장음표시 사용
91쪽
sECTIO II. Communis sententi s de impotentia hominis puri ad satisfaciendum condigne pro culpa.I'. O nunis antiquorum, is recentiorum Im ramia is sententia hane impotentiam suinit ex di-
gnitate Dei offensi, & vilitate personae offen--- - . . apntis, iniuria, seu ostensa eo est maior, aritari quo dignior est persona cimensa, de vilior onsendens; sicut e contra satisfactio eo est minor, quo dignior est persona, eui offortur, & vilior per soli a qua offertur; cum ergo offensa crescat ex maiestate infinita Dei,& vilitate hominis peccantis; s iς sectio vero debeat etiam decrescere ex eadem hominis paruitat , dc excellentia Dei, cui offertur; consequens est, nunquam poste satisfactionem puri hominis adaequare grauitatem offense. Haee est taetro S. Thomae
s. Thomas in praesenti art. 2. ad 2. Ronauenturae .u 2 .
ita sequitur Suarea in pro vii s.& eommuniter alii Theologi , & sumitur ex
Atistotel. Arist. s. c. s. ubi sic ait. Si is . qui magi
stratumiem . alium pe=curit . nou est repercutieuis
sit, quia scilieci ex dignitate pellonae est et maior satisfactio tunc , quam offensa; quare deontra subdit, At si qui1piam mollisarum per
cusserit, nansbim repe utiendus est. verum et .im
supplicio alli enui s. quia scilicet iniuria cresceret ex vilitate offendentis, II ex eodem capite decresceret saetis tactio. Neque obstat peccatum non esse iniuriam strictam Dei, cui debeat ex iustitia satisfieri; nam quod ad praesens attinet, cadem ratio est de offensa: quae licet non sit contra iustitiam, adhue in morali prudentum aestimatione crescit ex iii ferioritate offendentis ad offensum; ex qua etiam decrescit satisfactio . licet non exhibeatur ex obligatione iustitiae, sed per modum moralis,& condignae placarionis, qua posita iam
ille alius non maneat rationabiliter auersus ab offendente. Caeterum ex alio capite impugnatur com- . praedicta ratio, quia licet propter infi- .....ia nitam dinantiam hominis a Deo, peccatu con- ιιε. trahat grauitatem maximam in ratione offense.& e contra nostra satisfactio deere stat nimiuin ratione satis Actionis I adhuc tamen peceatum non contrahit infinitam malitiam, nec infinitam grauitatem in ratione offensae. ut
. suppono ex sectione sequenti, sed solum snitam. ergolicξt dissicillimδ, dc aegeretii ; potexit tamen aliquando tota illa offensa compensari obsequiorum numero, exςellentia, diuturnitate, precibus, & aliis huiusmodi: nam licet subdito contumelioso in Principem di sellis sit condigna sitis factio, non tamen impossibilis; posset enim adeo egregia obsequia erga Principem exhibere, ut prudentum iudicio condignὰ satisfaceret. v g. s Ρrincipem ab hostibus
captum, & ixmiam morti tradendum eriperet,
se se illius loeo arud hostes substituendo e quis dubitet condigne satisfecisse pro priori offensia ergo similiter putus homo acleo possici egregi d
in Deum obsequia multiplicare , ut priorem ta-Aem offensam aboleret. Fateor, ex illa grande debitum relictum e G. nimirum debitum de-em mill rum talentorum . quae debebat seruus ille euangelicus , cuius debiti comparatione, debitum vnius hominis respectu alte Iia, appellatur ibi debitum eentum denariorum : cael Crum tot possiant eme debita centum denari rum quae debito decem millium talciatorum aequi ualean . Respondent, res diuersorum ordinum. Iicce 2 I . utraque sit finita, ita se habere,ut superior nunquam possit sussi eienter compensari per res inferiores, quantumcunque crescant, & multiplicentur , quia semper remanent in ordine inseriori. Explicatur exemplis vulgaribus ; nam quantumcunque crescat persectio, & numerus animalium, nunquam adaequabit persectionem ius Angeli; item cognitioncs Omnium creaturarum non aequivalet visioni vitias Dei etiam
remigae , licet Angelus, & viso Dei habeant pei sectionem finitam. similiter licet offensa Dei habeat grauitatem simpliciter finitam. non adaequatur omnibus obsequiis puri hominis; quia graui eas offensae sumitur ex dignitate Dei offensi , quae est in ordine lupremo ; sati factio vero nostra sumit dignitatem cx dignitate salsi facientis,quae est in ordine sitis infimo. Iteiri satis stio nostra decrescit ex dignitate personae, cui offertur, quae est in ordine supremo o sensa vero crescit ex paruitate offundentis,quae est in ordine infimo: ergo incrementum Ostensae nunquam potest adaequari per incrementa nostrae satisfactionis, quae semper manciat in
gradu valdh inferiori. Sed cotra adhue potest urgeri; lic)t loquen- Re leati indo de persectione physica res ordinis superiori
non possit compensari per res inseriores; caeterum illa regula non videtur esse uniuersalis inaestimatione morali. v. g. argentum quantumuis multipliciter, non adaequat Persestionem I hysicam auri, & adhuc in aestimatione moralii bra argenti aequivalet, & superat unciam auri. Dices argentum, S aurum, licet habeant diis 1 a. uersis species physice considerat aes; utrumque tamen esse in eadem specie valoris moralis, Mutilitatis ad eommunem vitam; quare valor auri potest bene compensari per valorem ciuidem speciei,qualis est in argento: at vero mcnia Dei, 3e satisfactio nostra habent diuersa genora, non physice,*d moraliter,quia valor moralis offensae sumitur ex dignitate Dei: valor autem moraialis satisfactionis sumitur ex homine; ergo nunquam valor ille potest moraliter copensari per istum, sicut licet valor libri, vel tritici possit
compensari pecunia.non tamen valor samae, vel salutis; quare Theologi excusanta compensa tione pecuniaria eum , qui occidit, vel diffamauit alium.
Sed contrὶ iterum.quia non solam loquendo Diovin M. de persectione physica, sed etiam de aestimatione morali, videmus compensari res ordinis superioris per inseriores ; nam bonitas incirali actus charitatis est in ord ne superiori respes uactuum teperantiae. dc tamen in morali aestimatione phire iactus tempcrantiae aequivalent unia tui charitatis, S: habent aequalem valor in ad merendum. Item peccatum in Deum habet
malitiam moralem superioris ordinis reisectu peccati in proximum; & tamen plura adulteria aeqiiiii alint moraliter uni odio Dei, & liabent aequalem oenam. Imo de ipsa visione Dei non videtur
92쪽
videtur res adeo certa, quδd non admittat aliquam compensatione ni in aestimatione moralicum rebus ordinis inlatioris,nam lices visio Dei perpetua superet longissime valorem aliorum honorum ; ii tamen comparatio fiat inter Wisionem Dei instantaneam ex una parte, ita ut post illud instans suturus esses expers totius boni per aeternitat cm, S inter gloriam corporis, &eon-sbrtili in omnium beatorum, vitamque felicissimaan, perpetuam , omnibus bonis cumulatam. excepta visione Dei, ex alia parte sorsita in prudenti aestimatio excellentia visionis Dei com- pentaretur perpetuitate & multitudine aliorum
sala . bonorum tunde non immerito P. Salm 2 ram. in I. . tract. II. cul .ls. Num. 4. docet, maius malum esse cruciatum aeternum, quam carentiarn
visionis beatae per horam. ergo similiter, licet
offensa Dei iecundum se ratione personae ossvnsae superet moraliter fatisfactionem nostram; cae terii cum ille excessus sit finiti ,quid obstabit ut grauitas ostensae instantaneae compensetur multitudine,diuturnitate, & intcntione ob sequioriim,quae postea osteruntur Εκ-rum Exemplum denique, quod offertur de auferi a s rems rente vitan , vel famam, non urget,porcst enimia. retorquCri contra ipsos, quia non solumis ruri ' ille,qui diffisuauit aliquem, ex eiusatur a restitutione iacienda in pecuniis , quando non potest
famam in propria specie resarcire sed etiana excusatura restituendo in codem genere bonorum. Si dixisti, v g. Petrum esse ignobilem , &non potes fimam iniuste ablatam ei restituereri non teneris dicere, eum csse doctum, castum, prudentem, &c. licet haec fama sit in eodem genere bonorum cum fama ablata, quia nimi rum per hanc famam non tollitur iactura ait rius ramae ablatae. T cnetur quidem qui abstulitcquum, restimere pecuniam pro equo, si non potest reddere equum, na pecunia est aequiualiter equus, clim possit pecunia comparari alius
equus ,at vero fama circa doctrinam non potest comparare famam circa nobilitatem, vel castitatem; ergo ratio excusans a restituenda pecunia pro fama ablata non est solum quod bona inferioris ordinis non possint adaequare in aestimatione rem si lira ordinis superioris, sed quia iustitia intendit aequalitatem persectato, hoe est,quod nemo habeat minus in suis bonis propter iniuriam alterius: li Et autem redderet pecunia pro fama , adhuc infamatus haberet minus in bonis suis ; adhue enim careret sima sua
propter iniuriam alterius, nec eam r2cii pzrare sor malitcr,vel aequivalenter, cum pecunia non
si utilis ad recuperandam samam amissam non ergo excusatur propter inaequalitatem bonorii, sed propter improportionem ad aequilial Etiam.
In nostro aute casu neutra ratio videtur Obstare, quia ad placandum sufficienter ostensum, satis est tot tantaque obsequia ei praestare , ut iam non sit rationabiliter auersus. quae quidem licet singula sint inferiora, possunt tamen sua
multitu ine compensare,ut constat in exemplis
adductis. Alia Dices, licὰt valor moralis alleuius rei possit
compensari per valorem rerum in seriorum; aliquas tainE csse,quariim maximus excessiis facit, ne unquam possint rchus inferioribus adaequari.v. g. peccatum mortale,litar finitum sit, non P. Dan. de Lugo de Incarnat. potest tamen eius grauitas adaequari peccati venialibus, quantumuis multipliccntur. Item
visio Dei perpetua, licet finita sit , non potest
adaequari an innumeris aliis bonis etiam perpetuis,quantumuis crescant,& multiplicentur. In
hoc ergo genere poni debet offenca Dei propter dignitatem personae offensae, ut nunquam possit nostris suis factionibus in morali aestimatione adaequari.
Sed contra, quia adhuc restat dissicultas, cur offensa Dei sit ex iis,quae non possunt compensari maltitudine nostratu satis faetiomini, sicut tPecca um mortale non potest adaequari multigvenialibus3 Cum enim iam satearis, aliquid ordinis superioris posse moraliter copensari multitudine vel duratione rerum ordinis inferioris; sicut visio Dei instantinea, in aestimati e morali forsitan adaequatur gloria corporis ,-aliis bonis perpetuis; restat inquirendum, cur offensa Dei respectu nostrarum fatis iactioirum sit ex iis, quae nunquam possunt adaequari,& non potius ex iis , quae possunt Explicatur dissicultas, Ex ea νquia licet offensa grauis facta in Regem , non pollit adaequari per offensas,& ncgligentias leues quamplurimas, sicut nec peccatum mortale per plura venialia; potest tamen compcnsari ae qualiter per plurima , & diutuma obsequia ip- ius plebeii hominis, qui Regem ostendit; ecce no valet ibi arsumentsinoffensae leues in Regemno possunt adaequare offensem grauem ordinis superioris; ergo nee satisfactioncs hominis plebeii possunt adaequare offensam in Regem, CO OIμου mquog sit in ordine superiori. Restat ergo red-
acnda ratio, cur sit embra argumentum in nostro casti; offensa Dei grauis nim potest adaequari per plura peccata venialia ; ergo nec potest
compensari per nostras satisfactiones, quantumuis multiplicentur. t . .
SECTIO III. Ddus hoc ipsum probandi ex infim-
tare peccati. I Deo non pauci Theologi , ut ex grauitato
personae ostensae colligant impotentiam sitisfaciendi, ponunt, peccatum participare a Deo offense infinitatem non solum secundum quid, sicut etiam vitio beata habet aliquam infinitatem, sed infinitatem simpliciter. Ita docent aliqui relati, Suarer diss. JHL7. Sa UaZquio Suare ια cum quibus sentiunt plures recenia Vδι queritiores, quia offensa in ratione offensae crescit ocinaliter ex dignitate personae offensae, sciit satisfactio ex persona satisfaciente ; ergo cum ostensa in Deum sit contra personam infini tam , ncccsse est crescere infinite supra omnes alias offensaς.
Vera tamen, communis sententia docet, Poeta/um.
eccatum non esse sinplicii cc in sinicitin .sed - pum secundum quid , quatenus est maius omni alio malo,& alia ostbnsa. Pro hac est S. Thomas 'in maestura ara I ad x .dicens , peccatum habere I. Thomas.
quamdam infinitatem ex infinitate Dei, ubi illa particula ex eludit infinitatem simpli- 'citer,& ponitur causa limititionis. Hanc ctiam late docui Suarez in proenti disp. . eil. . VaZque a m praesenti di 18.1. cap. 2. de alii innumcri G 1 antiqui
93쪽
Probatur breuiter 1 priori, quia malum simpliciter infinitum in ratione mali est illud, quo non potest exeogirari aliud maius malum , continet enim in se omnem malitiam excogitabilem; sicut bonum simpliciter infinitum in ratione boni est quod continet in se omnem persectionem excogitabile,& quo non potest excogitari aliud maius bonum , fioquin non cisci infinitum, sed finitum . nam licEt, loquendo de infinito in quantitate , possit sociitan intelligi unum infinitum maius alio , ut dieitur in Philos 'phia; hoc tamen locum non habet in infinito persectionis. Ratio discriminis est, quod in finitum quantitatis constituitur pr aecis ἡ in ratione infiniti per carentiam termini intrinseci, quia scilicet non habet finem .seu visimum terminatiuum lineae, vel saperficiei, &c. At vero infinitas persectionis constituitur praecise perearentiam termini extrinseci, hoc est, per hoc
quod est non posse excogitari pernitionem
aliquam, qua ibi non reperiatur, alioquin cum illa entitas sit dererminxta per suam haecceitatem, & non habeat extensionem partium , non assigninis, cur dicatur infinita ; ergo repugnat assignare aliquam persectionem simpliciter infinitam in ratione persectionis,& tamen habentem supra se aliam maiorem persectionem t ex hoc enim fit, nullam creaturam poste habere
persectionem simpliciter infinitam. quia scilicet habet supra se aliam maiorem persectioncm saltem diuinam. Ergo similiter. loquendo de infinito, in ratione mali, illud erit, quod continet omnem malitiam excogitabilem,& non habet supra se aliud maius malum : peccatum autem non habet hoe,nullum enim est peccatum quod in se contineat malitiam,& grauitatem omnium peccatorum, & quo non possit aliud maius,& grauius exeogitari; ergo nullum rec-eatum habet malitiam, de grauitatem simpliciter infinitam.
Confirmatur , quia meritum Christi est simpliciter infinitum in ratione meriti, ex quo fit, non posse aliud maius meritum excogitari, A omnia opera Christi esse aequalia in ratione me riti, licEt sint inaequalia in bonitate morali;alioquin si essent inaequalia etiam in valore, & me rito, non egent singula infiniti valoris; ergo si peccata sunt inaequalia in malitia , & grauitate, non hibent infinitatem simpliciter in eo ge
Concedimi aliqui ex Aduersariis, peccata esse inaequalis malitiae, scut etiam opera Christi habent inaequalem bonitatem moralem; quia
sicut hare in Christi operibus est finita, sie malitia moralis in peccatis eae terum sieul valor, &meritum in operibus Christi est infinitus, sed emeritum euiusque peccati mortalis; quodlibet enim quantum est de se me retiar poenam infinitam simpliciter. Item licet malitia sit finita , grauitas tamen offensat est infinita ex infinitare Dei. Sed contrὶ, quia peccata non solum sunt inaequalia in malitia morali, sed etiam in demeri-ro, & in ratione offensae, &inprimis de merito
p nae, probatur , quia si quodlibet peccatum mortale haberet vim demetendi simpliciter infinitam I ergo non esset maior vis in operibus
Christi ad merendum. quam in peccatis ad demerendum; ergo demeritum unius peccati adaequaret , S exhauriret totum meritum unius
operis Christi. ergo debuisset Christus tot opera exhibere Pro peccatis, quot sunt pcccata,pro quibus satisfecit. Rei pondent, infinitatem peccati ad demerendum esse infinitatem ordinis insutioris respectu inlinitatis meriti Christi; nam licet utraque infinitas proueniat ex infinitate Dei, scilicet infinitas clemeriti ex Deo offenso, de infinitas meriti ex Deo satisfacienter caetcrum alti ιν
ri, & persectiori modo concurrit 1ii finitas laci,d infinitandum t ut ita dicam opus Chiisti,
quam ad infinitandum peccatum; nimirum ad peccatum infinitandum concurrit Deus vici sensus, quae est denominatio extrinseca in Deo; ad opus vero Christi infinitandum, concurrit
ut termitians humanitatem, quam non terminat per denominationem extrinsecam, sed per unionem,qua humanitas Deo intrinsece unitur. Plus autem est in morali aestiniatione Deum obedire, & satisfacere, quam Deum ostendi; ideo
maiorem vim habet Christi meritum, liram nostra demerita. Sed contra . nam ex hoc ipso inscrtur, peccatum non habere infinitatem in ratione demeriti ; alioquin sicut opera Christi, quia habent in-s nitum valorem , possunt condigne mercri quodlibet praemium excoritabile, atque adeo merentur condigne remissionem ostensae etiam
infinitar per te; ergo similiter, si peceatum habet
infinitatem in ratione domeriti, meretur condisnξ quamlibet poenam etiam infinitam; ergo meretur condigne, quod nullius satisfactio pto ipso acceptetur, nec ipsius Christi:at peccatum
non meretur hic poena, ut costat ergo non me retur con ligne omnem poenam excogitabilem;
ergo non habet infinitam simpliciter vim in ratione demeriti. Praeterea peccata habere inaequalitatem non solum in ratione malitiae, sed etiam in ratione offensae probatur quia plus offenAit Deu odium Dei, quam surtum , de in morali aestiinatione pluris aestimatur una offensa,quam alia. ergo se- ut malitia est finita, quia est inaequalis, ita Stoffensa.
Respondent concedendo etiam inaequalitatem in ostensa. nam lic Si offensa sit infinita
in utroque peccato qui a tamen offensa componitur intrinsecὰ ex malitia morali ipsius peccati; crescente una parte compositi, nempe malitia, crescit torum compos tum in grauitate non quidem ex ea parte, qua habebat infinitatem, sed cx parte quae erat finita. Sicut compositum ex Verni pertionalitate, & natura Angeli persectius esset , quam compositum ex persbna Uerbi,& natura humana, non ratione personalitatis,quae utrobique est infinita, sed ratione naturae finitae.
Sed contra, quidquid si de vetitate exempli adducti, loquor de ratione formali omenta.& probo repugnare inaequalitatem in offensa si utraque est infinita , quia offense iunita est. quae in prudenti hominum aestit natione habet vim ad conseruandam rationabilem Dei indignationem,etiam posita quacunque satisfactio-28
94쪽
ne offendentis ; sicut meritum intinatum est quod habet vim ad insercndum quodlibet prae-inium, ergo si cur incrita Christi, licci habeant inaequalem bonitatem moralcm , non habent vim inserendi inaequale praemium, sed aequale M infinitimi,& ideo dicuntur aequalia in valore: ita peccara , licet habeant inaequalem malitiam,
habent tamen aequalem vim conseruandi indi
gnationem Dei, posita quacunque satisfactione nostra: atque ideo dicentur aequalia in ratione offensae diuinae. Praeterea applicari potest argumentum supr1 factum, ad pro Dandum, Discnlam nostram non esse infinitam . quia osset ita infinita in ratione offensae debet habere vim conseruandi indinationem, posita qualibet satis iactione offenentis,uel cuiusvis alterius nostra autem Oiscnsa non habet vim conseruandi indignationem Dei posita satisfactione Christi. ergo. Obiiciunt primo, offensa crescit ex dignitate .ctio ri. Personae offensae; crgo ex persona infinita crescit infinitὰ.
Respondeo, in primis haec calculatio liabet
mille instantias,v g. Bonitas actus crescit cx bonitate obiecti; ergo actus charitatis habet bonitatem infinitam ex obiecto infinito ; non valet consequentia, quia augmentum illud non fit proportione Arithmctica, sed Geometrica; hoc est,cx pcrsectiori obiecto caeteris paribus actus crit melior aliis actibus; non tamen participat
eundem excessum , quem obicctii in habet re spectu aliorum obiectorum. Ita offensa crit maior ex dignitate personae offensis, non tamen tanto excessu , quanto Deus execdit alias personas. 31. Dices adhuc neccatum contra Deum superat
tot gradibus ostrensam saetam contra hominem, quot Deus superat hominem ; sed hi sunt ins-niri: ergo& illi. Maior pio batur,quia sicut inter
Deum de homines mediant infinitae creaturae persectiorcs homine & inferiores Deo,quarum omnium persectiones continec Deus: ita inice offensam contra hominem, S ossensam eontra
Deum mediant infinitae ossenta. quae fieri possunt contra creaturas persectiores homine, de per consequens , quae sint offensae grauiores,
uarum omnium grauitatem superat offensa acta contra Deum; ergo non minus habet infinitos gradus hie excellus qu1m ille.
Confirmatur, quia posita offensa eum attentione ut quatuor contra hominem, deposita alia offensa cum aequali attentione, dc intentio ne contra personam digniorem, quae excedit hominem ut quatuor , v. g. offensi haec excedit priorem ut duo,vel ut unum , v.g. qui excessiis non prouenit aliunde, qu1m ex lola maiori dignitate personae,nam caetera sunt paria, ut sup-yono i ergo si fiat alia offensa contra aliam personam digniorem ut octo, caeteris paribus haec ex cc det primam offensam excessu ut quatuor;
non enim minorem vim videntur habete singuli gradus huius persectionis ad aggravandam offensain , qum illi priores habebant ; ergo multiplicando illos gradus personae offensae in
infinitum, grauitas etiam offensae augebitur u infinitum. Difficultas haec ex arsumento calculatorio M- -uo communis est ut dixi in ad alias nurerias,& quae P. Dan. de Lugo de Incarnat.
alibi ex pro si ci declaranda est. Pro nunc conia pisorea e ccclinius peccatum cotra Dcum excedere aliam
offensam contra hominem infinitis gradibus, non tamen excelsu infinito simpliciter , sed se- is h. inge undum quid; hoc est, tali,qui per emitarem finitam.& limitatam contineat grauitatem aliarurn finitarum Ostensatum : sielit etiam inter leoncm de Angelum possit ni mediare aliae infinitae crcaturae corporcae persectiores leone, quarum omnium persectiones superat Angelus, Se tamen Angelus non cst inlinitus simpliciter, quia habet supra se aliam creaturam persecti Orcm,
sed soldai secundum quid, hoc est, hisci cntitatem aequi ualentem aliis infinitis perfectionibus, quas sub se habet. Damus itaque tot gradus grauitatis respondere ostensa ,quor adduntur in persona ostensa, non tamcn faciunt infinitum simplieiter in grauitate, quia tota illa infinitudo limitatur ex carentia aliarum grauitatum maiorum, sed solum iaciunt infinitum secundum quid, id est in tali generc. In Deo autem,quia gradus persectionis addutur in omni genere de sine vitali initatione, iacium infinitum simpliciter de sine restrictione. Ad confirmationem dico, tertiam offensam 3 . non superare primam excessis ut quatuor, quia a Maasormaliter loquedo non sunt caetera paria; nam quo disnior est persona offensa, eo melior debet este cognitio de illius excellentia, ut posse
refundere grauitatem in Oecnsam cum aequali proportione. Si ergo homo offendebatur ut duo per cognitionem ut duo, v g. Angclus cxcedens hominem ut quatuor debet cognosci Per cognitioncm meliorem, ut refundat in o
sensam totum excessum, quo Angelus excedit hominem; de rursus alia persona ut octo debet cognosci per cognitione multa persectior m.
Vt rcfundat tantu excessum in Oficia in quanto ipsa excedit alias personas; quia si coenitio sit aequalis in omnibus crescet quidem oncnsi, sed non eum eadem proportione , sed isemper cum minori proportione, sub maior sue 1 it persona, quia cognitio, quae sufficit ad cogit Oscendum perfecte hominem, no sufficiet ad cogno-icendum perfecte Angelum, Ac minus ad Anselum nobiliorem, de minuς ad nobiliorem, deiic deinceps; quare nunqua venietur ad cognitionc , qua cognoscatur ita perfecte Deus sicut per illam primam coῆnosce datur homo. Adde, ex alio capite non sequi adhuc aug- 3 .
mentum infinitiam in grauitate, quia licet noli Ammat- decrescat ex desectu cognitionis, decrescit tamen ex maiori multitudine offensarum, quibus debet aequi ualere. Pro quo nota, quod oncnsa, Notandum. vel peccatum si graue ut quatuor, est e aequiva
lere quatuor peccatis inferioribus simul tan-ptis; quia vero ipsi multiplicatio actuum diuer-ibrum multum conducit ad praemium, vel s up plicium, hinc est multo plus requiri ad aequiua-1cndum mille actibus, quam duobus. Vnde siquis vult dare Eleemosynam tribus, i tat se ille actus aequivalet serὰ tribus actibus circa fingulos. Si quis vero vult dare mille pauperibus, non aequivalet actus mille actibus; quia multo plus distat unus actus a mille, quam a tribas, &inde deerescit aequivalentia. Hinc est quod quando vult date infinitis , multo minds sine proportione aequi ualet actus infinitis actibus.
95쪽
Sic in praesenti, qui offendit pcrsonam digniorem ,habet grauiorem offonsam, hoc est, aequi-
ualetem quatuor, vel quinque in serioribus; sed quo magis crescit dignitas offensi, eo minus aequius et offensa inferioribus, quia hae lunt plures. Unde offensa Dei vitie non aequivalet infinitis offensis inferioribus; nam offensa leuis contra Deum non aequi ualet in supplicio infinitis offensis leuibus contra hominem , licEt aequivaleret uni osse illae leui contra infinitos
Verum est tamen , quod aliquando propter enu lanerius in quo est,aequi ualere potest innitis inferioribus. sic unum peccatum morta te, de offensa grauis Dei aequiuset infinitis offensis contra merum hominum, quia est in Ie-nere si periori,per quod potest illis aequi ualere; licet adhuc non sit orsensa infinita simpliciter, sed secundiim quid, id est,uesens tantum quan tu infinitae ostensae contra homines. Sicut unus actus supernaturalis hominis iusti aequivalet infinitis meritis hominis in pura natura. Caeterum ex hoc praeeisd quδd habeat sub se infinitas offensas, non arguitur, hanc aequi ualere infinitis , ut constat. Nam qui vult occidere infinitos homines, non aequival ut habenti infinitos
actus homicidii. Sed urgent, illud est eompositum infinitum, quod componitur intrinseeδ ex aliquo infinito; sed omenia diuina, & eius grauitas includit it trinsecὶ infinitam Rignitatem Dei, a qua sor-
maliter haec ossenta accipit grauitatem; ergo Est grauitas infinita. In quo apparet discrimen in ter actum charitatis, qui accipit suam etia bonitatem ab obiecto diuino, S: inter peccatum; nam bonitas actus non prouenit sor maliter, sed quasi e scienter,& extrinlece ab obiecto; idedobiectum non refundit totam suam infinitatem in actum , sed aliam bonitatem distinctam minorem : at offensa crescit sor maliter ex dignitate personae ossenta, quae quasi in genere causae sorinalis moraliter quam ilicat,& dignificat offensam ; ergo persona infinita communicat totam suam infinitatem in offensam; ergo reddit eam infinitam in ratione offensae. Hoc argumentum in primis pariter urget in
peccato veniali. nam etiam accipiet non efiicienter, sed formaliter grauitatem a persona onsensa, dc tamen non concedunt habere grauitatem infinitam ; quia nimirum persona offensa non concurrit sola ad grauitatem offensae; sed simul cum grauitate materiae, de deliberatione, quate deficiente deliberatione plena, vel
grauitate materiae non denominatur offensa
grauis quia sola dignitas per inae non est forma
actae quate denominans. Sic etiam cum proportione dici post et in peccato mortali,ncm aggrauari in ratione offensae a sola dignitate Dei onsensi, ut a sorma adaequata, vel sufficienti, sed
requiri etiam cognitionem plenam diuinae Maiestatis,quae offenditur; grauitas Enim offensae crescit ex dignitate personae non utcunque, sed ut persectE cognitae. Exemplum habemus inhumanis; nam liquis Regem alieno vestivi simulatuin percussit, vel contumelia affecit; non censetur Hus offensa grauitatem accipere a
quate pro mε sura Regiae dignitatis. Inde etiam est peccatii veniale ex semiplena deliberatione
non contrahere grauitatem; qui x nimirum diuina Maiestas, quae offenditur, non plunc, sed imperfecti stimὸ apparuit. Cum ergo quodcuq; I cccatum mortale quantuinuis ex persecta de-iberatione procedat. fiat tamen cum v lde impersecta cognitione diuinae dignitatis; hine est, nunquam contrahere grauitatum infinitam pro mensura dignitatis Dei offensi; na omnis nostra cognitio, quaecunque illa sit, imperfecti ilime apprehendit Dei magnitudinE:quare sicut puerorum ostensae parui aestimantur, nec accipiunt adaequa te grauitatem a persona offensa propteriinperfectum modum apprehedendi, quem ha bent ; ita cum porportione dicere possium iis, omnem nostram cogitationem de rebus diuinisellia quas puerilem ideo namque efficacius nos mouent sensibilia,quam aeterna,quia licet aeter nitatem apprehendamus, sed pueriliter,& sicut
puerum magis mouer pomum , quam regnum, ita dc nos; non ergo ponderatur moraliter nOstra offensa in Deum pro grauitate personae onsensae adaequate, sed multo minus, decrescente scilicet offensa ex imperfecta nostra apprehensione quae infinite distat a persectissima cognitione comprehensiva Dei. Dices, si peccatum constitueretur in ratione offensae formaliter a cognitione , quaein habemus, diuinae Maiestatis, Ac non potius ab ipsa diuina infinitate formali, Ec immediat ξ, sequeretur nostriim periuri uiri, quod modo committimus . habiturum eandem omnino grauitatem,
etiamsi per impossibile no esset Deus infinitus;
si tamen tune haberemus eandem cognitionem de infinitate Dei, quam modo habemus. Patet consequentia, quia grauitas huius periurii prouenit per te a cognitione, sed tunc esset eadem cognitio; ergo tunc periurium haberet eadem
rauitatem. Consequens autem videtur incre-ibile, quia si periurium non esset cotra Deum infinitum, sed finitum, minoris auctoritatis; procul dubio posset pro eo satisfieri de condigno ab homine. quod manifestum videtur inhumanis, v.g. si inhonorasti homine plebeium,
quem tamen ex errore cogitabas esse Ducem aliqvcm, vel Marchionem, non habet offensus
ius rationabile exigendi a te eam satisfactione, quam Dux exigeret, scd inulto minorem, qua posita si non placetur. manebit irrationabiliter indignatus; ergo offensa illa non accipit grauitatem ex sola cognitione , sed ex ipsa persona ostensa,quae quia in se erat exiguae auctoritatis,
ostensa non creuit ex cogitatione, quam habebas, maioris auctoritatis.
Respondeo, illud periurium in primis habiturum eo casu tantam malitiam moralem,quantam nunc habet; nam malitia non communicatur, nisi media cognitione. Clim ergo tunc apprehenderetur ex parte obiecti tanta indecentia. quanta manc apprehenditur . non videtur dubium , quin suisset etiam eadem malitia; sicut etiam qui percutit plebeium , putans cumcise regem , non ininiti peccat , nec minoscin contrahit malitiam , quam si percuteret verum Regem. Unde etiam insertur illud peccatum dignum suturum tunc tanta Tena, quanta nunc meretur; nam aequali culpae, & malitiae aequalis debet correspondcre poenλ.
Nee obstat, quod in Republica humana gra
96쪽
uim puniretur,qui occillaret reuela hominem, quam qui occi lci ci se iam, existimans esse lio minum. Respondeo enim Rempublicam hu-1nanain, quae tota exterior cit, sicut non potest praecipere , aut punire actus internos, ita non multum curare de intentione mala interna, quandiu et ictus externus tum ponitur: at veri,
Deus, vel iudex , qui lotum attenderct ad puniendum iuxta quantitatem culpae , de malitiae, non minus puniret pro intentione, quam pro Opere, cum eadem esici malitia in utroque
Dubium esse potest in primis, an eo ea supODliomo suis viribus satisfacere de condigno pro reatu poenae , quam incurrisset propter intentionem peccandi contra Deum infinitum, cum re vera non est et talis Deus videtur enim quod pollet, cum non ellet Deus, cui oporteret
satisfieri, i ed solii in iudex finitus, qui ne ilius placari posset.
Sed tamen consequenter dicendum videtur, quod non posset; lupponimus enim quod peccato illi deberetur tunc condigne poena In se es, qualis nunc datur: hoc autem dubitum non posset aliunde esse, nisi quia illa culpa talis, tantaque aestimaretur, ut oporteret hominem deterrere 1 tali facinore per comminatione tantae Poenae, quantam insemus continet; ergo oporteret etiam, poenam illam esse inexpiabilem ulla humana satisfactione. Nam si homines apprehenderent,posse pro debito illius poeticae ab ipsis satisfieri, non ita terrerentur 1 committendo
illo peccato; ergo grauitas illius deli illi,quae exigeret tantam poenam, exigeret etiam inexpia
bilitatem illius per vires lium inas,& Per consequens non minus esset incompensabile illud debitum poenae in eo casu, quam nunc de faciost.
Fateor tamen, scut nunc Deus potest homitii absque ulla satisfactione condonare debitum poenae aeternae: ita tunc supremus Princcps quicunque ille esset posset illud eondonare absq;
condigna satisfactione peccatoris ; quare licPt illud dubitum non esset compensabile, cisci ta men condonabile, N: hac via posset auferri.
o. Maius dubium esse potest de illo eodem peciae a dia. cato considerato in ratione offensae ; an scilicet tantam haberet vim ad iustam indignationem,& auersonem contra offendentem, quantam
is sisse. habet nuncὶ Videtur enim consequenter ita a firmandum ; nam scut haberet aequalem malitiam,& sicut eidem malitiae corresponderet debitum aequalis pinnae , & aequalis impossibilitas satisfaciendi pro ipsa poena ; ita videtur dicendude grauitatς offensae, seu de vi ad conserum, dam rationabilcm indignationem eontra illum hominem. Aliunde tamen id videtur difficile, quia si Petrus volens vulnerare Regem, quem
putabλt uiuere,cum re vera esset iam mortuus,
vulneraret senium Regis, non posset rationabiliter hie seruus tam grauiter indignari contra
percusibres sicut potuisset Rex ipse, si suisset
perculsus quare omnes prudenter iudicarent,
minoribus, & paucioribus obsequiis debere illum scrutina placari,& reeonciliari cum percu fore I ergo similiter in casu nostro ille Deus finitus, vel homo qui tunc offenderetur ab intendente offendere Deum infinitum, non haberetius ad c in am, tam lite grauem indignationem, ae si te vera sui illet Deus infinitus ostensus. Ratio autem videtur est , quod titillus iste ad rationabilem indignationem, & auersionc,quam habet os sensus .videtur cile pers malis,ditusque
ipsi , quasi ad defensionem sitam contra impudentiam, de insolentiam aditer fallorum; quare ex offensa a te facta contra Petrum, maior certe titulus datur Petro ad rationabilem indignationem contra te,quis, aliis holninibus .nali ede
alii etiam pollini rationabiliter indignari contra te ratione illius delicti, acrius tamen,& grauius ipse Petrus ostensus,cuius causa agitur,atque adeo facilius caeteri placabuntur , quam ipse Petrus; Petro autem condonante, caeteri minorem satisfactionem possimi petere,ut pla- ccntur, cum offensa non ierit contra illos. Si ergo ille,quem ogendere intendebas, non existit, non oritur tantus titulus indignationis contra te in illit, quos non intendebas offendere, quantus esset in illo,quem intendebas. A sortiori ergo si illi,qui re vera offenduntur, minorem haberent aucloritatem,&dignitatem, non habent ius tantae indignationis, quantum haberet Deus infinitus, si re vera suisset Offensius. Vnde haec pars videtur magis rationabilis,& iuxta regulam prudenti. e. Quare consequent ce videtur
dicendum, in easu pato illud peccatum, licEt in
ratione malitiae filiisset aequale cum peccato quod nunc fit, in ratione tamen offensae no habiturum tantam grauitatem ; nam p r nomen,
ac formalitatem offensae solum intelligimus in praesenti ius illud , quod offensa dat personae, quae offenditur non quidem ad poenam , vel ad vindictam, sed ad indignationem. & auersionerationabilem ab offendente, donee sibi ab ipso aequalibus obsequiis satissat, ut prudentes tu
dicent non possie ulterius rationabiliter conseruari illam auersionem aut indignationem. Loquendo ergo de grauitate offensae in hoescnsu concedimus,offensam non solum crescere formaliter cx cognitione, sed etiam ex ipsa dignitate , quam re vera haebet offensus,ita ut Usraque requiratur ad grauitatem offensae, dignitas in persona offensa, α eognitio ipsius inoffendente A altera deficiente, defietet vel decresceret grauitas offensae; & quidem non crescere ex sola dignitate personae, nisi adsit iussiciens cognitio, probatum est supra; deinde non crescere ex sola cognitione , nisi adsit dignitas personae, probat obiectio, de videtur tandari in eo quod offensa, licEt non sit propria muria stricte sumpta contra iustitiam, imitatur tamen illam: quare sicut ex affectu solo laedendi non sequitur obligatio restitutionis, licet cogitem
mere ipsa laedere; sic etiam eognitio illa salsa alienae dignitatis susticit ad offeniam affecti-uam grauem nonIamen ad emistiuam. &quae
pariat debitum grauis satis clionis. Requiritur ergo ad offensam graue utraque conditio;
scilicet cognitio dignitatis offensi, &ouod reipsa eam dignitatem habeat offensus,& ab utra
clue conditione tanquam , sorma extrinseca denominatur, seu constituit ut meum peccatum in rati ope offensae grauioris. Caeterum quia utraque est forma partialis; hine est, altera deficiente non constitui peccatu in ratione offensae grauioris; quare cum omnis cognitio nostra
97쪽
ile diuina excellentia sit x sile tenuis, licet aliquo modo percipiat, Deum elle infinitum. Hi ne est ex eo capite deficere nostrum peccatum nimium a grauitate in si ita , quia peccatum esse offensam infinitam non est praecise esse contra Deum infinitum, sed cise contra Deum infinitum ,-eius infinitatem perfectε coguosci ab
Concedimus, illud compositum ex nostro actu malo, S: dignitate Dei esse quidem aliquid infinitu in esse entis,cum includat in se aliquid infinitum; non tamen est aliquid infinitum in
genere motis in ordine offensae,quia me pecca te,& Deum esse infinitum,non habet inlinitam vim in aestimatione prudentum ad prouocandam indignationem Dci, eo quod limitatur illa vis, &prouocatio in genere moris a desectu cognitionis, S aduertentiae, qui sci cr reperitur ex parte nostra in omni peccato. Obiicium secundo peccatum mortale mere tur,quantum est de se, de condigno poenam infinitam simpliciter; ergo habet infinitatem simpliciter in ratione masitiae. Conisequentia vide tur bona, quia effectus continetur in virtute suae causae; ergo poena infinita simpliciter non porest contineri nisi in causa simplicitet infinita, nempe in infinita culpa. Item merita Christi
ideo sunt simpliciter infinita, quia, quantum est de se,continerit in ratione meriti quidquid potest cadere sub meritum sed peccatum similiter meretur, quantum est de se eodem modo quidquid cadere potost sub meritum poenae ; ergo etiam in illo genere habet infinitarem simpliciter. Antecedens vero, scilicet peccatum mereri de se poenam simpliciter infini- am, probant, quia per pcccatu mortale homo non solum meretur condigne carentiam beatitudinis sed etiam carentiam unionis hypostaticae ad suam naturam , quam unionem Deus dignissime ne eatet homini ob peccatum mortale, etiamsi aliti volui siet eam humanitarem asia sumere. Porro esse poena simpliciter infinitam illam carentiam unionis, probatur, quia eo est pcior carentia, qud melior est forma, qua priuat; sed illa caretia priuat bono infinito in morali aestimatione; ergo ipsa carentia in morali aestimatione erit poena, de malum simpliciter infinitum. Rc spondeo negando primum anteceden ,
ad cuius probationem responderi potest dupliciter. Primo negando, carentiam unionis hypostati eae esse poenam simpliciter infinitam; nam quantitas poenae non sollim desumitur Ex quan titate boni,quod ausertur, sed etiam ex maiori necessitate,& debito , quod aliquis habet non eatendi illo bono. v. g. si Optimat cm, Ducem, vel Malchionem redigas ad mediocrem starum equitis vulgaris, plus aufers, quam si eundem postea redigas ad Ratum mendici ;& tamen in ratione poenae maior videtur esse poena posterior, quam prior, quia illud quod aufers erat illi magis necessarium, quam quod prius abstulisti. Item maius bonum est sciuntia Philosophiae, v. g. quam Visus corporeus S tamen grauior poena esset priuatio visuς, quam scientiae Philosophiae. Item maius bonum est quartus grassus gra, quam primus , si sint incaequali periis ionis ;- grauior poena essct tollere primum ab habente unicum, quam tollere quartum ab habente quatuor. Similiter ergo, licet unio hypostatica fit longe maius bonum, quam gratia, gloria, & bona corporis; caeterum in ratione poena grauius sors tan punitur damnatus, cui negatur gloria, & Fratia, & infligitur frauissima pcaena sensus , quam si habenti titu Ium ad unionem hypostaticam negaretur uni oratione peccati,& nulla alia poena imponcretur; praesertim si relinqueretur ei gratia de gloria
sine unione. Item crescit poena pro ratione de- .
biti, seu tituli quem habebat homo ad illud bonum,quod aufertur; ideo grauior poena est negare Potro centum, quae ei debentur,quam ne-are mille,quae non debentur; quare licEt vitio
ypostatica sit maius bonum,quam gloria; quia tamcn gloria debetur iusto, non vero unio; ideo forsitan grauius punitur negatione gloriae debitae,quari unionis indebitae. Denique si
ratio tua aliquid probat, probat etiam carentiam unionis pro uno instanti esse poenam infinitam; quis autem credat carentiam illam pro uno instanti esse grauiorem Poenam , quam cruciatum inferni pcr aeternitatem Deinde, si contendas adhuc ,carentiam unionis esse grauiorem poenam infinite ratione maioris boni,quo priuat, saltem quando cssct alicui debita, tunc facilia negaerem ex ea suppositione,deberi eam poenam peccato, nam peccato respondet condignE . & aequaliter poena, quam modo de facto habet', vel paulo grauior; illa vero per te esset infinite grauior; ergo non caderet condigne sub meritum peccati. Pre, sicut tu concccis peccatum veniale non mereri condigne carentiam unionis hypostaticae,5 per consequens humanitatem peccantem venialiter non disponi postiue ad illam carentiam de condigno, sed solum reddi minus congruam ad Oh-tinendam unionem; ita Ex tua suppositione dicerem de peccato mortali,non interre de conia digno carentiam unionis, sed alias poenas minores, licet reddat subiectum minus aptum,& congruum ad illud donum consequendum; & sicut unio promissa daretur et,qui peccauit venialiter, ita ut per ipsam unionem tolleretur macula
venialis ; ita si unio promissa suisset ab soliitδ, dari posset ei, qui lethaliter peccauit, ita ut per
unionem Armaliter tolleretur macula peccati. Dices,per peccatum moriale meretur homo Ascondigne poenam insemi: haec autem non compatitur secum unionem; ergo meretur condigne carentiam unionis Respondeo; hoc etiam sequitur in peccantevenialirer; nam peccatum veniale mer Tur condigne poenam purgatorii, quae non compatitur secum unionem; ergo meretur condigne carentiam , seu dilationem unionis quae etiam erit
poena infinita, cum priuet bono infinito: unio enim etiam per horam est per te bonum infinitum.Dicendum crgo est,supposito,quod carentia vitionis sit infinita smpliciter in ratione poenae, Ut tu contendis, non cadere sub meritum condignum peccati; quare ille, qui aliunde ha -
bcretius absolutum ad obtinendam cras Unionem, non mereretur hodie condigne carentiam illius unionis ; sed mereretur condignuomnem aliam poenam, quae non afferret secum illam carentiam. v. g. torqueri hodie acerbitate inien
98쪽
intentissima , quia licet nunc peccatum mortale mereatur condigne poenam aere inam id tamen est quia illa poetia artem a non affert tecum aliam
poenam i impliciter infinita: at vero in praedicto casu, cum poena aeterna afferiet secum carenti xv nionis debitae quae per te essct paria a simpliciter infinita . non posset peccatum mortale mereri condigne totum illud. sed mereretur infra illud qiiamcunque aliam poenam, licci non ma-ncrct condigne punitum ; sicut si lex imponit exilium perpetuum propter moechiam , & moechus qui exulat. haberet ius ad regnum mortuo Rege, At eius filiis ; tune fand moechus ille non meretur condigia . quod etiam adueniente illo casu maneat in exilio, de priuetur regno, quia tune exilium cum carentia regni esset grauior poena,quam condignitas delicti: teneretur ergo exulare interim, dum non debetur et rcgnum, Vel alias etiam poenas grauiores subire, quibus compensetur diuturnitas exilii; non tamen priuari iure ad regnum ratione exilii.
is Vel aliter dici posset, carentiam unionis in praedi sto casu non esse poenam per se, & directam peccati . sed per accidens consecutam quod fieri posset, etiamsi esset poena simpliciter
infinita quia poena per accidens Consecuta potest aliquando excedere condignitatem delicti; sciit de facto peccato veniali respondet poena aeterna non porse, sed per accidens, quia nimirum peccatum veniale de se solum meretur poenam finitam temporalem post eius retractationem , quia vero damnatus non potest illud retractare , fit per accidens pama aeterna; ita peccatum mortale de se meretur prena in mi, quae non est simpli 4ter infinita; quia tamen cum hac non potest itare uni o hypostatica dubita, fit I cr accidens poena infinita sicut qui patitur exitum. & ratione exilii incurrit iacturam bonorum omnium, quae absente ipso facile dilapidata,& ablata sunt uam patitur poenam .rauiorem delicto, sed per accidens. nam lex solum imposuit exilium . qii 4 de se adaequat codignitate delicti,no eurando de aliis malis,quae per accIdens consequuntur ad exilium. Ergo licet carcntia unionis esset poena simpliciter infinita; adhuc peccatum de se non meretur directe poenam simpliciter infinitam , dc per consequens ex hoc capite non arguitur infinitas peccati. . Sed adhue obiiciunt tertiis , peccatum mor-Cbi. υν. condigne meretur carentiam totius bonitua. fit enim peccator indignus omni bono : bona autem pol sbilia sunt infinita syneategor ematico; ergo peccatum habet infinitatem in ratione demeriti, sicut mutita Christi habent ilifini
tatem, propter candem rationem.
Huitur. Respondeo eodcm modo, licet peccator sit indignus omni bono, non tamen esse dignum omni malo, sed malo finito; imo cum ipsa caruntia ulterioris mali sit aliquod bonum, iam possu- naus dicere non demereri peccatorem omnia bona saltem negat tua: carentia autem boni positivi, licEt excludat infinita bona non est poena simplieiter infinita . sicut supra dicebam de carenti a viaionis hypostaticae quia illa carentia decrescit in ratione poenae ratione minoris nece iasitatis,& minoris etia dubiti, & tituli ad ea omnia bona, quae Deus posset in infinitu producere.
Obiiciunt quarto, quia quaecunque puma 48 sensus est minus malum,quam peccatum ; ergo Ob uis quacunque posita potest Deus acerbiorem poe- nam exigere vique in infinitum; erso peccatum meretur me nam infinitam scillem syncategorc-matice, idest, maiorem,& maiorem quacunque signabit ergo habet infinitatem in ratione Onianis , se demeriti. Hoc argumentum etiam procedit de peccato veniali,quia maius malum est peccatum veniale omni malo poenae , de tamen non dices, peccatum veniale habere infinitatem in ratione offensae,vel demeriti. Respondeo ergo, peccatum esse simpliciter D semitu maius m itum qualibet poena caeterum ut Pinnast aequalis culpae in ratione poenae,no cst opus, quod adaequetur in ratione mali; semper enim
culpa est peior, quam poena, sed solum requiritur , quod poena sit aequalis culpae secundum
proportionem,idest,sit tanta,quaqtam exigit illa culpa iuxta rectam, de prudentem guberna tionem in hoc genere poena finita secundum intensionem habet aequalem proportiOnem cum culpa mortali; est enim talis tantaque pinna, Panta secundum rectam gubernationem sussieit ad deterrendum homines I peccatis, licet poena esset infinita secundum inten
Ex quo etiam soluitur alia similis obiee io, 69 quod obligatio vitandi eulpam est infinita scilicet supra omnem aliam obligationem,non enim faciendum est peccatum pro rebus omnibus, ergo peccatum ipsum habet malitiam infini
Respondeo,hoc argumentum probare, opera Christi non habere tantum valorem in ratio iane meriti,quantum habet peccatum in ratione demeriti; quia peccatum nec pro ipsis Christi operibus, de toto eorum valore faciendum est. Item aeque probaret de veniali ac mortali, ut de se constat. Dicendum ergo est, Obligationem illam non esse infinitam, quia magis obligamur ad vitandum peccatum grauius, quam leuius, scd esse primam omnium obligationem, quia repugnat esse peccatum, & non obligari aci illud vitandum , alioquin esset licitum, quod est
contra conceptum peccati. Ex hac autem maiori obligatione non oritur condignitas poenae simpliciter infinitae,sed poenae susticientis addeterrendum homines a peccato iuxta tectam gubernationem, ut dictum est Quinto obiiciunt, peccatum de tacto con- sodigne accipere poenam infinitae durationis. obiectis. ergo posset condigne accipere poenam infinitae intermonis. Probatur conseqnentia, quia grauius est pati per aeternitatem poenam inserni, quam per horam,vel instans poenam infinitE intensam. Rc spondeo, transeat, peccatum mereri con- Ranu rur.
digne poenam infinitὸ intensam temporalem; nego tamen , mereri poenam infinitam simpliciter, quia per te maior esset poena aeterna etiam finitae intensionis; S: simili argumento proba-TCS , nostra opera bona esse infiniti valoris ad merendum praemium; quia merentur digne visionem Dei aeternam. ergo merentur etiam condigne visionum Dei ins nitae intensonis temporalem , seu per horam ; quia maius Praemium est visio aeterna finita, qtam viso infinita in P
99쪽
per horam; ergo merentur infinite. Non valet consequentia; quia vilio infinita intensa per horam non est infinita in ratione praemii;se etiam de poena infinitὸ intensapor horam. Sexto obiiciunt,peccatum de saeto meretur condigne poenam infinitae durationis ; ergo habet malitiam infinitam. nam offensa finita non postulat condignὰ vindictam infinitam ; metitum enim habet se per modum causae respectu poenae, vel praemii; repugnat autem, esse stum infinitum prouenire 1 causa finita ergo poena infinita supponit infinitatem in peccato.
Hoc argumentum probaret etiam,bona π
ra nostra hal ere intinitatem , quia merentur condignὰ beatitudinem aeternam. Respondeo ergo, infinitam durationem poenae non arguere infinitatem simpliciter in culpa, lod tantam grauitatem, quae iuxta rcctam gubernationem exigat illam poenam ad arcendos homines a culpa;λ quia ea est hominum ad peccandum procliuitas, ut alia inscriori pana non arcerentur, necesse suit poenam esse aeternam,cx qua aeternitate arguitur quidem culpam,habere quanda infinitate ut loquitur S. Thom. seu esse inlinitam se cundum quid ,non tamen simpliciter Potest ergo effectus infinitus secundiim duratione prouenire, causa finita; scut viso aeterna prouenit ut a causa morali ab operibus finitis ; quod facilius intellipitur in peccato, cuius grauitas finita postulat ac arcendos homines talem poenain,s-
ne qua non arccrentur a peccatis., Septimo obiici potest,quia peccatum mortale habet maiorem vim , Se cita caciam , quam
merita Christi, lic)t haec sint infiniti valoris,e go illud habet vim infinitam simplicitet ingenere demeriti. Antecedes probatur,quia s postquam Christus meruisset,eius humanitas dimises a suisset a Verbo. peccasset mortaliter, tunc per illud peccatum extinguerentur Omnia mς irita praecedentia illius humanitatis,&pcrderent totam suam eis caciam , ergo p cccatum habct maiorem vim , qu1m illa merita praecedentia,
lieti suissent infiniti valoris. R espondeo, in illo casu siue possibili, siue impossibili potentiora re adhuc merita prae- ceacntia Christi, quam peccatum subseques in
hoc sensu quod scilicet quamuis co instanti,quo peccatum fieret homo ille vere esset turpis, Scfoedus propter maculam actualis peccati, atque adeo inuisus Deo caetcrum merita praecedentia propter suum infinitum valorem, adhue habuerunt vim, de condignitatem ad meren d riquod si sorte illa humanitas postea peccasiset dimisi a I Verbo , Deus condonaret illi pcccatum, ncque enim hoc praemium superat valorem illius meriti, qui extenditur ad omne
praemium possibile, & excogitabile ; quare
adueniente casu, Deus statim remitteret illud peccatum in praemium meritorum praecedentium. Neque enim oportet attendere ad statum praesentem,qucm ha et, qui praemiatur,sed ad illum, quem habuit quando meruit, ut iuxta Illum examinetur valor meriti: unde cum meritum fuerit elicitum a persona infinita incritum illud semper manet in acceptatione diuina cum vescire infinito; neque hic valor cxtinguitur per peccatum sequens.Sicut etiam homo iustus per sua bona opera meretur de congruo,ut si poste lapsu ς fuerit, Deus illum ess caciter moueat ad poenitentia duxta illud Psal. o. Cum defecerit virtus mea , ne dere qum me. qui valor de congruo meriti praecedentis no extinguitur per peccatu subsequens; nam postea vere mouetur Deus ab illo merito praecedenti, ut det peccatori spiritum compunctioniS,S p nitentiae; ergo multo
minus extingueretur vis,& essicacia meritorum
Christi,quae erat infinita per peccatum sequens; sed adhue posset Deus moueri intuitu illorum ait condonandum illud peccatum : quare liuet posset Deus de potentia absoluta illud non con
donare; merita tamen illa de condigno mererentur eius condonationem, vel fallem haberent vim ad illam mcrendam.
Octauo obitet potest,peccatum quantum est s Dde se inseri malum infinitum ; cst enim contristati utim, imo de destructiuum ipsius Dei quan tu est de se,cdm peccator vellet des iere ipsum
Deum ; est etiam ostensivum omnium creaturarum ergo habet malitiam infinitam. Respondeo facile, in primis non omne pecta Diluitur. eatum liabere illum affectum etiam implicitum destruendi Deu; nam peccator certo scit, Deum
non posse intrinsecE laedi,& aliquando ideo
peccat, alias non pcccaturus. Deinde demus aliquando habere illum deprauatum assectum destruendi Deum, si possedi, non ideo actias habet malitiam , vel meritum infinitum simpliciter ; sicut nec a stiis charitatis,quo vellem Deo dare totum esse quod liabet, n possem, habet infinitam bonitate, vel meritum similiter actus, quo vellem dare infinitis pauperibus cleemosynam, non meretur inlinit ,nec actus quo vellem occidere infinitos homines demeretur infinitE; ergo nec actus quo vellem destruere ipsum Deum. Ratio sumitur ex supradictis ; quia bonitas vel malitia actus non sumitur ab obiecto
arithmetice , sed geometricε; quare respectu obiecti infiniti potest esse actus finitus siue malus, siue bonus. Videatur si,..bi' alias leuiores obiectiones congerit,& di luit.
SECTIO IV. Explicatur , es defendisur communis sementia , ct ram NID. Vidimus, in suis cientiam nostrae satisfactio- s 4.nis communiter colligi ex dignitate Dei ostensi a qua volunt aliqui offensam esse simpliciter infinitam, quam infinitate impugnauit rus
sectione praecedenti; quAd si offensa sit simpliciter finita, vidimus etiam sectione iocunda, quam dissici id ex eius magnitudine colligatur impotentia satis iaciendi. C. et erum adhuc standum est praedictae rationi, quia Theologis antiquis, dc modernis communis est, ct sanctis Pa- ,
tribus consentanea; eam expressit S. Thomas in praesenti ara. a. ad 2. his verbis: Peccatum contra Deum commissum eritamdam infinitatem habet ex infinitate diuina Maieitatis e tanto emm offensa estgrauior, quanto maior est ille, in quem delinqui-ιώr V nde oportuit ad condignam sat actionem, Prae sat acientis haberet et Paciam, utpote Dei hominu exiliens. Eadem ratione utitur S.BOna- s. Bonaaici uentura ru 3 p. 2 o. quaest. 3. his verbis: Ta grauis est iniuria, qua ob eius excesntissimam dignitalem Deo insemur, quia nulla Pura creatura potes recomessare
100쪽
reco rensare aliquo Vidus,quomodo ex
dignitate Dei offensi inserant impotentiam satisfaciendi: quod videtur du sumptum cx mente Pauli loquentis cum omphasi de magnitudine huius Ofiensae ad Hebr. IO. Putas radeteriora mererisus uia. qui ilium Dra conculca--rit , c anguanem test inreuit L statum duxerat' Quare Patres ex magnitudine os nis arguunt
hane impossibilitatem satisne ionis. Ambr. ad
susciperet. Chrysostomus hom. So. ad populum,
Ne coos as poeniιentia: rtia enim paenitem ni tam a nequit peccata delere. Si cola foret formienttit, Iare timeres oed postquam cum poenitentia commisceraιr
Dei miseracordia . con fide. Quo etiam modo liγ- ruuntur alii Patres intelligentes, ex magnitu-ine peccati,& ex inaequalitate nostrCrum ope- tum reddi impossibilem nostia satisfactionem; non quidum quia demercamur pri inii auxilium ad contritionem, ut voluit V aequeε, alioquin polito illo auxilio, iam non est ci necessaria noua gratia.& misericordia, ut acceptaretur contritio insatisfactionem. Cum tamen Patres manifeste dicant, etiam post poenitentiam exhibitam intcruci ire magnam Dui misericordiam in remissione debiti, ut constat ex eorum verbis,
de ex Cassiano costat. 2O. V. 8. Ubi numeratis nostris operibus, atque etiam dilectione, Sc poenitentia, biungit: Etiamsthae omni ιfecerimus,non erunt idonea ad expiatione scelerum no se Ortim. uis ea bonito Domini elementiaque susceperit, qui ex guos,paruvique conatus immeissa liberalitate prosequitur. Ad quod iaciunt plura loca, quae affert Suare et dio . . eci.' post L. conclus ex quibus constat hanc impotentia nasci ex inaequalitate ipsorum operum, quae etiam postquam sunt posita, non sufficiunt placare Deum oss ensi)m propter
maximam inaequalitat in cum Oiscnsa.
Difficultas est in explicanilo, quomodo tota haec inaequalitas sit quidem linita est non possit aliquando compensari numero, & diuturnitate nostrorum obsequiorum. Et omissis aliis modis dicendi, Responderi potest, hane impossibilitate prouenire ex magnitudine huius Offense quae licet sit finita tali tanaen ponderis est, ut patiat hanc impotentia. nam sicut, cum sit culpa sinita , parit tamen dignitatem poenae infinitae lecudum durationem, eo qu3d illa poema necessaria sit se cundi; in rectam gubernationem ad arcendum homines a tanta culpa. ut supra dictum est ; sie etiam licet se offensa finita, postulat tame condigne non aboleri pex satisfactionem finitam; alioquin si scirent homines, Deum condigne placari posse per nostra obsequia, & ossensim omnino extingui, facilius auderent Deum onsendor c, minus grauiter sentirent de huiusmodi ostensa, quam opori et ad eam omnino vitandam. Quare sicut pensita grauitate culpae mortalis, & procliuitate hominum ad malum, condigno statura est poena aeterna, quia minor poena non sussiceret ad homines cotinendos; se etiam pensata grauitate huius offence,& hominum leuitate,& impudentia condigne sequitur
nulla hominis cibic quia admitteda tro persecta Dei placati me, sed quocunque obsequio exiit
bito adhuc manere Deo tu; integrum ad radionabilem auersionem, de indignationum, ne Vllesceret apud homi ncs ofienta qua in icitur pol
se condignὰ ii iis operibus expiari. Deniq; neutlicet pro poena aeterna pcccato debita non posist homo purus condigne latis face. e ; Christus tamen condigne citis fecit, avia eius infinita satisfactio superat omnem peccati cxigunt iam dc condignitatem ; ita licet peccati offensa exigat non posse deleri nostris obsequiis de condigno;
Christi tamen opera potuerunt condignc toltc re,& dclere nostram offensam, quia corum in-s nitas superat omne pondus. & grauitat Cin no strae offensae, ut postea videbimus. Dices, ergo haec impotentia satisfaciendi non sta proucnit cx intrinseca inaequabilitate ostensae cum fatis ictione,quam ab extrinseca lege non acceptandi nostram satisfactioilem propici in- conuenientia, quae ex tali acceptatione sequerentur, nempe quod vilesceret, & facilitaretur ipsa offensa,&c. nam cessantc hoc inconuenienti,cum offensa sit finita, non crit cur non possit
adaequari per obsequia finita , per quae videtur dari tantum,quarum per ostensam abutum fuit,& ita impotentia satisfaciendi non oritur ex inaequalitate pretii,quod redditur svi ita dic ain, sed propter inconuenientia, lux ex acceptatione nostrae satisfactionis sequerentur in recta hominum gubernatione.Consequens au tem vidctur non cise ad mente Theolo sociam
S: Patrum, qui impossibilitatem huius satis sa-ctionis reducunt ad inaequabilitate nostrae fatisfactionis cum magnitudine offensae diuinae. Respondco negando sequelam ; proueni: Praeta, turicnim haec impoteria ex inaequalitate satisfactionis cum Ofimnia. nam aequalitas satisfactionis non consistit in eo quod detur tantum, quantum ablatum fuit; illa enim aequalitas pertinet ad materiam.& obligationem iiistitiae; haec autem satisfactio, de qua loquimur , non versatur in materia iustitiae, sed eius aequalitas consistit praecise in eo quod ponatura satis aciente,quantum sat est,ut offensus condigne placetur ab o sensia priori: potest autem contingere redditantum,quantum ablatum est,& tamen non P ni quantum sat est, ut offensus non maneat adhuc rationabiliter indignatus ; pensanda enim est haec proportio non solom ex quantitare rei ablatae, sed etiam ex qualitate periculi,quod ex Aelli placatione subest alterius offense quo
periculo attento,& attenta etiam necessitate vitandi similes offensas , & eas ponderandi, Taxatur satisfactio condigna , ita ut illa sit aequans,qu.e attentis iis omnibus satis est , ut offensus I, lacetur: illa autem intrinsecd, & de se inaequa is, quae attontis iis omnibus non susti eit ad placandum offensum. nam satisfactio in ratione aequalis satisfactionis haec omnia inrtinseco debet respicere Quare sicut aequalitas pcunae cudelicto non est solum pensanda ex quantitat damni dati,isc accepti,sed ex suis cientia, quam illa poena habet ad deterrendum ab ea culpa, Scex ncccssitate praecauendi,& deterrendi homines ab ea culpa ; quibus omnibus pensatis dieitur aliqua 'Ena digna, & aequalis: sc ctiam do satisfactione dicendum est ; est enim satis sa-ctio