장음표시 사용
81쪽
6 4 De mysterio Incarnationis.
auditores conuicciit de salsitato meorum verborum : idco in utroque casu cxciisor ab alia
restitutione; id enim quod subili , potest poralium reparari : at vero in ablatione honorishoe non potest fieri ; id cnim quod abstuli non
est testificatio opinionis alienae de excellantia Petri , v.f. sed testificatio incar opinionis de illius cxcententia : hanc autem testificationem
nemo potest ponere , nisi ego ipse , vel alius ex meo mandato quod idcm est, j & in hoc seti su dicunt siqui , sussi cete satisfactionem per
Ninarra. alium , quos sequitur Nauarta lib. 1. de remini. istari. μ.6. Caeterum me ignorante, vanolente, nemo potest rcddere, quod cgo abstuli; nain lices possit alius reddere Petro ma-
, Iorciu honorem , quam ego abstuli, non tauuneundem : Petrus vero habet iiis ad hunc numero honorem , scilicet ad testificationem meae opinionis, quam iniuste abstuli. Quare, si res attente considcretur, par est ratio quoad hoc in sania, pecunia, & honore; nam si ego apud duos, vel tres Petrum infamatii, non satisfacio ex iustitia, lices Petrum summis laudibus apud alios innumeros commendem, sed debeo ex iustitia apud eosdcim , si possum , ius famam reparare, quia Petrus habet ius ad opinionem suae probitatis apud illos, quam ego iniuste abs illi, de ideo illam camdem numoto opitiionein apud eosdem homines, & in eadem materia di beo rellituere. Item si abstuli librum, non satisfacio reddendo pretium, vel alios plures,& pretioliores libros, sed debeo eundem numero librum reddere, si polliun; ergo similiter non satisfit debito contracto ex laesione honoris , ii reddatur alius maior honor, sed debet idciu numero reddi; hic autem cum sit testificatio meae opinionis de proximi exccllcntia, non
Potest ab adio, quam a moso reddi per aequi-
ualenteni moraliter submissionem, quae moraliter aequi ualeat testificationi contrariae, ita ut moraliter ponam tantam reuerentiam, quanta fuit irreuerentia in ratione irreucrcntiae: quanta autem haec futura sit, telinquitur arbitrio
Igitur ad nostrum propositi im , latisfactio Christi non habuit hanc conditionem perfectae iustitiae, quia habet ius ad honorem otii bendi im ab ipso peccatore , si haec esset materia iustitiae; & licet Itonor exhibitus a Christo esset maior , quam quem peccator dinebat, non tamen extingueret debitum nisi Deus il lum modum satisfactionis per alium acce
ii. Secundili respontit P. Suarer supra. satisfactionem Chri sti ,licet non sucrit ab eodem iii- diuiduo, fuisse tamen ab eadem natura humana, quae peccauit, quod videtur sit Ecerc , praesertim quod sicut Adam peccauit ut caput omnium, ita Christus sitis sedit, ut caput omnium,&per conlequens in ipso videmur omnes satisfecisse. ROGtαν Sed contra, quia in primis conuenientia spe-- - , eifica tias, qui peccauit ,& eius qui latis facit, parum videtur referre; cum debitum sit rer-
trale illius, qui deliquit. Deinde licet Curisius fuerit caput omnium liomimim in ordine ad inquendum in ipsos , Si merendum ilia , non scit tamen caput, sic Adamus per alligationem nostrarum voluntatum In voluntate Christi , ita ut operatio Christi censeatur operatio nostra. inare licet peccante Adamo, nos omnos debitores simus, & vere peccatores ; non tamen sumus bcne operantes, aut
suis facientes, Christo Domino satisfaciente. Alioquin non diceretur rei vitti nobis gratis
peccatum, aut gratis conferri donum iustificationis; quia sicut ex peceato Adami, quod vere fit nostrum , dicimur digni poena aeterna, di haec non confertur nobis gratis , sed ex
merito ; ita ex merito Christi operantis per modum capitis, diceremur nos digni praemio, & iustitia , S: non diceremur saluari gratis. sed ex merito, quae omnia sunt absurda; ergo operatio Christi nullo modo suit nostra, sed
Praeterea , etiamsi Christi opera per ali- is
quam alligationem nostrarum voluntatum in Christo censetcntur nostra, sicut operatio Adae censetur nostra , adhuc non satis saceremus per
illa opera; quia operatio Christi vi sit sitisfactoria debet coniiderari, ut dignificata a persena Christi, & ab eius sanctitate ; ut sic autem non pmunt illa opera elle moraliter no
sita; quia licet operatio ipsa libera secundum
se positi moraliter esse mea, & ab operatione aliena possim denominari ego Opcrans , qua tenus illa operatio est moraliter mea I caeterum iustitia, & gratia aliena non potas me denominare gratiim , vel iustum formaliter; nee illa iustitia eenseri moralitor mea , ut suppOno ex materia de iustificatione; alioquin posiset homo vere iustificari sine forma Pnysce inhaerente; ergo operatio Christi ratione satisfactoriae non ptatest esse moraliter mea, quia ut sie includit valorem prouenientem a gratia unionis; quare sicut ego non possiuri denominari se actus, vel dignus, A communicans dignitatem meis operibus propter sanctitatem
Christi formaliter ; sie neς possum dem minari sitis seciens condigne. quod idem est, eo quod Christus condixit e sitis secerit; & per consequens illa sitis tactio non fuit exhibita ab ipso debitore, quod requirebatur ad sitis factioneinde rigore iustitiae. Ideo alij , quibus consentit Lorca in prin I
itis sit istachio vnius pro alio non sit de rigore iustitiae, sed Dossit non acceptari, donec satisfiat ab ipso deditore ; exterum in sitissaeti ne Christi hoe non habere locum, quae adebfuit excellens, B sifferans dc bitum . ut superauerit etiam hunc detractum,& propter exc Ilum retributionis non potuerit non acceptari , Mextinguere debitura, quod idem docet num. 1 f.
de inclitis Christi, non potitis te non praemiari Deo eo genere praemii, pro quo fuissent oblata etiam sine ullo pacto Si promissione Dei, quia licet Deus fuerit liber ad Incarnationum , non tamen ad hoc , quod posita Incarnatione praemiaret, vel non praemiaret opera
Christi. Hie modus dicendi tangit tertiam eonditio- I s. nem suprapostam , quδd sitis factio ex rigore iustitiae non possit non acceptari , ex citius desectu videtur etiam Christi satisfactio deficerea rigore iustitiae, cuius conditionis senses non
82쪽
est, nuod creditor teneatur ex istaria acceptare politiue satisfactionem oblatam; potest enim si velit eam omittere; sed sensus est, fatisfactionem si sit iuxta rigorem iustitiae, eo ipsb extinguere ius creditoris, etiam inviti, de nolentis amittere suum ius. P. Suare et negat, hanc conditionem requiri ad satisfactionem rigoto se iustitiae , sed solum, quod detur protium aequi ualens, sicut dicitur redimi captiuus ex rigore iustitiae ab eo qui dedit pretium aequivalens, licet dominus potvisset pretium non acceptare , lid captiuum
, Hanc sententiam de solutionem impugnat late P.VaetqueZ in praesentis. breuiter reiicitur,quia satisfactio ex iustitia est, quae adaequat omnem obligationem, & debitum iustitiae: ergo debet ponere totam aequalitatem, quam iustitia procurat, & respicit ; alioquin non ponit totum, quod iustitia exigit: si autem ponit totum illud ; ergo ea posita non potest non acceptari quia posita aequalitate non manetius in creditore, eum omne ius oriatur ex aliqua inaeqiralitate; ergo si manet ius,non fuit posita tota qualitas saltem quoad circunstanctas : Ω-teor enim positum sui isse aeqitale quoad substat
tiam, quia tamen non solum debetur substantia, sed etiam circumstantia personae; ided dum non satissaeit eadem persona,non ponitur aequalitas quoad omnia,nec tollitur inaequalitas. Exemplum autem captiui redempti non est
ad rem, quia qui redimit captiuum soluendo pretium,soluit quantum domino debetur ex iustitia, solum enim debetur illi pretium ex con tractu Ze conuentione inter ipsum Ze redemptorem; ideδ per illam solutionem satisfit toti debito ex iustitia; ante illum vero contractum nihil debebat ex iustitia di nullum ergo est iustitiae debitum, cui non satisfiat per Glutionem illius pretis. At vero pro iniuria non sellim debetur exiuilitia satisfactio utcumque . sed exhibenda ab ipsis offensore; ergo dum haec non exhibetur,non satisfit ad equale omni debito, ad quod obligat iustitia, sicut m e qui abstulit librum, satisfacit adaequIte reddendo pretium aequi ualeiis, quia licet reddat quantum valet liber, non satisfacit iustitiae obliganti ad reddendum ipsum librum in specie, si extat. Secundo ergo alij respondent, non potuisse non acceptari a Deo Christi satisfactionem, quia voluntas Christi non potuit discordare , voluntate Dei ; quare eo ipso quod Christus sui opera offerebat pro peccatis,& volebat accepi ri,non poterat non velle hoc ipsum Deus. Sed contri primis , quia hoc non tam arguit Deum debui sis acceptare Christi satisfactionem,quθm Christum non potuisIe eam Deo onferre,nisi Deo volenti eam acceptare; quod est valde diuersum. nam hoc non tam est , Deum consorniari voluntati Christi, quam Christum conformari voluntati diuinae. Deinde ponamus,de potentia absoluta Christum ignorasse voluntatem Dei non acceptandi eius satisfactionem pro peetatis, Sc tamen of remem illam; ecce posset illam Deus non acceptare adhuc oblatam 1 Christo. Ideo alij, quos supra commemoraui , dicunt tertio, tantum esse valorem meriti,& satisfa-P.Lan.is Lingo de Incarnat.
etionis Christi,ut non possit Deus eam oblatam non acceptare,etiam pro alieno debito, pro quo
videtur elle Anselmus lib. 2. cur Dem homo sit . Ansi: Caeterum cuiuscunque suerit ea opinio,non est admittenda , di reiicitur a Suared ibat. .ses. s. su V V Derum sit, S: VaetqueZ vitis r. c. 2.&merit3, quia est contra communem Theologorum, quam tradunt Uegatib. 7. ru TDIdent. c 9. Vesta. Io. Medina quo. ..deIαι factione. Bartholoniaeus Io. Medina.
Medina in prefereti pag. r . & probari potest ex Scriptura, ubi legimus, Christum gratias egille Patri pro impetratione eorum, quae postulabat
ergo Pater etia ex suppositione orationis Christi poterat non exaudire eum ; alioquin non deberentur gratiae, si aliter sacere non potuiss t. Ratio aute a priori est,quia licet id, quod Christus obtulit pro debito nostro, estet non solii maequale,sed luperabundans; Deus tamen habcbatius ad nostram satisfactionem in specie: quare sicut dominus libri potest non accri etare a fure offerente pro libro etiam infinit. am pectaniam, sed exigere suum librum ita Deus,licet Christus offerret infinitam satisfactionem:de sicut posset Deus non punire peccatum , etiamsi peccat innhaberet infinitam malitiam, ut plures opinantur; ita licet merita Christi habeant valorem infinitum,pollet Deus ea non praemia re sine nota ulla ingratitudinis, quia suppeterent Deo alia plura honesta motiva negandi illud praemium; licui haberet etiam moliuα honesta ad non punienda peccata si vellet. selmus autem vel intelligendus est de ne- ΕWΓιπιών cessitate ex suppositione promissionis Dei, cleredendum,quόd loquatur per exaggerationem. Manet ergo ex his omnibus, Christi sitissa' chiariata, monem ex hoe etiam capite defecisse a rigore perfectae iustitiae,quia non fuit exhibita a perso- ' .na debitoris . Se quia potuit non acceptari a Deo ; fateor tamen, si aliud iron obstxrct , non sequi ex defectu harum conditionum quod Christi siti 1 chici non fuerit exitpore iustitiae saltem supposita aeceptatione Dei ; hac enim posita iam datur totum quod debetur, & non
condit es , prout exigant radia tinam. OVarta conditio erat , quod sat Anchio non I9. fiat ex bonis creditoris, cuius conditionis io δε- sensus non est, quod fiat satis faetio ex rebus, quae non sint sib dominio etiam morali credito- ν' ris; hoe enim nisum effet. nam ille eui per furtum ablatus est liber, adhuc manet moraliter
dominus libri;& tamen optime satisfit reddito illi libro quoad potestatem physicam, eae terum
si Petro debeantur centum, Se dentur ei totidem centum; quae antea iam erant in dominio morali,de physico ipsus Petri,non satis fit priori debito, quia nihil prorsus aceipit pro illo, chin illa centum iam elene haberet. In hoc ergo senis requiritur , latisfactionem non fieri ex bonis ipsius creditoris,& ex defectu huius conditionis videtur etiam satisfactio Christi non esse ex
83쪽
rigore iustitiae, quia ille honor, qui Deo pro-ucniebat ex olperibus Cluilli, iam erat ipsius Des , quoad dominium morale , & phylicum, editi esset ini Dei potestate illum honorem sibi
quoties vellet comparare, de qua conditionc videatur Va EqueZ disp. 3.cav.ψ.σ F.
Respondem aliqui , lices opera Christi secundum se est inti domi tuo i ei, noli tameti prout satisfactoria , quia prout sic includunt valorem, & dignitatem yrouenientcna a pcr nalitate Verbi, quae perionalitas non erat sub dominio Dei. Hanc lolutionem late impugnat Suareet& Vaetqueet Mis , S: breuiter reiicitur Irimo , quia modo ille valor includat persona-itatem Verbi , modo di istinguatur adaequate ab illa, nou refert ad propolitum; si enim dicas , illum valorem esse adaequale aliquid creatum; ergo erat adaequat 8 suti dominio Dei; si vero dieas , elle saltem inadae litate aliquid increatum. ergo secundiim cam part in non poterat dari Ueo ; erso nee satisfieri cum illo, uia satisfacere , eli dare aliquid cicditori ex ebito iustitiae : valor autetia secundum illam partem, qua includit Iubiistemiam Verbi, Donpoterat dari Deo , clim non esset etiam ibi, dominio Christi ; ergo ut sie non satisfit ex bonis, quae non sint creditoris.
Praeterea per nalitas Vcrbi, licet non sit sub dominio Dei , ut aliquid inserius , cst tamen vere aliquid Dei per identitatem , qui est excellentior modus pollessionis. ergo sicut dominium proprium creditoris obstat latisfactioni , quia illa reserat iam sua, magis obstat it post eiso peridentitatem , quia res identificata est multo nugis sua. Ideo ipse Suareet secundo respondet cum aliis,
illam conditionem non impedire rigorem satisfactionis, licet impediat rigorem restitutionis; quia restitutio reparat damnum illatum creditori in rebus suis: satisfacta, autem versatur in actibus ad iniuriae compensationem , ad quam non exigitur transatio dominb , sed exhibitio reuerentiae aequi ualentis pro iniuria priori, licet ad restitutionem requiratur dare aliquid creditori , quod non es Iet ante in cius
Huc solutio impugnatur facile ex suprassi ictis. nam satisfactio , quae est aetiis ivllitiae, est vera restitutio, At tum differt ab diis speciebus restinitionis , quod per illas reddatur pecunia, vel fama ablata , per hanc ver 5 restituatur honor. Quare sicut ad restitutionem pecuniae exigitur, pectiniam non esse antea in pleno dominio creditoris ; sic ad satisfactionem honoris exigitur , honorcin , qui redditur , non esse ante in pleno dominio eruditoris. Honor autem, qui per Cluisti opera Deo aduenit, erat omnino sub dominio Dei; ergo Christus rod-dendo illum honorem non satisfacit de iustitia , quia non ponit in Dei potestate pro honore ablato aliquem honorem , qui iam non ei let in ipsius Dei potestate. Videatur VaetqueZ8. ubi alias solutiones refert
impugnat..t ', licet ille honor essct in dominio morali Dei potentis illud exigere a Christo; non tamcn erat in rotcstate physica , quia pollici Christus non elicere hunc numero Eistum liberum, sed alium talioquin non clicitur libere hic actus. rgo hic numero honor ponitur de nouo a Chritio in bonis Dei non Ilabituri illum, nisi Christus vellet.
Sed conita, quia, licci hunc numero hono- cIMB-
rem resultamcm ex hoc niti uero actu non haberet Deus in sua physica potestate, nisi dependenter a Christo libete illum exhibente , habe Ru tamen in sua ph sica potestate hunc, elatium aequi ualentem , quem tollet , quotios vellet , obtinere ex operibus Christi , qui lia et
pollet hunc actum eum hoc auxilio non clic cro, non tamen pollet fieri , quin aliquem, vel luinc nil cum alio auxilio clicuret; nam tota collectio auxiliorum non tu, tost , inoraliter Io
quendo , fraudari suo effcctu ; quare per o hibitionein huius numero actus, re honoris, non censetur moraliter Christus dare Dcia aliquem honorem, quem Deus non haberet in sua iri lcstate, sed ad suininum deteranitiare illum actuna,& honorum , quem Deus sub disiunctione habebat in sua potestate , quae deterani natio non
auget , moraliter loquendo , IUt statem Dei circa situm honorem assi quendum; & per consequens satisfaceret Christus ex bonis cruditoris , id est, non alietendo in morali restimatioti
bona, quae iam liabebat Deus in sua libera potestat C.
Dices iterum : Ponamus Deum obligatum, 23. si non ex iustitia, saltem ex fidelitate ad honcxigendum a Christo illa opera, tunc Christus ea cxhibens videtur moraliter augere bona Dei, quia dominium Dci erat ligatum circa ea opera, cum ea non pollet exigere; sicut si habera praeceptum superiolis non exigendi a Petro librum, quem debet dare, si petis ; tu notau Petrus reddens librum , censeretur perinde, ac si ex bonis
suis donaret ; quia licet esset sub dominio
tuo, sed tamen ligato ex obedientia ad inon exigendum.
Sed contra, quia Deus eti. m posito illo racto haberet dominium simpliciter expeditum circa opera Christi . nam absque eo quod ea exigeret , posset est cariter Christum mouere
quoties vellet ad operaiulum I cum ergo Deus pollet sine iniuria alterius ea opcra facito obtinere, non censeretur habere ea opera nec forma liter, nec aequivalemei extra sua bona ex vi illius pam. Adhuc tamen videtur defendi posse illa con- 244ditio in satisfactione Christi, L nostia; quia per illam non dLbet in praesenti intelligi, quod debitor non satisfaciat dando aliquid , quod
alia via pollet esse in bonis creditoris. Nini seruus, v. g. ii ta sit domi mim in fama, imponcndo illi aliquod crimen, satisfaciet utique retractando illud, quod dixerat, seii laudando dominum in eadem materia ; licet illa etiam
actio , & laudatio posset aliunde cile in bonis domini , quia poterat iure dominij exigere
seruo illam actionem , S per consequens iam videbatur habere illum alii inde in suis bonis. Ratio autem est, quia obligatio restituendi intendit ad hoc solum ut ille, qui ta sus est,nihil minus habeat postea in bonis suis,quam haberet, si laesiis non fuisset; ad hoc enim obligat virtus iustitiae, ut procurem indemnem seruare cum,
84쪽
, nihil min is habentem propter meam laetionem. Hoc autem pr.estat ille seruus, quia post retractationem suam et laudes domini, nillil minus habet dominus, quam haberet, si laesus non fuissem; habet enim iam totam sa-mam , quam habuisset, & per consequens nerillam telli tutionem satis fit toti iustitiae debito. Similiter ergo in nostro casu , si homo
peccasset contra iustitiam in Deum, posset tamen, quantum attinet ad illam conditionem, satisfacere, etiamsi id faceret per actus, quos
aliunde posset Deus in suis bonis habere ; quia
reddendo postea alium actum aeque bomini pro illo, qtiem pri iis hi iusti3 retinuerat, facit quod Deus non habeat minus honoris, quam habuisset ; si mi in homo priorern actum posuillet, non habuit Iet Deus honorem, qui cxisto resultat. nam stippono, quod Dei is nunc actum non ne teret , nec homo cum eliceret; ergo poncnuo minc hunc actum facit, quod Deus habeat im tantum honorem, quantum
haberet si primus actus positus suisset ,& per
consequens facit , qubd Deus ea de causa non habeat minus, quina haberct ea laesone non posita: nam licet Deus posset habere honorem resilitantem ex utroque actu; posito tamen quod Deus nollet petere secim luna actum, non haberet iam illum honorem re ipsa; ergo si poliatur ille secundux actiis, iam non habet Deus minus honoris, quam habuit let , licet habeat inis iusquam potui flet habere. Haec tamen ratio explicabitur, magis declarando quintam conditionem, scilicet quod satisfactio fiat ex alias indebitis creditori, non diis ex indebitis, quia eo ipso, quδd fit satisfactio ex iustitia, versatur circa materiam debit in . sed dico ex indebisis , id est, non nisi ex titulo, pro quo satis fit; nam, si illud ipsim aliunde debebatur, non potest duri ex debiti im unica Alutione dissolui ; v. g. ii debes
Petro ex promissione centum, Se postea ex emptione libri centum, non satisfacis utrique deuito reddendo centum. Cum ergo Christus ex aliis titulis deberet Deo sita opera, non potuite pum oblatione sitis facere, etiam ex iustitiae
rigore pro debito peccati, quia illa opera aliunde Deo debita erant. Relpondeiu primδ , opus finitum non posse dissoluere duplex debitum; secus autem opus infiniti valoris . nam eo ipso habet valorem ad satisfaciendum pro innumeris debitis. Ita intinuat
Sed contra, quia licet opus valoris infiniti adaequet plura debita finita , non tamen plura debita infinita. quia totus valor ab r- Detur unico debito sibi aequali; Christus autem dcbebat Deo opera sta cum toto valore infinito ; poterat enim Deus exigere a Christo opus illud , aloris infiniti, re opus illi id non superabat, sed solam adaeqitabat illud debitum; ergo non iuuat infinitas, ut possit satisfacere dupli ei debito.
Respondent secund3, vilicum opuς non satisneere duplici debito iustitiae; bene tamen duplici debito, quorum alterum sit ex alio titulo, v.g. Ex obedientia, vel religione, sic enim satisfacit, qui ex praecepto superioris restituit saniam iniuste ablatam; tunc enim unico opere sa-
tisfacit obedientiae,& iustitiae. Ita etiam Suareri usipra,cum aliis. Sed contra, primδ quia,si quis vovet dare calicem Ecclesiae,& postea ex venditione det eat νcem, non satisfacit uno calice uti iqne titillo,licet alter sit ex religione, alter ex iustitia; sed debet dare duos calices. Item e contra, si aliquis promisit ducere Mariam in uxorem,& postea hoc ipsum promittat eius patri , satis iacit virique promimoni,& debito iustitiae unico opere; ergo quoad hoc non refert quod uterque titulus iit,vel non sit ex iustitia,sed quod uter ille cadat supra eandem omnino mai, vel supra diuersam. nam si titulus exigat ex natura sua aliquid ultra totum id,quod antea debebatur, non satisfacis nisi duplici solutioire. Peccatum autem generat
huiusmodi debitum, scilicet reddendi aliquid Deo pro honore ablato ultra idoluod ipsi aliun de debetur ; sicut qui debet Petro centum , d pollex furatur illi alia decem,contrahit debitum
reddendi decem ultra centum, qtiς aliunde debebat. nam fur debet sacere quod Pctrus bacat quantum debet et habere ante illud furtum; ergo debet reddere centum, & decem, alioquin non
habet totum quod deberet habere; qui a s ablata non ellent illa decem, debebat Petrus h. abere illa decem,S alia eentum; ergo si postea solii mreddantur celuum,non habet filiothabere deberet. Sic etiam Deus ante peccatum debebat habere omnia Chiilli opera, quae poterat exigere ex iustitia, S insuper obseqilium ac obedietat iam nostram; ergo post peccatum debet habere omnia opera christi insuper aliquid pro nostro obsequio sibi ablato ; ergo si selum dentur Christi opera, non datur quantum deberet
habere ante peccatum; ergo non ponit aequalitas.
Contr, seeundo,quia in praesenti uterque ti- R. s. ι,νs tutus est de iustitia,in illa sententia ; nam debita ca- . tum pro peccato est ex iustitia,ut ipsi admittunt; insuper opera Christi debentur Deo ex iustitia, nempe ut domino potenti ea exigere ex iustiti 1; ergo non poterit uni ea solutione satisfieri virique titulo.
Torcio ergo respondent alij, Christum satisfecisse exindebitis, quia licet Deus posset exige- tare a Christo titulo domini; eius opera; promi- νω. st tamen,se illa non petiturum, quo pacto posto,iam Deus tenebatur ex iustitia ea non petcre, de per consequens manebant indebita ex titulo iustitiae,& apta , ut per ea Christus satis saceret pro debito: ex nostro Peccato. Hanc solutionem late reiecimus Hs ratione sectisne r. ubi probaui , hoe pactum M
Dei repugnare cum eius supremo dominio circa Christum,& eius opera quare ex hoc capite non potuerunt fieri ea opera indebita; Deus enim non potuit obligari ex iustitia ad ea non exigenda. His emo solutionibus pratermissis,alio ex c a- 1pite defendi posset satisfactio Christi a desectu ci ψιμώ-
huius conditionis; quia nimirum, licet ea opera finis aI- possem a Deo exigi ex alio titulo, Se tunc deberentur a Christo ex alio titulo:caeterum de factono exigutur,& per consequens non debetur, GAdeberetur. Ad satisfaciendum autem pro uno debito,non obstat, potuit te haec opera exigi,& deberi ex alio titulo, si de tacto non exiguntur nec
85쪽
debemur. Exemplum facile est, si aliquis mihi ex pacto debet scribere libros quoties ab ipso petiero ι furetur mihi librum , de libro apud ipsum poreunte, transcribat iterum similem librum me inscio, & non exigente ; quis neget satisfieri mihi ex iustitia pro libro ablato , si hic alius restituatur 3 de tamen poteram ego ab illo fure hunc secundum librum exigere alio titulo , scilicet ex pacto scribendi libros , quos ab ipso petiero . sed tamen , quia de iacto non petis, nec ipse de facto debuit ex alio titulo hunc librum, & per consequens satis serit ex indebitis de iacto, licEt ex debitis remote , & radicaliter, quod sufficientiam huius restitutionis non in dit. Ad hoc etiam deseruit exemplum suprapositum in materia honoris: ponamus seruum irreuerenter se agere cum domino, postea tamen plurima signa exhibet reuerentiae, domino non
exigente,nee iubente I quis dubitat oudd possit tandem Pro irreuerentia satisfacere, licet domi Dus pomet alio titulo illa omnia sisna reuerentiae exigere , nempe titulo dominis; sed tamen, quia non petiit, non debuit de facto seruus ea ex alio titulo.& per eonsequens satisfecit ex indebitis de fa sto. Sic ergo in praesen tiDices, licet Deus de facto non exegerit ex dominio proprietatis ea onera a Christo; potuit tamen exigere, & per consequens,moraliter loquendo , Deus habebat ea opera in suis bonis: ergo Christus ea exhibens non censetur moraliter augere bona Dei, seu dare pro peccatis hominum aliquid,quod iam Deus non haberet. ergo non poterit perea opera satisfacere pro dehito honoris ablati. Respondeo iuxta id , quod diximus circa quartam conditionem,Christum dare Deo aliquid non vltra id, quod Deus potuisset habere,ed vltra id quod haberet. nam licet Deo exigenti deberentur etiam ea opera Christi; Deo tamen non exigenti non deberentur proxime. Dubit timautem illud radicate , & remotum non impeditqu8d satisfieri possit per ea opera; quia iustitia,
ut diximus.solum obligat ad faciendum, ut creditor causa nostrae iniuriae non miniis habeat, quiun alias haberet; Sue tamen inaequalitas tollitur omnin5, etiamu illud opus ex alio titulo potitillet exigi a creditore, ut constat in exem
Serta conditio est,quδὰ satis 1ctio non sit ex gratuito aeceptis ii creditore: de qua late V
queae in cap. i . 2. σ3. cuius conditionis ratio ea videtur esse, quia si Petrus suo debitoridet,quod sufficit 1d soluendum debitum, Perin ge est,mors iter loquendo, ac si debitum remittat. Ex quo videtur etiam Christi satisfactio deficere a rigore iustitiae . quia fuit ex acceptis 1 Deo, Se hoc quidem ex duplici apite. Primδ, quia vallar operum Christi sundatur in unione ad Velbum, quae unio gratuito data suit hum nitati. Secundδ9uia ipse operationes Christi secundum se non sunt , Cliris o nisi ex dono Dei facienti At Christus operetur I ergo ex v Iroquo capite deficit 1 rigore iustitiae. Respondent aliqui . cum quibus videtur sentire Suaree dissM. hugratiam unionis non suisse sicham stipposito, scd hinnam rati: humanitas aut non iasi sicci sed Christus;qii ire non ex gratuitὁ sbi datis 'stis fecit, sed ex propriis. Hanc selutionem late impugnat Vaetqueet bi supra, & sacile reiicitur, quia gratia creditoris debet comparari cum natura intellectuali satisfacientis, ratione cuius conuenit suppΟ-sto dominium,S: obligatio iustitiae ; natiira autem Christi gratuit δ accepit unionem verbi. deinde Christus satis secit vi homo ; ut homo
audem gratis accepit unionem,& virtutem ad satisfacienduiti. ergo ut satis siciens,&Nnaliter, satisfecit ex gratuito acceptis. Videatur V
sepia. Alij ergo respondem secun d b, tunc obstare gratiam creditoris ad satisfaciendum de rigore iustitiae, quando creditor daret debitori pretium , quo solueret non tum m animo, sed etiam eo pacto expressb, ut debitor ex illo silue ret; secus vero, si det sine eo pacto,sed taliter,ut debitor possit sibi illud donum retinere. Ratio discriminis est, quia in primo casu gratia creditoris non antecedit, sed potius imbititur in ipsa debiti solutione. uam perinde se habet creditor, ae si remitteret debitum cum hoc onere solum, quod debitor accipiat illud pretium de mana creditoris,& illud itatim reddat,& tunc debitor non dat aliquid absolute sutilia,sed illud quod δε-lum habet ad eum finem.At verδ in secundo casu gratia creditoris antecedit solutionem, & Glutio est omninδ distincta a gratia praecedenti,&in se non continet aliquid gratiae cum iam illud donum factum fuerit debitoris ex donatione praecedenti; scut caetera eius bona, & perinde Eollit debitor illud apud se retinere,flcides cenissetur vere dare aliquid de suo. Christus igitur
satis eit ex acceptis 1 Deo; caeterum ex acceptivantecedenter, & independenter a solutione sequenti .nam licet Deus ex animo redemptionis humanae dederit humanitati Christi unionem ad Verbum , non tamen cum eo pacto, sed liberam ab eo onere,& obligatione.
Haec etiam solutio non satisfacit, quia lieetvnio ad Verbum fuerit gratia antecedens sol in rionem Christi;caeterum ipsa opera, quibus actu satisfaciebat. no videmur liabere huiusmodi antecedetitiam,& independentiam, sed videtur esse pratia imbibita ut ipsamet solutione, imo esse ipsamet solutio; Christus enim accipiens a Decivolim talein ab lutam moriendi pro peccatis,uon poterat accipere S retinere illam voluntatem , & adhuc non soluere per illammet voluntatem ἔ ergo illa non est gratia antecedens , selinclusa in ipsa solutione debiti. verosimilius poster iuxta praedictam doctrinam responderi, tunc acceptionein pretij, creditore impedire rigorem iustitiae in solutione , quando pretium, seu id quo satisfit, accipitur totum a creditore, secus si acet piatur solum partialiter. v. s. dixit aliquis in Petrum verbum contumeliocum ; vult illi satissaeeroe Per scripturam, retractando quod dixerat; non tamen potest suam inemem scribere , nis ipse
Petrus simul concurrat ciun co ad litteras sominatulas; non ideo ininus censebitur satisfacere de rigore iustitiae pro contumelia , eo quod Petrus concurrat partialiter ad soritiandos characteres, quibus formaliter satisfacit. Ratio est, quia iam debitor saltem par tali er concurrit,&31.
86쪽
ter inprudentum aestii ratione computatur pro
sufficienti satisfactione, quia tantum honoris reddit debit oti, quantum abstulerat praecedens contumelia I ergo licet Christus non posset Deo satisfacere, nisi concurrente simul Deo ad ipsamet opera , quibus satisfacit ; adhuc tamen pollet illis operibus satis sacere propter concursum partialem ipsius Christi in ca opera , qui concursius posset moraliter computari pro sum- cienti satisfactione. Ex quo , sortiori fit, non obstare huic rivo se solutioni, qu5d valor ad metendum ruerit acceptus 1 Deo per gratiam unionis, quia il-mla pies i ta gratia fuit praecedens solutionem, ut dice- . steriis uia bat superior sententia ; scut si debeas Regi centum, & obtineas ab ipso facultatem cudendi monetam , non ideo minus satisfacies Regi, soluendo illi ex moneta sic sacri, rus valor ortum habuit a facultate Regis tibi concessi quod in aliis multis exenapiis muri seste con
Ex Quo etiam constat fli timen Christi in illo debitore, qui totum pretium accipit , suo
creditore ut soluat ; hic enim accipit totum pretium a creditore , nec ponit de suo , nisi quandam actionem reddemsi materialiter illam pecuniam, quae actio moraliter pro nihilo reputatur. At vetἰ, Christus acete it a Deo pretium non totaliter , sed partialiter, cooperando simul Deo in ipso pretio,& operacione, quκ Christi e relatio moraliter aestiniatur multum valere ad Atisfaciendum.
s. Caeterum haec solutio, quidquid sit de eius
- --- vetitate, in praesenti tamen easu non videtur
suffieiens. quia nihil possumus considerare in actione hominis, quod etiam, prout est ab ipso
homine, non sit donum Dei ; nam Deus dans auxilium congruum ad illum actum bonum, cum scientia ipsius congruitatis, censetur moraliter date ipsum opus bonum,et iam prout fit ab homine; nec enim minus est donum Dei illud opus nostriim,quim si fieret a solo Deo, vel quam si fieret a Deo media praedeterminatione physicanam, moraliter loquendo, ille qui dat auxilium congruum eum scientia congruitatis, α potens dare auxilium non congruum, non minus dat, quam si daret totam operationem, quae consequituri Deus ergo in hoc casu perinde se habet, ae si daret adaequale illum eonsensimi bonum; atque ideδ nomo soluit ex
iis , quae , moraliter loquendo, accepit adaeis quaTe a Deo, tanquam V uni eo dante illius consentum.
3 Ided facilius posset defendi satisfactio ex iu-
ιιι Mis stitia, quod attinet ad hane conditionem, di-fri cendo , illam non exigi ad omnem satisfactionem iustitiae, nee eius desectum obstare semper satisfactioni persectae,sed tunc solum, quando ex defectu eius conditionis condonatur aliqua debiti pars,vel non soluitur totum , quod iustitia posset a debitore exigere. Exemplum habes in ipso casu argumenti , in quo ideo debitor non censetur satisfacere de rigore iustitiae, quia creditor dans ei pecuniam ad soluendum, eo ipse condonare videtur ei debitum , siquidem ex ii-
andore Ixio tuaesi. tria sati litor, solam,
gore iustitiae habebat ius ad exigendam pec
nilam a se non datam, cui iuri reminciat danc pecuniam,vi soluat,& haee renunciatio,seu condonatio moraliter perinde aestimatur, ac si totum debitum condonaret, tanti enim valet, de tam utilis est,ac esset condonatio absoluta totius debiti; ubi autem condonatio creditoris in te uenit, iam non est solutio ex rigore iustitiae, quia condonatio, de remissio tollunt, vel minuunt silutionem. At vero in nostro casu rex aliter se habet ; nam Deus dans auxilium congruum ad satisfaciendum, non condonat totali
ter,vel partialiter debitum iustitiae, quod homo debebat stiluere; homo enim non debet ex iustitia soluere per achus, quos non acceperit , Deo, δ nee potest id facete,& licet in poenam peccati possu digne priuati a Deo omni auxilio congruo; hoc tamen non est debitum iustitiae commutatiuae, quod homo habeat, sed iustitiae punitiuae, vel vindi attuae; nulla ergo intem nil condonatio debiti, quod homo habet ex iustitia commutatiua,licet Deus det auxiliam gruum ad satisfaciendum; neque enim minus exigit Deus ab homine, quam posset exigere, cum non possit ab eo ex iustitia exigere satisfactionem tine auxilio congruo, eum haec sit impossibilis,ut dixi, atque aded de primo ad ultimum pollent in hoc casu coniungi bene haec duo,qubd scilicet homo satisfaciat ex gratuito
acceptis, de tamen de rigore iustitiae, hoc est, sine . vlla condonatione totali, vel partiali ex parte ereditoris. Et hae e fissiciant de conditionibus,quae communiter exiguntur ad satisfactionem de rigore iustitiae,quarum aliquae,ut vidimus,obstarent satisfactioni Christi, aliquae non obstarent rex alio tamen capite cam reiecimus iam supra, pers ctione iustitiae commuta tuae.
An fuerit necessaria Incarnatio ad condigne satisfaciendum pro peccatis.
SECTIO I. Vt-mpsis homo tandigas Mtisfacere pro peccaris p prijs 'Referuntur maria sentemia. SECTIO II. Communis senumia de impoιentia hominis pari ad satisfaciodum conderi pro culpa.SEC Tio III. t oris hae ipsum probandi ex in itate peccati. SECTIO IV. Explicatur , o defenditi
communis sententis,is eius ratio.
SECTIO V. Vtr.m pro peccato commissabrique aduertentia ad ensam Dei potuisset satisfacere purus homo pSECTro VI. Ressandetur argumentis, q sunt conixa doctrinam sectionis praecedentis.
SECTIO VII. Vtrum purus homo posit 'dignὶ satisfacere pro fis peccato veniali p
87쪽
Suc Tio VIII. Vtram purus homo dissi Gnigne suissetere peccatis alu-
rum 'I Pr MV s , non satisfecisse Chris una Dominum ex rigore iustulae
commutatiuae pro peccatis, nec ad
hoc suille necesiariam , vel utilem
Deamatis Incarnationem. Restat, an fuerit necessaria ad eondignam satisfactionem 3 v bif-- duo potissimum examinanda erunt. Primum, an
homo possit condigne satisfacere pro propriis, vel alienis ; de quo dicemus in hac disputatione. Seeundo an Christus coii- dignε satisfecerit pro peccatis de quo dicemus disputatione sequenti. Loquimur autem iam de ratisfactione, non prout significat solii-tionem alicuius debiti ex iustitia, leu restitutionem eius , quod ablatum est ; de hoc enim egimus sitis disputatione praere enti, sed prout ia tis amo significat condignam Dei placationem ; seu facete satis,ut Deus ex peccato rationabiliter, auersus xb homine , placetur, Eciam non sit rationabiliter auersos. nam licet homo non fuerit Deo iniurius; potuit tamen Deus rationabiliter auerti ab homine propter peccatum , S tunc relinquitur locus satisfactionis sicut etiam contingit in humanis, v. . Petrus de
me optime meritus venit ad conci trium, postulans beate ieium cum aduersario aeque digno; exquirit meum sussi agium,'ego leuitato du-μis relinquo Petrum aeque dignum,& cligo Paulum, cui nullo gratit iidinis, vel alio titulo adstringor; sine Petrus apud omnes prudentes rari natii lem habet causam offensionis, de auersonis a me,donec illi condigne satis iaciam; non quidem ex iustitia, quia iniuriam non feci, nee ex iustitia quicquam debeo , sed tamen moraliter habet de me rationabilem querelam, quam . dum per condigrim satisfactionem non aufero, aestimor moraliter d bitor illius auersionis,&offensionis passiuae ; haec tarden au semir per condignam satisfacti otiem , idest , faciente me per obsequia,&bona metita quantum satis est apud prudentes , ut Potrus iam non maneat rationabiliter auersu Sic etiam licet Deo erveceato nihil debeam ex iustitia, manet tam n
sio tandiu rationabiliter durat, quandiu non
praesto , quod sussicit apud prudentes ad Deum
eondigne placandum , seu ut iam non sit ratio nabiliter auersus.
..,is... Aduertendum item est, dupliciter potuisse
Deum placari erga peccatorem. Primo ita vi reconciliaretur cum ipso , eum in pristinain amicitiam , & gratiam reuocindo; quod sit per iustificationem, &grariae infusionem. Secundo potuit Deus placari, habfrido se deincIsqtiasi negative cum homine, hoc est, d posita - animi aversione , & offontione ; non tamen eum postiue ad amicitiam rei iocando, qui, linter ia mines fieri consueuit: suppono enim ex materri de poenitentia iiistificatione, posise Deum condonare peccatum depol via ab-
sollita sine infusione pratiar ; Sc quidem sa-
isfactio in rigore sitis factionis ad hoc ten-rix , ut qui rationabiliter auersus erat , iamnstra in eat auersiis , & de hoc secundo senexu
satisfactionis inquirimus,an potuerit praestari arvio homine,an a solo Christo3
nrtim pessi homo condigne stisfacere nopeccatis propriis p Rese murumae sentemia.
On agimus de satisfactione pro poena; de I. liae enim infra dicemus, sed de fatis fa-
ctione pro culpa, id est, quae satis esset ad placandum Deum erga hominem, licet alioquin remaneret debitum panae ri sicut modo de facto remissa omninδ culea mortali, vel veniali, manet debitum poena saltem partialis. Prima ergo sententia affirmat , quam do- aliacuerunt aliqui adducti a PaetqueZ in praesenti, HUret. 1. cap. I. & a SuareΣ- . sct. s. 'in princ. Fundatur potissime haec sententia in hoc , quod peccati malitia, quantacunque illa sit, non est infinita, sed finita. ergo non re-Pugarat, tot tantaque obsequia praestari ab homine , quae in prudentum aestimatione compensare porum ostensam priorem , quibus exhibitis Deus iam non censeatur rationabiliter auersus, & inimicus homini. Imb talis videtur
cile contritio persecta,qui homo se, suaque diuino obsequio dicat,& Devin omnibus bonis,&commodis prae et t. Communias,& vera sententia negar, non Q
lum loquendo de satisfactione ex rigore iusti-- pae, sda hac enim iam diximus in superioribus sed etiam lom,endo de suis factione aequali per
condignitatem,& valorem moralem ad placandum Delim offensum. Auctoris huius sententiae vide apud Suareet, & Vazqtiea ubi supra , qui am etiam amplectimtur cum Omnibus recentio ribus Theologis. Praecipuum sundamentum sumi uir cx Scriptii ra, &Patribus passim dicentiis biis necessariam fuisse satisfactionem Christi ad perfectam redemptionem generis humani,quorum verba commodius adducentur infra sese. 8.ubi videbimus, an purus homo possit satisfacete
pro alienis peccatis. Probant aut Em e cm modo non posse satisfacere pro propriis ; nam si unusquisque pro se pollet satisfacere,iton fuisset neeesiaria satisfactio Christi ad nostrain ter&liberationem; snguli enim pollent se per se te liberare saltem ex gratia Dei. Dissicultas huius quxstionis tota est in reddenda ratione sussicienti huius impotentiae.Ali D; iam is
qui enim eas reddunt, quae pariter probant de satisfactione Christi non fuisse etiam aequalem. Durandus apud Vaz qii ea Misypra num. s. probat quia pro beneficiis a Deo ac piis non poD sumus xqualiter habere gratiam; ergo nec aequa- ista 2ma. liter satisfacere pro offensa; par enim viderure se ratio in utraque obligatione. Haec ratio suile reiicitur, sui aquando agimus gratias pro beneficiis, ipsc gratiarum actio est nouum benefieium , pro quo restat debitum raritudinis, quod in satisfactione pro peccato
locum non habet; cum ipsi non sit nouum p 'c- ea um,pro quo restet satisfaciemium. Vide alia impugnationes apud Vaaquer. Secunda rario eiusdem Diu andi est,quia ho- a
88쪽
Ex pro delicto , quo mortem corporis meretur; ergo nec pro peccato mortali, quo meretur
Em, in Respondeo facile negando antecedens r tot enim ,-tanta Obmuta posset horno ille Regi, vel Reipublicae contra hostes praestare, ut condigne mereatur veniam prioris delicti. Vide alias leuiores rationes apud Vazquium Gisupra, qui eas saetic impugnat. . Tertia ergo ratio est eius sein Vasq. eap. t.&Misimis aliorum reccntiorum,qui dicunt, ideo non posise hominem satis fac re pro peccato totaliter, quia ipse actus contritionis, uu fatis faciendi ex natura sua,&esscntialiter,supponit iam remissum statis debitum peccati quoad aliquam partem ; nam homo per Peccatum mortale contri
xit debitum condignum carendi noti solum gratia habituali , sed etiam quolibet auxilio con ἀgruo, seu gratia praeuenienti estisaci ad actum contritionis, seu satisfactionis ; cum ergo nostra satisfactio supponat iam condonatum dc bitum peccati quoad istam partim, non potest elle perfecta satisfactio in talsone satisfactionis,siqii idem habet necessarii, admixtiam condonationem debiti gratuitam quoad aliquam pamrem. Christus autem satisfecit totaliter, quia
satisfecit etiam pro hoc debito . quod ha
bamus eaerendi auxilio congruo meruit nobis primam gratiam praeri enientem , pro cuia ius carentia nos nullo modo satisfaccre i πις
Vt h1ne sententiam impugnem,adnepto, non - .gnatuν esse nunc quaestionem, an contritio sit sorinam ommu- sufficiens ad tollendam maculam peccati,
- - . eoncedit P. Vatquea thaec enim quaestio pertinet ad materiain de iustificatione, , sed selum an ideo contritio non sit eondigna satisfactio pro peccato, quia supponit condonatum debitum earendi primo auxilio congruo. In quo non placet praedicta sellitio, quia, ut sipra dixi, non est praesens dissicilitas de satisfactione pro poena, sed praecis E pro culpa nostri peeeati , an possit homo satisfacere condigne pro culpa ; possct enim contingete remitti culpam non dimisia post ira; im contra non videtur improbabile poste de potentia absoluta remitti debitum poenae non remi ita culpa; de quo in materia de iustificatione. Pro minc suppono , debitum culpae habitualiter manens con-s stere in eo quod peccatum praeteritum moraliter maneat in ordine ad reddendum Deum rationabiliter auersum a peccatore; quae per manentia tollitur , vel per condonationem
ipsius Dei, vel per condignam , & Dissi eientem placationcm , te satisfactionem, qua posta iam Deus non sit rationabiliter auertis obtulpam
Hoc ergo sepposito, licet condonato debito
γ' earcndi primo auxilio, censcatur condonata pars aliqua poenae debitae ex peccato ; culpa tamen in
ratione culpae nullo modo censetur condonata,
alioquin post collationem illius auxilij, & ante
actum contritionis non ellet in homine integra ratio peccati,& cialpae habitualis,quod est .alde absurdum; ergo etiam condonato illo debito carendi primo auxilio, manet integrum debitum culpae t culpae; ergo qui satisfacit pro toto
illo quod tune manet, satisfacit plano pro culpa
in ratione culpae aequaliter, & de condigno; sed per te per contritionem satisfacere potest homo pro toto illo praeter debitum carendi primo auxilio .erso potest satisfacere adaequale pro culpa, vi condistinguitura debito panae; erno simpliciter, At absolute potest purus homo saltem ex vitibus acceptis a Deo liberare se resimere condignea peccato. Sicut Christus dieitur redimere hominem simpliciter, de absolii te, deliberare cum a peccato, licet post dimissam culeam proptet Christi merita mancat pars poetiae soluenda in purgatorio : ergo similiter licet aliqua pars panae fuisset prius remissa; si tamen homo postea satisfacit,&se condigne redimita eulpa,dicetur simpliciter,& absolute se condigne a culpa redi inere,falcem ex viribus gratiae eraeu nientis a Deo acceptis,&por consequeris simplicitur & absolute verum crit,piarum hom nem diuitio auxilio praeuentum posse condigne 'pro suo peccato satisfacere. Confirmatur primo,qilia tota impotentia puri hominis satisfaciei idi condigne pro culpa consistit per te in eo, quod non potest habere auxilium congruum ad actum contritionis, nisi gratis donetur a Deo; sed etiam Christus non potest sitis ieere sitie praeuia cogitatione data a Deo ad volendum satisfaccre, quam cogitati item nora habuit a se, sed a Deo gratis; ersto sicut Clir suus ad h.ic dicitur simpliciter misi eratis acere condulac Pro peccatis,quia nimirum adhue posita illa cogitatione, remanet tota culpa , pro
qua debeat iatisfieri; ita purus homo diectursimpliciter polle satisficere, quia adhuc posito
illo auxilio congciio, manet tota culpa,pro qira potest satisficere condigne . Dices, Christus non habebat debitum ca- mgiam. rendi illa cogitatione, licui peccator habcr. Sed contrS,quia hoc discrimen per accidens se mnisuri
habet ad propositu; hoc enim solum probat collatio ire in illius auxilij respectu hominis esse cω
donationem ali citius ronae dcbitae homini,non verἰ, respeimi Chrilli. Caeterum adhuc condonata illa H a homini, manet integra tota culpa; ergo liciit Christus post acceptam illam cogitationem satisfacit pro culpa hominum totaliter, quia inuenit eam totes iter existentem; ita ctiam peccator post condonationem illius sitissaeit condigne pro tota culpa, quia totam illam inuenit existetitem,& nullo modo eondonatam in ratione culpae.
Confirmatur secundo , siquidem malitia re
exti finita est, ut nobiscum admittit P UaetqueZ non meretur poenam infinitam in intensione; ergo potuit Deus precato huiuς hominis designare poenam sensus integram ut quatuor, de rursus prh illa carentia auxilij,quam mereri poterat, designare alios duos gradus intensionis in
poena, ita ut de facto non increretur carentiam
auxili j ed poenam intensam ut sex, commurata carentia auxili j in aliud genus poenae aequi ualentis. Cur enim non potuit Deus hoc facere Ecce tunc collatio auxili, huic homini facta non
includeret condonationcm alicuius poenae; maneret enim homo adhuc dignus poena intensa ut sex, quae adaequar totam dignitatem huius peccati ; ergo hic homo possct per contritionem satis Acoeadaq te, condigne pro toto debito peccati. i secundo .
89쪽
r . De mysterio Incarnationis.
o. Setcundo princi liter impugnari solet haee Im ut tar sententia ; quia ii contritio pollet latis facere pro peccato, cxc:pto illo debito auxilia; ergo contritio esset fornia de te sanctificans, δύ niundaras a artacula peccati,quod est absurdum. Veru:n, licet haec impu natio selida sit,& nonili sal δ eoncedatur illa dignitas iii acta contritionis ; non tamen possumus illud in pt enti pro dignitate probare , quia pertinci ad materiam de iustiscatione, ubi ex Tridentino,& aliis
Iarionibus probatur, contritionean non posse formaliter ad aequare debitum peccati remanens, etiam post collationem auxilia, nec formaliterani irram mulidare,ex quo fit, non polle satisfieri per contritioncm tori debito remaneriti etiam post donatum auxilium. II . Obiicies pro P.VatqueZ , quia contritio pla- Deo tantum , luantum displicuit pcccatum.' nam sicut per peccatum homo praetulit creatu ram Deo; sic per contritioncm praesert Deum omnibus creaturis,sibi ipsi. ergo per contritionem ponitur quantum sumcit ad placandum Devin condigne pro culpa praeterita. Respondetur facile, negando aut cedens uni e enim peccatum habeat malitiam infinita in , iiue
finitam, ide quosictionesequenti, magis displicet
Dco peccatum , quam placeat contriti O, salieni in scnere moris; plus enim est vilissimam creaturam audere contra infinitum creatorem,quam
ex lubcre illi subiectionem mille titulis debitani.
Anselman inare Anselmus lib. i. Cur 'Deus homo ΣΟ. dixit contritionem quali nihil esse pro debito; de ad finem capitis addit, propter passionein Cluisti sat esse pro peccato, non sine eius meritis. I Diees: Tantum vult DeuI carentiam reccati,scu peccatum vitari, quantum odit otii emiam peccaυ,ut pate; ex terminis,sed posito Pror certo amoris pcceatum vitatur per actum dilectionis,sorii aliter loquendo; orgo tautum placet Deo fieri tunc actum dilectionis, quantum displicet ci ciolatio ptaecepti; idem enim est in praedicto casu fieri actuin amoris, de praeceptum non Vio Iari, seu peccatum non fieri , sicut idem est fieri peceatum, dilectionem non elici; ergo saltem in praedicto casu tam placet Deo actus amoetis, quam displieet peccatum; scut tam Placci aegro rosilus, quam displicet aegritudo; ergo tali tam bonitatem habet actus dilectionis, ratione cuius Deo placeat, quantam malitiam habet pcccatum , ratione cuius displiceat. Practi αν. Respondeo, in actu dilcctionis instante praecepto , considerari polle duplicem boni: at Deo placentem; nimirum bonitatem moralem, ἴe bonitatem quas Pli1 sicam,seu mixtam. Si loquamur de bonitate morali, haec non est tanta in dilectione , quinta est malitia ni oralis in omissione dilectionis. Haee enim boni as moralis en aestimabilitas qu*dam mores is, ratione
cuius homo ille laude dignus praemio: sicut malitii moralis est aettimabilitas, ratione cuius ille homo vituperio dignut est, & supplicio. Contingit alii m l rpissime plus mereri nominem supplicii aliquo actu,quam laudis 5 premit per actum Oppositum, ves c contra. v.g. qui Regem occideret, extremo stupplicio, S: in amia dignus eiici: qui tanton Regem n Cia occidi , exi - sitam laudem,S nullum praeuariu in meretur. Item
qui Regem praesentem non coleret, dignissimus et set supplicio, qui coiciet, nullum praemium
compararet. Qu9d torum fundatur in regula rationis rectae dictantis,maiorem maliti uia cise in illa occisione, quam bonitat in moralcm in cius
omiisone,& plus ponde: is liabcru ad displicendum illud peccatum, quam bonitatis moralis ad Placendum eius omissionem. Sic ergo contingit in dilectione Dei praecepta, S: cius omissione; plus enim merctur vitupoch,de supplici; omissio actus praecepti,quam laudis exhibitio actus,quo quidem exhibito adhuc diaere possumus , Servi inutilissumiti Dcere se senus. Lo-- quendo ergo de bonitate,s malitia morali, non est tanta bonitas in actu contritionis , quanta malitia in peccato. Caeterum postlimus adhuc considerare in actu 1 . . illo dilectionis bonitat cm quasi physicam, seu mixtam; hoc est,emitatem illam,per quam sor- noliter cxcludit peccatum, de seciuidum hane rationem Dicor,Deum sibi tantum complacere in eo actu, quo sonnaliuae vitatur peccatum, quantum displicet illi peccatum; haec tamen c5- Placentia non est ratione aequalis aesti iliabilita tis moralis, quam habeat ille actus , sed ratione conducentiae, qua conducit ad tollendum malum peccati, quae stitat valde diuersae eonsiderationes: sicut Rex pluris physee estimat, quod cius subditi eum nim occidant, quam quod sti enue se in raelio geratu caeter uni pluris aestimat moraliteroe secundum,quam prinn1m,hoc est, in ordine ad laudem, & praemium subditeritin pluris aestimat, quod prZlizni: tr strenue , quam quod eumron occidant. Sic oriam Dolis quas physice pluris aettimat actum valde remii lium, quo impletur
praecepti uri,S vitatur peccatum,q ram alium intcnsum coi sili)ς puta tam placci carentia triccati,quam displicet peccatum; caeteriam moralltc riseu in ordine ad retributionena,& p inium Plusaeli imat actum egrcgium perscctionis , id coiis sti),qiram actum remissi ira, quo vitati ir peccatum veniale. Alioquin maioris meriti cilet velle non surari unum ouum,quam xclle fieri religios uti; ergo fatendui cst non habere tantam aestimabilitatem moralem carentiam peccati coram Deo, quamana alios actus egregios, licet habeat maloic maestimabilitatem quasi physicam, hoc est, licet Deus absolute praescrat carentiam pec eari actui egregio, non tamen rcla iud in ordine ad retribu ionem, S lavdcm , quia licet in se sit melius,de appetibilius caicrepcccato, quam eli- .cere alios actus csregios, non tamcn est aestiniabilius moraliter, scii plus obligans ad laudon, &praemium operaiiti suta multo minus. Dices, bonitas illius actus , ratione cuius I g. tantum amat: r, quantum displicci peccatum,
cst bonitas in genere moris ; iram ratione illius opponitur malitiae morali, & ideo est amabilis tanta cinabilitate , quia cxcludit malitiam inc-ralem; ergo iron solum habet tantam aestimabilitatem pli; scam, sed etiam mor lem, quantam
Respondeo, bonitatem,stu aestimabilitatem illam noncste moralem, id est, si indatam in bonitate morali is sit .s actus ; sed cito moralem quas ii Miuc , quatenus tollit malitiam moralem peccari, ad quam tollendam mm cst nec disma bonitas moralis ue potuit cnim vitari peccatum per physicalia in aduci entiarn, vel iter. subtra
90쪽
subtractimiem concursus: δ: ideo haec bonita . seu ari uinabilitas potest . dii pellari, quasi phvuca,
scii mixta, quatenus impedit moralem; non tamen fiuidat aestimabilitatem in 1pib ope PC, ratione cuius Deus tantum dcbeat esse gratus operanti, quantum possἰt merito irasci contra non operantem, ut suprὶ dictitui est. t s. Urgebis adhuc, pr aenitum quod meretur de condigno actus dilectionis, non cit minus,quam
supplicium , quod meretur actus odii; dilectio
enim meretur eo liene vis cincin Dei aeternam & luminam voluptatem correspondcn cm pCuriae aeternae damni, & senius, quam promeret dium; creo tantam bonitatem moralem habet
dilectio quanta est malitia odii; meritum cnim,&demeritum iandatur in bonitate, S malitia
morali. Eanfisur. Rc ondeo negando consequentiam. Ratio
est, quia dignitas poenae tota sundatur in sola malitia peccati:at dignitas praemii non sundatur in sola bonitate dilectionis; sed sumitur notissime ex gratia habituali dignificante actu illum adrantii praemium nam si actiis est et in subiecto si
ne gratia habituali non mererctur de condigna ullum gradum gloriae; unde potius ictorquetur argumentu. nam si aequalis esset valor dilecti , niti ad increndum cum valore peccati ad domerendum ; mereretur illo actus etiam sine gratia habituali tantum praemiis, quantum stipplicium meretur peccatum secundum se; quod timeneli falsulti,ut suppono ex materia de metito. i 6. Sed contra innabis,lieet actus dilectionis se- Alia issam, eundum se non mereatur codigiid vitam aeternam, sed tamen dignis catus a gratia habituali, illam meretur; ergo ut sic habct tantum valorem ad merendum , quantum habet peccatum
ad merendum supplicium; ergo ut sic tam potens erit dilectio ad placandum Deum, S per
eonsequens ad satisfacicndum pro culpa quam suit ei icax peccatum ad Dcum rationabili tecindignandum ', ergo saltem homo purus cum gratia habituali poterit condigne fati, facete pro culpa. Dilutis . Resipi deo concesso antecedenti prima consequentia , negando secundam , quia dilectio,vr dignineata pcr gratiam habitualem necessario supponit Deum placatum,& peccatum omnino remissum; quare non Dossumus intelligere in illo actu esticae iam ad satis eiendum pro culpa, quam necessario supponit condona tam Cur autem non habeat valorem, ad satin iaciendum condigne pro culpa aliena, dicemus
inserius fretiove 3. Nunc addo etiamsi cotritio prout dignifica-Am tiatuν. ta gratiam, habcat tantum valorem ad me rendum praemium , quantum habet peccatum
ad merendum sui3plicium non inde sequi quod
habeat tantum valorum ad satisfaciendum; vn Ac clii nisi non inueniret Deum placatum , adhuc non posset homo pcr contritioncm condigne satis tacere . plus enim requiritur ad salita, lac tendum, quam ad merendum;quod quidem a posteriori possumus colligere hoc argumen ro, quia contriti O, vel alius actus bonus supernati iratis elicitus ab homine iusto habet vim .de valorem ad increndum de condigno praemium
aeternum,& de ficto meretur augmentum gratiae,& gloriae; de tamen in genere satisfactionis
Eon habet vim ad sati faciendum pro tota noena temporali, quam ille homo tunc debeoat, sed solum pro aliqua parte illius; non ergo habet ille actus etiam prout dignificatus per gratiam tantatri vise ad satisfaciendum , quantam
habet ad merendum ; minus enim est auferre debitum poenae temporalis,u g. unius anni purgatorii, turin asserre ius ad quatuor, v ct quin que gradus gloriae aeternae, tamen ille actus incretur hoc secundum , & non causat illud primum. Ratio autem a priori huius inaequali ratis illa videtur esse . quod in ordine ad inc-rcndum praemium actus bonus consideratur secundum totam suam vim,& quasi operans sine aliquo contrario, atque ideo cxerit totas suas vires ad mouendam liberalitarem praemiantis; at vero in ordine ad fatis iaciencum, seu ad placandum , consideratur ut opcrans in praesentia robustissimi contrarii, nempe culpae Praeteritae,quae habct magnam vim ad inserendam indignationem, vel supplicium: quare non est mirum si in praesentia huius contrarii tem peretur activitas operis boni in ordine ad satisfaciendum , quia nimirum s ut infra videbimus cx eo quod Deus Deilo placetur, siue pro culpa, siue pro poena, sequitiatur magna inconuenientia , scilicet vilescere ostentam Dei, culpam apud homines,& facilius admitti; quod
atque ideo simpliciter nepandum cst, quod actus bonus etiam prout dignificatus per gratiam , habcae tantam vim ad satisfaciendum,
quantam habet ad merendum praemium.
Est autem haec doctrina prae oculis habenda Iad defendendum id, quod communiter tradunt Sulpsuis. Theologi in materia de poenitentia, scilicet per
attritionem extra Sacrainentum non tolli de
condigno reatrum culpae venialis; nam quidquid sit de contritione,de qua etiam mihi probabile est, non esse condignam satisfactionem pro qualibet culpa veniali . sed solum auferre cam. tanquam congruam dispositioncm, quam Deus
semper accep at, scut etiam acceptatur In ordine ad remissionem peccati mortalis; de attritione tamen non videtur dubium quod non sit. condigna citis factio pro culpa veni .ili; alioquin nunquam remitterentur venialia de facto per consessionem factam de scilic venialibus, iam enim supponerentur ablata per attritionem praecedentem,tanquam per satisfactionem condignam. Hoc ergo supposito, difficile cxplica- IN UI M.tur, quomodo attritici illa supcrnaturalis elieita ab homine iusto,& quae habet valorem condignum ad merendum praemium glorix aeterna ,
non habeat vim ad id, quod est minus. scilicet
ad tollendum reatum culpae venialis. H. aec autem dissi ei illas l. luitur optime ex principio supraposito, negando attritionem habere tantam vim in genere satisfactionis, quantam habet in genere incriti; nam ad morendum praemium non habet eontrarium , ut dixi; ad satisfaciendum v cro pro peccato veniali habet contrarium sortissimum . scilicet ipsam culpam, 'uα
exigit diti inam indignationem, & quae vilesce- .ret apud homines, si sacile posita pro ipsa satisfieri.