o. illius Ballae supra citata, S ex propositione etiam 3 o. in qua dicebat , ehonitatem perffiam excorde puro, ct conscientia bona. dce. posse ese sinerem lsione peccatorum. ubi non solum prohibetur affertio de coniunctione actuali, Led etiam de potentia coniungendi , quam tamen potentiam simpliciter, & absolute debent concedere auctores huius solutionis. Im=u miών Tertio denique impugnatur eadem solui. νι,. . tio, quia si Deus dat semper auxilium inessicax , ideo est, quia in paria am peccati praesentis negat ex industria auxilium cssicax , ne homo eliciat actum dilectionis ; ergo Dcus intendit quod homo p cccci contra pra C ptum dilectionis, quod tunc urget, ut suppono, nam intendere, quod homo, quando tenetur dii ligere, non diligat, & negare cx industria medium efficax , est omnino intendere quod litimo violet tune praeceptum diligendi : si ergo D cus ex industria ne eat auxilium e ficax , ne homo diligat, videtur quod Deus P nnuata intendat violationem praecepti dilecti nis et o sis Posset idcirco tertio responderi, Deum non forata. Megare auxilium e scax, sed solum negare auxi-
lium supernaturale ad actum supernaturalem dilectionis; quare s homo tunc impleat praeceptum diligendi eliciet quidem actam naturale, de per consequens qui non disponit lassicienter
ad iustificationem, non vero supern.Ituralem,
de quo solum intelligunt Pontifices negantes, poste coniungi dilectionem Dei per ectam
Sed contra hunc respondendi modum urget
in primis adhuc id , quod supr1 dicebamus,
quod scilicet tota haec rcpugnantia inter peccatum mortale, de actum allectionis supernati1-ralem erit solum extrinseca ex decreto Dei, non vero ex parte obiecti, prout S. Thomas,
Je alii Theologi ponebant. Deinde ve haec solutio supponit dilectioncm naturalem , de supernaturale in Dei differre ex parte obiecti, vel non: si illud primum supponit, prout illi recentiores supponebant, non potest stare haec solutio , quia proposito obiecto dilectionis supernaturalis, de praecepto diligendi, non potest elici dilectio naturalis circa illud idem obiectum: aliud vero obiectum non est propositum ; ergo debet dari concursus ad dilectionem supernaturalem. Si vero dicas illos duos actus non differre ex parte obiecti, sed solum ex parte principij, tunc dissicile adhuc est explicare , quomodo propter voluntateni iurandi negetur auxilium su-I crnaturale ad actum dilectionis Dei: nam il- a voluntas mala non videtur praecedere dilectionem Dei, cuni non sit causa illius, nec moueat ad diligendum Deum; ergo non intelligitur prius in homine illud peccatum, quam dilectio;
imo e contra potcst contingere actum dilectionis elle priorem natura,quam voluntatem furandi nam s homo cogitaret, surtum esse quidem contra rationem, & contra consilium etiam Dei, cui magis placeret negatio furti, non tam cit esse contra prohibitionem Dei ; tunc ex amorc erga Deum pollet moueri libeth ad nolendum furari ; ergo pro aliquo priori naturae ante voluntatem iurandi posset intellini amans D cum super omnia , de adhue indisserens ad volendum , vel nolendum furari. Tunc autem immeritis diceretnr, illum actuari dilectionis suisse naturalem. . nam pro illo priori non poterat negari. concursu lsupernaturalis in poenam furti sequentis , cum adhuc pro illo priori Eoluntas esset indifferens ad furtum, vel cius negationem, nec possit pro eo priori magis cognosci suturum surtum , quam eius iac-gatio , cum non sit prioritas in auo , sed a de causalitatis; alioquin iam ille homo esset punitus propter surtum , antequam ipse se determinaret , quod videtur valde absurdum. Denique contra hane solutionem fieri potest secundum argumentum uniuersale proximi3 adducendum. Secunda ergo ratio principalis pro conclu- 9 sone sumi potest ex hoc ipso; quia nimirum, si ictus dilectionis Dri non opponitur cx parte
obiecti cum omni peccato mortali , non apparet , cur Deus neget concursum ad dilectionem supernaturalem, vel cur auserat habitum iniustum ch1ritatis ab homine , quando peccat s ne Oppositione obicctiva cum obiecto charitatis: nana stippono, habituin charitatiq
110쪽
tis distingila ab habitu gratiae , nec iustificare - formaliter, nisi per modum complementi, S integrantis , quatenus est pastio principalis ipsius gratiae: cur ergo non manet ille habitus in peccatore,sicut manet habitus fidei de spei 3 Dicunt, habitum charitatis esse inseparabile
λ gratia, cuius est quasi passio; ndem vero, dc spem non else passiones gratiae , sed potius dispositioncs antecedentes.
o Sed contra, quia hoc in primis est contra S.
ah m. habitualem esse primam radicem , & quasi primam naturam in ordine supernaturali, ad quam consequuntur omnes habitus in ii,sicut poten-riae consequuntur naturam hominis, ubi nomine habituum non minus comprehendit fidem,& spem,quam charitatem, ut collat ex contextu.
na illo art. . dicit, fidem de charitatem habere se respectu gratiae, scut potentiam intellectivam,& volitiua; de in solutione ad i .dicit, has vita .r,siatu, Cimuςre gratia in potentias animae.Dein ν-ην. probatur hoo ipsum ratione . nam cum gratiast prima radix, de quasi natura in ordine inpernaturali. cletians hominem ad ordinem intellectualitatis diuinae, sicut per animam rationalem constituitur in gradu intellectualitatis naturalis; Uportet utique ut per gratiam non solum sit homo radicaliter potens amare Deum, sed in iamst radicaliter potens cognoscere Deum ; sicut
enim in ordine naturae repugnaret aliqua natura, quae ham esset radix potcntiae appetit tuae,& non potentiae cognoscitiuae ; ita in ordinusupernaturali repugnaret dari aliquam primam radicem supernaturalem, quae solum est et radix in ordine ad amandum, non vero in ordine ad cognoscendum in eo ordine , imo ex hoc fieret tam potius fidem essu primam radicem in ordine supernaturali ; nam ad ipsam conseque -rcntur caetcra omnia, tanquam ad primum principium , de ipsa ex se pctcrct habitum charitatisco modo , quo omnis potentia cognoscitiua postulat potentiam appetit tuam eiu ui cm ordinis ; ergo fateri debemus, fidem, S spem non minus cx natura sua esto passiones gratiae pro statu viae , quam charitat cm i licci Deus ex benignitate eas relinquat in peccatore , ut
possit con naturalius se disponere ad iustificationcmpcractus credendi,& speradi,qui necessarii sunt ad iustificationem; licet non maneat habitus infusi aliarum virtutum moralium quia carum actus non requiruntur necessario ad iusti- Artuitu νυ ficationum. Hinc autem lumitur argumentum δε it probandum. eharitatἴ debuille etiam manere, quia eius actus extra Sacramentum requiritur omnino ad iustificationem,& in lege veteri semper requircbatur e debemus crgo dic cro, ideo non manere habitum charitatis, quia quodlibet peccatum mortale opponitur ex parte obiecti cum eis actibus ; quare sicut habitus fidei expellitur per peccatum infidelitatis,& habitus spei per desperationem ; ita habitus charitatis
expellitur per quodlibet peccatu mortale, quia quodlibet habet oppositionem ex parte obiecti eum actibiis charitatis,ut dixit S.Tnomas, cuius rationem si in hoc puncto relinquimuς. difficile erit assignare aliam, cur charitas non debuerit de facto relinqui in peccatore, ut connatulatius se disponeret ad iustificationem.
Confidinatur , &vrgetur haec ratio, qui a s squidquid sit de liabitu charitatis, de actu tamen supernatui ali dilectionis Dei, nulla et itratio , cur Deus non conserar auxilium, vel
concursum supernaturalem homini poecatori ad illum eliciendum , quando actu peccat cuni inaduertentia ad offensam Dei I nam sicut tunc posset simul elicere aliquem actum supernaturalem fidei, spei, misericordiae, t cmperantiae 8cc. quia hi actus non opponuntur ex parte obiecti cum peccato actuali surti, cur non potoritetiam elicere aetum supernaturale ni dilectionis Dei saltem per auxilium actuale , cum nee hie actus opponatur per se ex parte obiecti cum illo peccato furti suppono enim actum dilectionis non esse scicinam iustificantem. Dices, licet non sit sorma , est tamen dispositio insallibilis de lege ordinaria. Sed contra , quia de hac ipsa lege nctitur ratio, potuit enim dilectio illa ellis dii positio vltima , quando non adest obex pcccati actualis, qui maculet actualiter hominem , S ita nullum csset inconueniens,quod homo actu peccans cli- cerct adhuc actum superiacituralem dilectionis,
imo esset valde utile , quod per illum actum scaliquo modo disponeret ad impetrandam post caveniam, sicut se potest tunc disponere peractus
aliarum virtutu . Nulla ergo rcitat ratio, nisi ea,
Quae sumitur ex oppositione obiectiva,qua actus ille dilectionis habet cit omni peccato mortali. Tertio principaliter probatur conclusio; quia si vera esset sententia contraria, qudd de iacto
multa fierent peccata mortalia , etiam a Chri ρνι eo. I, stianis, cum inaduertentia inuincibili ait Deum, son..de solum cuin aduertentix ad regulam rationis, sequcretur, ratione ostensae rin ilis Dei,& inobedientiς diuinae non esse circustantias trasecn- dentales in omni peccato mortali no enim sunt transcendentales, quae in multis n5 reperiuntur; ex quo ulteritis sequitur debere explicari inco-
sessione,&debere interrogari poenitentu de huiusmodi circustantia aduertentiae ad diuina Onfensam . nam peccatu quod illam habet, videtur
esse plusquam spectu cliuersum ab illo, quod ea
carer: con sequens autem est contra omni u fideliu praximi, ergo ideo, quia supponunt,eas circunstantias in omni peccato mortali reperiri. Respondent, eam circiinstantia, licet non sit transcendentalis,no debere explicari in consessione, quia non iacit disserre specie, sicut nec circunstantia maioris durationis,vel intensionis debet explicari propter eandem rationem. Sed contra,quia in primis haec solutio nsi habet locum in lentcntia communi, quae docet, circumstantias notabiliter aggravantes etiam in tra eandem speciem, debere explicari; nam circumstantiae ostensae diuinae cognitae, etiamsi n5 daret nouam speciem,aggravat tamen ex omniusentetia adeo notabiliter,ut vel ipsa sola iussi elati ad dandam infinitam malitiam limplicitcr , vel saltem infinitam secundum quid. & quidem exterminis constar, magis aggravari peccatum ex eo quod homo offendat Deum inniritum quam ex excessu centum aureorum supra decem. Ergo fallem iuxta illam communem sunt entiam debet explicati. interrogari ea circumstantia,
cum saepet contingat,peccari mortaliter sine illa, ut aduersarii supponunt.