장음표시 사용
111쪽
Sed S: in omni sententia debere explicari. probatur manifeste , quia haec non est solii in circunstantia tiotabiliter aggravans, sed trans serens ad aliam speciem valde diuersam: affert enim oppositioncm nouam contra alias virtutes, nimirum contra charitatem, quaci obligat nos ad procurandam amicitiam Dei, & ad non apponendum impedimentum aliquod contra illam, quale est omne peccatum mortale. Item opponitur contra religionem , quae obligat ad colendum Deum , de non iaciendum aliquid, quod sit notabilis eius irreucientia, qualis et Di nc peccatum mortale , ut omnes sancti Patres passim testantur. Itim opponitur contra obedientiam debitam Deo, ut omittam debitum gratitudinis,&alia quibus etiam Opponitur sed ubi est , noua oppositio contra diu crsam virtutem, datur noua malitia in specie, ut suppono ex I. v. ergo malitia illius circumst uuiaeno est sollim aggravans intra eandem speciem, sed noua, atquc adco omnino cxplicanda. 98. Dicunt si superior creatus prohibeat furtum, L iis. non ideo furtum habet nouam malitiam in specie explicandam, sed solii in habet maiorem grauitatem ex illa circumstanti, i ergo sunt liter si furto a te edat proli ibitio Dei, non variabitur in specie eius malitia , sed fiet grauior inter candem socci Cm. R ιιν1u. ,ν. se a Contra , quia dato antecedenti , de quo multi dubitant est tamen latum discrimen. nam in primo casu surrum praesupponi rur iam cum malitia in obedientiae cotra prohibitionem Dei;
quare ex inobe citentia cotra hominem no transi sorexile ad aliam speci cm: at velo ante prohibitionem diuinam non cognoscitur in furto vlla malitia inobedientiae , sed solum contra iustitiam ; ergo per illam prohibitionem transit ad aliam speciem , quam prius non habebat. Deinde loquendo de malitia contra religionem , & reuerentiam Dei, res videtur curissima , nam pollutio praescindendo ab imperio Dei, nihil prorsus habet contra Religionem; post cognitam vero prohibitionem Dei continet grauem irreucrentiam contra diuinam maiestatem, ratione cuius dicitur peccator inhonorare, & contemnere Deum, & ipse Deus iustitis me conqueritur de peccatore Malach. t. Si Pater egosum, ibi est honor meus ergo negari non potest per ill .im aduertentiam accudere peccato aliquam malitiam specie diuersam, quam alias non haberet.
Ab Hiarto, & a priori probari potest concitisio,
Ra, , iς clusa ratione iniuriae , seu offensae diui-ra ρνο cen nae, nulli apparet ratio,quae ponat in furto unius elusione. ali rei illam infinitatem , incompensabilitatem. Rationc cuius nunquam possit nomo purus mundare se. & tollere illam maculam, quam omne peccatum mortale relinquit in anima. nim licet illa sit grauis violatio legis naturae cotta regulam rationis; id tamen totum, quandiu non est contra superiorem, non videtur inexpiabile, imo adhue posita malitia offensae diuinae, ut limus, quam dissicile possit reddi ratio illius
omnimodae inexpiabilitatis, quanto minus poterit reddi nisi omnino voluntarie , & sine apparentia congruitatis, ratio suffciens, si peccarum sollim consideretur prout est contra alium
hominem, vel contra naturam rationalem
into deniquc arguere possumus ad homi- roonem contra fundamentum principale , quo ad- Rati. --- uersarii utuntur; dicunt enim, ex nostra senten- tal.
t Elia sequi, dari de saeto Plura homicidia adulteria, surta, s c. quae non sunt peccata mortalia, quia frequenter homines,dum peccant, non recordantur Dei .sed totum malitiae,& oppositionis contra rationem; cum enim hae duet rationes sint diueris , potest bene concipi una sine alia: vinde sequitur etiam debere in singulis peccati interrogari poenitente in de hac circustaritia aduertentiae ad D cum, sine qua illa non sunt pec-c.ua mortalia. Contra hoc, inquam, sundamentuarguorc possumus ad homine cuidenter ni fu-lor, in hunc modum magis separabiles sunt malitia fornicationis,v. g.& circumstantia violatio nis voti, quam adulterium,& offensa Dei. nam illae sunt separabiles non solum ratione, a rea liter: adulteriuin autem nunquam fit sine olfensa Dei, nee separatur, nisi per praecisione, & tamen religiosus peccans, vel opere, vel sola cogitatione corra castitatem, nunquam interrogatur a ConseIsirici, an aduerterit ad circu instantiam voti castitatis, nec ipse poenitens hoc explicat; supponitur enim semper fuissῖ recorda
tum non solum quando opere externo pe ea
uit, sed etiam in breuissimis desideriis,aut co- sitaεionibus internis; ergo multo minus prae-1umendum est, hominem habentem Dei notitiam, de qui saepe audiuit, diuina lege prohiberi peccata , imo nunquam cogitauit depectati sine ordine ad Deum prohibentcm,no, inquam, praesumendu est, hunc homine in suis adulteriis, homicidiis, δce. plena deliberatione commissis non habuisse aliquam memoriam saltem confusam diuinae prohibitionis. Vim huius ins aliae,& argumenti, urgebimus magis sectione sequenti in solutione i ecundae obiectionis contra nostram sententiam.
Respondetur argumentis, quae sunt contraeirinam sectiorispraecedentu.
Nunc respondeamus argumentis, quae nobis obiiciunt; & in primis afferunt testimo' nium Pauli i. ad Cor. 6. ubi sic ait, errare: ma ex re εἱ- neque fornicari; neque ιritisseruientes, nssue adulteri, neque molles , nertie ma lorum concubιtores,
nequesures, de . regnum Dei possidebum. crgo ex mente Pauli adulterium, v. g. semper cst mortalc ; sed adulterium iactum cum ignorantia inuincibili offensae diuinae est vere adulterium; ergo est peccatum mortale. Respondetur, sivili argumento probari posse, quod sine ulla aduertentia ad malitiam peccarctur. Posset enim aliquiς arguere ex similibus verbis Genes. i . Mastulus Gerus praeputh caro ciriacis non fuerit elabitura vim t illa ae populo suo. dc Leuit. I . Homo quilibet de domo Ipael, ct de aduenis, qui 'rezrinantur intereos .sicomederit sanguinem, obfirmabo sectem meam como aes inni Eius disipeiaam eam depoptilo Ao 3c c. 1 2 .omnuhomo qui accessierit de sirpe nostra ad e ι , quae consecrata sunt , ct quae obtuleruui sibi Uael
112쪽
debet subintelligi ait uertentia ad Deum pro
hibentem . nam qui sine caaditer te ima haec fa ceret, pri cul dubio non incurrerct cam μέμ-nam. Sicut etiam in illis verbis Dei ad Adam:
subintelligebatur, si scienter comederis ; nam si comediis et line aduertciuia ad Dei ostentam, non pe calici. Sic ergo Paulus, cum loquatur ad fideles, qui bene iniebant Dei prohibitionem, deterrct cos ab adulterio ,& similibuς
vitiis per comminationem poenae aeternae , quia non minus incurrerent illam redimam adulte-xando,quam mortis pinnam Adamus eo in edendo ex lieno prohibito; he et in utroque casu requireretur aduertentia ad diuinam prohibitione in ab hoc enim nunquam piae scinditur m iis
comminationi, us,quia iuxta vulgarem rcgulam Dialcctic iniun, nunquam propositio prael cindita concomit uri ibus rLm Sicut e go Cluilius di
Ita Paulus dixit Coimthiis, s lito itis adulteri,
non liabcbiti . regnum Dei; carpurii licut Petrus non inclairci et ii am poeira ii non aduerteret ad
Christi praeces tum uic nec Corint iiij ut non aduerterent ad diuina oficialam irae qua, licet ii erct adulterium p illotophicum ut ita dicam nor unc Thuologica dequio Paulus loquebatur culo cretur de illo in ratum e peccati mortalis Arguunt itum cx Patribus, Augailino 'x. 89. Mi Hilai tum ante medium, ubi dicit,praeu uica tar et a xi citati omncs pecca corcs,cos criani,qui
lege Mitylismm acceperunt,co quc, i habuerunt in cordibus script Mn lcgcm natur .lc di tarcio, non faciendam iniuriam alteri, quam nobis nolumus. idem videtve docere illa ver
ieres Chrysost D e. 2. R m. Ergo ex mente horum Patrum . qui icit, adulterium esse in tui iam proximi , lic t ignoret citu osscnsam Dei peccat mortalitem, alias cnim non diceretur praeuaricator smplicitcr,S: absolute.
Respondeo si cito Augustinum ibi no excludete cognitionem Dei, sed solam fidem, heu notitiam legis scriptae, sine qua dicit, sussicere legcna cirralciri lcriptam in cordibus, tu ae dictat,11onelle faciendum alicri , quod tibi non vis. n.im haec notitia sine lege scripta, vel fide suis eir ad cognoscondam grauitatem adulteri j, Sc per co- sequens ad cognosccdum quod ostenditur grauiter Deus; sapponit enim Augustinus neminem ratione utuntem ignorare inuinci in liter Deum, quod tradidit aliis in locis, praescrtim tria f. IO'.
ignorantiam dicit, non esse inuincibilem , sedccis pabilem. scilicri ortam ex prauitate maxima. Ni,n ergo excludit h.inc cognitionem naturale Dei i ita ritia illa, tua exis it ad praeuaricationem,
imo ill im com pichendit. nam sine hac notiti no statur vlla lex coin omnis lex debeat esse alicuiuς iuperioris: crgo dum Augustinus dicit, re qui i legem aliqua in corde scripta, requirit illa
notitiam, non nuda Π,&praecisarn a notitia Dei, sed ut coniunctam cum notitia ostensae Dei,quq secunda notitia est sempcr coniuncta eum illa P. Io tu. de Lugo de
priori in sententia Augustini,& non potest, moraliter loqvcndo , honum ration utenti deciso; in quo etiam scri u loquitur Chrylbilomus, bc liqui alii de lege naturali loquuntur. Secuti do o. iiciunt ex nostracsicli isone sequi io 3. maxima abiurda, quis d scilicci multa & grauit si- Oti m. s.-ma lcclcr.i dc facto patrentur sine peccato mora cun . tali propter in aduei ictiam ad Ofici ana I ei: Iaepissimo cnim homines vcl ignotit Deum.vel noaducrtunt ad Dei Ostensam,qirando peccant, i ed solum ad regulam rationi. ; quare oporterct a Conscuariu intcriogari de hac circunt tantia,s- ne qua non fit pcccatum mortale.
Res podeo, at ud fideles Christianoh,vel nu- Dies Mim . quam, vel non nisi et aristi me cotingere quod adsit aduertctia plena ad malitiam morale sine aduertetia ad Deumniam licci illa sint obiecta di-ucria,& quorii unu possit prael cindi ab alio; sunt tamen adco connexa, lub ordinata, ut distic illime, non nisi ex induitria possint scparari incognition . Sicut Petrus .v. g.& ci is vcliis r caliter clii tinguuntur: qui rameaisiiciactus est vide- rc Pctrii vellitum .no concipiet illum unquasi evellibus , nili ex industilae uiri secundum tuam consideratione a vestibus spoliet. Sic in immine Chii sitiano a lite facto concipere, omne ip culpa simul cise ostensam Dei.& illativam l o ae ,ΠΙ- qnam, aut fercnuqu.im cx itabitur ipccies culpae, sine specie otiens v d utinae , & rcatus pinnae. qui conta lititur. Vnde mutile clibi poetine emde hac circunilantia interrogare ; imo licet i: npara itcntes intor rogati dicercnt se non attediisse ad Deum, sed ibi ina ad culi' ilia, no cstcnt in hoc audiendi; cli enim xdeo imbibita, de con sutat illa spectu, propteritabit italitate, M v lina. ut vix i cr-cipiatur. Ad hoc aute adduximus iccti anc praecedunt i exemptu minifestum in Religioso, quiquistic speccat interius contra castitare, cogi an
do,vel desiderado Sc. non explicat in cotestio-nc, se attcndi me tue ad circunit an ii voti . nee de hoc interroga'ur, Consultario, de qui Jc l. nge facilius cis,quod Rclisiolus peccet i ille intctius contra castitatem sine memoria voti, qua rasne memoria ostentae diuinae. ni citcunstantia voti est valde accidentali,,S quae an dea no erat,& tamen quia supponitur illa species ta rationestatus conium ha cum specie cui p. ae non intcsro satur unquam R cligiosus,an recordatus sui i sui voti nec coniugatus, an recordatus sucrit sui coniugi j imo si interrogarentur, dixi sunt saepU, se non attendille pro tunc; quia ni mirum expli- cire non attendebant, adicia ac bant tamen implicite quat crius concipiebant illam eulpi foedita-t cm, qua saepe cogitauerunt conflari ex illis omnibus malitiis.Idii cst de coiugato etiam rustico de rudi,qui tam c non intcrrogatur a C5 inrio, an quoties cocupiuit alias foeminas aduerterit ad malitia adulterij, .la ad eireristat iam matrimonii. Sic ergo Christianus conripit in furto foeditate quandam magnam , quam prius explicite considerauerat este contra rationem, contra Deum, contra proximum, &e. quod sussicit ad contrahendam illam malitiam, criam quando cxpliciare eam non considerat. Quid aurem dicendumst de infidelibus pollea videbimus,
Sed contra obiiciunt tertio, quia serpe contingit aliquem aduertcre ad Obicctum malum, OLi.ctio ire v. g. ad vindictam, quin aduert. ad malitiam. v I tia. I a contin
113쪽
eontingit in motibus primo primis ergo poterit etiam frequenter contingere . quoa aduerrat ad malitia contra rationem. &non ad offensam Dei, tam enim differunt haec duo obiecta, quam illa. Fuertitu M. Responde negan loconsequentis; ratio disserentiae est quisit bonum delectabile,quo/ desideratur in vindicta saepe reperitur sine malitia culpae, saepe enim in Oritur inimicus, Vci patitur aliquid sine culpa inca; ideo potest facile in me excitari species illius boni, fine sp cete malitiae: at vero culpa moralis nunquam reperitur sine onsensa Dei, neque ego vidi nunquam unum sine alio. Iriter eiulino iii aute obiecta solet dari tali ge6 nexi . t nunquam exciretur species unius sine specie alto tu, ut costat cxpcrictia, quis enimur, qua cogitat sole sinc coelo licet sint duo ob tecta realiter distincta 3 Instari potest cita contra argumentum in excplo posito ; nana saepe R eligiosus volt obiectum turpe sne aduertentia ad
Inaliti.im cotra castitatum, S tam n nunqua vult
illud eum aduertentia ad malitiam, S sine ulla aduertentia ad circuinibantiam voti,qui alioquin dcberet de hoc semper interrogari in consessono, quod est omnino contra praxim creto 1 sortiori illud argii mentu no valebit in nostro casu, in qus est multo maior connc xio intcr obiccta. Ios. inarto obiiciunt,quia saltem conditionaliter
Otteροιο scaueretur in nostri sententia, quod si aliquis ιροκνω. arte nacdo ad malitiam cotr. rationem,& nullo modo ad Deum occiderct patrcm & matrem,& saceret alia crimina , non peccasset mortaliter, nec tenerctur confiteri illi delicta; quod tamen vidctur magnum absuritum , S perniciosum in praxi. Diti.Bire. Respondeo non possie esse in praxi perniciosum id , quod non reducitur ad praxim maiora certe damna timori possunt ex eo quod sine ulla prorsus culpa possit aliquis ea omnia patrare, noaduertendo ad malitiam, ut εontingit in motibus primo primis,qua in ex eo quod fieri possint sine culpa mortali, si fiant sine ulla aduertentia ad Deum illud enim prius potest laer: his acci 3
re; hoe postellus nunquam , aut sere. nunquam. Deinde idem argumentum fieri posset in materia adulterij cum maiori certὰ sandan εto. nam apparentius posset dicere uxor adultera, se nunc
non aciendisse ad malitiam adulterii. nec ad statum coniugatae, sed ad solam malitiam sornicationis;& tamen nemo dicet de fac ho sequi illa in conuenientia ex illapta e cisione possibili quod plurix fornicationes uxorum non sint adulteria, ergo multo minus sequentur illa in conuenientia de facto in easu nostro. 1 os Quinto obiiciunt, quia saltem apud infideles multi sunt adco barbari & incillit,ut nullamis. omnino habeant Dci notitiain, sed in perpetua. 5: inuincibili ignorantia Dei degunt i ergo si in eo statu non postlint peccare morIalltcr,sa- tendum erit eos non subire poenam ignis in- serni, & aliunde, cum habeant peccatum originale,&multa venialia, dandus erit quilius ιο-eus pro illis. nam in purgatorio non simi nisi ii, qui sunt in Dei gratia. Ais rit. Rς spondeo,in primis quamplures,& graui DLyia. Theologos negare dari de ficto ignoran- Altisodor. xiam inuincibile Dei in ullo homine adulto ItaVictoria. docent Abulens Lyia, Altisodor.& Victoria,
j ub alii multi quos ipsi afferunt,3 fauci M.Cura M. UasqueZ i . Du: p. i'. ubi asteri multa Patrii lo- Vazquet. ca, quae saltem probasit rarissimam cssie illam ignorantiam. Sed demus, dari in aliquo eam ignorantiam pro breui tempore, nego tamcn dari pro diuturno , & multo minus per totam vitam ; semper enim suberat aliquod fallem dubium de obligatione inquiren/i: quod criam apud bar batos, & apud incultissimos Indos ita contin-gcre probat ut e P. Ia b. Granado PH jωρ , ubi adducit Augustinum, Damasccnum , Chrysostom. Ciceronem, & alios, qui hoc icstantur, ponderatque ad hoc ipsum verba illa sap.
de res agnouerunt , ins esset artifex. & illud Iob, s. Omnes homines vident eum . Vnusipii ue ι,
tueιur procul , quod etiam d et latc P. Co- p Coti ineLn inel, ιν irae . de siue disp. I s. πωm. II. Et ad exemplum Brasiliensium, qui dicebamur nullam tribuis e Dei notitiam,respondet idem Granado id possie credi quod attinet ad iudicium verum, quod de Deo fecissent, non tamen de dubio aliquo, quod aliquando habuissent circa rerum conditorem,& circa obligationem ei placendi, vel eum inuestigandi. Die es, saltem illo breui tempore possiet ali- ros. quis mori ante cognitionem Dei; quid igitur fieret de illo adulto sine peccato mortalis
Respondeo facile, sicut sententia communis Prael Δμa docet ad prouidentiam Dei ipectare, ne aliquis infidelis adultus non baptizatus moriatur cum solo peccato veniali, sed dari ci tempus,vel pec- eandi mortaliter,uel si seruat praecepta, accipie-di maius lumen ad rex fidei: ita :n nostro casu dicendi: m, pertinere ad eandem prouadentiam Dei,ut nullus infidelis adultus moriatur donee vel cognoscat Deum vel sal rem dubitet,creulpabiliter omittat eius inquisitionem,uel no ob stante illo dubio committat alia peccata grauia, quae quidem iam erunt omnino mortalia, cum exponat se periculo ossendendi illum conditorem,de quo dubitat an sit. Sexto obiiciunt, quia antecedenter ad Dei IO'. prohibitionem homicidium,v. g.vel adulterium obiectis sex. est malum morale graue ergo non est leue, nCc veniale. Respondeo, emc quidem malum gr ae gra o solum. ν. uitate philosophica, non grauitate Tneologica;
hos enim terminos usurpat S. Thomas I. 2. s. TLom. f. TI .art. s.ad s. Vt explicet, quid habeat peccatum, prout praecise opponitur contra rationem.& prout consileratur a Philosophis , & quillhabeat prout consideratur a Thoologis . seu in ordine ad Deum. Loquedo ergo de homicidio, prout consideratur a Philosophis, certum est. eta malum graue propter Oppostionem cum ratione ; prout vero consideratur a Theologis, nondum habet grauitatem vitinam, donec re- Iatur ad Deum , quem grauiter offendit. Fa emur itaque inter peccata ipsa , quae fierent , s Deus non effet aliqua fore leuia, aliqua grauia,
114쪽
grauia ς illa tamen grauitas non usi et ea, quam nunc concis mus in peccato mortali quia in illis non repciri cur eontemptus Dei explicitus , vel in plicitus , qui reperit se in omni peccato mor
mo. Dices, homicidium anteceflenter ad Dei Ei bi . Prohibitionem di blicet grati iter Deo, alioquin non prohiberct illud grauiter, non enim prohibet Deus peccata, nisi iuxta ipibrum grauitatem ; ergo anteceditarier ad prohibitionem
Dei est obiectum grauius displicentiae Dei. ergo displie et Deo grauiter peccator propter illud,
etiamsi ignoretur prohinitio Dei. Extulit, ri Respondeo eodem modo dii inguendo antecedens: displicet grauiter grauitate philosophiea, hoe est, sicut ait plicet Philosophis considerantibus illud tanquam malum graue contra rationem concedo ; displicet grauiter grauitate Thcologica, nego, hoc cst, illa grauitate, luam considerat Theologus in contemptu graui Dci, quae cit propria grauitas peccati immatis. illa enim prior requitii ur quidem ad sun dandam
hanc secutidam, non tam via costituit formaliter,&viti irio peccatum mortale. Requiritu inqua; ideo enim homicidium nuc est pcccatum mortale quia propter malitiam frauem,quam habet utra ratio non, Dpo grauiter displicet & Deus illud prauiter l,lobi bur; post lianc vcro grauempto maioncm Dei, si homo adhuc cacontem n ri; occi dat, rcus cst lain grauioris odii diuini, citiam si sonim occidimul ignotaris Dei prohibitionem , & cx hoc contemptu crescit malitia
homicid i line ulla proportione supra priorem
nralitiain ; nimis enim contemnit auctoritatem
diuinam, qui lciens, homicidium erauiter Deod inpliceic grauitcrque ab ipso prohiberi, adhuc occidit ; quare iam tune homicidium cum hae circumstantia factum grauiori odio prosequitur Deiis; quae secunda grauitas dicitur Theologica,
de re pondet peccato mortali, ut mortali.r ii. Sed contra obiiciunt septimo,Deus ni modii A. grauiter aliquam culpam, nisi mortale ire sed ho- suma. micidium iactum cum illa ignorat alia inuincibili Dei odit Deus grauiter ergo. Dilauur. Rei pondetur distinguendo minorem: nulla in culpam odit Deus grauiter grauitate philosophica nisi ,rtalem sorinaliteri vci sun s. amcn-raliter cocedo, nis mortalem formaliter,nego.
Homicidium itaque ante Dei prohibitionem diste it a mendacio In hoe , quod de se est culpa
grauis contra rationem,atquc adeo digna.qtiami ei: s grauiter prohibeat, qua prohibitionc posita, de cognita, iam tici culpa mortalis sorinaliter,quae prius erat mortalis sundamentaliter ii, Obiiciunt oc auo contra hinc solutioncm,ebbisitio . . Deus non alia de causa dicitur odiiseti 1-E . ii iter aliquod peceatum , nisi quia propter illud vult infligere poenani, inferni, dc praecipuc pin-LThom. nam damni . ut sumitur ex S. Thoma c. I ergo si l)eus grauiter odit homicidium , ideo est, quia propter homicidium vult homini iussi pete poenam in serni independenter ab eo quod cognoscat offensam diuinam: quid enim est aliud in Deo grauiter odisse homicidium illud 3
Resprendeo iuxta supradicta, in Deo considerari possie ciuplex Odium graue respectu homicidii : unum ante suam prohibitionem , aliud post illam. Hoe secundum est odium qito Deus vult proxime, & formaliter infligere homini pa nam inserim propter homicidium factum contra Dei prohibitionem cognitam,S hoc ustodium straue Theologicum formale, de proximum, de quo loquitur s. Thomas. illud vero primum est odium Theologica remorum , quo scilicet Deus propter grauitatem philosophi eatra , quam habet homici tauri secundum se. vult illud grauitor prohibere , hoc est , intendit
homines grauit cr an illo deterrere interponudo
tot Mn suam auctoritat cm,isc comminando poe-
αam grauissimam inferni; dc hoc qui4em odium rerminatur ad malitiam philosbphicam homici- dij sub prena inferni: caeterum niti haec ipsa
prohibitio Dei innotescat aliquo modo pccca tori , non crit dignus illa grauissima puna, certum enim est , grauiori pana dignum esse eum, qui peccat scienter contra Dei prohibitionem.
quam qui eam omnino ignorat. Benc ergo
dicitur, quod Deuς etiam ante suam prohibitionem odit homicidium grauiter, hoc est, inuenit iii illo tam ain malitiam, ut iudicet illud dignum prohibitionc graui, & comminatione grauistimae poenae inferni, quod quid om non ita irenit in mendacio , & ideo non dicitur illud gsuiter cidisse sicut homicidium. Loquendo vel δε de odio proximo , scii de poena illa, quam DLus vult proxime infligere homi idio facto si net cognitione diuinae ostensae t, haec quidem poei a verisimile est, quod sit grauior quacumque aliqua correspondcnte cuicumque peccato leui,quantum attinet ad dignitat cm prouenientem ex obiecto: potest enim illud peccatum lci aliunde , nimiium ex intension , vcl multipEcatione adaeqline, δc superare illam poenam; si tamen attendatur ad solum obieehum, eredibile est , nullum cst e peccatum lcue cxobiccto , cui corrcsipondeat tam grauis poena.
quanta peccato illi philosophice graui.
Ratio dis criminis est, quὁd obiectum mendacii, quantumcuuque milhq licetur, noli ciliam malum , quam homicidium , cii in seimpcthabeat malitiam lcuc in , dc per conseq acri s ratioue obiecti praecis P non est dignus tanta poena ille actus , quanta homicidium t at vero ex aliis capitibus potest creseere malitia sor- malis illius voluntatis, sicut voluntas furti potest ex maiori lutei fionc, vel aliis circurnstai
liis esse grauior quam voluntas sacrilegii. Dices, ponamus, homicidio illi descriptu- i i, nam ut octo durantem per mille annos, &mendacio deberi poenam ut duo durantem per unum diem: volutatas mentiendi potcst esse graeuior, si quis vclit dicere duo mendacia vel quatuor , vel mille , Sc. ergo potest crescere plena debita illi voluntati mentiendi, donec excedat poenam illius homicidij; crgo sate diura est illam
voluntatem mentiendi csic detcriorem ex ob
tecto , quam voluntatem homicidi j; supponimus enim non esse intentio ii, aut diuturnio
rem, sed totam malitiam detumere ex obiecto
volito. Responderi potest,poenam mendacii quantu Occ ituri uis cres at mintensione, semper tamen mancre
infra toenam illsus homicidii, quia haec est secundum suam entitatem in diuerso ordine; quare sicut delectatio ex obiecto corporeo,
115쪽
.iuantumuis crescat in intensione, nunquam
adaequabit delectationem vilionis beatae etiam renuit, , quia haec est ut diuerso valde superiori ordine : ita potest respondere homicidio illi Pama aliqua alterius ordinis superioris,
quam pini a m cndacii quantuimus intcnta nunquam pollit adaequare, in hoc enim nulla apparct repugnantia.
Diecs it crum, loquamur de voluntate valde intenta irreueientiae leuis in Deum; haec laltem potuit linercii maior Cin Poetram, quam ill u. I homicidium tactum linc notitia Ostcniae Uci ; ergo a..tcceduntur ad prohibitioncm Dei magis duplicet Deo hae e voluntas intenta irre-ucrcntiae icut G Dci, quain.ill.i voluntas, remit fa homicidii sine notitia Dci. ergo noncst milius fundam ratum. 1 cd potius maius pro eo signo, ut Deus t robibuat grauiter illam voluntat Lm intensam irrcuctcntiae, quam voluntatem icimi Lam homicidii, de pur coincquens non hi agi Odit Deus oelio remoto Theologico voluntatem homicidii, quam illam voluntatem intentam irreuerentiae lauis in Deum. Rc1116dco admi Go antecedenti distinguendo prunum conlequens ; illa voluntas intensam agis di plicet Deo ratione Obiecti , quam voluntas rem illa homicidij, nego, magis dii
plicit ratione intensionis si rmaeis concedo, &tunc negatur secunda con: cquontia, quia sun-Aamcntum ad protribili oncin grauem Dei non desumitat ex malitia tenente l. ex parie actus, sed ex illa, quae oritur cx Di iccto glaui, qu)d Deuς intumlit vitare, Milico prolii bct actus :cium autem cibicctum illud irreuerentiae leuis, semper maneret leuc , non citet tale, ut Pollutiandare prohil itionem grauem etiam respectu voli inlati s intentae nam licui isti actus sint,qui timuediate prolubet illic a Deo , non tamcnri Uhioentur propter sc , sed propter obiectum quod ptimo , de pec tb intendit Deus vitare, de ideo non potest actus dignus cisc grauiori prohibitione supra illam, quam obiectum merctur. Vrgebis adibile, voluntas lixc inicia a tricueremiae lenis est simpliciter g Liuior voluntate illarem illi homicidii I ne notitia oti mae Dei; crgo voluntas reflexa . quae habeat illam primam pro obiecto vi. lno, crit grauior criam ex arte obiecti , quam voluntas reflexa, quae ha- eat pro obiecto volito illam voluntatem rc- missam homicidij. nam obieeha ili recta illius duplicis volunt Mis reflexae si, ni duae illae voluntati, directae , quarum una est simpliciter grauior altera. ergo i .im pol crit prohiberi grauiter a Deo illa voluntas reflexa volitionis inrcnsae irreuerentiae leuis, quam volitiata, remissa laomicidii.
Respondeo negando υlthraam consequentiam muta ad prohibitionem grauem non dcbet attendi obiectum immediatum, scdultimum, an sit graue, VH hue; ex grauitate enim , vclicuitate obiecti ultimi oritur, quod voluntas directa , vcl reflexa ut digna prohibitione graui ; omnes enim v c. laiat.ites virim , prohibentur propter obiectum ultimum , cuius vitationem urimis ntendit legist. tor. Voluntas ct-go homicidi j est digna graui prohibitione, lilia
homicidium cst tanti momenti , ut debeat Deus interponere rotam sitam auctoritat Indid illud prohibendum: irreuerentia autem te
uis non est tanti ponderis, ut d c bcat tam gra-iliter procurari eius vitatio ; m cx eo quoa illa voluntas ctiam Intunia ponatur a part C rci, non sequuntur magna inconuenientia, scd leuia in suo genere : cx eo autem quod ponatur l: o inicidium auctoritate priuata, quomodocumque ponatur , lcquantur inco uenientia grauia in suo genere in ordine ad conuictum humanum. Possumus autem totius huius doctrinae Exe-plum inuonire in legi natore humano Potest, V. g. Ecclcsia Frauiter prohibere distractionem voluntariam salicinexernam in Os scio diuino, quae se lusa Eccletiae prohibitionc esset ibi uinoccatst veniale ; & iton potest grauit cr prohi-ere verbum otiosum , vel mendacium ioco- sum. Ecce ante illam prohibitionem non habet distractio voluntaria malitiam proximam mortalcm magis, quam verbum otiosum ; liabet tamen m-litiam remotam grauc ira , quarenus
de se cit aliquid graue , conducens grauiter adfinc ira religi is, & cultus diuini; atquc Id coeotest sui ad ire prohibitioncm graii Cm Ecclcitae, quam non potest funda 1 cvcrbum otiosum. Sic te habet cum aliqua proportione homicidium ante prohibitioncm Dci ; pro tune enim nondum habet malitiam mortalem formalit cr, sed sol iam fututamentaliter, quatenus propterni alitiam grauem , quam habct contra rationem, exigit prohibcri grauiter a Deo, quod non exigit mendacium; sicut ante prolii bitionem Ecclestiae distractio illa voluntaria non est odibilis grauiter ab Ecclcsia odio Proximo, sed lotum rcimoto, quatenus cst talc obiectum, cuius vitationem possit merito Ecclesia intendere per grauem prohibitionem, de pinnam; ita homicidium ante Dei prohibitionem non est odibile odibilitate peccati mortalis, sed solum remote , quatenus potest fundare talem prohibitionem Dei, qua posita habeat i.im malitiam mortalem & denique setat ex prohibitione Ecclesiae accedit distractioni voluntariae talis circunilantiae , quae si cognoicatur, facit eam peccatum graue ; si vero ignoretur, non facit illa magis oui bilem quam esset scclusa prohibitione : ita homi idici ex prohibitione Dei
accrclcit tanta grauitas , ut cx malo morali
philosophied graui, fiat simplicitor peccatum mortale, si aliquo modo cognoscatur illa prohibitio si vero omnino inculpabiliter ignoretur, manebit cum sola illa grauitate philosophica , quam ex se habebat.
Nono obiicitant,scqui ex nostra sentcntia esse solum peccatum veniale si aliquis dicat,oli hi m)
prae se inditur homicidium a prohibitione Dci, aqua constituitar in ratione peccati in artesis: consequens autem videtur absurdum.
Respondeo, illum act um conditionatum possise de pliciter heri. Primo solum attendendo a lobiectum , & non . . it dend I ad prohibitioncm ipsiusmet actus, quam nunc habct, bc rimc concedimus, illum actum per accidens e cu- fari a malitia mori.ili, propter inaduertenti. mad malitiam ipsiusmet actu,; per se enim ille
actus secundo modo factius est peccatum mortalo , quia istum et actus adhuc conditio iratus
116쪽
nune de saeto prohibem grauiter a Deo; quare ii aliquis aduertit ad sanc prohibitionem, iam peccat mortaliter eliciendo illum actum grauiter prohibitum. Dices,actus voluntatis non prohibentur nismopter obiectat, ergo si per ipsum actum obicctum praescinditur a malitia mortali , actus non manebit mortaliter prohibitus. Respondeo iuxta supradicta , actus voluntatis prohiberi propter malitiam grauem, quam obiectum habet contra rationem ; quare dum obiectum non praescindatur ab illa etia malitia graui,actus adhuc manebit prohibitus grauiter a Deo. Cu ergo de facto Deus prohibeat graui ter volutatem occidendi propicr malitiam grauem quam homicidium habet cotra rxtionem,
consequens est,quod de facto prohibita sit grauiter a Deo omnis voluntas , quae seratur in illam malitiam grauem contra rationem: illa aulcm voluntas conditionata non praescindit obiectum ab ea malitia; ergo illa etiam voluntas nimc prohibetur, a Deo , & displicet Deo i grauiter grauitate saltem philosophica. ergo possum per actum rege xum aducitere, quod illa voluntas displicet Deo grauiter, &quod prohibetur a Deo grauiter. ergo si cum
ea aduertentia adhuc pcrseuero in ca voluntate , iam volo habere actum prohibitum grauiter a Deo, & per coni quens pecco mortaliter a Dicunt, non posse actum habere maiorem malitiam, quam repcria ur in obiecto ; quare si
obiectum praescinditura prohibitionc,& offensa Dei, non potest actus habere malitiam onfensae Dei. Respondeo actum non possc habere malitiam, quae formaliter, vel fundamentaliter non sit in obiecto r poste tamen habere sor maliter aliquam malitiam quae solum sit in obiecto fundamentaliter,ut contingit in hoc casu, quo relinquitur in obiecto . tota illa malitia, quae Deo grauiter displicet,& quam intendit vitale,& e ga quam prohibet omnem affectum voluntatis nostrae, quam prohibiti ouem con .emnit homo, dum ea non obstante vult adhuc ostendere suum affectum praesentem crga totam illam maia litiam graucm contra rationem. Decimo obiiciunt, sequi in nostra sentcntia, omnia peccata mortalia esse eiusdem speciei atomae in ratione peccati mortalis , quia chim constituantur in est e peccati mortalis propter
osseniam Dei parum interest quod aliunde di serat ex parte obiecti propiij. nam tota illa dinserentia ncin constituit grauitatem mortalem; sicut si aliquis peccaret contra volun non mentiendi,& contra votum non detrahendi leuiter;
illa differenti, non faceret illa duo peccata di ucris speciei in ratione peccati miar alis, quia
grauitas in utroque soli1m proueniret ex violatione voti contra religione;vnde etiam videtur sequi quod in conscinone non oportebit explicare alia speciem, nisi eam per quam costituiti irpeccatum in ratione mortalis . nam aliae differentiae , quae de se non sunt mortales, non si intvt sic materia necessaria consessionis.
Respondeo negando sequelam. nam lieEt solum eonstituantur in rationc mortalis ea peccata, quatenus sunt contra Deum ; in hoc tamen
isso valde differunt pro diuersitate nimirum specifica ipsi,m pciaeccptorii Dci, quae violantur. Pro quo Oportet nicinitiisse doctrinae comunis Theologo risi in materia dc pcccatis, S dc qua
agit late Thomas Sactae Elib. Ae voto c. m.n. 22.
quod scilieet peccata,quae fiunt contra obedietiam stiperioris, non sunt omnia in eadem specie
infima inobedientiae, sed pertinent ad vitia opposita singulis praeceptis; unde qui violauit ictunium,vel sustum contra praeceptu Ecclesiae,non 'satisfacit, si in consessione dicat, se peccasse contra praeceptu Ecclesiae, sed debet cxplicare ma resia praecepta , quia licet seclusa pri, bibitione Ecclesiae illud opus non sutilet peccatu mortalc, posita tame prohibitione contrahit malitia, ricii inobedietiae ut sic, sed talis inobedientiae contra religione,vel teperantiam,&c. Ratio aute huius comunis doctrinae est,quod Icx intendit formaliter rectitudinem virtutis,quam praecipit; quare ex diuerso mortuo formali diuersa etiam crit in
specie lex ieiunii 1 lege audiendi sacrum,& pcrcosequens peccatu huic legi oppositum differt specie a peccato opposito illi legi iuxta diuersitatem specifieam legis violaciae : unde sumitur
discrimen a peccatis contra votum. Iaa pcr VO uia si intendimus soria aliter honestatem virtutis promissae,sed solii cultum Dei; votum enim cst actus Rcligionis, quae sor maliter solii intendit
colere Deum: accipit aut E pro materia rem pro
millam,qua non intedit formaliter. sed materialiter in ordine ad colendum Deum; ideo probabile est, peccata corra votu Omnia esse eiusdem speciei infimae , quod tame de pcccatis contra obedientia nemo dixerit. Hinc ergci patet cla es, Quomodo non omnia peccata mortalia lint eiul de speciei infimae in ratione ino, tali I nam hoc habet per oppositione contra te ecm graue Dei, quae lex non est eiusde speciei. ed diuersa iux-- μιιοην ta diuersitate visi uti praeceptae cuius rectitudine formaliter intendit Dcuet per suu prςceptum; debet ergo explicari in cofestione materia ipsa,
in qua peccatur,ut e splicetur lex diuina dilici-sa,quae per illud peccatum violatur. Vndeeim 3 obiieiunt, s nullum est peceatum i io
mortale nisi prout opponitur contra praeceptu Dei, sequi nullu Praelatum,uci superiorem creatum posse obligare subditum suo mortali, nissupponatur aduertentia ad Demn , quod videtur derogare multum auctoritati luperio
Hoc tamen nullam habet dissicultatem, quia nec etiam Praelati possunt praecipore sub excommunicatione , nisi subdito attendenti
ad Deum. Susscit supelioti, si posse subdito
praecipere grauiter ea grauitate , quam subditus concipere potest : grauitate nimirum morali , si subditus solum attendat ad resuun rationis; grauitate vero theologica, si tu Altus attendat etiam ad Deum , qui praecipit obedientiam erga superiores. Certum en in
cst non posse superiorem ita obligare subditum, ut per in ob dientiam factam sine attentione ad Deum contrahat tantam malitiam, quantam contraheret, si attendisset etiam ad
praeceptum Dei de obedientia praestanda superioribus creatis. Omitto alia leuiora argumenta , quae non
indigent solutione. ; haec tamen volui si silla. tim
117쪽
ioo De mysterio Incarnationis.
tim proponere, ne Viderentur contemni, quae aliqui viri docti nostrae sententiae in suis scri piis opposuerunt. ita,uia iam facile inscrtur ad titulum quae quassim m stionis, an pro illo peccato post ci purus homorre suam. satisfacere; cum enim non haberct illam infinitatem & incomperitabilitatem, quam nunc agnoscunt Theologi in peccato mortali , non est
cur, licet dissicile , & post longum lcmpus, non posset tamen aliquando purus homo pro illo
pro suopeccato venII loquimur de satisfactione condigna
pro poena temporali debita peccato veniali, pro hac enim suppono, satis heri de condigno ab homine iusto per opera poenalia: sed loquimur de satisfactione pro culpa. nam sicut peccatum mortale grauiter Offendit Deum, de manet Deus rationabiliter auersus,& indignatus in hominem ; ita cum proportione peccatum veniale continet aliquam leuem offensam Dei, Si relinquit Deum rationabiliter , sed leuiter indignatum in hominem, quae leuis auersio tollitur, quando Deus su D ficienter placatur, vel liberaliter remittit illam ostensam. Inquirimus ergo , an haec offensa ex veniali relicta talis si,ut requiratur Deum tam liberaliter eondonare, an potius possit condigne per hominis obsequia cxpiari, ita ut iam non maneat Deus rationabiliter indignatus. Alia suppono item, hominem existentem in pee-D. pr. ἰφη exto mortali non possie pro tune condigne satis sacere pro culpa vcniali, imo nec pro poena venialis iam antea dimissi Quoad culpam : quia per peccatum mortale condigne meruit, quod cius obsequia, dc opera , quandiu cst inimicus, non acceptentur pro debito poenae ; neque etiam intuitu eorum placetur Deus condigne ab
indignatione, quam conceperat ex peccaro Ve-D ε .hia. Dissicultas Crgo potissimum est, an homo iustus possit condigne suis operibus placare Deum offensum per peccatum veniale, sicut potest condigne satisfacere pro peccato veniali, quantum ad poenam,& idem interrogari potest de homine in pura natura. lix Prima sententia negat , possie purum ho-Pνimas. n. minem satisfacere de condigno pro culpa ve- νου --niali, quia licὸt leuis sit intra genus offcniae di-
uinx'; participat tamen rationem communem
offensae diuinae; ide6que nunquam adaequari P test per obsequia puri hominis, quia satisfactio Secrescit ex indignitate personae satis satientis, de offensa crescit ex dignitate personae offence, supremum infimi non attingit infimum su- Pet.de solo. Pr mi. Hanc sententiam docuit Petrus de Soto lib. δε instιtur. Sacerdotum D t. 18. de Poemi. quem sequunt taliqui ex recentioribus & sundatur potissime in eo quod peceatum nullum, tollitur nisi per Dei remissionem ; ergo nulli m tollitur per condignam satisfactionem;
ali quin non omnia peccata remittuntur a Deo,
sed solum grauia ; pro leuibus enim nos con digne soluimus. Secunda sententia assirmat . hominem iustum condignὸ de facto satis sacere pro culpa veniali per actus persectae dilectionis,quia multo persectius conuertit dilectio hominem in
Deum, quam auertit peccatum veniale a Deo. Caeterum addit haec lententia , achum ipsum contritionis, vel dilectionis non expellere, vel delere formaliter peccatum veniale se solo, sed requiri nouum fauorem & condonationem Dei remittentis culpam. Ita docet cum aliis Suar eZ in praesem ι diqputat. 4 sese. II. Tertia sententia consentit cum praecedenti in eo quod homo iustus satisfaciat condigne pro veniali; addit tamen, eius satisfactionem non indigere vllo fauore superaddito, nec acceptatione , vel condonatione Dei, ut tollatur& destritatur macula ex veniali relicta , ita Vaetque et in praesenti disp. 3.per totam.
Dico primo, si homo iustus satisfacit condigne pro culpa veniali , non indiget Dei acceptatione , vel fauore superaddito , sed per ipsam eon dignam satisfactionem formatissime destruit habitualem maculam ex veniali relietam. Haec est eo tra Suare Σ υbisupra,de probatur supponendo breuiter ex materia de iustificatione,& materia de peccatis, quid sit maeula illa habitualis. Est enim peccatum praeteritum moraliter perseverans in ordine ad hoc quod Deus rationabiliter indignetur in hominem . sicut si
actu pcccaret; quae moralis permanentia landatur in actu praeterito non compensato sum cienter, nec condonato, ut sate ur ipse Sirater: ergo posita condonatione Dei, vel susscienti com- tensatione ex parte hominis, iam non manet fundamentum illius perseuerantiae moralis; ergo nec macula ex peceato relicta ; peccatum enim habituale est peccatum praeteritum non condonatum , nec ut scienter compensatum: posita autem sussicienti compensatione non ma-nzt peccatum praeteritum non sum cienter compensatum ergo eo ipso non manet peccatum habituale. Ratio aprio est,quia in aestimatione pruden- tu offensa nominis in homine tandiu moraliter durat, idest , tandiu offensus rationabiliter est auersus ab offensore,qua diu nec offensa condonauit,nec omendes satisfecit, seu feeit quod satis crat, ut offensus placaretur: caeterum postquaoffensor venia petiit,&alia obsequia exhibuit, quae sussicerent condignὰ ad placandum offensum, tam tunc si ipse non placetur, non manet inaestimatione prucientum rationabiliter, sed im-tionabiliter auersus ; ergo per illa obsequia sor maliter extinxit ius, quod offensus habebat ad rationabilem auersionem ab ipso; ergo seniliter,s homo condigild satisfecit pro veniali, eo ipso secit quod satis erar, ut Deus in aestimatione
prudentum non maneat rationabiliter auersus;
ergo eo ipso formaliter extinxit ius, quod habebat Deus ad rationabilem auersionem. ergo sine alia acceptatione,vel voluntate Dei extinxit soria maliter maculam peceati,alioquin si non extinxit,non satis secit condigne, quia non secit satis,ut tolleretur indignatio Dei. Obiicies primo, homo iustus per bona onera meretur de condigno gloriam;& ramen niti accedat aeceptatio libera Dei, non operabitur Deus irrationabilitet non reddendo gloriam.
118쪽
ergo licet satisfactio itisti pro veniali sit condigna; ii tamen no acccdat libera Dei acceptatio, no erit irrationabilis indignatio Dei pericu eras. Respondeo negando consequentiam. Ratio discriminis inter latisfactionem,S meritat m, est, quia licci neutro oblis et Deli ex iustitia, ut iuppono ex supradictis ; satisfactio tamen proculpa habet se permoda solutionis moralis,&quidem
independetera voluntate creditoris pollum ego
soluere ela extinguere debitu; ideo si iustus cocii-gne satissaeit,eo ipso tollit ius Dei ad rationabile
indignationem, quia eo ipso ponit quantu moraliter in aestimatione priidentum rcquiritur,ut n5 Aebeat ulterius iusta indignationem Dei: at vero meritum condignu no est solutio, sed titulus moralis mouens Deum . ut quasi ex gratitudine reddat praemium; ergo eo ipia habet suam vim in ordine ad liberam voluntatem Dei, quam mouet ergo cum Deus ex aliis honestis mortuis possit non velle dare praemium, non habebit metitum in solo vim ad ponendum praemium independenter ab acceptatione Dei, quia tota eius vis est admouendum Deum vi acceptet,&p ζ consequens meritum non se solo, sed eum voluntate, de acceptatione Dei ponit praemium.116. Sed contra Obiicies secundὁ: Homo iustus sa-obisaia tis facit condigne pro poena temporali ex poe-seunda. eatis debita , quae fatis iactio non est meritum, sed solutio poenae debitae ii & ranicia indiget acceptatione Dci volcntis computare illam poenam volutariam pro poena debita , ut suppono ex veriori sententia in materia de fatis saetione; ergo etiam satis saetio condigna pro culpa poterit indigere acceptati ne Dei. Distatur. Rcspondeo concessa maiori, dc minori, negando cosequentiam. Ratio autem dilaci minis
inter satis saetionem pro culpa,& satisfactionem pro p*na, ea est , quod poena debetur determinate illa, quae I iudice exigitur , sumptio enim poenae determinatὸ, & directὸ pertinet ad iudice ira, nec pendet a voluntate delinquetis determinare,& designare poenam, sed debet plui illa: ideo castigatio voluntaria ipsius non obligat iudicem ad acceptandam illam poenam licet possit
condigne ex ea moueri ad talem acceptatio ac,
ut 3ixtin dist.2set. 7. At satisfactio pro culpa est fatis saeuo pro offensa, quς satisfactio directe
pertinet ad oncndente, ostensus enim solii ira h1Det ius ad rationabilem indignationem, quan diu non satisfacit offensor, de ad accipiedam latis iactionem quido offertum, offendens vero Est, cui incumbit eam ponere , & dei ignare in camensura,qita posita prudente aestiment, ipsum suo muneri satisfecisse, ut ostensius rationabiliter placetur. Hinc est, satisfactionem pro poena pone a iudice respui, satisfactionem vero pro ostensa non posse ab offenso non acceptari.
Adurerenta. Aduerte tam cri, riinc no posse non acceptari
satisfactionem condignam pro ostenta,quando haec offertur ab ipso osse niore: caeterum si non ab ipso, sed ab alio offerre tui . tunc indigeret acceptatione aliqua ipsus ostensi, ut formaliter tollatur offensa. ut agetes de satisfactione Christi pro nostra ostensa dicemus insta. 1 . Tertio obiicies. Homo iustus per gratia ha-ι.ri bitualem habet ius ad gloriam,& per consequestia, habet ius, ut tollantur.& destruantur eius culpae veniales,quae possctunt impedire beatitudinem,&P. Dan. de Lugo de Incarnai.
tamen haec ablatio culpae venialis,qua gratia co-disne exigit non fit sine cocion. tione a liqua Dei renitticiaris culpam vcnialem ad exigentia glatiae, quando iustus moritur; et go licet satisfactio iusti condigne exigat destructioncm peccati venialis , potuit hoc exigere cum Ordine ad aliqua
acceptationem,uci contionarionem Dci, lia immediate tollatur peccatu veniale, non Cnim P
pugnat auferri condigne peccatum per aliquam
formam,dc tamen per Ordincm ad condonationem Dci, quam ex natura rei exigat illa forma. Respondeo,iton repupnare, formam aliqiuam Refellιtur.
exigere ex natura sua ablationem peccati per condonationem Dei; repugnare tamen, quod latisfactio condigna pro culpa tollat peccatu cxigendo condonatione Dei. iram pcccatum quod tollitur per satisfactionem condignam peccatoris, eo i so tollitur per solutioncm,stu faciendo quod satis est ad hoc, qiuod Deus non maneat
rationabiliter auersus, ut dustum est. ergo non tollitur ex condonatione Dei:peccatilin autem,
quod tollitur per aliam sormam, quae non sit satisfactio,n5 repugnat quod tollatur immediate
per Dei codonationcm positam ad cxigentiam talis formae. Ex quo obiter aducite, longe aliter deleri peccatum per meritu etiam de condigno, ae per satisfactionem condignam peccatoris, nam ritum etiam condignum tria tollit formalirer& immediate offensain ed mediante condonatione ostensi, apud quem offend cns meretur loco praenali condonationcm ostentae r at vero i tissimo condigna offensoria tollit immediate offensam ind cpendenter a voluntate, vel acceptatione offensi,ut dictum eth.
Dico secundo, probabilius videtur, posse puru 128. hominem iustum fatis nee re condigne pro pec- assertis secato veniali proprio; an vero pollit pro alieno, dicemus instasiot 8. Haec est communis,l: in ea
possit purus homo satisfacere condigne pro onfensa graui, sumitur ex ipsa ostelae grauitate,quq
tanta est, Vt merito resp6duat illi mena aeterna,& impotentia etiam satisfacie li pro culpa, & ne
vilesceret ea ostensa apud homines, cuius vitatio adeo necessaria cst , merito debuerunt terreri magnis1idine poenae aeternae , S impossibilitate satisfaciendi. Haec aute ratio non militat in peccato veniali ullud enim, licet sit aliqualis ossema
Dei; leuis tamen, & idco no tanti aestimanda,ut debuerint homines terreri ab ea per poena aetcr-nam, nec per impotentiam sitis faciendi, sed per poenam i cmporalcm acerbissimam, S pcrdiis-cilem valde satisfactionem codignain. Nec obstat peccatum veniale esse sugiendii, & vitanda
super omnia;nactia est maius Inatu, quam poema aeterna,& tameno correspodet illi codigne pσ-na aeterna. Neq; cria obstat peccatu veniale cise
offensam Dei infiniti. na est offensa leuis, ta quae simpliciter, S: absolutὰ c5muni modo loquendi
non appellatur ostensi;quare no crescit in aestimatione prudentu, ita ut no possit adaequari perco dignam satisfactione puri hominis quia iuxta leges amicitis est ut leues ostenta,quet etia inter amicos sunt inelii tabiles, possint etia obsequiis copensari, dc tolli quantu cuinq; Rigna sit persona, quae leuiter ostenditur. ergo licet ratione diuinae maiestatis sit difficilior latisfactio eodigna
119쪽
pro culpa veniali, non tamen omnino impossi' bilis ab homine puro.
I 2'. Nec deniq; obest, peccatu veniale aliquando puniri poena aeterna in habente peccatu mortale na supposita ea doctrina, quam veram ex illimo, adhuc illa poena non respondet pcr se, sed valde per accides peccato veniali propter impotentia retractandi illud orta ex statu damnationis; nucautem loquimur de pta n a per se rei pondente
condigne peccato veniali. na etiam per accides concectimus, hominem puria habentem peccata mortale non possb co digne satisfacere unquam pro culpa vcniali; hoc tamen non oritur ex gra.
uitate peccati vcnialis, sed ex mortali adimente vires ad illam condignam latisfactionem, quod per accidens se habet ad veniale. Dices, ergo Christus non suit nobis necessarius ut redim cret nos la venialibus; siquidem
homo purus posset pro illis condignὸ soluere. Respondeo, si homo ellet iustiis ,& sine ullo Acbito poenae cottacto ex priori peccato lethali admittimus, quod pollet soluere cocligne troveniali ; caeteriim quia de facto homo habeoat
peccatum lethale lalle Originale, ex quo incur- . rit debitum carendi omni auxilio essi caci ad satisfacie tum pro veniali; ideo omnes indigemus liberari per Cliristum etiam a venialibus,quatenus tollit debitum carendi auxilio eis caci quod debitum non contraximus per peccatu veniale,
sed per lethale actuale , v cI Originale. Adde,
Christum bluere ctiam pro vomatibus, quia nostra sat s actio nunquam de facto attingit c5- dignitatem suis cicntem,ut postea dicam. I IO. Dico ergo rcrtiὁ licet pui us homo possit ut perito δι' cunq; & dissicile satisfacere eo dignὸ pro culpa veniali; de sacto tame erediderim fallem regulariter non tolli peccatum veniale tine gratuita Dei condonatione,& remissionc, licci antecedat aliqua satisfactio nostra salicio de congruo. Κι πιιν, Hanc conclusionem suadet mihi in primissundamentum primae sententiae, quod peccata etia venialia de facto non soluuntur nisi per remissione Dei; Scriptura enim,& Parres de peccatis in uniuersum loquentes nunquam dicunt,
tolli per nostram solutionem, sed per Dei inisericordiam & condonationem. Ita Ioann. Fas I. c. t postqua dixerat, saxerimus ενιιonia Iec ιum
non es. v bido venialibus loquitur , de his enim certissima est reperiri in omnibus nobis; statim de iisdem subiungit: Si confiteamur' cia nostra
scilicet per veram poenitentiamὶ Metu es ,
usu , remittat nobis peccaιa vosera. Ecce post poenitentiam de venialibus consequitur remitasio, erso poenitentia nostra non tollit condigne, ει sussicienter se sola maculam peccati venialis. Sie omnis debiti remissi oliem petimus, dc pro omnium peccatorum remit uone gratias agimus. ergo creo ibile est Deum non cxpectare nostram
eondigna satis iactionem, sed posita congrua per
poenitentiam,& detestationem,co donare osten- Ambrosius. lam venialem. Ideo Ambrosius i de fa mi. c. .
de omnibus peecatis loques dixit: Expreiat Deustachrymas, νιργ Utindat ipse Pietatemfam. 13t. Dices, lachrymae ipsae, & poenitentia erunt Euasi . condipna satisfactio. - . . . Sed contr1, qtria peccatum veniale, licet in- 'genux diuinae offense sit leue , adhuc tamen est ostensa Dei, de meretur eondigne pinnipur
gatori j acerbillimam excedentem poenis omnes, quas lcges humanae. condigni3 taxint pro offutuis humanis; crgo limiliter lati factio condigna Proca culpa cxcedere debebit satisfactiones alias, quae ab uno homine re pectu alterius exhibetur ii, cadem est ratio exigendi grauiorem poena pro ossensa aliqua , &desiderandi
etiam maiore rati, factioncm, ut supra vidimus.
Hi ne infero primo, uia dicendam sit de homine inpura natura, scilicet non eleuato ad fi- illa ιορνι anem supernaturalem,nec adiuto viribus gratiae Ille enim licet physice , & fortasse etiam moraliter pollit coiugne satisfacere pro culpa venia-li,dimcillim P tame . Surrono aute illum comi- Savstio siste veniale sine moria si distingueretur enim tunc etia mortale, & veniale penes grauitatem,& leuitatem otiansae quo caluadmitto , habere
hominem potentia saltem physieam ad satisfaciendu condigne pro ea culpa, sicut haberet etiapotentiam saltem physicam ad diligendum Deuiuper omnia, ad deicitandii peccatum veniale,ut Ostensam Dei,& ad c5gerenda alia plura obsequia, quibus multiplicatis non citet, curno posiset condigne expiati illa ostensa , scut di potest
ab homine grato. nam licet gratia cicu ut opera iusti, & addat maiorem vim merendi & satisfaciendi; caeterum opera etiam hominis iusti iustitia naturali haberent aliquam condignitate ad praemia naturalia,& vim etia satisfaciendi condigne pro pomis naturalibus, & expiandi maculas naturales. Quare cuin culpa vcnialis cli et olffensaeotra Deu in ordine naturae, non est cur eius ablationem no possent homines promereri
saltem de cogruo, k petere &impetrare a Deo,&per consequens cur non po: lent etia de condigno multiplicatis oblequiis pro ea soluere, licet dissicilius multo , quam per opera exhibita
ab homine iusto, & grato propter multo minO- rem valorem, quem recra iusti haberent. Caeterum acido,non potuisse tacite hominem
tunc condigne soluere;quia sicut propter disticultatem operum negant multi homini in pura natura potentiam moralem ad seruadam diu totam lcge adactus egregios, sorte ad dilectio- 'nem Dei super omnia, licet liaec omnia physice posset, dc teneretur facere; i. etia licci physied poster fatis sacere condignu pro veniali, non ramen moraliter propter ingentem rei dissieultate,quae semper homines an ea satisfactione es caciter deterreret, vel salte no sine magna dis- cultate: na probabilius mihi est homine in natura pura habitur u potentia etia morale ad seruada omnia prςccpta grauia & ad diligedu Deu super omnia de quo dicemus in materia de gratia. Insero se do. hominem etia in natura lapsa HI, possc,physice loquedo peractus naturales satisfacere de condigno pro culpa veniali, non tame 'posse moraliter, quia homo in natura Iavsa non potest per solas vires naturae moraliter diligere
Deum aper omnia, non potest seruare omnia praecepta grauia, nec facere actus egregios ,&dissiciles hodiestos, ut suppono ex materia de gratia. ergo eodem modo posset physico satiς
facere , non tamen moraliter, pro peccato V
niali, propter difficultatem magnam, quam ha beret illa satisfactio.
Dices, in statu naturae lapsae peccatum Veniale priuat visione Dei supernaturali per aliquod tempus, nec potest deleri nis per insu-
120쪽
sionem, vel augmentum gratiae iustificantis, omnia non habent pi oportioncm cum actu naturali; ergo in hoc statu actus naturales nullo modo possunt codigne tollere peccatu veniale.
Sed contra quia licet achiis naturales non habeant proportione cum visione beata, nec cum gratia nabituali, trabet tamen proportione camablatione maculae ex veniali relicta, & ad eam tollendam liabent sussicientes vires, ut suppono ergo posscnt illa tollere in natura lapta, licet per ac eiciens tolleretur dilatio visionis beatae. Dices ergo de iacto per actus bonos naturales satisfacit homo pro veniali, si non de condigno, quia sunt exigui uallem de congruo: scut.etiam
de congruo satisfacit per actus lupernaturales; quia necetia in hoc statu Perdui actus naturales con3mitatem, quam haberent in pura natura ad latis faciendum provenialibuς. ergo homo propriis naturae viribus liberat se saltein de congruo ab aliquo peccato. Rei pondeo negando tequela; quia licctactus
naturales, quiantum cst de te, habeant nunc cande congruitati , quam baberent in pura natura , Deus tamen ad remittendum veniale , non attendit nunc adactus naturales, sed solum lupernaturales; quia licet latisfactio condigna inde pendentur a voli itate Dei tollat debitu culpae; fatisfactio vero congrua pendet a liberalitate offensi acceptantis eam fata factionem inferiorem,& intuitu eius rCmittentis culpMI cus autem acceptat istis iactioncm,qui cxhibet liomo iustus per actus supernaturale S , non Vcria quam exhibet per naturales quia cum decreuerit non remittere vllam culpam venialem, nisi reconciliando sibi hominem per maiorem gratiam fanctificantem, non vult acceptare ut fatisfactionem pro culpa veniali, eam,quae non potest mereri saltem de congruo augumendum gratia .
sECTIO VIII. Vtrum pum homo posis condigne satisficere
N Omine puri hominis intelligimus idem,
quod in praecedentibus, non quide solum
homine in pura natura, sed etia ad gratiam eleuatu, non tamen ad unione in hypostaticam cudiuina persona& de homine in hac co sideratione tria possunt quaeri. Primu an Poruerit condigne satisfacere pro peccatis originalibus, &actualibus mortalibus alioru siue merendo illissimul infusione grati ,siue sine gratiς infusione 3
Secundu, an possit saltim purus homo melcri alteri condigne no quide remissionem peccati,i ed tam gratiae infusione vel augmentum iTertiu, an posui talte purus homo satis saccre condigne pro peccato veniasi alterius quoad culpam , vel quoad poena. Et suppono, in his omnibus non esse sermone de satis tactione. vel merito ex rigore iustitiae,eum cnim dictu sit Christum D minum non latis ei me ex hoc rigore itistitiae nooportet de puro homine illu3 in quaestione reuocare. Sermo igitur est de satisfactione , vel merito condigno eo goncre condignitatis, qua
opera iusti habet de facto ad promeredi gloria.
Et quod ad primum attinet,licet omnes conueniant in eo, quod purus homo non potuerit P. Dan.de Lugo ri Incarnat.
ex persecta iustitia satisfacere pro aliis, nomilli
tamen opinantur, potu illic purum homine adeo excellenti sanctilitate decorari,ut potuerit falle eodigne satisfacere pro aliis. Ita Sotus, que rescit, sequitur Suareae vis semidis . 7. addit tame Suare et particultam limitante, scilicet solus. potuisse satisfacere quodammodo condigne . Suaret. Vc re tame ipse plus videtur concedere,qua satisfactione de congruo; hanc enim etiam nunc de iacto exhibet homo pro suis peccatis. Excm- Pluin autem ponit in puro homine sanctillimo, que DeusTaccret caput aliorum; quo posito , &accedente promissione Dei,non videtur repugnare, illum hominem polle aliis promereri condigne primam gratiam S remiissionem peccati; sicut enim Adam quia sitit caput hominum potuit illis condigne nocere, cur ille etiam homo caput . aliorum non posset omnibus condignEprodeste, Communis tamen sententi λ negat , potuisse is puru hominem non solu de iustitia, scd neque N. Miua condigne satisfacere pro aliis. Hac docet SchO- communio ν. lastici fere omnes, quos late cogerit Ua Eque et in vλτηψςδ.
praesenti dist. i. 3.& videtur proculdubio de me e Patru; quos ex Graecis & Latinis sigillatim adducit, & ponderat ide Va Equeet ibi, 'iii omnes
absolute fatetur,non potuisse aliud sufficiens remediu nostro vulneri applicari, nisi merita unius Christi,& expresse Balilius in illud Psal. 23. redimit homo, condignitatem etiam excludens sic ait, Non homo ,sed homo Deus , I E S P SCH R ISTI S -nAltasHius poterat con unum pretium Idem Cyprianus, seu quisquis Cyprianus. eli auctor libri de operibus ordinatibus Gram,
sermone de pallione Christi,sic vitta sine Me --ueauso poterat Dciis tantia condonaste Peccatum;
sed facilitas veniae laxarer haben.M 'maris es' m-bus.&c. ubi aduerte sine Christi sati; Aetiri ne peccatu non potitisse tolli nili per codonatione; ergo quaelibet alia satisfactio non et ar eongi g -
,&aequalis . nam ci,qui condigne latis facit, non dicitur condonari offensa, etiamsi res sit cxtra materiam iustitiae ; vide alios Patres apud Suare 2 υbiIVra, stetione etiam a. Rationem huius iam unis sententiae reddere
dissicile est,neq; in ea coueniunt Theologi. Pluiar S asterunt,quae aeque probant, satisfactionem Christi non fuisse omnino de codigno. Alii pro- obat ex defectu conditionii, quae requiruntur ad persecta iustitia: sed hae conditiones vel non requirutu vel aeque de sunt in Christi sati; factio-nc.Alii probant e fi finitate peccati,quae postulat satisfactione infinitam; sed de salutate antecedentis egimus sies. 3 Terrio alij probat ex infinitate extensiva primi peccati, quod in infinitos homines diffundi posset, si essent; quare satis sa -ctio finita non potuit illos omnes reparare, sed
Caeterum haec ratio in primis solum probat de peccato originali , quod insiccrc posset infinitos homines, non vero de aliquo actuali personali. Deinde , ergo saltem posset purus homo satisfacere condigne pro hominibu absolute suturis, qui erunt finiti, qu3d si hoc.
poterat; ergo nobis non erat necessaria Christi satisfactio. Vi Re alias rationes quas rescit &