장음표시 사용
121쪽
Ipse Vaetque te. s. probat hanc impotentiam Vassus ν puri hominis quantumuis grati ad satiς faciendutiis. pro aliis ex co, quod de facto gratia habitualis solum est principium condigne merendi vitam aeterna,& augmentum gratiae ipsi habenti illain gratiant; nec unus homo de facto meretur aliis condigne aliquem gradum gratiae, vel aliquod auxilium congruum ad bune Operandum; ergo cum gratia habitualis in quantacunque inte-sione poneretur,eilet ciuulem rationis,& valoris, nunquam posset extendi,vcl cleuari ad merendum id, quod ex natura sua de. facto non potest promereri; quia promisso,vel ordinatiobei non addunt valorem,& dignitate operibus supra i , quod is sa opera ex tali gratia de se habent,ut aliun dc probatum supponit. ergo cum de facto B. Virgo, & Apostoli per opcra ex excellentissimo gradu canctitatis orta non meruerint nobis condigne minimum gradum gratiae; bene arguitur, nullam grati nn habitualem posse dignificate opera puri hclininis ad illud condigne aliis promerendum. Haec ratio non videtur cficax, quia in primis non bene arquitur: dc iacto unus homo iustussiaifatii. non meretur Alturi aliquam gratiam condigne; ergo non habent cius opera valor cm condignuad eam promercnda: potuit enim lacus non acceptarc ea opera ad illud prςmium, sed ad aliud, sicut de sacto opera poeuialia uniuς iusti habent valorem condignit ad satisfaciendum propce ira
teporali alterius,& tame potuit Deus non acceptare satisfactione unius pro alio,ut suppono ex materia de poeniretia,& latisfactione. Item negari no p est, quin opera iusti habeat condig-vitate aci promercnda bona teporalia ui quidem habent valore ad coelestia, quae multo plus valet, & tamen de facto non acceptantur de codigno ad typoralia, quia melius agitur ca homine ii isto acceptando cius merit vita ad praemiu coe iuste,qua in ad teporale r sic criam Deus potuit acceptarc merita hominis iusti pro solo praemio gratiae,& gloriae ipsitus nurentis,& non pro gratia alterius . licct. opera haberent valorem ad virumque diuuii muc. Ratio . uitem non acceptandi ea merita ad gratiam alterius de condigno optime fuit desuta ex maiori bono ipsius merentis,qui sine du-io magis remuneratur per gratiam ips datam
'uam per gratiam data alicri ; melius est enim illi consequi Nium gradum gloriae, quam quod
eius amicus habeat mille: quar c,licet ipse ex a iactu ait amieum vellet ei applicare sua merit i, oportuit Deum non acceptare applicationcm cham cum tanto detrimento ipsius merentis, et lain si opera haberent aequatum valorem ad mercndum pro aliis. Deinde, lic t propter hanc rationem demus, gratiam habituale non dignificate sum cienter
opera iusti ad me reiidu pro aliis , quando ipse, qui: meretur, indiget sibi ipsi illa gratia', quam
meretur I caeterum non apparcr,cur non posset
purus homo creari cum plenitudine gratiae imὁ cum visione bea: a, ita ut iam non posset sibi promereri per sua opera aliquod gratiae augme- tum, sicut Christus Dominus de facto non poterat augere suis meritis gratiam suam habitua-ιςm ; posset lxmen aliis hominibus mereri. nam licet alij iusti non possint cum detrimento
suo communicare aliis sua merita ; ille tamen qui ex tali communicatione nullum detrimen-rum pater tur, cur non pollet ca communicare Restat ergo reddenda ratio, cur ille non pollet aliis mercri condigne primam gratiam ; au cur requiratur maior valor ad merendum aliis, quam
sibi. Denique licet 'ratia habitualis sit principiti 1
condigne meren ὀi solum respectu ipsius promerendis,ncgare non possumus, quin sit principium condiane satisfaciendi etiam pro aliis, ut constat. in latis sectione pro poena temporali, quam unus iustus exhibet pro esto,de quidem de condigno,ut cum communi Theologorum do
r.& licet P. Vaetque a supponat, satisfactionem pro culpa alterius debuitΓe emc per modum meriti, non tamen probat ἱ nec videtur certi m. nafatis Distio pro poena alterius non cit meritum, formaliter loquendo; unde qui suu iciunt iam applicat pro deruncto, nihil prorsus perdit ex praemio quod sibi per illud opus condigne poterat
mereri, & tamen tota satisfactio applicatur desuncto; ergo satisfacere pro poena, formaliter loquendo, non est mereri, sed i oluere, seu castiga re in se volstratie quod alius peccauit quλre meritu, formaliter loquendo,videtur mouere quasi gratitudinem Dei praemiantis ad retributionem latisfactio vero potius videtur monere mansuetii dinem Dei ad. hoe , ut iustitia vindicativa placetur per sussicientem ,& condignam illam castigationem. Similiter ergo dicendum videtur, latisfactionem pro culpa non esse meritum, formaliter loquelago,nec tendere ad gratitudinem,sed ad in xsuetudinem Dei, placando eum, ne ulterius irascatur homini ratione eulpae quare homo iustus, qui satis iacit per si uim actum pro culpa veniali propria etiam de condigno in
sentetia multo ru, noli ideo minus meretur gratiae,& gloriae per illu actum , quam si non satisfaceret pro culpa veniali. ergo ablatio ctilpae nocomputatur in praemi inergo satisfacere sormaliter non est mereri, sed placare Deum iratu; ergo licδt homo iustus satisfaceret condigne pro peccato alterius, non ideo perdcret praemium, quod responde: sibi pro suo merito ; ergo sicut gratia habitualis potest dignitieare opera iusti ad satisfaciendum pro poena temporali alterius, quia hoc non cedit in detrimentum praemii ipsius merentis sic etiam posset dignificare ad satis laetendum pro culpa alterius , licet non posset dignificare ad merendum pro esiis. Igitur ex alio capite probanda est haec I 43 impotentia puri hominis ad satisfaciendum pro peccato alieno, scilicet ex auctoritate potissimum Sanctorum Patrum, de Pontificum supra allegata ; deinde ratio petenda est ex grauitate offensae contra Deum , pro qua sicut non potest eondigne satisfacere ipse, qui peccauit , ut supra vidimus . tic etiam ex eadem grauitate prouenit , quod non possit purus homo satis sacere condigne pro peccato alterius , ne forte in hominu aestimatione vilesceret, quia, ut dixit Cyprianus supra H legatus laxaret habenas Sc. inod incoueniens non nascitur ex co quod tollatur peccatum per Chrilli satisfactionem;
122쪽
nam ex hoc potitus e rescit aestimatio offens ,quq DcI Pi. tito imiiguit satisfactore, &, ut dixit Bernardus
preicitia mei stimo gramiarem , gram.ι fu Pulnera, Pro auri da ncce te est Do nam Christum evinerari. Cum ei go ofknsa grauis Dei tanti sit habenda,& tariti ruferat eam in hominummatione non vilescere, merito superat omnemiatisfactionem possibilem hominis plui quan- tu nitiis calicti,& persecti.
Ex quo obiter soluitur sundamentum coniatrarium ex Adamo, qui sicut potuit condigne pro omnibus dumereri, quia erat caput omniu; ita videtur potuisic alius pro omnibus condigne mereri, ii constitueretur caput omnium ad merendum. Caetcriim haec ratio parum plobat in ordine ia latisfactionem ; quia sicut nulluς homo putus poterat fatis sacere condigne pro sitos eccato ; ita non posset satisfacere pro alienis, ctiamsi ellet noluum caput, non enim posset plus pro aliis, qutin prole. i q. Dubitari post cx, an haec impotentia non so- Diarum. lium sit ad hoc ut purus homo per modum satisfactionis condigno tollat I cccatum alienum, sed etiam ad hoc per modii meriti pi salit de condigno mereri aliis venia peccatis Aliqui enim
reccntiores videntur inuenire discrime,nc gantcs, posIc homi ncm purum satisfacer c , concc-dentcs tame potuisse mercri de condigno. Rationem autem distet entiae desiimunt ex natura satis iactionis,& meriti. nam latisfactio inqui ut,
non dieit inferioritatem fili facientis, i cd potius auctoritatem ad soluendii de ideδ ad satisfaciendum pro olsenla Dei infiniti videtur requiri aequalitas ex parte latis facientis , ut possit condigne soluere pro tanto debitor at vero qui apud
aliquem merctur,eo ipso Ostendit inferioritate,& ui biectioneni inon crgo attenditur ad condis nitatem meriti aequalitas in peribna, sed excellentia operis exhibiti. H. aec tamen differentia non videtur satiet ad mentem Theologorum,di Parrum, qui indiffe-' xeter negarunt homini puro vires sufficientes ad liberandiam genus humanum parum aut Cin re
fert quod liberaret per modum meriti codigni, vel per modum satisfactionis, imo quando loquuntur demerito, code modo loquuntur. Sic .Le, loquitur expressὸ Leo Papa Jω- i
&e. Ecce imbecillitatem agnoseit non solum in satisfactione puri hominis, sed etiam in meritis omnium Sanctor v. Ratio etiam ex dictis facit Eapplicari potest, non enim minus vilesceret onsensa Dei,s o stemus veniam condigne mereri, quam si potiemus codigne satisfacere I ergo sicut illa ratio reddit impiopo tioliatum illum effectum nostris satisfactionibus, sic etiam debet reddere nostris meritis. Dices, merita non obligant Deum. sed solum mot Cnt.
Dei ludituri sed contra, quia nec satisfactio pro aliena' culpa obligat e reditorem ad illam acceptandam, ut supra vidimus, etiamsi sit sati Arietio Christi, nedum hominis Duri tergo non magi facilitaret offensem possibilitas fatisfactionis alicnae , quam meriti confligni , cum rosset
Deus neutrum acccptare. Non e F minus t pugnat, hominem pinum condi ne mereri veniam peccati mortalis alieni. , quam latissarere pro illo. An vcro possit mereri aliis de condigno gratiam habitualem , nunc videbimas. Insurgit ergo iam secunda dissicultas, an posset purus homo condigne mereri aliis fratiam habitualem condistinctam a remissionei peccati nam ratio sumpta ex grauitate onsens e non probat impotentiam ad huiusmodi meritum ; & aliunde , clim Opera hominis itisti condigne mereantur augmentum gratiae ipsi iusto , non videtur repugnare, quod augminium aequale lereantur alteri, si pro eo applicentur. Aliqui recentiores ideo dicunt, non posse Non ullo si unum iustum mereri condigne alteri gratiam, licet possit mereri sibi, quia multo plus cst mc-reri non digno , iustus ergo merendo tibi meretur digno ; merendo vero alteri in rctur non digno,ad quod non habent valorem eius opera. Sed contra primo, quia haec inaequalitas pos- IM, .set compentari merendo minus alteri, quam si- Ref. Γων bi, v. g. ii opera Petri merentur condignὶ centum gradus gratiae ipsi Petro, pollent mereri Paulo decem,li pro eo applicarentur non enim est in eo inpensabilis illa differentia. Contra secundo , quia Petrus mercndo gra- Rosissituνstiam Paulo, pro quo applicat sua opera, incrctiir ctiam digno, quia meretur sibi irii, et ius praemium cst graria data Paulo, de licet Paulus non sit dignus ; est tamen dignus ipse P citus, quod detur Paulo gratia: sicut miles meretur eondigne apud Resem, honorus, Sc munera,
quae petit pro suis liliis,vel fratribus , Ac. quia licet illi non sint digni, miles tamen est dignus, quod eius intuitu honorentur alij, pro quibus postulat. Ut igitur huic dubitationi respondeamus, IAT
distinguendum cci suo : aut enim loquimur Drstinguuiar.
de facto de de lege ordinaria ; vel de pollibili. De facto quidem non potest unus iustus mereri condigne gratiam alteri;de possibili vero censeo, non repugnare in aliquo casu , si res aliter disponerentur. Primam partem conclutionis probo ratio- Cantias eis
ne sit pra indicata , quia de facto nullus iustus est, quantumuis sani us, qui non indigeat tOta e Acacia, de valore siti meriti , ad augendam propriam gratiam , & quidquid meriti absumeret pro aliis, defiectet sibi, de esset cum detrimento propriae sanctitaris ; quare ex natura gratiae est, ut non dignificet cie era in ordine ad merendum pro aliis,quando iple qui meretur indiget sibi, quia non bene remuneraretur homo iustus per gratiam alienam cum iactura propriae , & licet ipse ex imprudenti astectu applicaret sua merita pro aliis; Deus tamen iuxta leges boni remuneratoris non debet acceptare eiu simodi applicationem , quia re vera non maneret homo condigne remuneratus, cum maius bonum eius si augmentum suae gratiae, quam incrementum alienae,& ideo non esset iuxta naturam gratiae dignificare opera
ad illud praemium , per quod non remuneratur dignὰ ipse operans non quidem quia gratia a ala alteri est et in se minoris , vel K 3 maioris
123쪽
o io 6 De mysterio Incarnationis.
maioris valoris, quam data ipsi operati, sed quia non esset tam bona ipsi operanti, sicut gratia data sibi. Fateor, in hunianis polle conssigne praemiari militem per munera cliis .vel cognatis
data pro quibus ipic postulat, quia in his potest
contingere, maius bonum elle ipsius militis honorem, v ci munus filii, quam sui ipsius,5: ideo princeps prudcnter crcdere potcst, milite bene perpetulis ἡ rem totain,'codigrid renumerari illo genere pr.emii: in remunc ratione ζm 6 per gratia &gloriam certum cli decipi, qui grati an sibi ex merito prouenientem, alteri applicaret; ideo enim prudentes illae Virgines apud M.tith.
e. 2s . licci alias miscricordcs,5 bcneticae, negarunt tamen oleum ibdalibus cnixe cxigutibus, S dicentibus,diare nolino de oleo et est; οἰ lilia gratia
per oleum tigniscata non potuit prudciatur alteri quantumclinque indigenti communicari. 148. Sed ante qua se cudaici ci ncliti ioni, partu pro- Dbisaias, se benitis,obiicimir priino: ἰratia de facto dignin a. ncat opera hominis iusti ad condigne luis facie-du pro pccna alterius; de prudenter c5municaturiis e lati factio alteriaicut ipse, qtri latis iacit,indigeat sibi illa latisfactione ergo posse tetra prudenter applicare incritum cui aliqua lita ix tura. F se Respondeo negando consequentiam. na pCrapplicationem latisfactionis non patitur homo iactu ia in restimabilem ; cst enitar iactura rei tu-poralis, quae abundu copcniatur per misericordiam, quam exercet cum proximo , S per augmentum gratiae,quam per hanc misericordiam meretur , hcut Cti m homo famelicus potest prudenter pam in sibi auferre,dc csurienti dare; caeterum iactura gratiae cst dctrimcntum rei aeternae,& non compcnlabilis per bonum alterius.
si eius merita pro aliis ac ccptarct, ut dictum est. IAP. Dices, si Deus sciret,quis d cx gratia data Petro mihi postea orietur augmentia in gratiae, quia ipse erit mihi occasio augendae gratiae in hoc casu non erit detrimentum meum, quod detur pro praemio huias inci operi, gratia Petro. Ouia mn Respondeo, in eo etiam casu sequi idem in- conueniens; nam vel in fine vitae habeo pro illo duplici merito tantam gratiam in me, quantam utrumque simul merebantur, vel non. Si dicas hoc secundum ; erso non sunt ita praemiata in me illa duo mei ita, sicut in alici,qui acquinuit similibus meritis maiorem gratiam. Si vero dicas primum; ergo sum praemiata ultra condignum nam ultra totam gratiam milii allatam, acquisierunt etiam de condigno gratiam Perro , S pcreonsequens merue irint plus gratiae,quam PDtc
1so. Obiicies secundo, ergo nec homo iustus po- Dbississe. actum bonum satisfacere condigne nil pro poena, Vel pro culpa veniali propria, quia
qmnium operis insumitur in soluenda poena, vel culpa, eo minorem vim habebit ad promercndum augmentum grasiae: magis aure interest
ipsius hominis gratiam augeri, quod est aeternu, quam solui pro poena , vcl culpa vhniali, cuius
reatus cst tempor ilis,& breui tempore finietur. Pisplait . Respondeo negando se luctam, quia inclura meriti non minuitur ex eo quod per illud idem Opus satisfaciat homo,ut supra dixi est enim diu Ursa activitae; ad merendum, & ad satis iaciendum,nec una per alteri u exercitium mimi itur, vel temperarit r.
Obiietes tertio , Adam constitutus a Deo ca- iput hominum, potuit peccato suo dc mereri co- obiecti. rse digne aliis , abique eo quod minucrctur demc- Πἀ.ritum in ordine ad ipsum, cx eo quod demereretur etiam alii ς; ergo ii alias iustus neret caput hominum,post ut suis operibus mereri condignus ratiam aliis, absque eo quod ideo minueretur
tuum meritum in ordine ad merendum sibi. Respondeo, eo calu dato nihil sequi contra Euενιιιι nostram conclusionem, tunc enim non haberent alii gratiam ex solo merito alieno , sed ex merito proprio, nam sicut nunc pueri non damnantur Propter peccatum Adae,lud propterycccatum originale, quod quisque puer liabet sibi proprium ; ita in eo casu per similem alligacionem voluntatum in voluntate capitis, m critum capitis est et moraliter metitum singulorum,sie-
ut peccatum actuale Adae , fuit moraliter peccatum nostrum; quare virulquisque per proprium eritum compararet sibi condigne gratiam .ncque ideo minus mererentur singuli, quia illud opus bonum esset moraliter plura opera diuersa ; at vero in praesumi scrino est de merito puri hominis ita alieno, ut non sit c tiam Opus meum,& de hoc dicimus, non polle de sicho condigne
obtinere mihi gratiam , quia cum cliet unicum meritum, cὁ minus obtincret ipsi mereriti, quo plus mihi condigne inerrut gratiae , & gloriae. An vero possit opus bonum capitis prodet se me-bris, S reputari opus Dostium sicut peccatum
capitis reputatur moraliter peccatum nostrum
Non est huius loci, pertinet Cnim ad materiam de peccato originali. Probemus iam secundam confusionis pat-tem, qua diximus, de potentia absoluta in ali- cin I si, quo casu polle puru hominem condigne merc- ρη μα--ri aliis gratiam, si Deus aliter res ordinaret, decrcaret purum hominem cum omni gratia habituali possibili de potentia ordinaria, vel absoluta , tunc enim eius orcra possent pro aliis applicari, dic eis condigne obtinere gratiam ; nam suppono, non posse hunc hominem suis operibus mereri sibi aliquod augmentum gratiae, quia habebat omnem plenitudinem gratiae; sicut Christus Dominus suis operibus no pol rat augere suam gratiam , quia h.ibebat omnem gratiam possibilem saltem de potentia ordinaria; pera aut im non merentur condignὰ gratia, nisi quando subiectu ea indiget, ut habeat plenitudinem,quam potest habere: tunc autem ille purus homo haberet se, sicut Chi istus se habet in
hoc,quod est non posse recipere augmentu gratiae habitualis; ergo eius opera non mercrentur condigne augmentum suae gratiae; ergo eorum valor,& emcacia esset omnino expedita ad me.
rendum pro aliis I ergo possent condigne obtinere gratiam aliorum . nam licci opera hominis iusti non mercantur condigne gratiam aliorum.
dum subiectum indiget sibi co augmento,quia
esset praemiare cum sui detrimento caeterum
sic opera meretur condigne, quod si subiectu perans non potest praemiari in seipso, eo quodno indige it praemio, praemictur in aliis personis sibi coniuchis, pro quibus applicuerit sua merita. quare nulla acluc niente de nouo dignitate, vel valore ipsis operibus sed solum posita conditione, quoa ipse operans non sit capax praemii in seipso, possitnt opera obtinere gratiam de condi gno alteri, quia ipsa de se habebant semper valorem
124쪽
lorem ad merendum gratiam primo loco ipsi, peranti, S illo non indigcntc , alteri, pro quo b operante applicentur. In quo casu merereturl urus homo ..lteri de condigno condignitate quidem perfecta ; nam licet Suarc E neget ad ratis facientium pro teccato alterius ; concedit tamen eam, non solum quodammodo, sed simpliciter, & persecte ad merendum,dιctaseel.7.
is 3. Vnde patet iam ad argumentu P. VaZqueZ.na licet de facto B. Virgo,& Apostolino meruerint nobis condigne gratia, non sequitur,no polle id accidere de potetia absoluta, celsante indigentiasti biccti quae no cessauit in B. Virgine,& Apost. Quomodo autem purus homo non essct c pax maioris gratiae obtinedae per proprios actus eadem est difficultas in Christo Domino, qui de facto non potuit augere gratiam habitualem per propria merita; sule id sit, quia habuit giatiam infinitam, sue quia habuit omnem plenitudine gratiae possibilis de potentia ordinaria, siue ex alio capite; hoc enim pertinet ad quaestione ist. huius 3. partis, ubi agitur de metito Christi. Nunc a tem dicimus, eodem modo potuisse purum hominem accipere plenitudinem grytiae
habitualis antecedent cr ad sua merita, ita ut non possct per merita augeri. I tua dea μ Hinc in sero, quid dicendum sit de auxiliis gratiae actualis, an ea possit Unas purus homo incondigne mereri 3 nam sub eadem distinctione dicendum videtur, de sacto non post , quia totus valor,& dignitas incriti exhauritur in
eo praemio,quod meretur homo sibimet ipsi : de postibili veto , sicut diximus, possie aliquandourum hominem condigne mereri alteri gratia abitii alem ; sic etiam poterit condignὰ ci me reri auxilia gratiae , sicut Christus Dominus de facto iion solum meritit nobis gratiam habitualem , sed etiam auxilia ad bene operandum. I q. Ex dictis etiam infertur iam solutio tertii du-b ij supra positi, an possit puriis homo satis tace-- - re condigne pro peccato vcniali alterius S quidem si loquamur de satisfactione quoad culpa, dicendum videtiit de facto non poste, quia de facto Deus non remittit culpam aliquam mortalem,aut venialem, nisi reconciliando sibi hominem positive per aliquem Fradu gratiae sanct incantis,quam ci infundit: cum aute purus homo non possit de facto acquirere alteri de condigno gratia sanctificante non potest etia satis facere de condigno pro culpa veniali alterius. Caeterum de pollibili non video repugnantia inaeo quod purus homo multiplicatis piis operibus posset condignὰ placare Deum pro culpa aliena veniali sicut modo dcfacto satisfacit condigne pro poena alterius hominis ; condigne inquam; non sine Iibera Dei acccptatione, qui poliet sane non acceptare satisfactionem alienam, sed appellatur condigna quia habet valore in aequa- Iem, & sussicientem , ut acceptetur pro culpa
Dices, quaecimque satisfactio alterius ab eo, qui peccauit, non videtur condigna, quia sine retractatione ipsius,qui peccauit,non placaretur condigne Deus erga illum. eis Iari . . Respondeo , in primis aliqui etiam Aleunt, non possc condonari peccatum mortale de potentia absoluta sine retractatione peccatoris, S tamen posita retraetatione dicunt, condonari condigne per Christi murita, quia scilicet retractatio sola de se non sussia eret ad tolletidii peccatum ; sic etiam dici possbi de eulpa veniali, deleri posse per condignam latisfactionem alterius, posita tamen rc tractatione eius, qui peccauit, quae lola de se non sufficeret Deinde noti video,cur requiratur retractatio ad eondignam satisfactionem alterius, praese tim si ille, qui peccauit factus sit amens, vel per naturalem obliuionem nullo modo recordetur iam culpae venialis praeteritae Imo inter homines sine retractatione offencae icuis videtur posse unu alteri 1atis saccre condigne, si cum es regiis 'bsequiis proseqxintur,si pericula pro eo lubeat, si labores si famem,&c. quis negor, hunc condigne satisfecille pro leui omensa; quam tame non retractauit explicite, neque implicite, nec eius recordatur ergo si inititur homo iustus posset diuturnis, S: egregiis obsequiis satisfacere con- 'digne Deo pro culpa veniali non retractata, decurus nullatenus rccordatur. ergo poterit etiam in hoe casu alter iustus condisne satisfacere non
esistente retractatione. DC facto autem, an aliquando tollatur culpa venialis sine retractatione aliqua, pertinet ad materiam de poemitentia.. Dices iterum : si purus homo sati, faceret c5- ςssigne pro culpa veniali alterius; hoc sacerct cu Atia.. M. detrimcnto proprij incriti. quia abuti culpae alienae computaretur illi in partem prae in ij illius Operis, & eo minus acciperct augmenti gratiae; ergo, sicut diximus, non post e pu una hominem meretpalteri de condigno gratiam, quando ipsemet indiget sibi illo augmento ; se debemus dicer c., non Polle fatisfacere condigne pro culpa veniali alterius, propter eandem rationem. Rc spondeo negando antecedens, quia, ut, su- ocetMBM. pra dixi, meritum, & satisfactio in uno, & eodeopere ita inuunt turtur, ut quod ratione unius habetur, vel non habetur, non decrescat, vel accrescat ratione alicrius; tantam enim gratiam meretur opus bonum, quo actu satis lacunias pro poena, ac si non satis sacercinus per illud;&idem dicendum censeo de satisfactione pro culpa neu tra enim satisfactio fit per moda meri isroprie loquendo, sed per inocuim solutionis , seu condis nae placationis mouendo Deum , non Vt retributorem, sed ut mansuetum, ne ulteritis irascatur contra peccatorem, vel ne illum ulterius puniat ; quare ex eo quod unus iustus satisfaceret condigne pro culpa veniali alterius,nihil decresceret praemii ex augmento gratiae suis operibus respondent . vltimo infertur, quid dicendum sit de satisfactione pro poena An possit purus homo condigne satisfacere pro poena sterius In quo distinguendum est. nam vel loquimur de poena ae- factionερ terna, vel deicinno rati. Si sermo sit de poena ςter- ρον - n certum est , cle facto non posse alium purum hominem pro illa condigne latis facere,quia debitum poenae aeternae non reperitur de facto . nisi cum culpa mi itali non remissa r pro eo autem, qui est in peccato mortali, non potest alius purus homo, etiamsi si iustus, condigne fatisfacere, ut suptono ex materia de poenitentia. De possibili vero posset dubitari, quia existimo,posse manere de potentia absoluta reatum poenae aeternae
ctiam dimissa eulpa mortali , sicut de facto
125쪽
1o8 De mysterio Incarnationis.
manet reatus poenae temporalis dimissa eulpa veniali,& hoc nipposito,ia ille homo non esset Deo inimicus,dc percosequens nihil obstare videtur quominus alius iustus polllat pro illo condigne latis facere. Caeterum adhuc dicendu est, non posse iuxta ca quae tetigo disp. . et . .circis quia singula opera hominis quantucunque iusti, habent valore finitum ad Catisfaciedum,&correspondet illis determinata pars poenae temporalis ; ergo quantumcunquί multiplicarentur
a pera non aequivalement poenae aeternae: nisi
foric ponas, satisfactionem crescere ex maiori ratia habituali,& contendas polle poni purum ominem cum gratia infinita,& eius opera posise condigne satisfacere pro poma innnitae durationis, in quo non multum contendam. Si denique sermost de poena lcmporali, mnes serὸ convcniunt,posse purum hominem, &defacto satisfacete de condigno pro poena temporali alterius; sicut potest condigne satisfacere pro prena temporali propria,ut contra Michae te Baium declarauit Pius V. & Gregorius XIII. in Bulla sua propositisne s 9.c 77.Ncque a arer, cur opera iusti habeant condignitatem suincien- rem pro pcvna propria,& non habeant cumdem valorem pro aliena. Caeterum hoc pertinet ad disputationem de suffragiis,de quorum comunicatione late agitur post materia de poenitetia
neque in praesenti potest pro dignitate tractui.
De susscientia meritorum &satisfactionis Christi pro nostris pec
SECTIO I. Vtrum Chrim satisfactio siueris
aquaia,er condigna pro nostras peccatis pS E c T I o II. Grum sicut dignitis rimariet valorem,sta maior gratia habitariis augeri valorem nostrorum verum
S EC Tio III. Respondesur ad obiecti nem posita, cor aliorum solutiones referuntur. S E C T Io IV. Vtrumsicut ex maiori dignitate subiem crestit praemium a sic ex maiori indignitates iecti crescat poena.
Idimus usque adhuc , non potuisse per purum hominem satisneri co- digne pro nostris peccatis,atq; ideo necessariu suisse potentius aliquod
rem odium ad eorum expiationem.
Nuc restat videndu an Christi opera de se sue rint condigna ad huiusmodi satisfactione, vi ex hoe eonstet fuisse necessariam Incarnationem ad satis monem condignam pro peccatis.
1. de se esse aequalem , quos rcfert VaZque z.c. I quoru aliqui dicunt, fieri aeqiule ex Dei acceptatione; alij vero indicant,nec hac ratione acc erec si dignitate, sed Deum eam acceptare, ac si esset condigna utrique tamen conccdunt
habuisse Christi opera longe maiorem congruitatem ad Dei acceptarioncm, quam opera puri hominis, & ad hoc fuisse necessariam Christi
satisfactionem,ut scilicet congruenter acceptarctur a Deo pro nostris peccatis. Communis,& vera lententia assirmat, opera Christi Domini habuisse ex se sumetentu valo- r. re,& condignit 1tem ad satisfaciedum pro peccatis. Haec est communis inter Theologos, quoslat Preserunt,&sequuntur Suar. d. . pc . . UaZqueZ ubi supra c. a. qui afferunt plura Scripturae testimonia. Potillima sunt ad Rom. s. Aous t delictum .ita cr donum. Si enim dimus delicio multi mortui aut,multon agis gratia Dei, donu ingratia unius hominis Iesu Ch1 isti in plures abundi uti. Vbi
Paulus peccatum Adae , & merita Christi copa rat in dignitate ad nocendum,& sanandum, depraesert Christi opera, ut poderat Caius I. Leo I. Cui I.& Agapitus Pontifices apud Vazquiu et i supra Leo i.
e. 3. lcm ad Hebr. s. uisu diebus carnisse voces,
Funticatiove si ue ad eum , qui posv ilium aluum
facere a morte tam clamore valla o .ac lachrymis o ferens exauditus es pro sua reue emia. Vbi essica
clam satisfactionis adscribit Apostolus valori &magni rudini iplorum operii, in quo sensu dixit
mihi ; quasin illa alia hostia inueniretur aequalis pro peccatis, donec Christus pro illis satisface ret;& ideo etiam Christi satisfactio appellatur
passim in Scriptura emptio, Ac redemptio Vt si- Amptis gnificetur, Deum non gratis, sed ex pretio aequa- reae tra.
si sanguinis Chtisti abdicalle a se ius quod ha--μυΦυ'bebat aduersus peccatorem. Ad hoc etiam afferuntur plura sanctoru Patria testimonia ta ex Graecis qua ex Latinis,quorum verba breuitatis gratia praetermitto , quia latissime apud praedictos auctores habentur, &adeo sunt expressia. ut nulla prorsus indiguant noua ponderatione. Dissicultas tota est in reddeda ratione huiuς xvaloris,& dignitatis operu Christi, in quo etiam D ficulta omnes c. sentivi, prouenire ex unione ad perso de s/na Uerbi,ὶ quo habent ea Opera condignitatem non solum aequi ualentem,sed longe superexce Domini. dentem nostriim debitum. Dissentiunt tamen explicantes,quo modo unio ad Verbum conducat ad eleuandum valorem issorum operum. P. Suare E aliquos dicendi modos omnino improbabiles,quos ipse factu refellit. Alii condignitatem hane deducunt ex infinitate rei per Christu oblatae; nam ipse sanguis,v. E. propter unionem ad Verbum erat pretium intinitum excedens debitum peccati. Caeterii h cetiam ratio non est solida,ut late probat Suareae ubi jura,quia infinitas illa tota se habet ex parte obiecti oblati, quae non suffcit ad infinitum valorem actus,per quem offertur; nam B. Virgo offerebat etiam suum Filium aetemo Pat Pi,5 tamen illa Virginis oblatio non habebat valorem suffcientem ad salutem nostram. ergo hic Vesor non ex re oblata,sed ex alio capite desumcndus est. Commu
126쪽
Communiter Theologi detumunt hunc valo
viati. ιε-- remex infini Late personae operatis & tatis faeie -,is itis ; a qua eius satisfactio redditur inlinita, quia . se ut dignitas personae Oiscnsae auget grauitate offense, multo magis dignitas satisfacientis auget valorem satis iactionis, multo enim plus est Deum humiliari quam hominem se contra Deueleukre;& ideo plus mouet ad placandum Deus se humilians,quain ad irascendum homo se eleuans. Cum ergo dignitas perlonae Cluisti sit simplicitet infinita, ratendum est, eius satisfactionem habere valorem simpliciter infinitum, hunc quidem non solii ira ad impetrandum, sed etiam ad merendum, & ad satisfaciendum. nam liees hae e tria sint formaliter diuersa; attamen in praesenti ex eodem capite prouenit Christo infinitas in illo triplici genere.
Contra hanc communem rationem plures
insurgunt dissicultates in quarum breui soluti quaestio facinus comprehcndetur. .im nem. Prima sit, quia iam videmur de sumere valorem Pn . ex obiecto; quia scilicet Christus cognoscens suam dignitatem volebat se humiliare: hoc autem non sufficit ad valorem infinitum operationis,ut supra eoncessimus inec etiams suiseeret, valeret pro omnibus Christi operibus . nam
dilectio, qua Christuς Deu in vel proximus diligebat, non habebat hanc circumstantiam ; ergo valor ex alio capite desumcndus est, ta non ex dignitate personae.
Respondeo , valorem de sumi ex dignitate personae, non quidem ut cognita, vel obiective. se habente ad ipsi in operationem Christi; sed ut inquente, seu formaliter dignificante operationem. quare etiamsi humanitaς Christi igno-txret suam dignitalcm,& vellet se humiliare nihil cogitans de se sublimius, quam alij li omines; amuic illa operatio haberet valorem infini
tum, scut de facto opera hominis grati dignificantur per gratiam habitualem, etiamsi operans ignoret suam gratiam ; imo etiamsi cogitet, se non esse in statu gratiae . qua inuis ergo de facto Christi operatio sit melior , eo quod videns suam dignitatem velit se humiliare; valor tamen principalis non prouenit ab obiecto , sed Iprincipio dignificante ; qui valor in omnibu Christi operibus reperitur. Sed contr1 secundo obiicitur; personalitas, Verbi non est principium illius operationis, sed
sola natura humana. nam suppono , nullum esse instuxum imme3iatum sublistentiae in opera tiones per modum causem ergo a subsistentia
non potest operatio dignigficari, ut a principio R., stur. Respondeo, non dignificari ut a principio influente eis cienter, sed ut 1 principio formaliter dignificante ; sicut gratia habitualis non influit
efiicienter in opera iusti secundum veriorem sententiam, S tamen dignificat fornialiter ea opera ut principium sormale in ratione digni lini, Maiis cantis .Qualis aute sit haec dignificatio, non om - is uatis sit. nes eodem modo explicant; aliqui enim dicunt opus ipsum magis placere Deo. quando fit ab homine grato; quia idem 'dius factum ab ami- eo vel filio magis nobis arridet quam factum ab inimico vel extraneo; ideo opera Christi infinite placent Deo , quia fiunt a filio infinite grato. Hic modus loquendi non omnino placet primo, quia opera ipsa ex coniumstione ad gra- etiam ad person xm Verbi non habent
maiorem bonitate moralem, quam si eadem fie-rcnt ab homine puro; habent quidem maiorem
dignitalcm,& valorem, quod etiam est quoddagenus bonitatis; caeteriim bonitas propria moralis eorum nullo modo variatur ex hac circumstantia ut bene notauit Suarea δὲ ta 1 . obiectionem contra concitis cluamuis ergo magis
moueat Deu in ordine ad praemium se ii ut formalius loquar moueat Deum ad maius prae iniuoperatio Christi no tame est amabiliolui .i operatio secudiam se ex dignitate personae propior aliquam bonitate moralem inde resultantem. Praeterea no placet,quis dopera dignificentur T. formaliter ex eo quod fiant a persona ama a. nalicet materialiter in Deo valcat bene cosequentia persona est Deo dilecta, ergo habet excelle-Dam, ratione cuius opera digniticetur; est tame consequentia materialis.& non formalis; ratio
enim sorinalis dignificandi opera non est , quia persona magis diligitur , seu magis placet, sed
quia habet in se excellentia, ratione cuius possit magis placere: quare iseus per possibile velim
polubile non amaret hominem iustum, seu humanitate Christi Verbo unita; adhuc eius opera haberent eamdem dignitatem, & vat Orc. quem
nunc trabent; essent enim opera petaonae excelletis,& dignae maiori remuneratione. Nec enim mensuranda est remuneratio codigna per amorem, quo a praemiante diligitur praemiandus, sudex dignitate personae praemiatae. Quare gubernator, vul dux, du militibus praemia codigna distribuit,non bene se gereret, si idc opus praemiaret inaequaliter in duobus militibus sivi iux- qualiter amicis ; sed deberet militem nobiliore uberius praemiare, ignobiliore vero minus praemiare, et iasi hic esset ipsi duei chatior & gratior.
quia haec maior beneuolentia non auget sorma liter dignitatem,& valorem operis. Dixi soν mali re,quia respectu Dei gratia,& amicitia est etiadignitas de excellentia hominis grati, & Deus coplacet magis sibi in persona excellentiori, &m igis in humanitate Christi,& ideo materialit et dignius est opus amici; formaliter tamen noideo Deus remunerat magis opus iusti, quia magis complae et sibi in persona, sed quia ipsa persona cst dignior, S excelletior. Fareor, ad impetrandii multum conducere amorem Dei ergaeu qui orat,vt facilius inclinetur Deus ad eo ce- deflum,quod petitur. nam facilius audimus preces amicorum, Ac filior v. quos diligimus,qiram extranei etiam nobilioris, & excellentioris, de ideo amor ipse erga personam addit vim impetrandi in precibus; caeterum loquendo de vMore, de condignitate ad praemium, haec non prouenit formaliter ab amore erga personam, sed ab excellentia personae,quia haec retributio imitatur modum iustitiae, &non ducitur ex affectu praemiantis, sed ex mcritis premiandi, chiare dignius est praemio ide opus exhibitum a princinpe , quam ab alio plebeio . etiamsi sit amicissimus vel etiam filius Gubernatoris Praemiantis. Hinc in sero,Christi citationem habere qui de Itatio. essicaciam ad impetrandum ex amore, dc coplacentia Dei erga eius humanitatem; nam licAetiam in hoc genere habeat valorem ex ipsa
dignitate personae quo enim dignior est persona , quae petit, validior cst ag impetris dum , Zeideo dixit Paulus ad flabr. s. obtulisse preces cum clamore valido , dc exaudirum esse pro sua
127쪽
reuerentia; conducit tamen formaliter aci vim imperiis di amor Dei erga ipsum Christum: exterum condignitas ad merendum tota prouenit formaliter; dc immediate ex ipsa dignitate infinita personae independenter ab eo,quod ame
8 Rcstat ergo ex olicare,quae sit haec dignitas infinita portonae dans infinitu valorem operibus Aliqui die lint esse sanctitatem infinita, qua humanitas Christi accipit a verbo sibi unito a quo substantialiter sanctifieatur infinite simpliciter, & redditur grata infinite simpliciter: quare sicut opera hominis iusti dignificantur ut quatuor, v. g. quia sunt ab homine grato & sancto, ut quatuor: ita opera Christi habent valorem infinitum simpliciter quia sunt ab humanitate sancta sanctitate infinita simpliciter. χ'etia modus dicendi diffieilis est, quia licet isti '' humanitas Chiisti sanctificetur per unione sanctitate infinita secundum quid, hoc est, in senere sanctitatis participatae notamen sincithcatur sanctitaeie infinita simpliciter; hoc enim est proprium solius Dei , qui est essentialiter sanctus. Haec tamen ditscultas habet propria sedem infra adq. ubi agitur de gratia Cliristi, ibi, Deo dante', discutietur, & probabitur iIdeo alij eoncedentes,humanitatem non san Aia a M. ctis eate simpliciter infinite,colligiat tamen va- ei . lorem infinitu operationis ex sanctitate infinita secundum quid; quia illa sanctitas,&valor ab illa proueniens est in ordine superiore respectu totius sanctitatis,& gloriae hominibus communicandae. quare omnis gratia,& floria hominibus per Christi opera danda non adaequat valotem , & dignitatem operum Christi quantu cunq; multiplicentur homines , & peccata condonanda.
argumentum ex eo,qubd res sit in genete superiori,ad hoc ut no possit adaequari in aestimatione morali per res ordinis inferioris Delii de ne . que in materia meriti locu in habet ; nam actus bonus naturalis & dignitas,qu.un accipit ex natura rationali operate, est in ordine superiori ad omnet diuitias & delicias possibiles;& tame nemo dicet, homine in pura natura per unu actum bonum moralem mereri codigne infinitas diuitias.& delicias possibiles saltem sincatcgorcmatice ergo nec per opus bonu supernaturale meretur Cliristus condigne omnem gratia, & gloriam possibilem hominum ex eo praecise , quod gnitas,& sanctitas naturae sit inordine sit periori. to. DCiuq; ex hoc ad summum sequitur , Christi
opera habere valorem condignum ad promerc-dain gratiam,& gloria hominu quae sunt res inferioris ordinis ino tame ad promerendas Vnio nes hypostaticas aliis humanitatibus, vel naturis
Angelicis; haec enim dignitas no est inferior sed aequalis cum dignitate Cpristi. ergo una unici adaequaret valorem unius operis Christri, ergo aliquod praemium est assignabile quod no pollit de condigno mereri Christus uno opere 3 nepeduplex vitio hypostatica; ergo una Christi opus non habet infinitu valore simplic iter in ratione meriti, sed infinitum secundum quid; quia infinitus valor simpliciter est ille, respectu cuius nullum sit assignabile praemiu excedens eius c5- dignitarem , ut bene probat Silarea dicta stes. 4.
erso talem radicem valoris Christi operibu ast ignare, quae reddat ea infinitu accepta ilia ad quodlibet genus praemii, dc in qualibet cxtenissione excogitabili. . Igitur Mimitto in primis cu comuni sententia, opera Chiisti habere infinitu valorem ad mile-du, de satisfaciedu, quod licet negauerint aliqui, Ciri
quos refert Ua EqueZ a 3. ,.c. l. immerito tame,
, contra comunem Theologorii sensum, quos cogerit idem e. i.& sundatur in scriptura,& Patribus, semper cu emphali loqueribus de valore 'meritorum Christi quoru verba vide apud Sua- Sua .rer d. stri . . sussciat nobis auctoritas Clementis U I .iu Extrauag. I genitus, defam Or ramis . v i' ubi expresse docet,Christu suis mcritis acquisuisse infinitum thesaurum hominibus ; nec sormidandu esse, ne exhauriatur vel minu. atur pro
pter infinita Christi merita , cuius qui scin Una gutta sanguinis propter unionem ad Verbii pro redemptione totius humani generis suficci fiet. Haec 1 unt verba Pontificis, ex quibus constat, infinitate huius valoris prouenire ex unione humanitatis ad Verbu, ex qua prouenit, personam illa habere infinita dignitate,S: pcr conloquen eius opera dignificari ad infinitu praemium; qt sasecudum recta prudentii aestimationem idemet tus egregiu inaequaliter praemiari debet secudum inaequalitate personarii , v. g hostis occisio a plebeio milite facta praemiatur condigne alimentis ad vita concestis ; a Duce vero, vel Marchione facta promeretur Regis gratia, vel Praesectura prouinciae:a Principe vero facta meretur successione in regno,quia praemiu opcri aequale debet esse proportionarii cu eo, qui renumeran diis est; quare cum dignitas Christi crescat in infinitum consequens cst, ut eleuet opcra ad pro-mcrendum condigne praemium infinitum ; nam quodlibet praemium in enitum ison proportionatur sufficienter cum infinita dignitate me
Sed cotra hoc est adhue disti cultas quia licet I 2 . ex persectione obiecti crescat etia caeteris paribus persectio cognitionis si non tamen rei ultat perfectio infinita in cognitione, quae termina tur ad Deum ; ergo lieet ex dignitate perio ecrescat valor operationis . non resultabit valor infinitus ex dignitate infinita, quia sicut cognitio limitatur ex aliis capitibus; ita valor operis poterit ex aliis capiti is limitari. Respondet communiter, obiectum non cι municate intrinsece persectionem cognitionis, sed extrinsece ; quare non communicat totam, qua in se habet:at vero dignitas scrsonae comit Dicat seipsam intrinsece secundum suam pei
ctionem,ac intrat valorem operis,& ideo comitis
ni eat se siccundum totum, quod trabet c5munieado sua infinitatem ips valori inesse valoris. Sed contra solutionem urget disse ultas,quia etiam dignitas pecsonae offensae coeurrit intrina Psece,5 formaliter ad grauit .vic offensae,quae cae- reris paribus grauior est,quis dignior fuerit persona offensa , ut concessimus supra disputatione praecede tui, de tamen offensa in Deu non accipit infinitatem smpliciter ex infinitate Dei quia ut ibi diximus deerescit ex alio capite t, nempe Ex imperfectione cognitionis,&deliberarioni I. cr-go licet dignitas personae conci irrat intrinseco ad dignitieandii opus potest tamen valor dccrescere ex aliis capitibus, & non participare infinitat m
128쪽
nitate simpliciter; sed alia inferiore sciit offensa.
13 sit cor, pcuse altatuando concrctum Diffisisliri componi intrinsece ex aliqua forma, vel parte occismitur. infinita, quin eo ipso concretum fit infinitum simpliciter in ratione concreti cuilis gratia plura exempla adduci possunt .v. g. voluntas d cnominatur moraliter mala, ex cognitionc malitiae,& tamen si praecederet cognitio infinite intensa de obligatione legis prohibentia me dacium.
non ideo voluntas mentiendi esset infinite nis-la simpliciter, N: absolutea ed ad suininum haberet infinitatu secundum quid in genere men-d1cij leuis, quia nimirum decresceret malitia' ex leuitate materiae. Ratio autem est,quia pars concrcti, quae infinita est, non potest infinitare concrctum, nisi in ratione talis concrcti; quare cum cognitio illa infinita sit pars voluntatis malae venialiter ex leuitate materiae in ratione malae , non potest infinitare illam eulpam simpliciter in ratione culpae sed in ratione talis culpae, scilicet medacii leuis, Ideo etia offensa mortalis no redditur simpliciter infinita ex infinitate Dei, quia, cu ipsa sit ii offensa imperfecta ex imperfectione nostr et cognitionis no potest infinitari nisi in illo genere,in quo est,icilicet in scia cre ostet inpersectet,quς tota est infinitas secudii quid. IJoc ergo supposito, di ilicile est explicare,
quomodo valor meriti non solii ni secundum quid 1ed simpliciter infinitetur ex infinita dignitate Opcrantis cum dignitas personae n5 si ad
quata ratio constituens meritum in ratione mcriti, quia meritum ut meritum conflatur cx bonitate etia morali operis,& potest ex illo capite constitui in genere meriti imperiam; S per consequens cx infinitate personae non infinitabitiir in genere valoris simpliciter, sed secundum quid in genere valoris imperfecti., . Huic obiectioni aliquid existimo concedendis Mis. dum, liquid negandum, pro quo aduerte, aliud esse, quod meritu sit infinitum simpliciter aliud vero , quod habcat valore infinitum simpliciter: per illud prius fignificatur meritum csse tale, vino possit aliud maius ineritu cxcogitati; per hoc vero posterius solii ligniscatur, meritum habere valore ad quodcunque praemiu excogitabile, ita ut nullum sit meritum maioris prςmii,qua istud. Cocedimns ergo merita Christi habere infinitu valore simpliciter: hoe est, omnia, & singula elle digna cx ie quocunq; praemio excogitabili: negamus verb, merita illa esse infinita simpliciter
in ratione meriti Manc secundam partem docet Theodor. Theodorus Pelianus de tibi jactione cox
PH Ru elus m. ad 1. de alii docti recentiores , dum dicunt, non omnia Christi merita fuisse aequalis valoris; camq; probat obiectio Dista quia sicut
unu peccatu mortale non est simpliciter infinitum, tum quia non est tale ut non sit aliud grauius peccatiun ,tum cria quia limitatur ita triti suco ex aliqua parte constituente ipsum in ratione peccati, scilicet ex aducrtentia ad malitia, quae
aduertentia est finita, S: imperfecta,ut vidimus: ita unu meritum Christi no cst infinitu in ratione operis incritorii, tu quia potest esse aliud metitu persectius: illud scilicet, quod si non ex dignitate perii, nae, salte ex operis excellentia ha-Deat maiore vim ad mouedum Deum I tum etiaquia hoc meritu intrinsece includit aliqua partem limitat.ura, bc finitam, scilicci operationem honostam talem, ut possit esse alia melior,quare P. Ioan. de Lugo de Incarnat. erit meritum infinitu ex uno capite , scilicet ex dignitate personae, non cx utroq; de per consc-qucns non iii omni gcnere, sed secundi iiii quid,& in tali genere. Loqucndo ergo in toto rigore dicemus, meritum illud mini cre ad infinitii prae- Inium, non tame mouere infinite, quia licet non
possit ellia praemiu, ad quoia non in ilicat potest dari aliud meritum, quod magis moucat S pureo sequens maius meritum quatenus magis mc-
rebitur, licet no plus,ita ut excellus sit in modo merendi re mouedi, ni, in praemio ad quod mouet; Et in hoc sensu dicuntur merita Christi ha bere valore infinitum quasi dicas, valere infini-
tu pretium . nam sicut unus couus dicitur valere centum nummos, ad quos habet codignitatem;
ita meritum Christi valet infinitum, quia potest mouere condigni3 ad infinitu melius ergo dieitur valor insitatus meriti, tua meritum infinitu. Conueniunt itaq; peccatum, S meritum Christi
in hoc, quod neutrum est infinitum simpliciter. sed secundu quid loquendo in rigore : disserunt
tamen,quod peccatu nue in se est infinitum,nce habet valore infinitum nec enim est codigia una. poena infinita , sed finita, limitata secundo mintensionem tineritum vero Christi licui non sit unde quaque infinitum, habet tamen valorem infinitum,quatenus non est praemium excogitab: le,ad quod non valeat de condigno. Restat tamen adhuc declarandum unde m -
ritum Christi habeat hunc valore infinitu simpliciter in ratione valoris: cu enim Valor in lum dia, dat etia honestate operis cum dignitar CpC long , i Q .m opus ipsum habeat honestatu finita, lii m- fini fiam mtatam, non videtur valor vilia infinitus simplici--vater, sed solum secundum quid,& ex uno capit C. Pro cuius rei explicatione adiicrte , dignitate personae non cleuare valore operis, ita ut faei it
opus digna praemio maiori, formaliter loqucdo, sed maiori materialiterico sideratur cnim ipsum opus bonum antecede ter ad dignitatem pers nae,3 solum secundum bonitate in qua habet,&qua placet Deo ut se aestimatur illud opus etiast dignu magno pretinio. Deinde ad discernedia. quale futuru sit inagnu praemium, attenditur ad indignitate pcrsonae praemiandae; nam idem mer praemium est magnum respectu unius,quod non aestimaretur magnuta , sed paruit rospectu alte rius,& ideo idemmet actus bonus qui ration suae honi ratis meretur magnum praemium; in homine existe te in pura natura inferret praeimst naturale quod resipectu illius hominis eiset magnu ; in homine vero iusto & grato infert praemiu aeternum gloriae, quia status huius hominis
costituti in ratione filii adoptiui Dei adeo superat statu hominis in pura natura,vt no sit dicendia praemium magnum respectu huiuς hominis quod non sit aetcrnum,& iupernaturale. Denique idem opus factu a Christo infert praemium in finirum ; quia status filii naturalis magis supcrat filium adoptiuum , quam adoetivus superet hominum in pura natura, & respectu Christi non censetur magnum praemiuiri, quod suc-rit finitum , quia plus distat ὶ dignitate person. x Christi quodlibet praemium finitum,quam a dignitatu personae alicuius iusti prςmium naturato. Habet ergo opuς ipsum de se mereri praemium magnum, dignitas vero personae non dat formaliter valorem ad praemium magnum , sed facit,
quod praemium, quod alias est et magnu respectu
129쪽
alterius, non sit magnum respectu huius personae propter eius excellentia,& quia hic exeetius magnitudinis in peribita prouenit formaliteragratra,vel a dignitate verbi, ideo dicitur coniu- nitet ex gratia, seu ex unionc ad verbum proue nite sor maliter valOrε operis ex gratia enim, lcuex unione prouenit sorinaliter,quod pratiratu debeat esse materialiter maius, licet norro ueniat,
quod opus si disnius prς idito maiori forinaliter,
ut dictum est, led prannio maiori m iterialiter. Ex hac ergo doctrina constat, quomodo di-Duritis gnitas infinita Verbi possit communicare infinime bi in ni. tum valorem operibus Christi dicet illa opera exm θ ε ρήρ aliis capitibus unita sint, de limitata ; diximus enim, valore ipsius operis, formaliter loqaendo, minisum in se manere inuaria tu ; semper enim opus illud Ch Uu-de se meretur praemiu magnum, nec hoc accipit sormaliter a verbo; quod autem prouenit a
verbo est. quod perlbna illa sit infinitae dignitatis.& talis,ut rei pectu illius non sit magnu quidquid finitum est,& hoc quidum prouenit ad x- quale Verbo, nec potest hie directus limitari ex alio capite, quia nihil potest impedire quod illa persona sit Deus,& pereu seques infinita , Ut
costat. No est ergo ille valor in se entitatiue infinitus undequaque quia includit aliquam parte
finitain,ut constat,nempe honestatem operationis: est tamen infinitus Obiective, quatenus ex
infinitate personae fit, quod illud opus non asserat praemium magnum illi per nae,quod non
sit inlinitum. Possumuς hoe declarare exemplo arassiori, ut D. M iis, intclligatur si, v. g. alicui pro mere ede.x-μ.. obsequi j detur victus nece alius uiciit comuni
ter dicunt Theologi, benefici 1rium poste licite ex benefici j fructibus accipere congruam suste-tationem; tunc certὸ, formaliter loquendo, omnibus offertur qualis merces sui laboris, nimiruvictus,& sustentatio congrua; materialiter tam cinaequalis: continget enim, aliquem vel propter valetudine infirmam , vel propter robustiorcia etiam natura pretiosior .vel maiori multo victu
indigere,& per cosequ es posse sibi ex fructibus benefici j multo plus accipere . quam alij possint.
Mensura ergo, unde regulari debet quantitas mercedis, non est tu obsequium Ecclesiae prς stitu , illi enim respondet solum sustentatio congrua sed mensura proxima ad taxandu sustentationε eongrua debet este natura huius personae in particulari,cui haec est congrua ; illa verono est eongrua sustentatio. Sic in nostro casumensura proxima praemij non est actus honestus, sile enim postulat praemiu magnum operanti: quale autem praemium dicendum sit magnu respectu huius operantis, non sumitur ex Opere ipso sed ex dignitate & excelletia personae DPerantis. Et quidem iuxta hane considerationum facile apparebit, quomodo omnia opera Christi habeant condignitatem ad praemium maius, &maius in infinituminam magnitudo doni mensuranda est iuxta magnitudinem dantis, A accipi ζntis.Finge ergo, per impossibile vile duos
Dcos eiusde maiestatiς, Se infinitatis,quam habet noster verus Deus: finge etia velle inuicem sibi donare aliquid tali tantoque donator , &donatario dignum.Certe quidquid creatum alter alteri daret perinde esset, ac si R. ex aliquis
Regi daret pomu, vel nucem: minus enim ponderis habet omnia creata coram Deo. Cum et
go Christus , cuius opus praemiari debet, sit vere persona diuina, eiusdemque maiestatis,ac auctoritatis, no aliter cum illo agendu quam ageretur eum alio Deo si esset: quare quidquid respectu alterius Dei magnu non esset, nec respectu Christi magnum existimandum est. Porro Christum eandem maiestatem,ac venerabilita te habere,quam habet Deus costat ex Patribus, quorum verba cogerit P. Va Eque E infran. 2. a seqq .5 costa ex zo,quod Omnes actus, ct tituli. quibus supremam Dei maic statem veneramur,&reco nosti mus, tribui possent Chri .
sto, qualis est adoratio latriae, oblatio s.crificii, Ad similes: si ergo cum Christo homine agenduest, ae si eum Deo ipso agamus ; unde illa solum
erit magna rcuerentia erga Christum, quae magna censeatur erga Dcumugitur illud etia magnum donum censendum est erga Christum. quod magnum censeretur si daretur a Dco alteri Deo. Ex infinita ergo reuerentia Christo debita colligitur infinitus valor meritorum ipsius: ideo enim Paulus hane reuerentiam retulitesticaciam meriti, cum dixit, exauditu eum este pro sua reuerentia. Dices adhuc probari bene si opus ex ic exi- a Lgat Praemi tun magnum,mereri etiam praemium infinitum in Christo, quia nullum praemium finitum esset magnum respectu Christi; eaeteriim
non omnia opera merentur de se praemiu magnum, ted sollim opera egregia ; alia vero opera minora, v. g. actus honestae recreationis , vel
temperantiae, cur exigent de se praemium,quὁdst magnum.& non potius praemium exiguum, vel moderat ui Huiusinodi aute posset esse respectu Christi, licet non esset praemium infinitum. Respondeo, hoc no tam in praesenti esse pro- prari,aerisbandum, quam supponcndu cx materia de merito in communi, omnes actus bonos hominis iusti esse meritorios augmenti gratiae,& gloriae, quod sane est praemium aestimabile, etiam respectit hominis iusti ; nunc aute solam diei mus, in Christo eos actus esse meritorios prςm ij in-s niti, qui in homine iusto sut meritorii gloriae, siue ij sint soli actus charitatis, sue qui imperantur a charitate , sue actus supernaturales,
siue omnes actus honesti , quia nullum praemium finitum est tantum praemium respectu Christi,quantum est augmentum gloriae respectu alterius iusti. Cur autem Deus nullum actu bonum supernaturalem hominis iusti remuneret aliquo inseriori praemio, sed omnes aliquo augmento gloriae r non est huius loci Ratio tamen indicari potest ex superioribus, 'quia quantitas praemii condigni pensanda est, non solum ex ipso actu seeunaum se, sed etiam
ex persona,cui datur,& ex persona a qua datur; maius enim praemium meretur idem opus si IRege,quam si dandum esset a Praetore, vel patre tamilias ; habesque praemium aliquam proportionem cum persona, non solum accipientis,
sed praemiantis. Cum ergo, qui praemiatur sit homo iustus,& filius Dei ad os titius: prςmians autem sit ipse Deus Rcgu potentissimus Rex;
non mirum, quod omnia iusti opera mereamur condigne augmen tum gratiae, de gloriae ; quia omnia opera supernaturalia honesta secundum se tanti sunt splendoris, ut non vulgarem, sudaestimabilem aliquam retributione exigant iuxta qualitatem personae operatis,& a tentis viribuς,
130쪽
d epotestate praemiantis; conciliant etiam peculiarem amicitiam erga ipsum operantcm. Cum aute amicitia Dei cum homine iusto sit in ordine supernarii rati cxercetur media gratia inhaerete,& dat notiuiti ius ad in kiorem gloriam i, neque attenta qualitate hominis iusti, & maiestate Dei praemi aute, posset aliud in serius praemium condignu designari. Deinde clim Opera Christi exigant,etia de se praemium aliquod stimabile at-tcnta qualitate Operantis,3 maiestate praemiantis;prae mi aias autem sit Deus, & operans etiam
sit Deus; hinc est nullum praemium finitum potuisse designari, quod undique adaequaret condignitatem operum Dei operantis, & quae a Deo ipso praemiantur. Dices. i. et nulla quantitas gratiae, vel gloriae createt esset praemiu considerabile respectu Dei praemiaris ,& prviniadi; si tamen daretur Christo pro praemio unius actus boni unio hypostatica alicuius personae Trinitatis cit natura humana alterius hominis. iam illud esset praemiu aestimabile etia ab ipso Christo, quia tanti valoris esset illa unio,ouantum habet unio ipsius Christi, ex
qua prouenit dignitas, Z valor suorum operum: ergo ille actus non haberet condignitatem ad merendum illud pr.emium. ergo duae vel tres uniones excedent valorem unius operis Christi. Aliquibus videtur unio hypostatica, praemiuadaequAtu meritorum Christi. Respondeo tante, nec unione hypostaticalia communicatam aliis naturis humanis sere praemii; adaequatum meritorii Christi; sicut nee et set donum magnum, si unus Deus id faceret in gratia alterius Dei infiniti, Ar omnipotentis: magnitudo enim doni nodebet mensia rari cum natura humana,cui da Ur,aaec cum vnione hypostatica, quae concurrit ut
otio, ad dignifica da illa opera, sed cu persona ip-Ia,cui datur,& quae praemiatur,ec cum honore, de veneratione illi debita. Cum aute Christus sit eiusde dignitatis,&venei abilitavis cu Deo, non est magnus honor ipsi, qui Dco non esset magnus. Fatemur ergo,unione hypostatica esse c5ditionem requisitam,& opera Christi sint adeo digna; hinc tamen non fit,aliam unionem simile sere praemium adaequatum Christi,quia nimiruomne illud, quod Deus producere potest, est s-nitu, S: limitatum; persona .iut ,cui datur est infinitae imaiestatis,&digna diuinis honoribus. Dices, per unionem hypostaticam Deus dat suam naturam diuinam &personalitate naturae creatae; ergo dat aliquid infinitum: Deitas enim
quae flatur . est simpliciter infinita. Respondeo,dati qui de aliquid infinitum, sed modo fistito:sicut etia Deus dat beatis in patria
seipsum in praemiu.nani vi canit Ecclesia ereη-nans tat inprami & tamen non est donum infinitu, quia se dat finito modo, quatenus participari potest per visione: sic licet comunicet suam
Deitatem naturae humanae; communicat tam nmodo finito, scilicet per unionem finitam, quare non adaequaret illud donum maiestatem,&dignitatem alicuius Dei, cui daretur. 'Petes, sicut diuinitas communicata per unionem humanitati reddit eius opera inlinite dig
na, cur etiam communicata per unionem non
reddet illud donum infinitum aut cur communieatici per Unionem limitat donum, & non limitat dignitatem,& valor in meritorum Respondeo, ratione esse, quti donum consi-
deratur in ordine ad eum,mii datur diuinitas ergo per unione non comunicarii hilli person ac d naturae humanae , & quide natuae humanae nc, ncommunicatur infinito modo : melius enim. Spersectius comunicatur ab aeterno ipsi verbo, cui comunicatur per identitatem, quam humanitati, cui solum comunicatur p r Vni neruic a
semper distinctione reali. At vero quado Deitas
eo sideratur, at dignificans illa opera, non coparat ut cum humanitate, sed cu persona oper.mtriad cuius excellentia debet attendi in remunc ratione: persona aute operans non participat Deitate finito modo,sed infinito,quia persona Christi, seu Christus essentialiater est Deus. Hinc cr-go est,quod lices per unione no infimictui do- nu ,eade tame Deitas infinito modo cocurrat ad valore operu,quia nimiru ad mensurati dum pre intu, sicut SI ad taxanda honoratione, & cultum debemus coli derare honore,quo dignus cst ope. rans.Cluistus autem dignus cst honore infinito,&supremo ; dignus igitur erit quolibet etiam praemio maiori,& maiori in infinitum. Urgebis adluit,quia aliquod potest excogitari 23 .
praemium,quod superet valorem alicuius incliti Christi; ergo no habent valore infinitum. An cedens probatur ex doctrina supra traditam amponamus, v.g. altu Christum constante ex humanitate hypostatice unita personalitati Patris,qui opera egregia, A passione acerbillima applicet pro obtinendo aliquo beneficio Dei,v. g. lanitate cuiusta aegroti, vel auxilio gratis ut convcreatur aliquis peccator: tuc si alius Christus eoi stas ex humanitate,& persona verbi applicet aliquod bonu opus,v. g. actum teperantiae,ut obtineat a Deo, ne coccdat alteri Christo quod pe , tit,sed puniat potius illu aegrotum,vel illii peccatore ad ostensione suae iustitiae; tunc inquam, hie actus teperantiae secundi Christi no videtur habere vim susticiente ad impedienda esticacia tot meritorii alterius Christi, quae proculdubio mouerent Deum , qua ille actus teperatiae iuxta id quod supra diximus, concedentes in meritis Christi inaequale vim ad mouendum; ergo non habet hoc meritum temperantiae infinitum valorem, iam enim assignari potest aliquid, quod non valeat de condigno obtinere. Hoc argumetum sandε vim habet, Re Et non 24 concedatur in meritis citristi de facto inaequalis vis ad mouedum, sed aequalis in omnibus,quia si ponamus duos Christos, alter eorum non vi detur posse mereti per sua opera, quod alterius opera non aceeptentur ad Praemium ; cur enim magis hic merebitur, quoa atrer non exaudiatur Ogo iam ponitur aliquid , quod sit supraeondignum valorem meritorum Christi. Ε-ι ιον omnes ergo debemus respondere. Et quide aliquis fortasse propter hoc argumentu dicercr. dominae5munum de infinito valore meritorii Christi limitanda esse,ut non trabeat locu quando concurrunt nacrita alia infiniti valoris , ad superadu enim infinitu valore alterius Christi re quirereriirvalor plusquam infinitus; sicut ergo
peccatu mortale dicitur habere in copus abilitate infinita quia nulla cope satio ς qualis reddi potest pro illo,nisi habeat valore infinitii, qualis est fatisfactio Christi: se merita Christi possut dici habere infinitu valcire; quia nihil finitum potest huic esticaciae resistere, nisi alius valor inlinitus. Dicere enitn.quod adhuc meritu Christi habe