장음표시 사용
131쪽
I et co8ignitate ad hoc ut preces alterius Christino exaudire rur, videtur duru: nani vel illud p rq mia tune adaequalet valore illius nautiti,ves lib. Si di eas primu, reddit eade diis euitas, ta enim posset excogitari aliquid superas valorein illius operi facilicet illud ide praemiu triplicatu, vel centuplicatu . nasi limplum adaequabat valorem meriti necesse est,quod triplicatu, vel multiplicatu excedat. Si vero dicas seeundum videtur difficile; nam eii 1 inter' Reges magnum aliquid esset, si ut placeas uni Regi, contemnas preces alterius Regis aeque nobilis, & potentis. ergos militer si perimpossibile plures Dii esset aequalis maiestatis,& infinitatis,magni i aliquid ellet,& ab ipsis quoque Dijs aestimabile,si unus Deus
vi alteri placerct . alterum Deum rem aliquam enixe post ut intem, de desiderante non exaudiret: ergo si niliter magnum praemium,& condignu acciperet Christus propter ipsum alterius Christi preces, metita, δc deside ita contemn renturmam licet eius opera liaberent achivitatem infinitam, ut ita dicam, alterius etiam preces,& merita habebant aeque infinitam aetruitatem, S rcfitentiam , quare non parti esset illam infinitam activitatem supcrare,&ab aduersario aeque infinite robusto reportare victoriam. Adhuc tamen verius videtur, & consequen--is. ι . tius ad Communem Theologorum doctrinam. ν,- υisa aci quod illud praemiu non Riperaret,imo nec ade- ommutum quarct valorem operum Christi ratioquin enim T .in tu, non diceretur habere proprie, dein rigore infinitum valore , si esset excogitabilis alius maior valor,qualis cssct in meliori opcrc. vel in pluribus operibus alterius Christi, quae pollent prς. ualere,& obtinere praerinium contra minora,vel
pauciora opera huius Christi; quare haec opera solum haberent valore infinitu secundum quid: scut peccatum mortale dicitur habere malitiam infinita secundum quid,iron tamen simpliciter; eo quod possit dari aliud peccatu grauius cum maiori malitia fatendu ergo videtur, utrumqt e Christud ignit este illo praemio; viruinq; dignu,
qui exaudiretur, per conseques quemlibet ex parte sua mereri, quod pol illatio alterius non exaudiretur; neque enim inco ueniens est,quod dentur simul duo merita ei digna inter se opposita: na sicut possunt de facto duo iusti postularea Deo obiecta cotraria. Vnus v. g. postulat sanit Arem aegroto, aegrotus vero postulat mortem ut se soluatur ἁ vinculis earnis,& uterque mere ut de congruo exauditi, & per consequens singuli merentur de cogruo quod alter non Exaudiatur: cur non poterunt similiter dati merita condigna
oppositarimo ita videtur dari de facto, quoties elee horibus proponuntur duo aeque digni Epii si opatu, vel beneficio: tile enim singuli sunt digni qui elis mur, dc per coseques quilibet meretur no solum dec5gruo, sed de esidi gno,quod
relinquatur aduersarius.& ipse assium arur. Sic ergo ex illis duobus Christis quilibet ellet dignus
exaudiri,& percoseques quilibet peteret de co- digno vincere preces alterius in illo certamine. 26. Addidi autem, nec illud praemiuiri fore tune adaequatum activitati, & efficaciae meritorum Chrest; qui alieEt in exemplo adducto Rex aliques multum,& magnum censi retur dare Regi ob cuius gratiam, negaret illud idem alii Regi, aeque potenti illud ipsum postulanti: in Deo tamen aliter sere; haberet ; Rex enim ille multii conserret de suo, S multum darer, subiens sei licet periculum offfindendi illum aliu Rcgem, amittendi eius gratia, & bc ne uolentiam sibi ad multa utile & fortassie necessaria sustinendi eiusquςrcus, quae omnia non parum internam ipsius quiete,& tranquillitat c possent perturbare, de aquibus non paru ipsius animi pax &gaudii i pendere possent: Deus auteno sic se habet: siue enim
Chrilli, c5cedat,qirς petit, siue neget: aeque manet infinite Beatus, de felix, gloriolus, dc potcns, nee nostra gratitudine indigcs,nec nostris que resis lςὶς aut pcrturbatus, sed quasi pueriles iocos haec omnia reputans se uno felix , se uno iucundus, se uno Deus est. Extra ipsum ergo est,
quidquid Christo daret cocededo illi, quae petit
et ii contra preces alterius Christi; atque adeo non est magnu aliquid si magnitudine coli de res Dei datis, te Dei accipientis; nunquidquid extra
Deu est, magnu Deo esse non potest C. im urgo donum quod Christo datur, debeat comm 2nsurati, S: regulari iuxta magnitudinem personae Christi, cui datur, ut dicat ut Inagnum Christus autem eandem Maiestatem, audiat ita temque habeat, quam Deus, coisequens est, nultu donum, quod Deus ad extra daret oti si id hoc oporteret spernere prcces alterius Chri ili, fore magnum donum respectu Christi, cui datur, sicut neque esset magnum respectu Dei.
Ex dictis iam infertur solutio alterius obiectionis vulgatis, quia iste valor non cst aliquid iv. d.
increatum , alioquin talet ab aeterno , ergo est aliquid creatum,ergo finitum. Respondetur Aelle, valore istum esse aggre- oliasin gatum ex ipsis operibus,& ex dignitate increata verbi; nihil enim est aliud usor nisi bonitas operis exigentis a Deo praemium eximium,S maiestas operantis, cui nihil finitum est magnu in ratione praemii: hoc an e aggregata infinitum est in ratione vesoris licet includat aliquid creatu Dices, hoc ggregatrum componitur cx aliquo finito, & ex aliquo infinito ; ergo non cst simpliciter infinitum, sed secundum quid. Respondeo mincn5 agimuῆ, an valor sit infi- Praelia . nitus entitatiue,sed solium an sit infinitus in ratione valoris: infinitas autem in ratione valoris, non est infinitas in sua entitate,sed infinitas causalis ; seu polle per modii causae moralis causa te infinitu praemiu: quare sicut opera hominis iusti habent valore infinitu secundum quid ,quatenus exigunt praemiu infinitum in duratione 3 ranae in tua entitate nulla habent infinitate etiam le-cundum quid , ita posset intelligi valor infinitia
simpliciter inratione causae, lua cnus exigit prς-mium infinitu, lic Et usor in sua cnti rate nia habeat infinitate simpliciter quae ad propositu non resert. Cur aure ad infinitate valori, per modum
causae suffciat dignitas infinita perlonae , lictit bonitas operis sit finita; dictum cst supra, quia
stilicet dignitas ope tantis est adae ciuata mensura in ratione mensurae ultimae ad incri surandum praemium magnum in ratione magni .
quia respectu Dei praemiandi nullum praemium potest apparere magnum , si fini uni sit.
Hae linit praecipuae diis cubates contra conclusionem, nune alias leuiores distbluamus.
Quarta sit, quia si valor sun itur 'rxcitui ex . 8. infinita dignitate Christi; ergo eum haec sit
unus erit valor omnium operum ergo non sui t 3 - νι, .
plura merita, sed unum in ratione meriti. Rolpon loci
132쪽
Respondeo sicile negando conlequentiam, quia meritum supposait pro ipso opere exigente praemium proportionatu in cum clignitate persona: & licet dignitas pcrsonae cum qua proportionatur praemium sit eadem, opera exigentia praemium proportionat utra iunt plura, & ideo simiplura merita.
ruinto obiicitur, si humanitas Christi per impossibile reccaret, non posset fatisfacere condigne pro suo peccato , quantumuis unita verbo; ergo disnitas verbi non suis eit ad dignificandam inlinite Christi satisfactionem.
Respondeo negando antecedens. nam data
illa hypothesi impossibili, ille homo adhuc cisti filius Dei S adorabilis per suprema tatria quare sicut filius Regis, etias Rege offendat,adhuc est filius Regis, & ex hoc capite venerabilis, & dignificans sua satisfactione, plusquam stelliat ple- seius homo, ita de Christo tunc dicendu ellet. Sexto obiicitur, s Christi opera habent infinitum valorent , crgo per singula meruit nostram salutem; ergo non fuit necessie expectare passionem ad redemptioncm hominum. Respondeo, omnia opera licet alioquin sint inaequalia in bonitate morali, esse tamen aequa lia in valore, itaque plura opera, licet sint plura
merita, Z extensiue augeant meritum, non tamefaciunt maiorem valorem intensive . Caeterum
non singula merentur de facto in actu secundo quantum possunt, quia non offeruntur seorsim, sed simul eu aliis deo fuit necessiaria mors Christi,quia ipse eam potissimum obtulit pro redem-I tione hominum,& noluit obtinere nostra lautem , nisi morte intercedente. Ex quo etiam costat, cur de facto non meruerit Christus praemium aliud ; quia scilicet noluit acceptari sua merita,nis pro 1 alute finita hominum suturorum, de ideo etiam indiget homo iustus satisfactione propria pro poena tepor ali,quia Christus noluit acceptari suam satisfactione pro illa poena , nisi in aliquibus casibus ; sed applicuit sua merita ad merendum quod satis sectiones nostrae acceptarentur a Deo pro nobis, vel pro aliis per coiamtunicationem Tragiorum. Septima obiectio est , quia opera unius iusti
habentis gratia intensam vi octo, non sunt maioris valoris caeteris paribus, quam opera alterius habentis gratiam ut quatuor ergo non est
verum principium illud, in quo supradicta doctrina tundatur, quod ex maiori dignitate personae augeatur valor operis.
Haee disticultas, quia grauissima est,cxami nanda erit ex professo sectione sequenti. Nunc ex dictis in hac sectione colligendum est, Christit in satisfecisse non solum aequaliter & condigne, sed stinerabundanter pro peccatis hominum, si attem amus ad quantitatem pretii oblati; dedit enim plus quam homo debcbat; caeteri im si attendamus ad 'modum solutionis, adhue Christi sati factio non fuit ita aequalis, ut non inst guerit aliqua liberali acceptatione Dei,
qui potuit eam quantacunque esset, non acceptare, nec placari erga homines. nam lica homines nihil deberent Deo ex iustitia propter I cccat una; habebat tamen Deus titulum mora-em ex ossensa ad rationabilem auersionem ab homine, quandiu ipse peccator eum condigne non placaret; sicut in hii manis potest qui osten--s est retinere sua querela aduersus offeri rem,
licet alii plures cum placare velint; quia sicut iudex habet ius ex iustitia punitiua ad puniendum reum personaliter quatumuis alij se osterant pro eo puntedi ita auerso Dei a peccatore potest rationabiliter durare, quasi quaeda in poena peccari actualis,licc e alij pro eo velint satisfacere; climergo peccator nunquam posset condigne Deum placare ; possct utique Deus perpctuo retinerequc cla,& auersionem aduersus peccatore. Placauit ergo Christus Deum sum cientissim8, si attendamus ad quantitate satisfactionis mon enim deposuit Deus gratis auersone,& indignatione, quam habebat aduersus homines, sed proptet superabundante satisfactione; quia tamcliaec non crat a Persona peccatoris; no poterat se ibi, o fie- iam extinguere nisi accedc te libera Dei volutate ac ccpiadi fatisfactione aliena pro debito nostro.
SECTIO II. Vtrumsicus dignitas Christi auget maiorem ; ita
maior gratia habitualis augeat valorem msborum oporum. V Alor operum Christi videIur pendere ex illo principio generali, quod maior dignitas
operantis auget valorem suorum operum, hoc autem videtur labefactari, si inaequalis gratia ha- νιν .m pati ibi tualis non digni sectinaequaliter cadcm opera; ideo breuiter discutiendum erit, an sint pares in
hoc gratia hasitualis,& graria unionis. istas
Communiter negatur paritas; quia videtur in- NuMuν eo credibile, opus remi ilium hominis sanctioris esse mun/ι r. maioris valoris, quam opus intensum,& excelles
hominis minus cancti: Deus enim retribuit unicuique secundum opera sua.Ideo aliqui dicunt, gratiam in tantum dignificate opera, inquantum intait in ea; quare personalitas verbi digniscat infinite,quia secundum se tota est principi u operationis r at vero gratia intensa hominis iusti non dignificat actum remisium , plusquam grλtia rCivicia, quia non influit secunmim totam intensio nem,quam habet in actu remissum, ted secundugradus si liuos qui susticium ad actum remissum Sed contra primo , nec personalitas Uerbi insuit physice in actiones Christi, ut dixi in Asela- R. st ad M,
dicemus in si adst. it. nec gratia trahi in crastra comis
tualis in actus supernaturales, sed solum moraliter dignificando operationes; & licet inqueret physice, esset per accidens ille influxus ad digni intem operis mam dignitas regia non influit physice in operationes Regis nec nobilitas, vel diuitiae;& tamen opera Regis vel viri nobilis habet
dignitatem, S valorem ex illis capitibus. Secundo praeterea, ponamus homine habente habitu gratiae remitidum,& tame ex aliqua motione Dei vehementi elicere actum intensum charitatis adiuuante Deo per auxilium actuale,& supplente quod deficit habitui ad actum intcnsuim tuc ille ac tus non dignificatur ab habitu glatiae intentb influente; ergo salte ille actus non habebit tantum valorem,quitum alius similis intensionis, quem eliceret iustus per habitum in-rensum gratiae , de charitalis, quem habet; quia hie actus dignificaretur a gratia in icta influente; ergo iam datur casus, quod idem actus habeat inaequalem valorem ex inaequalitate gratiae habitualiς eorum,qui operantur. .
Alii ergo respondent, sanctitatem Christi esse substantialem, & alterius seneris superioris; ideo
133쪽
it 6 De mysterio Incarnationis.
euuat ςenus vadoris, ii pe ad infinitum, at vero sanctitas nostra est accidetalis, quae quam uuis augeatur, no eleuat opera ad aliud genus,l ed semper intra idc genus, nepe ad meritum iuxta mensvia ipsius operis; intonso enim formς, licet augeat cficctu forinale n5 tame dat altu diuersum, sed eundem magis, ac magis. Cum ergo effectus formalis gratiae habitualis sit dignificare opera iuxta mensi ira ipsoru licet augeatur gratia, non digniticabit opera si pra eoru mensura,s eddignificabit magis,ac magiς opera secundum eorum mensuram. At vero effectus quali formalis sanctitatis Christi est alius diuersuς, scilicet dignificare opera supra coru mentura, videlicet ad praemiu intinita; ideo ex sanctitare Verbi crescit praemiu, non vero ex augmeto gratiae habitualis. Potest autem exemptu inerri ex alio effectu formali sanctitatis . nam omnis sanctitas, quo maior est, eo in igis rcpugnat cum peccato sanctitas veth Christi, quia infituta est, repugnat in alio genere,scilicet etiam cum potentia peccandi: at vero maior gratia habitualis habet maiorem repugnantiam intensiue , sed semper intra idem genus repugnantiae.
Haec etia solutio reiici potest primo, quia san-I νωι ιον ei iras Verbi non dignificat opera sine respectu primo. habito ad valore landamentalem ipsoru opelum; ' alioquin eodem modo diceres, actus necessarios Christi esse infinitia meritorios, quia sanctitas Verbi digniscat luimanitate infinitd,ut eius opcra quaecunq; sint habeant quodlibet praemium, quod esset absurd Mergo sanctitas Vcroi dignificat opera, quae de se habent valorem fundamentalem, seu quae de se exi unt praemium maius, vel minus iuxta dignitatem operantis;& quia haec in Christo est infinit praemium debet est e infinitu; ergo quia hςc dignitas, S excelletia hominis sanctioris est maior, praemiuitide debet esse maius. Secundo,& a priori impugnatur. luia sanctitas somno. Verbi ideo eleuat opera Christi ad maius praemium, quia reddit personam excellentior m. &digniorem; sed maior gratia reddit etiam perso
nam exellentiorem, de digniorem. ergo eiu& op rara eleuantur etiam ad maius praemium. Nec
obstat, sanctitatem Christi esse substantialem.
nostram vero est e accidentalem , accidentalem, quia etiam , dignitis regia est accidentalis, item sapientia, nobilitas & aliae dotes humanae sunt accidentales & tamen in morali aestimatione rediadunt personam excelletior cin, dκ eius opera digniora caeteris paribus maiori praemio; ergo similiter excessus ingratia habituali dignificat personam,s: opera ad maius praemitim. 36. Ex quo etiam reiicitur solutio aliorum, qui p.rtitissimul insinuant, gratiam habitualem solum dignificare. alior- υν- rc mouendo indignitatem peccati,de impcdimentum,quδd haberent opera ad merendum;& quia hoc impedimentum aequaliter tollitur per gratiam remissam,vel intensam redeo aequaliter utraque conducit ad meritum. Ceterum haec solutio stipponit doctrinam falsam,& improbabilem, nam homo in pura iratura non haberet indignitatem peccati,& tamcn eius opera, ctiamsi essent actus eiusdem rationis cum nostris,non haberent eundem valorem cum nostris eae desectu gratiae adoptioni ,quam non haberet, ergo gratia non soli im conducit ad meritum remouendo peccatum sed dignificando postiue subiectum quod constituit in statu excellenti , ad quod taciunt propositiones Baii prohibitae in Bulla Pij V. min. I 3. 16. I 8. in quibus ille auctor videbatur non requirere gratiam ha- biiualem ad valorem nostrorum Operum I ergo maior gratia quae constituit in excellentiori stitu maῖis dignificat Probabilius ergo est, idem opus bonum habe- 37. re inaequalem valorem ex inaequali gratia habi- Probasiliis tuali, quod docet Suare E in A.
munem sententiam ,& pro ea affert Almainum, rdubam, Victoriam,Mancium Penna, de alios: candem sequitur P. Granado in 1. 2 mma Ciadegrinata traii. I l .dis . a. seel. .Vbi asteri alios,quibus Gabiiel. adde Gabrielem in ara. 2. nesus. . dc Salmeronem rom. . in Evang. 3 mr ou tract. 3. fag. 1 7. ubi hoc ipsum colligit ex para- s
d. 29.q. r . . bi ait, quanto maiori gratia actus informaturi tanto magis esse meritorium Deniq; Ra is opinia eandem amplectuntur multi ex recentioribus. r m qui eam probare solent. Primoqilia valor lacri
solum sumitur a bonitate operis sed citain exratia habituali subiecti ; ergo serit crcscent
onitate operis crescit valor,ita etiam crescentegratia quod est alterum caput valoris dubet
Caeterim haec consequentia, licet materialiter teneat, no tamen sor maliter: nam ad libertatem operis requiritur cognitio obiecti,& tamen non bene arguitur ergo quo fuerit cognitio intestor, eo erit liberior voluntas 3 imo potius potest cognitio esse adeo vehemens, ut magna ex parte minuat,vel omnino tollat libertatem, sic etiam licet fratia exigatur ad meritum, non necesse est, crescere meritum ex maiori gratia ; nis in hae materia sit specialis ratio. Secundo probare solent,quia quo aliquis san- . Octior est , & Deo charior, efficaciores sunt eius prece ad impetrandum ergo etia ad merendum. Aarias Neque haec ratio essicax est. nam, ut dixi sectione praee edenti, ad impetrandum multum c6-
ducit effectus erga eu,qui petit,plus enim placere volo et,quem plus diligo caeteris paribus; ad merendum vero non debet attendi astectus praemia tis, sed sola dignitas merentis, quare etiamsi per possibile homo iustus non diligeretur a Deci,
adhue eius opera codigne merentur vitam aeternam, quod excinplo ex humanis ibi comprobaui. Ratio ergo 1 priori pro conclusione sumitur 3 9. ex supradictis,qiua gratia in tantum eonducit ad Pro Mesinvatorem operis, in quatum facit quod opus illud sit opus personae excellentis , dc eximiae , ex hoc enim fit, praemium operis debere esse praemium exeellens ut sit praemium aestimabile in ordine ad
illam persona; maior autem gratia constituit etiapersonam excellentiorem de venerabiliorem; erisgo ex eadem ratione illud opus cxigit praemium excelletius, quia quando militat eadem ratio, verissimum est axioma commui .e,s ut se hants-pliciter ad si Miseria n figu ad metu. An vero ex coniunctione quam homines iusti habent cum Christo, crestat etiam valor moralis nostrorum meritorum. Dicemus in materia demerito. Interim videri potest Suareata
134쪽
Ex quo lain eonstat ad fundamentum con
trariae lentetiae non enim negam , Deum red-
lere unicuique secudum opera sua amo si Deus non praemiaret inaequaliter idem opus in iustis inaequalibus, non redderet 1ecudum opera sua: Praemium enim debet proportionati cum opere non nude sumpto, sed cum opere, secundum quod hie,& nune exigit ex dignitate personae aqua elicitutudeo homines factiores remunerat Deus secundum opera sua praemio ex e elleriori. Neque etiam ex hoc fit, homine minus sane hum non posse promereri aequaliter eum ma sis sancto; potest utique cliciendo actus intensiores,&persectiores quibus compense urex cellu quem alter habet in maiori gratia.
Obiicies primis , sequi ex hae sententia incredibile augmentum gratiar per singula bona
, . opera P namus enitra hominem habentem mille Aradus gratiae ἔ operetur actum rcmmum t m
perantiae; eo ipso habebit duplo maiorem gla-tia,quam antea etsi habeat altu simile a stu, ha hebit quagruplo maiorem.&sic deinceps: quod si eliciit actu religionis,vel charitatis,no solum duplicabitur, sed triplicabitur, vel ciuadruplicavitur tota gratia, quam habet,quod videtur in--edibile .Sequela vero probatur ex dictis,quia
si homo habens unum gradum gratiae, eliceret illum a m temperantiae,mereretur alium gradum gratiae, ergo si habet duos ,augebitur valor operis ergo merebitur plus quam ii haberet solum unum ergo meretur duo ergo si habet tres, merebitur tres ἔ ergo s habet mille .incretur mille, quia nullus est gradus gratiae, A quo non augeatur valor operis ad maius praemium; ergo nullus erit actus adeo tem illas in hominei ulto, quo non duplicet ut gratia praecedens. si vero actus sit intensus vel melior, conseques.est; 4uxta eam proportionem augere in quadruplutotam gratiam praecedentem, cum liabeat quadruplo maiorem persectionem, quam actus re- . missus inperantiae,qui merebatur publicatio
Haee disti euitas sicut aliae calculatoriae mole - . sta est; eam tamen instate possumus indepuden-αμώ-i: ter ab hac quaestione . nam licci non crescat vaeceurru r. lor ex maiori gratia, crescit tame ex maiori bonitate,& honestate operationis : ex hoc ergo
probo, respondere huic actui non solum duplo maiorem gratiam, sed infinitum augmentum gratiae; non enim poteris assignare actu bonum adeo insericirem , ut non sit possibilis alius inferioris bonitatis saltem per ordinem ad obie- minus dissicile ; v. g. obedire creaturae persectiori propter Deu saei lius est,quam obc-8ire creaturae minus perfecte, & obedire alteri persectiori erit etiam facilius; ergo cum crea turae sint possibiles pei sectiores in infinitum, potest ex hoe capite decrescere bonitaς obc-dienti et in infinitum synchategorematice, ergo . voluntas obediendi homini propter Deum meretur infinitum augmentum gratiae,quia nullum assignabis actum obedientiae qui sollim merea tur Primu gradu gratiae . nam infra illii actu lunt postibiles alii plures actus obedientiae meritorijur seriores; ergo excedit omnes illos in quanti a te praemii in hii ita alioquin si solum excedit in praemio finito; ergo per diminutione illius prae-m ij poteris douenire ad ultimam achum , instaquem non sit alius minus bonus;de licet non ad
mittas infinitos actus sincla a tegorematice postibiles infra istum; debes tamen fateri quamplurimos,& sere infinitos postibiles, quos omnus excedit in bonitate hic actus,dc per consequens in Draemio , ex quo etiam fit incredibile praeimum huius actus, cum cxcedat praemia tot actuuiri possibilium infra illu in .Ergo independenter ab opinione nostra de augmcnto meriti ex maiori gratia debemus soluete praedicta calculatione. Et quidem aliquis existimabit, facile poste 41. ditatui in sententia communi componente in- Corraria stensionem gratiae,de aliorum habituum ex gradibus diuisdilibus in infinitu synchategorematice,ita ut non detur aIiqua intensionis pars minima , quae rursum non contineat in potuita infinitas diuisiones; hoc enim posito sacile respύ-
detur,aelum temperantiae, v.g.non mereri duplicationem gratiae prae existentis, sed aliquod augmentum illius,maius quidem quam si minor gratia praecessisset in subiecto; non tam n duplo maiussum se gratia praecedens; nec tunc Venire posuimus per calculationem ad aliquem actum, qui mereatur primum gradum in diuisibilem gratiae. nam ille primus gradus est rursus diuisibilis in alias plures partes,& ille in alias, Sita nec actus temperantiae iactus ab habente unum gradum gratiae, addit alium gradum, sed aliquam particulam secundi gradus ; nec fictus
ab habente gratiam ut centum, addit alios centum gradus, icd unu,vel duos,prout Deus noui P. iuxta valorem operis Se gratiae. Caetetum haec solutio non placet, quia ad- 43. hue ea sententia supposita, non soluit dissiculta- AML νι tem praesentem: amitto enim; totam illam di- pti e
uisibilitatem contentam in centum gradibus gratiae;adhuc gratia illa secundum se totam dignificat actum temperantiae, nequc est ulla pars', vel indivisibile ingratia; aqiu, non 3 catur formaliter valor illius operis, ergo tot partes & indivisibilia debent respondere in gratia adueniente pro praemio,quot crant in gratia anset eccilenti quantacunque illa sit. Dices, in uno gradu gratiae esse tot partes, quot sunt in ccntum quia sunt infinita. Contra,quia euidens est,in duobus gradibus Excluditur. esse partes, quae sunt in uno;& alias plures it messe indivisibilia, quae sunt in uno,& alia totidu; ergo in uno gradu gratiae aduenientis non sunt tot indivisibilia, vel continuationes, quot Crant
in centum praecedentibus; ergo non omnes, queerant in centum, concurrunt ad augendum valorem operis . nam si singulae augent; ergo singulis respondet aliquod cistinctum in praetulo. Aliter ergo rei odori potest indepedenter ab
ea quςstione philosophica,negado, debere duplicari gradus gratiae praecedetis pro quolibet actu fbono. nam licet omnes gradus gratiae prccedentis digniticent opus, non necesse est dignificare aci promerendum totidem gradus, sed ad pauciorcs. pcifectiores tamen, quam Praece
lentes. Dod potest dupliciter declarari. Primo supponendo opinionem philosophicam, quamis librari generat . ut probabiliste in elegi, scille et intentione fieri per fradus heterogeneos . eiusdem qualitatis, qui saltem indiuidualiter sint per se Aiores. Quo suppositi , negamus, homminem habetem datos gradus gratiae mereri pcrquemlibet actum bonum alios duos. nam licet mereatur pluritiam si haberet unum gi adii gra-
135쪽
it 8 De m styerio Incarnationi S.
tiae , in quo casu meretur i. cudum aradum; non taui en necessie est quod mereatur amis,led tertium , qui est perfectior quam secundus, & per
consequens merendo tertiu plus meretur quam si me retetur se cadum,& ad hoe dei eruit ei dignitas cx maiori gratia, ut scilicet possit mereri cum aequali actu alium gradum perfectiorem ex quo eu i in fit, cundem luaminem habentem mille gradus gratiae non mereri cum eodem opere alios mille, sed aliquem , vel aliquos persectiores quam praecedentes cum hoc enim saluator, quod mercatur plusquam si habor et minorem gratiam. Caeterum, licet haec doctrina videatur fusi. eiens ad lbluendum primam obiectionem sumptam ex eo quod nolor gratia dignificet ad ma ius praemium , non tamen videtur sum cere ad
secundam disse ultatem propositam sumptam ex eo quod hie actus excedit in bonitate alios infinitos possit biles, quos eti ina debet excedere in praemio ; nam inquiro; siqitidem hic actu; in
homine habente gratiam viduo,V. g. solum meis Ictur tertium gradum; ergo alius actus minus
bonus in eodem homine haben e duos gradus nihil merebitur ε, loquor enim de gradibus ommino indivisibilibu ς, & minimis : manet ergo Dσι,I M. diis cultas quomodo hic actus non mereatur inis finitam gratiam si quidem superat in praemio infinitos actus possibiles inferiores. .s Ideo secundo explicari potest hoc maius me Euaauαν. dicendo, illum hominem mereri hie,&nunc tertium gradum gratiae,sed perfectiorem in sua entitate indiuidi tali, quam sit alius etiam tertius gradus possibilis, quem mereretur peractum minus bonum ; de quam alii plures tertii gradus possit biles, quos poster mereri per aliosae uis seriores. nam sicut in visionibus Beatorum re duplex excessuς ; alter ex maiori intensione circa idem obiectum prim Irium,S secun darium, alter cum aequali intcnsione prouenienἰς ex maiori persectione substatiali indiuiduali ..el specis ea ipsus visionis quae pcrsectius attingis obiectum primari ui& in ordine ad plures creaturas,ut suppono ex materia de visione: sie etiam possemus opinari de gratia habitu .ili,quae est se- me gloriae ; posse utroque modo excedere aliam ratia vel in intensione vel in per se stione sub antiali indiuiduali; per quam exigit persectius lumen gloriae,& pet sectiorem vi sionem Dei, licet non intensiorem .Quo supposito non est necesse dari semper eis intensiorem gratiam, quis actus suetit persectior,quam alii possibiles ; potesὲ enim praemiari ille actus per collatione fratiae hibi iuxtis substantialiter persectioris, licet
non intensioris, 'uxm aliis a libas diretur. Ex quo etiam fit, nullum elle actum, cui non corresponili 1 praemium finitum,& dc terminariam;
uia licet insta eum actum sint pollibiles alii inniti sun chategorematice et insta illud etia praemium sunt possibiles aliae gratiae infinitae mino res non intensione, sed in substantiali, de indiuiduali persectione, quibus illi achus praemiarentur. Itaque Deus remunerans hunc actum charitatis,v. g. po est pro praemio intendere gratiam praecedentem ; potest etiam sine noua intensione dare loeo gratiae praecedentis alia substantialiter persectiorem S: dcnique potest dare aliquid in utroque genere sei licet aliam grariam substantialiter persectiorem, Sc aliquant intensiorem ; quo pacto vitantur iacitu omnia inconuenientia supraposita. Aduerte tamen illum excessum persectioris 47. gratiae,quae de nouo d itur supra praecedentem. Adia..teαλῶ non qui ualete duplicatae intentioni totius gratiae prscedensis; alioquin in re sequeretur idem inconueniens, quiγd per quemlibet actum viti
mum mereremur plusquam tota vita me fuera
mus i sed dicendum est, raro aliquod opus eximi m habere valorem ad duplicandam intcnsionem gratiae formaliter,uel aequivalenter sed soli im ad aliquam intensionem minorem,vel ad gratiam aliam paulo intensiorem , vel aequὶ in. tensam sed magis persectam; de hac tamen gratiarum diuersitate substantiali,& de earum. Permittatione dicemus latius in materia de gratia, . bi est proprius locus. Seeundo obii elant aliqui contra nostri len. tentiam probantes, sequi processum infinit uir, meriti de facto ex alio capite. Quia actus bonus elicitus ab habente gratiam ut quatuor, V. g. dignificatur ab illa gratia, de ut sic meretur quin tum gradum. Ecce iam homo eo instanti habet gratiam ut quinque ; ergo iam ille actus habed maiorem valorcin ex maiori gratia subiecti; ergo ut sie merebitur aliud augmentum gratiaea qua etiam dignificatur eo instanti, de merebitur aliam ,-sie in infinitum ; ergo ne d ueniamis ad hoe inconueniens neganctum erit actu acci pere maiorem valore ex maiori gratia habituali. Haec obiectio tangit grauem disti cultatem quam recenti Orcs non leuiter diuiserunt ideo erit ex pro lso examinanda sectione sequenti.
i SECTIO III. Resipondetur ad obiectisnem po m ali
rum solutiones restitamur. O . . NEgant omnes, actum bonum dignifieari ex
gratia de nouo aduenienti intuitu ipsus .actus non tamen omnes reddunt eandem rationem repugnantiae. Communiter dicunt, actum
non polle dignificari, nisi , gratia prae existenti,
non a subsequenti,quia valor operis attenditur secundium quod habet,quando primum procedit ab operante, non secundum quod postea pro posteriori ei aduenit. Sie respondet P Granado Granad .
in inaes de gratia iacta di p. 2.num. i 6. cum tamen paulo ante, scilicet n. is .concessisset,actum contritionis dignificati a gratia habituali ad merendam primam gloriam,licet illa gratia non ante e edat, sed potius sequatur pro posteriori naturae actum contritionis , quod idem latius docet insta iHaec solutio dis icilis est, quia valor operis nosolum prouenit I gratia existente pro aliquo si--A gno priori, sed a gratia existente pro illo instanti reali in quocunque signo. 'Exemplum agestin homine iusto habente praeceptum diligendi Deum in hoe instanti, in quo prius est Deum diligere, quIm conseruare habitum gratiae, pederenim conseruatio gratiae pro hoc instanti ab eo. quod non peccet, & per eonseques ab eb,quod actu diligat. nam diligere formaliter est no peccare,& non diligere in hoc instanti est peccare, ergo prius est dili aere,quam c5seruare statiam, de tamen actus ille accipit valore ex gratia construata pro signo posteriori , ergo actus non solum
136쪽
solum dignificatur ex graria antecedet i, sed eua tantur sc habet ad illust I ergo non requiri rureae fratia existenti pro illo instanti reali etiam prioritas ex parte gratiae ante actum , ut possit in ligno posteriori. dare illi valorem. - Responcient aliqui gratiae conseruationem I acilius creto respondeo, actuin bonum di- F2. non est e cons equente, sed antecedentem ad di- gnificari qllicle a tota gratia, quae est in si ibi echo Farinis νι lectione praecepta. Deus enim in actu primo vi- pro toto illo instanti reali, siue pro signo priori, det per selemia conditionatam, si homini in actu Hile etiam pro posteriori ; non tamen a gratia, primo detur cocursusper auxili si extrinsecu, vel que data sit intuitu illiusmet actus .ut praemium: habitum, fore ut impleat praeceptu: deinde offert hinc est, actum praeceptum dignificari a gratia, eoncursum indifferentem ad actuin dilectionis, quae pro signo posteriori coni cruatur I nonia. & ante qua videat dilectione absolute existen- men a gratia, quae pro eodem signo postcrioritem, conteruat habitu gratiae , iciens per scien- aduenciit,ut praemium illius actus. tia conditionatam, suturu actu dilectionis;qua- Dices, etiam conseruationem grariae praecere, licet co seruatio gratiae consequatur turitio . dentis esse praemium adius praecepti ; nam ideonem conditionata di lcctionis praevisam,anteee- no tollitur gratia, quia homo diligit cu tenetur. dit tamen eius existentia absolutain, quia non Respondeo, Deum moueri ex dilectione piς- expectat Deus quod prius homo absolutὸ ope- cepta posita ad non tollendam gratiam non taretur,ut conseruet grata a. Potest ergo dilectio men ut ex merito ad praemium , sed ut ex irino- dignificari a gratia,quia licet gratia non praece- centia ad non puniendu quod motivum non est dat actum conditionatu futurum , praecectit ta- in materia gratitudinis,quae praemiat bona me. 1ine in esse absoluto,quod susticit ad ilignificadu. cita, sed in nutetia iustitiae vindicativae, ad quam Sed contra, qui.iquatumuis praecederet scien- spectat punire nocentem,& absoluere,seu nontia conditionata adi Hic dilectio in esse absoluto punire innocentem ex hoc ergo in Otiuo Deus no esset libera. nini ad hoc quod esset libera, de non tollit gratiam, non quasi remunerans meo beret praecedere concursus indisserens ex parte rentem, sed quasi non puniens non merentem. Dci paratus cu voluntate laominis; ergo habuit Dices iterum ; cur minus possit dignificare DeuS voluntate concurrendi,vel non cocurrenis actum gratia , quae subsequitur ut praemium, di cum habitu charitatis, prout voluntas vellet; quam ea, qtiae subsequitur non ut praemium ergo relinquit Dcus in hominis arbitrio, quod eius operis. maneret habitus sine operatione; ergo voluit Respondeo, id aposteriori colligi ex absurdo, . Deus quod in eo casii maneret habitus charita quod infert ipla o Dicchio, nempe ex processu Occisa tuntis sine actu dilectionis praeccpto ; ergo quod infinito , quod sequeretur in augmento gratiae maneret cu peccato.Consequens est salsum ; na pro eodem instanti. A priori vero videtur pro- Deus parando eocursum indifferentem in actu Dari cx ipsa natura meriti , de praemii meritum
primo, nou habet voluntatem coniungendi in enim inouet praemiantem , ut calica moralix; ad aliquo casu gratia cum peccato imo nec sorsitan praemium conserendum : praemians autem mo-
potest de potentia absoluta. ergo Deus non dat uetur ex iis, quae merens affert de suo , prout concursum indifferentem conferuando habitum condistinguitur a beneficentia, & retributio- antecedunt er ad actum praeceptum, qnantum- ne praemiantis debet ergo cori siderari opus se-uis per scientiam mediam cognoscat actu in lub cundum quod habet a incrente , ut condistin conditione suturum. gnitur a praemio,& sub hac considerationc mo Praeterea, si Deus ex scientia conserasus suturi uel praemiantem ; in qua consideratione potest sub conditione conseruaret habitu gratiae ante- quidem includi quod mercias habet etiam procedonter ad actum praecep uin,ut ua ratione siguo posteriori, dummodo illud non sit prae- actus posset dignificari; ergo ei quem scit non mium illius operis. operaturu, non praeparat in actu primo via su D Et quid in hanc eme mentem prudentu inficientem, ut eliceat actum meritorium. Probo in praemi j taxatione, constare potest lioc exem- consequentia,quia ut actus sit meritorius, debet plo morali,quo saepe rem hanc cxplicarc soleo. per se praesupponere gratiam in subiecto; in hoe Proponit,v. g. Rex praemia militibus hostes oeia autem homine non praesupponitur graua, nee cidentibus, diuersa tamen pro diuersa mili- charitas, sed auxilium actuale. nam Deus solum tum conditione . nam vulgaribus dat, ut eo
ponit habitum in actu primo quando scit pet ipso fiant nobiles; nobilibus,ut fiant Comites,stientiam mediam futurum conlcnsum, ergo in comitibus ut fiant Magnates, &c. occidit mi-hoe homine non datur via sussiciens ad elicien- les plebeius hostem ; eo ipso fit nobilis; non ta . dii in actum meritorium, sed ad summu poterit men equitur, quia iam tunc factus est nobilis, elicere actu per auxilium,non tamen cu merito. quod eodem instanti fiat Comes; eo quod iam Denique a priori potest probari, quia nulla est illo instanti,quo occidit, esset nobilis. hoc, inratio exigendi ex parte principii, & pro priori quam,contra mentcm cst omnium prudentum',
natura omne illud a quo operatio debet accipere quia licet Rcx praemium daturus attendat condignitat m,S valorem, ut ex dicendis consta- ditionem militis , non tamen conditionem
bit. Et probari potest,quia si aliquis eo instanti, quam habet ex ipso praemio , sed quam ha- quo recipit primam gratiam per sacramentum, bet de se independenter a praemio. Ru usu eliciat aliquem actum bonum temperantiae,vel proponat poenas militibus hostem non oc- misericordiae, non videtur dubium,quin per il- cidentibus ; si Comes fuerit , perdat digni-ltim actum mercatur de condigno aliquid graia talem; si nobilis, perdat nobilitatem; si plebei iistiae, cum sit actus iactus ab homine iusto i& ra damnetur ad triremes. Sane si erat nobilis, qisimen ille actus non praesupponit gratiam habi- hcistcoecidit , fici Comes quia licet conseruatio tualem pro aliquo priori naturae, sed concomi- nobilitatis pendeat ab hostis occisione non ta-P.Dam. de Lugo de Incarnat. M 1 men
137쪽
iro De mysterio Incarnationis.
men ut praemium, sed 'Acarentia poenς,I carentia culpae;& ideo in omnium aestimatione nobi litas conseruata per occilionem dignincat ad dignitatem Comitis obtinendam , non tamen
dignifieat dignitas Comitis data pro praemio ad habendum aliud luperius praemiium Magnatis pro eodem Oper . obii ei es tamen adlluc ; ponamus hominem gratum ut quatuor, & in eodem in illanti habentem duos actus meritorios, ait crum charitatis, V. g. alterum iustitiae per actum charitatis addit quintum gradum gratiae, qui cum non detur intuitu aetus iustitiae , poterit eum dignificare, & actus iustitiae ut sic dignificatus addit sextum gradum gratiae, qui cum non detur intuitu actus charitatis . poterit eum dignificare ad maius praemium ; S rurius hoc maius Pr.emium poterit dignificale magis actum iu ilitiae, & fie ia infinitum, quia temper inuenitur augmentum gratiae, quod non sit praemium actus charitatis, ted alterius,& per consequens, a quo possit magis dignificari actus charitatis: ergo dicendum est, non posse actum digniscaria quacunque gratia aduenienti pro ligno posteriori,licet non adueniat,ut praemium illius. Respondeo facile, nullum actum posse dignificari a gratia, quae in ecliate , vel immediatupendeat ab eodem actu ut praemium : quare in praediisto casu actus charitatis dignificat tir agratia qui erat in subiecto inde pede ter ab utroque actu & a gratia etia, quae datur pro actu iustitiae; non quide a tota illa ed pro ea parte quκ correspondet actui iustitiae,ssecundu quod dignifieatur ex gratia independenti ab actu charitatis . nam licet achiis iustitiae digni licetur etiam magis ex gratia, qua datur actui charitatis; illud tamen augmentum oratiae , quod accipieex hoc capite , non dignincat actum charitatis quia haec pars licet non detur immediate propter a stum charitatis, fundatur tamen in praemio dato ac ui charitatis. Itaque licet uterque actus habeat maiorem valorem ex consortio alterius; nullus tamen habet maiorem valorem
mediate, nec immediate ex gratia data intuitu illius,& ita cessat processus in infinitum aug-mcnti Vt considerami patebit. Sed contra obiicies secundo ex do strina su-chionis praecedentis ; diximus enim, aliquando praemiari istum habentis unum gradum gratiae, non quidem per maiorem intentionem gradita lem habitu gratiae , sed dando alium gradum ratiae subflauti aliter persectiorem loco prae ccentium. Ii, hoc autem casu tota illa gratia datur intuitu illius actus; non enim habet partes, quarum una praecedat, alia subsequatur; M tamen illa gratia dignificat illum actum ; alioquin non esset meritorius, clim non sit tune alia gratia in subiecto,aqua dignificetum, ergo grvia, quα
est praemium alicuius, actus potest eumdem dignificare.
Respondeo, tunc totam illam gratiam iii diuisibilem dari intuitu illius actus, non tamen to taliter, id est, intuitu solum illius actus, sed illius,&praecedentium. Deinde tota illa gratia dignificat eum actum, non tamen totaliter, id est se eundam totam litam pcrsectionem , sed partialiter : est enim ea gratia virtualiter diuiti-bilis,l secundum quod aeqvius et gratiae pria cedenti, disnificat actum, quia ut sc non est praemium illjus achus: at vero secundum quo lsuperat gratia praecedente , non digniticae,quia ut sie est praemium illius actus,& licet illa gratia sit realiter indivisibilis, potest facile hoc neri, quia ista dignificatio tota est in ordine ad Deu, qui praemiaturus illum actum solum attendit ad dignitatem, quam subiecimn toto illo instanti, sitie rualiter, siue virtualiter distinctam habebit independenter a praemio. aod etiam in humanis contingere potest, v. g. si occidenti hostem proponat Rcx pro
praemio mutationem praecedentis dignitatis in aliam meliorem , nempe decurionis in con- tutionem, centurionis in ducem, v ct tribunum, tribuni in praefectum totius exercitus , 5 c. tunc quidem eo instanti , quo centurio hostem occidit , iam non e it centurio , sed tribunus : dignificatur autem ille actus , non ex dignitate centurionis, quae iam non est, scd
ex dignitate tribuni non totaliter scd prout virtualiter aequi ualet dignitati pis cedenti prout sic enim non habet illam pro praemio illius opcris, sed iam habet illum gradum dignitatis aliunde ex meritis praeced cntibus. Diccs,dignitas personae debet intelligi prius, quam opus praemittur i, sed pro priori naturae homo non habet aliquam gratiam habitualcm, non enim praecedentem, quae eo instanti non est,cum debeat commutari in aliam pCrsectiorem: sed nec habet adhuc sequentem ; ergo prci eo priori non est forma dignificans illud
Respondeo pro eo priori esse . ignitatem personae , quatenus pro eo priori intelligit uitam ius ad gratiam praetcridam formaliter, veIeminenter in alia meliori retinendum pro coinstanti reali, ius, inquam , non impeditum per aliquod peccatum nouum, cum iam supponatur impletum praeceptum, sed potius stabilitum, &acceptatum a Deo , qui non vult negare homini gratia in semel comparatam, quandiu ipse non peccauit: hoc autem totum, quod iam pro
illo priori intelligitur, sussicit ad dignificandum illud opus perinde ac si gratia praecederet rea liter pro eo signo , perinde enim est ad dignitatem operum aestiinandam considerare pro coliriori titulum acceptatum ad gratiam infal-ibiliter conseruandam pro posteriori , ac considerare ipsam gratiam exilientem pro eo priori, ut constat in exemplo posito centurionis merciatis mutationem centuliae in tribunatum,
nam eo instanti , quo dignitas permutatur, censetur pro aliquo priori naturae dignus illo praemio , quae dignitas prouenit ex dignitate
personae tamen pro eo priori non intestigitur centurio, elim eo instanti , amittat ccnturiatum, ut acquirat tribunatum: sed tam clal o eo priori intelligatur dignus propicr rituum, quem habet ad retinenaam pro posteriori naturae dignitatem ccnturionis , vel in t eiplo formaliter vel eminenter in alia meliori. Tertia obiectio communior est desumpta ex actu contritionis, quo peccator dijonitur ad gratiam . nam litot ille actus non sit meti torius de condigno , sed de congruo respectu gratiae caeteriim ut insormatur fratia in illo instanti reali, est meritum condignum primae gloriae38.
138쪽
tiae , 3e tamen ad hoe ipsum accipit valorem a gratia data intuitu eius de eontritionis ut meritide conξruo, erso potest actus accipere valorema gratia, quae ne prsmium eiusdem operis ad aliud prsmium promerendum. Haec obiectici tangit quaestionem disse item
pertinentem ad materiam de merito:virum sei licet per contritionem mereamur de condigno primam gliuianti in qua quaestione, licci, com- seu tonstri.' munis sententia assirmet; alii tamen antiqui ne
oisseiu,' cande tribuit Philiarco,& RualdoZu veoa. nael in straseno, alii recentiores,quibus in hac
Rima .nus. parte assentior , neque enim necesse est, omnes adultos consequi gloriam propriis meritis. nam ponamus, adultum accedere cum attritione ad Bautiunt m ualido uastificatur, nullum habet metatvin. luia iam attritio pcriit, moriatur post Baptismum ; nullum habuit condignam meritum gloriae , ramen Etiam accipit ex iocritis
Christi. Nego igitur . contritionem digniticaria gratia ait merendum condigne gloriam illo instanti: Fateor quidem, lignificari pro instanti
sequeti ii perseueret; l. d tamen tunc etiam ac cipit gratiae augmentum . quia iam reputatur moraliter,ac si culci nouus actus. Praecipuum sundamentum c inmunis sen- Fundam. n. tentiae sumitur CX Triden . ec. s.cap. 36. diccn-ν- caminiis te proponendam esse vitam aeternam tanquam fm mi gratiam filiis,& tanquam mercedein pro meritis; crgo utroque tItulo eam consequitur adultus: potest autem adultus mori immediate pos contritionc ergo cotritio suit meritu vite uter. nae. Item ex Ov. 32.his verbi S. aixem φ-Fum iustiscarum bonu operιbsu . quae ab eoper Dei gratiam,2 δεμ onusti meritum. 1 in litisi membrum ut, iam nori vere mereri augmentatwgraras. vitiis cleruam , ct i ius vitae ater si tamen ingratia decesserit,eonsequutionem, atque ei iam elir augmentum anathema sit. Ubi Patres notanter non clicunt, nostris actibus nos mereri gratiam sed aue mentum gratiq;dicunt tamen mereri vitam aetcrnam, S gloriae augmentum ; ergo sentiunt, priinam gloriam cadere lub incritum con tritionis , non tamen primam gratiam. .a Respondeo ad primum ex vitam aetcr- ωα ora . nam proponi ut mercedem meritis, quando dentur merita notamenecesse est, omnes adul. tos consequi salutem ex merito condigno. nam
qui dispositus per attritionem postea baptizatur& motitur sine alio actu, non habuit ullum meritum condignum, ut supra dicebam. Dissiciliora sinit verba canonis 32. Caetcrum si aliquid probant, probarent etiam, contritionem in illo primo instinti mereri augmcntum loriae . nam Concilium uniuersaliter Joquitur c omnibus operibus hominis i iisti , sede iis
omnibus docet, mereri augmentum gratiae visuaret. tam aeternam , de augmentum gloriae ; ut late M optimc probat ex Uso cotextu P. Suare et de reuiuisieutia meritorum disp. r. I. M. t.
ct 33. ex quo bena infert, Coneilium ibi non in- eludere primum actum contritionis, sed age te de aliis actibus , qui supponunt hominem iustificatum , quos Concilium appellat fructus
iustificationis , & ij quidem omnes merentur de condigno augmentum gratiae , augmentum gloriae , & vitam aeternam , quae cuilibet gradui gloriae annexa est , sicut etiam per secundum , S tertium peccatum mortale dicituruere homo mereri conὰ igne damnationem , &
mort cm aer c nam cum augmento Panae.
Dices; eodem sensii dici posset quolibet merito mereri hominem gratiam ,& augmentum Eua . gratiae; & tamen solum dixit Concilium me ruri augmentum gratiae. Respondent aliqui, Concilium consulto ab- aliquisum stinuisse a merito gratiae ut obit cr damnar I errorem Pelagii ponentis meritum primae gratiae, quod non fuit necesse cauere in gloria. Addo, diuersimode comparari merit mn no- A. ta au stri operis ad augmentum grati et , S gloriae. Iram ita meretur augmentu gratiae,ut nullo modo mereri possimus gratiam ; nisi supponendo aliam gratiam sine ni critis,quam.possimus augere, non tamen primo introducerc. At vero honooperc in gratia facto ita meremur gloriam, ut etiamsi Deus nollet dare gloriam intili tu gratiae praecedentis, adhuc hoc opus mereretur vitam aeternam,& gloriam independenter ab alia gloria nobis debita. Ideo non dicimur prona creri gratiam, sed augmentum gratiae; quia illud me. ritum bonum non sufficit ut simus grati, sed ut simus gratiores, si supponimur grati. Sullicit tamen ut fatuemui ,δ conicquamur vitam a ter
nam, etiamsi id alio titulo non habeamus; sicut
peccator vere dicitur damnari, dc ubi rc mor em aeternam propter secundum pecciso in Ortale quia licet aliunde non damnaretur, siliscit
hoc peccatum ad mortem aeternam.
Vrgebis adhuc: in nostra lententia aliquadO 62 possc etiam dici, homipem mereri non solum infamia. augmentum gratiae, sed gratiam; quia per bona Opera potest dari noua giatia substantialiter perfectior, licet non intensior, quainpiaecedens ablata praecedeti,ut in s minui sectione praecedenti;&tunc illa gratia posterior corret ponderet meritis secundum totam suam entitatem, cumst realiter indivisibilis ; ergo merito respondctgratia sicut gloria. Respondeo, etiam in eo casu Verc augeri gratiam non per ailditionem partis ad partem , sed per successione perseelioris ad minias persecti,
sicut si habeas octo minimos argenteos,ed illos relinquas pro nummo aureo,Verc auges pccuniam , quoa si tuo labore meruisti quatuor nummos argenteos fle ego redditurus tibi laboris mercedem dedi numum aureum valente duo decim argenteos acceptis 1 te odio argcnteis, quos habebas, tune ncmo dicet, te promeruisse tuo labore muminum aureum, sed augmentum pecuniae praecedentiς, hoc est, nummum aureum,quatenus cxcedit pecuniam praecedetem, non quatenus illam vi mi aliter continet. Sic etiam dum pro bono opere relinquis gratiam minus perseca am, 5: accipis Patiam perfectiorem , auges gratiam, E merito tuo compatas gratiae augmentum, hoc est, gratiam illam nouam,quatenus excedit praece cientem, non quatenus viri aliter aequi ualet, δί continet praece dentem
139쪽
i Ontra nostram sententiam supra explica- obuiuio e n. Obiici potest , quia si ex maiori gratia, Da senuntia dc sanctitate praecedente crescit valor huius utri M. operis boni, & meretur maius praemium ἱ ergo ex pluribus, & maioribus peccatis praecedenti bus crescet etiam dignitas huius peccati, ita ut sit dignum maiori poena propter maiorem indignitatem personae, quam sitiiset, u idem peccarum committeretur a persona minus indigna, re minoribus peccxtis inquinata, cur enim magis conducet dignitas personae ad dignifieandum meritum in ordine ad Praemium,quam indignitas personae ad digni hcandum etiam demeritum in ordine ad i uppliciumὶ loquimur autem de indignitate,quae non se habeat per modum obiecti respectu huius peccati , nam eo modo stipponimus, posse aggravari hoc peccatum ratione plurium teccasorum praeceaerit tu, quatenus caeteris paribus peius est offendere iterum, quem saepius offendisti, dc quatenus homo per maiorem repetitionem peccati se exponit maiori periculo non resurgedi propter maiorem conluetudine, & quia magis irritat iram Dei contra se,& ex aliis capitibus ; haec tamen non soluin augent dignitatem poenae,sed etiam ipsam maliti 1 moralem operationis, quia habet te per modum obiecti, cum sint circunstantiae obiectivae ipsus actus. Argumentu ergo procedit i olum de indignitate praecedeti iciacte se ex parte personae,de nullo modo ex parte Omecti. Hae obiectione non p tum se torquet P. Gra- p. nado dicia ili P. 1.n 18.G- 19 & tandem respon- do. det, reducendo rationem discriminis in liberalitatem Dei,quae ostenditur in eo, quod voluerit obligare se ad praemiandum non sol sim pro
qualitate operis, ted etia pro qualitate operantis; quo pacto non leuit et excitamur animi laborantium ad bene operanda . in supplicio auteinfligendo fieret contra ius patientis poenam si pro indignitate incognita magis puniretur. a. re non potest ipso inuito augeri poena: potest ta- me augeri praemiu, in quo nullius ius laeditur,&alioquin est iuxta natura praemij,Mδd in eo attendantur illa. quae excitare possunt homines ad bene operandu . Quod videtur esse iuxta comunem hominu sensum,omnes enim iudicant esse valde consonu rationi pro aequali opere magis Iraemiare filium Regis, quam comunem famu-um; nemo aute dicet, pro aequali delicto acerbius puniendum hominem vile quam nobilem. 6s, Haec sollatio non ostendit condignitatem va-Rν,αιαν. loris ex maiori gratia, sed congruitate ad liberalitate illam Dei. nam si argueretur condigni-tra ex eo quod homines sic excitantur magis ad bene opcrandum , argueret si initis condignitas ad poenam; nam sic etiam homines magis terrebantur a peccato,si sciant unumquemq; puniendum magis esse pro maiori indignitate personae.
Dices,tunc fieret contra ius peccatori .
Contra, quia haec est peritio principij ; nasi illud sustieeret ex se ad augendam condigni-t i Cm pcenae iam non fieret contra ius peccato
ris instigendo illam grauiorem poenam: illa enim esset poena condigna, sicut non fit supra ius hominis salustioris dando illi maius praemiii, quam homini minus sancto pro aequali opere : dicere ergo , quod fieret contra ius illius, est dicere, quod non suffieit ad augendam condignitate in
poenae illa circumstantia: de hoc autem ipso petitur ratio, cur non susticiat idc tu responites,
quia fieret contra ius illius; ergo respondes non Hiiscere,quia non sufficit,quae est manifesta petitio principit. Similiter reiicitur illud, quod addit ea solu- ό ε .rio, quod minor nimirum sic magis ostenditur Pliberalitas Dei; neque enim lassicit ad augendam
condignitatem operis, qiuod tale praemii m iv. a. fis excitet ad bene operandu,& magis ollendat iberalitatem Dei. Utraque enim conditio repti-riretur,si Deus daret pro uno bono opere auxilium e meis ad aliud ,vel si exercentibus se in
operibus egregiis daret donum perseuelantiae,& tamen neutru datur de condigno, sed solum de congruo; ergo illa non est bona regula ad definiendam condignitate alicuius meriti. Praeterea, sicut maior ostensio liberalitatis Dei dat per
se ius merenti, ut de condigno mercatur maius
praemiu pro maiori dignitate personae; sic etiam maior ollansio iustitiae Dei dabit ius Deo, ut magis puniat pro maiori indignitate personae : cur enim minus eseax erit ex se ad dandu illud ius maior ostesio iustitiae, quam maior ostentio liberalitatis 3 Si potest autem dare hoc ius Deo, iam illa maior poena n5 laedet ius peccatoris, cum sit iuridica,& procedat a iure quod Deus habet. Denique displicet,quod addit ille auctor,scilicet elle iuxta commune sensunt Α, quod eadem cena respondeat aequali delicto siue c5missio abomine vili sine a nobili. Imis enim oppostum. videtur esse iuxta omniam mentem; nam si idem delictum comittant plebeius homo,& Princeps,
non puniuntur eo de supplicii genere; ille quippe
verbera patitur, hic exmum;ille ad triremes,vel
ad suspendium ; hie vero ad arcem,vel ad militiam mittitur: attenditur ergo qualitas pcrsonae in poena instigenda, non minus quam in redde do praemio,si communem hominu usum alicdas.
Faeilius nos iuxta principia posita possit mugia obiectionem respondere; Sc in primis admitto, aliquando, ut nunc dicebam. qualitatem, &dignitatem personae facere quδd poena mate- se
rialiter sit minor mlco materialiter, natis Imali - , ter aequalis est no enim minus censetur, nec mi nus mouet, aut terret hominε videre Principe
a Curia in exiliti, vel in insul im relegatu, quam videre homine vilem;& plebeium damnatu eapite,vel verberatum; nec minus ostenditur grauitas Si essicacia delicti, ex eo quod indignitio Regis proiecerit personam sibi e hara, &con: u- istam ac relegarit in insulam, quam ex eo quod ignotum homine,& vilem mori iusserit. Ex hoe principio in materia de satisfactione dicemus, non rei pondere sortasse eandem ae orbitate poenae in purgatorio pro eode peccato veniali homini Luictissimo, quae infligitur homini minus sancto; nam sicut in hac vita homo sane vir eodem opere ieiunii,v. g. vel eleemosynae satisfacit magis, quim homo minus iustus; eadem enim est ratio de satisfactione,& de medito. ita in se tisfactione purgatorii videtur maior suictitas,de excellentia
140쪽
excellentia personae eleuare poenam , ut trabeat maiorem valcarcni in ratione satisi allionis, &solutionis, sic etiam insta aι,p. 26. dicemuri humanitatem unitam Verbo, etiamsi ante viaionem diuturnam poenam deberet pro commillis peccati,, post unione tamen unica,& breuillima poetis potuit se soluere abundater,& expiare totum debitu, non solum in senere satisfactionis, sed etia in genere satis pallionis propter infinita dignitatem personae patietis : plus enim est torqueri,& puniri filium Dei utia inoctico tempore,quam torqueri Daemoncs aeterno supplicio. Ait uerte tamen, csie discrimen inter praemiu,
Gis. i. uia. & supplicium quod dignitas perlbnaeaci augen du praemium debet eos iderari prout erat, qua-do fit opus . nam licet Iiosica Perderct gratia, si maneret sine peccat Oaron verderet ius acquisitum ; sicut E cotra, licet postea augeatur gratia
non crescet valor priorum op crum. Ratio 3ute est,quia tuc ortum estiueis ad tantum praemium. At vero. si homo minoris dignitatis committat delictu,& antequam puniatur, fiat princeps, mitius puniatur,ut patet in humanis,& in natura af
tio minuendi poenam cst quod punire tantum
hominem, magnum cst, &c. ad n Oc autem non
attenditur quilis fuerit, sed qualis sit, quando
Caeteriim, licet hoc in Fenere loquendo verusit.loquendo tamen incalu obiectionis no opor. t et concedere quod maiora , vel plura peccata praecedentia faciant, quod hoc peccatum caeteris paribus acerbius puniatur in uno,qiram in alio damnato. Ratio aute discriminis inter praemiu, de poenain sumitur ex supradictis. Diximus enim ideo ex maiori gratia, aut excellentia perlon. aecrescere volorem operis ad maius praemiu inλ-
terialiter sumptum,quia in praemio retribuendo attendi debet ad gradum honoris, Ar relictoriae, quo persona praemi Mada accipi dcbet: sicut etiaualor precia alicuius pcnsatur ex honore debito per soli et petenti; nam ipsa precum repulsa inuolauit semper aliquem corcmptum person postia tantis, quali non tanti aestimetur. ut cius preces despici non possint; quare Cluistus qui supremuhonorem exigit, eo ipsis communicat suis preci- cibus valorem infinitum; nunquam enim potest oecurr re talis, tantaquC honoratio, qua dignus non sit. Sic ergo cum proportione omnis iustus pro maiori excellcntia, quam habet, minus dignus est qui in suis pctitionibus patiatur repulsaria;& c5t cmnatur, est cnim dignus maiori honore . qui ostenditur non spernendo, sed acceptando eius preces. Sic etiam de meritis praemiandis dieendum est, omnia enim merita sunt
quasi quaeda implicitae preces pro praemio; quare multo magis videtur cotemni,qui tabor.M,
seruit pro habedo aliquo praemio, si id negetur, quam qui sesis precibus illud procurauit. Hinc opera Christi sunt digna quocuq; praemio,quia
cederet in alique Christi contemptu, si eius obsequia pro aliquo praemio applicata contcncrctur, quasi insuilicientis valoris ad tantum Draemium: hinc ergo est, opcra hominis magis sam: hi maiorcm habere valorem, quia nimirum dissicilius debet contemni ille, qui propter sui cxcel
lentia dignus est maiori honore Haec autem ratio,ut constat, non procedit in poena aggravada propter inaiore perilanae vilitate. na licet peccatu
catii lotimi petit, qiuia Loino ei latcnatur,ed i uniatur propter illud , n 'ia vero quod conici a urpropter alia: quatc no cedit in hol te peccatioris, quod propter hoe peccatum solum contem
Dices , hoc non stare cum iis, quae paulo ante m. eoncessiimus, scilicet hominem magis sanctum Eu sis. minus fortasse puniri in purgatorio,quam ininus sanctii in pro eodem peccaro uana enim vidcmur admittere ibi, redundare in maiorum contem pium personae cxcellcntioris , si aequalem poenam sustineat cum persona vili. Respondeo, alii id eisc, si conarentur perib na Extrusit κλhonorabilis,& honorabilior; aliud vero si ci paretur persona vilis cu viliori. In primo casu ad mittimus, poenam esse inaequa in pro qualitate pers otia punicdae, quia, ut supra vidimus, plus est in aestimatione prudentum Principem exulare, qua in plebeiu nagellari: cum ergo Princ pS PCrineat adhuc cxcellentiam, ratione cuius honorabilis sit, non inicii in si magis rei illat contuptui& poenae,qtiam saei lius subit plebeius , qui non
resiliit excellentia, aut nobilitate sita illi colite tui . sunt ramen aliqua delicta quae etiam inter omines aequalit cr in omnibus puniuntur, quia nimirum spoliant delinquentem excellentia titulo,ratione euius post et illi aequalitati resistere. Sic vidcinus,hereticum pertinacem, vel rchapsum, quicunque ille suerit, sine nobilis, siue
acerdos, silic etiam Praelatus, eadem ignis r x- nam subire,quia nimiru priuatur prias inre Omni , quod habere poterat ad honorem ratione prioris dignitatis ,& redditur contemptibilis, sciit quilibet alius ,hoc enim l gnfigat degradx- tio sacerdotis, qua aufertur illi non quidem sacerdoti iam , scd titulus ad specialem Lonorcinsupra alios mere laicos . sic etiam contingit in similibus crimine laesae Maiestatis, in latrociniis,& aliis delictis, quibus amisso titulo ad bono
rem, dc cultum peculiarem . manet delinquens expolitus aequali poenae cum aliis infimae conditionis hominibus. Hinc ergo apparet iam discrimen& ratio cur duo iusti inaequaliter puniatur in Purgatorio pro.
eode peccato,duo aute peccatores non pulὶiuturinaequaliter pro eodem peccato in inscii odicci unus eoru sit alias pluribu seeleribus obnoxius; quia nimiru iustus adhue in Purgatorio retinet tua dignitate, & honorabilitate ira ratione cuius
dicunt eommuniter Theologicu S.Thomabi ε. y Thom. i. no torqueti 1 Daemonibuς anima, iit storu in Purgatorio,quia videtur cotra hon Orc,& reuerentia illis ani mabus debita, si 1 vilissimis
illis carnificibus contrectentur; de torqueantur.
Habet ergo se anima iusta ibi, sicut Princeps,uel nobilis homo qui adhuc retula dignitate,& h nore puniendus cst ; mitius tamen propter digni Ialem, quam habet. At vero animae danais atomim spoliantur omni iure ad honorem, & rc diguntur inconditionem,ac sortem omnino infimam, & vulgarem. Quare sicut Rex, vel etiaEpiscopus aut Pontifex, si sorte damnabitur, nomi ius punietur propter R egiam, vel Pontificia dignitatem. na ex vi damnationis degradatur, de spoliatur omnino digia late sua, & honore illi correspondente, rc digiturq; in conationen