장음표시 사용
71쪽
cato reparandi quamprimum damnum illud, scilicet auferendo illam existiniationem salsam interii atra de Dco , & vere ae digne de ipso existimando , qua obligatio ad minias orietur cx nccestitate, Se praecepto verae fidei, cui opponitur illa salsi existit natio de Deo: non puto tamen , quod sit obligatio latis iaciendi
quam primum per veram contritionem , aut
pinnitentiatu; nam licet haec sit neces latia ad delendam offensam , ct satisfaciendum aliquomodo pro illa ; non tamen ad reparandum damnum illatum contra iustitiam; quia sicut fur non debet ex iustitia , rasi reddere librum Petro ablatuini, licet licie solum non si sitis ad placandum Petrum rationabiliter iratum propter ossensim; sie ille homo ex iustitia 1 lum deberet auferre illam inhonorationem , licet hoc non sit vlla ratione satis ad satisfaciendum pro offensa, & placandum Deum rationabiliter
Denique posset illud peccatum non procedere ex indigna existit natione interna de Deo, sed ex animo depnauato ostendendi exterius existimationem indignam de Deo, licet illam interius non habeat liomo ; qua ratione aliquis non amista fide potest est. contumelio- Ius in Deum. Et quidem illa magis poterit dici in honoratio grauis aflectiva, quam essectitia, quando si si tum coram Deo ; quia climin honoratio sit manifestatio existimationis internae de vilitate illius , quem inhonoramus, non videtur dari in effectu vera inhonoratio, sed falsa , quando non procedit ex tali existimatione , sed potius honorificentissime de illo lentina iis, nee re ipsa illam significamus: quare Deus, qui intuetur internam existim tionem, non videt se te ipsa inhonoratum, nisi in affectu, qui certe prauus est, sed insum ciens ad realem iniuriam , quae obliget ad restitu
Quinto obi ieiunt, quia obsequium hominise a Deum dicitur proprie serruitium,& homo
dicitur seruire Deo; sic dicitur Diniteron.6.D- Deum tuum adorabis,'illiset raui, de
passim, in quo sensu adduxit Christus exemplum serui, ut distipulis humilitatcm suaderet, Luc. I . tam feceratu omnia ,- epta
sum vobis, dicite .strui inutiles facti summ ;dum in facere, ferimi. quasi dicat, id fecimus, quod debebamus ratione seruitutis ; non dicit , subditi inutiles sumus, sedIeris qui bus non ut subditis selum, sed ut seruis iniungi ur obsequium, de seruitium. Ita videntur intelligere Patres eum lociim, praesertim Cyrillus apud S. Thomam in catena. Tocet autem Do rem, sinquit p.ὸd Du potestatu dominica p asi debitam subistiionem requirit a famu-α , &c. 5c infra, Sis etiam Oem petis psidem a m- bis famulatum iure seruitutis. Aligiistinus serm. . de vel b. Domini. O nsetua bomia. Dei, cuiu pro conditisne reduere rinam ob lusa, ut si imo no. Ρ-Γ Deo, Fusiecti patent L mami a Redemptori ; amicitiarura nobis pro δε repromis in Bernata. de quadruplici debito. Creatortu- es,tu creatura ; tu se in. ille domin- isse is q. ι- , tu sigmentum; totum ergo quod es, Mi debe=, at tum habes; de alii Patres passim nostram Obedientiam eodem modo appellant struitium domino dc bitum. ergo Deus non ibi im ex po testate iurii dictionis, scd etiam ex potestate domini, exigit nostra ob l. quia,& oblouantiam praeceptorum. Soli ire enim S inseruire in hoedificiunt, ut ait Isidorus i. de proprist. sermonu Isidorus. nam. 17.quodseruire est tantum dominis; isti ube Somisa. θVcro quibuscunθue praeceptis. insemimo
Respondco, seruitium accipi dupliciter. Pri μ' --.mo pro obsequio debito ex iustitia exigente do- ' mino iure dominis. Secundo ctiam pro 'tu libet obsequio praei lito a seruo respectu domini, licet non ex obligatione iustitiae ; iram ille dupliciar a etiam, qui seruat castitatem, dia alia consilia, ς μ. ad quae nullo modo obligatiir, dicitur seruire Deo i ima & temporales postillantes aliqua a subditis , ad quae nec eos obligant , nec poli ni obligare, id postulant nomine seruiti j , ratione dignitatis , & personae, quam gerunt. Quando ergo homo dicitur seruire Deo , non da et intelligi in eo rigore stricto , idest, exhibere id , ad quod ex iustitia te netur , sed exhibere obsequium domino, sue ex debito iustitiae , siue obedientiae, siue ex su
Adde adhue, obsequium Dei elle seruitium I 2 o. alio titulo ; quia licet non exigatur ex iustitia, ramitium
praecipitur tamen ex dominio imperativo non
ibium polit leo, sed etiam despotico; quod non respicit utilitatem subditi,sicut politicum Deus autem ratione domini, proprietatis quod liabet, habet titulum praecipi elidi subditis , attendendo ad Guin sui ipsus complacentiam; quia consenum rationi est , crexturam obedire in iis , quae praecipitantur, licet praeceptum aron tam tendat in iubditi utilitatem, quam in domini placitum exequendum; Ec licet hoc non exigatur ex iustitia , sed ex obedientia , quae eotestas dicitur dominium iurisdictionis dei poticum, quod sundatur in dominio proprio talis, sit biectio illi respondens dicitur pro prie subiectio seruitutis , & de hac loquuntur
Patres adducti , cisin dicunt , nostium obsc-quium exigi a nobis iure samulatus, & seruitutis; in nostra enim seruitute,& in dominio proprietatis Dei fundatur potestas iurisdictionis praecipiendi despotice , id est, in d pendentor a consideratione nostrae utilitatis; illud tamen praeceptum non excedit obligationeni
obedientia, Quo etiam sensa dicunt ut serutinutiles, qui seruant praecepta; sue, ut alij v lunt , quia sicut qui soluit dcbitum, non auget creditoris bona , sic qui soldin implet
Praecepta, ad quae tenetur, viaetur seruus inutilis, qui solum praestat domino id, quod ipsi debebat.
SECTIO VIII. Dissoluun/ur obtemones contra unis partem minaesententia. EX dictis facile erit iam nune dillabiere,quae
contra tertiam panem nostrae sententiae
possimi obit ei, in qua diximus, ex pecca is contra Deum, etiam si fiat contra iustitiain, non nasci, nisi sorte rarissime, postea obligationem fatisfactionis ex iustitia, contr4 quam pari
72쪽
Piim , , quia si omissio operis praecepti sui e ergo similiter negatio satisfactionis erit iniuria, quia Deus etiam habet ius ad exigendam satisfactionem cum solo illo auxilio, quod homo postea habet , 5 illam satisfactionem inimillo auxilio non potest Deus liabere , nisi dependenter ab hominis voluntate. Respondeo, negationem suis factionis etiam te nouam iniuriam , si Dcus cam exegerit ratione Jominb , quia in ea etiam procedit eadem ratio, euin sit opus hominis serui, qliod Deus iure potest exigere. Caeterum haec obligario iustitiae non proueniret tunc ex iniuria priori, sed ex iroua exigentia, qua Deus vidoininus postularet talem latisfactionem: praeciso autem ex iniuria praetcrita non nascitatrilla obligatio iustitiis , quia, ut supra dixi, nec potest restitui in indiuiduo, quod antea ablatum fuit, nee Aebet ex iustitia reddi aequiualens, quia aequi ualens potest a Deo recuperarisacile quoties id voluerit. Secund3 obiici potest: Deus ratione iniuriae praetcritae habet nouum ius iussitiae ad puniendum peccatiun , & exigenda Opera ; ergo in peccatore resultat ex iniuria praeterita aliquod debitum iustitiae, cui satisfacit persolutioncm, vel poenam. Respondeo. Deum ex peccato habere noti vinius ad puniendum, cui homo satis iacit per opora poenalia, non tamen ex aliqua obligatione,
quam habeat ex iustitia ad exhibendam fuis actionem; solliri enim habet debitum quoddam passuum sustinendi poenam, quod debitum potest homo ex Dei acceptatione tollere per propriam satisfactionem. Fateor eriam, posse Deum, sicut S: iudicem creatum in poenain precati imponere homini aliquam quasi mulctam . quam teneatur luere de iustitia, - scilicet ieiunium, vel orationcm, dcc. Caetcrum haec obligatio nasceretur tunc ex sentcntia iusta Dei, non taeneia nascitur ex ipsis pec- Cato immediate, antequarn per sentcntiam Dei
x x s. Tertio obiicies,qui destruit templum, vel ali- obibata tre- quid aliud diuino obsequio dicatum , peccat contra iustitiam,&tenetur restituere obligatione iustitiae, licet res illa destructa possit facile recuperati a Deo, si ipse velit ; ergo ratio supr1 assignata infirma est ad defenden am hanc partem nostrae selitentiae. duriuν. Respondeo, illam iniuriam non esse respectu
Dei, sed respectu Ecclesiae, & Ecclesiasticatum personarum, pen)s quas erat templum, vel res illa, in qu habebant aliquod ius, quod lae ditur , & quod debet ex iustitia reparari per restitutionem. Quδd si homines cedatu suo iure, non manebit restitutionis obligatio respectu Dei. Similiter qui aliquem dolos auertit , Religione , peccat contra iustitifim in Religion m , non tamen contra Deum, cui ille se dicare volebat, alioquin etiam remittente Religione teneretur se ipsum, vel alium subrogare , qui se dicaret Deo , quod est aperte salsum.
Qiintd obiici potest instando rationem, qua I 14
probauimus primam Parim nostrae sententiae, OH. M. quod scilicet homo possit peccare in Deum qum, . contra iustitiam, co quod teneatur ex itistitiae licere actum praeceptum cum hoc auxilio, quando Deus vi dominus id exigerer ; hoc autem argumentum videtur probare, quod teaie retur etiam ex iustitia ad restituendum pro peccato commistb eontra iustitiam, id o enim tenetur ex iustitia in primo casu, quia Deus non potest aliter habere hunc numcro actum cum noc auxilio, & Iuuic nunxero honorem, & potest laedi a me ius, quod Deus habet ad illuni; ised etiam post illud peceatum non potest Deus
habere hunc numero honorem resultantem ex tali actu contritionis cum tali auxilio, nisi dependenter a me, qui possum illum non dare; ergo tenebor similiter ex iustitia ad ponendum hunc numero honor in compuntation in prioris honoris ablati. Respondeo negando consequentiam; quia li- DGinmcet illa natio probet, Deum rosib etiam iterum exigere ex iustitia actum contritionis cum hoc numero auxilio, ut supra dixi . non tamen tenetur homo ex iustitia illum elicere, antequam a Deo exigatur, quia ob iniuriam priorem sol inn teneretur ad restituendum aliquid aequi ualens priori honori : honor autem aeqitiualens praescindit ab hoe numero honore huius contritionis , S: est picne in potestate
Dei, qui potest quoties voluerit, illiun sibi is
Cupcrare ex meis operibus , quia non possummo, moraliter loquendo, resistere o1nitibus at xiliis, quibus potest Deus me mouere ad reddendum ei aequivalentem, & maiorem honorem , quiun per peccatiun non reddiderim, cum exigerctur. Sed. contra obiicies quintδ, quia lices non II. s. possit homo, moraliter loviendo, resistere om- Obiectis nibus auxiliis diuinis, ultra eos tamen actus bonos , quos moraliter non posset vitate, &qui ea de causa eensebant ut esse in bonis Dei, quasi independenter a me, potest elicere alios actus bonos, quos pollet moraliter non elicere,&quos Deus non naberet in sua potestate independenter a me; ergo si eliciat vinum ex his actibus, augebit bona Dei, ponendo ultra eos actus, quos Deus habebat in plena porcitate, alium, quem ita plene non habebat, pro honore antea non reddito ; ergo tenebitur ex iustitia hoc modo resticitere, siqii idem hoe modo facit, quod Deus, qui propter peccatum habet minus
in bonis, habeat aliquid in bonis, quod prios
non habebat. Respondeo neque hoc modo augeri bona R. ιειν. Dei, quia ad hoc, ut hic actus esset vitta ilialos , quos Deus potest elicere a me quasi ant cedenter,& lard cpendenter , me propter im- orentiam moralem resistendi omnibus auxi iis diuinis, deberem prius elicere omnes illos , vel saltem deberent illi determinari , . cim stea elici hie actus extra omnes illos ; hoc autem non potest fieri, quia necessitas illa moralis non est iii ordine ad talem actum , vel ad talem multitudinem , sed in ordine ad aliquam multitudinem consulam, quatenus nullus est homo, de quo non videat Deus per scientiam mediam quamplura auxilia, cum quibus
73쪽
Bene operar Nur , s vocaretiit : si autem ego eum hoc auxilio elicio trunc ac tam contritio-mis, iam hic actus erit unus ex illa imittitudine. quam tir consulo necessitantiir moraliter omnes homines; & idem dicetur de omnibus liis actibus bonis, quos elicinia , HOR viri mrrit maior ratio de aliis actibus bonis, qu in do hoc , ut dicamus, hune esse extra illam multitudinem, quam Deus hinc bat in stia plena potestato; quia sit prono , non oriri solum illam
1accessitatem ex abundantia, & intensione auxiliorum , quae Deus rotest dare: naen loquondo etiam de auxiliis Ordinariis , Si minus intentis , nemo est, de quo non videat Deus pustientiam mediam bene oraeraturum cum auxiliis ordinariis talibus, si daremur ,& hoc quidem est moraliter necesibium respectu omnium hominum; ergo nomo cst, respectu cuius non habeat Iinus in sua plena potestate multos actus bonos cum auxiliis ordinariis; non ergo auxibona Dei ponendo vinim actum determinarum eum auxilio ordinario, sed feci, quδd hic actus esset unus ex illa multitudine consilia , quae necessitate morali reperitur in omnibus hominibus. Obiicies sexto contra solutionem, quia haec ipsa determinatio huius actus, qua homo determinare facit, quod hie actus, & hie honor si in potestate Dei, eum tam in ptis Iut hic actus non pertinere ad illam multitudia tem consulam, ad quam singilli homines necessitantur morali
ter, videtur esse aliquid aestimabile,& per consequens aliquid, quod reddi possit debeat Deo pro iniuria praeterita ; plus enim est hincrehunc actum, quam habere aliquem in confuso: quod probatur ex cadem prima pwe nostraesententiae, in qua dicimus, Detini posse rati propriam iniuriam , si homo non ponat qctum,
quem Deus exigit; timc inim admittimus veram iniuriam, cum ramen Deus non patiatur
damnum , nisi quoad determinationem huius indiuiduationis ; manet quippe in potestate Plena Dei scinper aliqua timilitudo actuum, quos potest ab hoc homine habere horum, vel illorum distinctive. Laest tamen homo ius Dei faciendo, quia bie actus non pertineret ad illam multitudinem , sed alis diuersi; ergo dctorminatio huius actus est aestimabilis, S: sussicietis ad obligationem iustitiae , & per consequeris,lic holito postea non possit aligere bona Dei. sed solum determinare hunc actum, ut pini' neat ad ilitan multitudinem distinctivam , haec de te inatio erit aliquid aestimabile . quod Posse , ω debeat reddere pro priori iniuria, quae consistebat solum in ablatione etiam alteriuῶderer minationis. Respondeo , determinationem huius actus quando exigitur a Deo, se vicere ad rationem iniuriae, non tamen suificcre, non exigcnte ad hoc, ut ratione solitis determinationis
censeatur dari Deo aliquid aestimabile pio iniuria priori. Ratio diseriminis est, quia dominus ex vi domini, habet quidem ius non solum ad rem suam in genere, sed etiam in specie,& in indiuiduo, v. g. ad suum libriim; quare si exigit suum librum, non satisfieret, dando illi alium Cluc bonum, vel sorte meliorem, sed delacturei suis liber cum tali indivi hiatione, lilioquiufiet illi iniuria. At vero ocist ri iam liber portit, de testitui non porcst in q, io, sed in aequi ira-lonii , tunc non obligat iustitia ad dand .im hane indiuiduationciri preth potius, quam illum; sed ad aliqiram , quam incipiat habere de nouo in sua potcstate, per quam cina coatur iam liabere plus in bonis, qutiri antea. Nec enim latissaciet pro libro , qui sollina dotemu-
in genere doininus libri habebat in sua ' testate. nam illa determinatio non censetur aestiim-bilis in ordine ad restituendum, lices sit caestimabilis, S obiectum iniuriae in ordine ad ablationem, in qua fit contra voluntatem domini habentis, S: retinentis ius ad liai c numero indiuiduationem, ad quam habet reculiarem assectum. Sic ergo Deo fieri potest iniuria, aufermdo illi hunc numero honorem . quem determinate exigebat , ciuia cum visit dominus huius honoris, potest hunc numero honorem velle, & exigere. Si tamen hic honor negetur, nec iam idem numero restitui possit, non tene-xur peccator ex iustitia ad reddendum alium,
quia sellim potest addere supra id, quod Deus
habet in sua plena potestate , dctorminationcm , seu indiuiduationem talem , quae iri ordine ad restitutionciri non censetur aestimabilis, aut sufficiens. Ratio verδ a priori est, quia non siillan ille peccat contra itistitiam , qui facit dominum Pauperiorcm , sed etiam qui impedit donii mimis usu rei suae, v. g. qui cogit ciun ad accipiendum pretium pro lituo. At vcro ad resti ruendum in aequi ualenti oporici, quod faciat
dominum ditiorem; quia alioquin nihil dat pro
Sed contra obiicies septim δ ,scqui ex hoc, rig. neque etiam ex voto obligari hominem graui- ο i. s. ter ad reddendum Deo quod prona iiii ; nam pr- si promisi recitare ossicium, v. et ex iam si recitem , non facio , quod Deus habeat aliquid in sua plena potestate, quod prius non haberet
saltem in ponere; prius mim antecedeliter ad hunc meum consensitan poterat Deus pione facerc, quod recitarem Miqucindo officium, licet non haberet in sua plena potestate hanc numero recitationem cum hoc auxilio, Sc. ergo solum possum addere indiuiduationem, seu
determinationem huliis recitationis , quae non videtur tanti momenti, ut inducat obligationem graum. Respondeo, per votum non induci aliquam Einnitunnouam obligationem iiistitiae ad illud implendum , saltem interim, dum Deus id non cxigit ex titulo iustitiae . quia licet concedatur Deo acquiri ex voto nouum titulum ex promissione acceptata ad rem proinissam : caetero in siciit prius habebat Deus titulum ratione dominii ad petendum illam rem ex iustitia, & tamen non censcbatur obligare nos ex iustitia , quia non utebatur illo iure ad petonduin,ut diximiis; ita licet post votum habeat duos titulos ad petendum ex iustitia , non tamen magis consobi- iniit obligari ex iustitia, qtiam anica, qtraii diu non utitur illo iure ad petendam rcm promisi sim. Peccat ergo homo violans Vorum, non eo:ura ipstitim , sed contra Religionem , δοῦ revocavi an
74쪽
uerentiam do bitam Deo, quatenus non seruat fidem, quam Deo dcderat. Censetur enim contemptus alicuius , quando fi lcm ei datam fal
Dices, ad lioc etiam genus peccati requiri, qaiod rcs ipsi, iliae promittitur, sit aesti bi .lis: hinc enim non obligat votum rei indiffercntis , quia non aestimatur a Deo; hinc etiam non obligat grauitcr votum rei modicae, quia non multum aestimatur. creo si id, quod pro-nnitimux, vel damus Deo, soluin est determinatio recitationis, v.g. ad hoc individuum, quam in scitere iam Deus habebat in sua plena pol state, qua det crini iratio non censetur aestimabilis grauiter , non inducta eiusnodi proinissio obligationem grauein. Respondeo, ad obligationem grauem voti non attendi. an demus Deo aliquia magnum, ita ut augeamus notabilit cr bona Dei, po wii-do aliquid aestimabilc in eius potestate sepra id, quod anica habebat independenter a nostra promissione, sed solum attendi , an id , quod promittimus , sit notabiliter aestimabile, hoecit, an notabiliter placeat Deo. Et quidem, licci rocitatio nostra ossici, salicio in genere liti a plena potestate Dei, non tamen promittimus pcr voti uri solam detei minationem indiuiduationis , led totam recitation m , quae quando ponitur, notubi litor placet Deo, licet iam citet. in sua Diestate saltem in consilib. I ded go rcccamus grauiter, non quia tollamus
potcstate Dei aliquid graue , sed quia frangimus fidem datam circa aliquid notabiliter Deo placens, noti ponentes id , quod si poneretur, Deo notabiliter placuet. Sicut etiam Hiaritas ex Dei amore vult honorare Deum, non quia per illulii honorem notabiliter augeat bona Dei, cam iuri Deus haberet in sex plena potestate illum honorem callem in genere , sed quia vere ponit aliquid a Paric rei, quia notabiliter Deo placet, & ideo etiam Peccamus grauit cr contra charitatem Dei ponendo aliquid, uiod ei notabilitet displicet, licti re vera illud potitillet Deus sacile vitare , atque id coquin minuimus grauiter eius potestat circa sua livina.
Octauo obiici potest contra rationem nostrae conclusionis, qua ideo probamus , hominem non teneri ex iustitia ad restituendum pro rcccato ; quia nimirum Deus habet in uia plena porcitate recuperare sibi quando voluerit illum honorem , faciendo quod cxliibeamus ei obsequia, dcc. hanc autem potestatem plenaria habet Deus quatenus hab t auxilia, quorum collectioni impossibile moraliter est, quod homo rc sistat. Contia hoc, inquam, obiici potest, quia iustitia adhuc obligat co casu, quo non possiim ego moraliter impcdire aliquem ab usu rei sitae ; nam, moraliter loquondo, non posisiim ego oecidere hominem milii amicissimum, R ii quo multa bona spero ; & tamen iustitia obligat me ad illum non occidendum , & ponsum ex motivo iustitiae velle illum non occidere ; csso licet non possim inor aliter impedire . quod lacus rectiperet, ii velit, suum honorem , adhuc potero obligari ex iustitia ad illum xituendum. Respondeo negando consequentiam . quia I 3 r. iustitia obligat, Ut diximus, ad dandum domi- Retispretur. no id , quod nisi dedero, non erit in eius potestate morali de ad non auserendum id , quod non mancbit in eius potestare morali : hine obligor ex iustitia ad non occidcndum amicum , quia si eum occido, vita non maiubit
amplius in eius potestate morali , & qindem possinii saltem physice facere quod vita non sit in eius potestate : potest autem bene iustitia sicut aliae virtutes prohibere id , quod , Physicὰ loquendo , poteram saccre i sicut virtus . sit ei pio hibet homini se occidere, licet cupent homini moralitet impossibile se Occidere.
In nostro aut in casu, licet ego non restituam Dco honorem , non sacto , qudit ille honor loli maneat moraliter in potet late Dei , nec ego postium desino moraliter, aut physice per meam i inpoenitcntiam sacere, quod Deus non vidcat alia auxilia, quibus polliet me ad muniiciaticula eis caciter vocare, de recuperare suum honorein ; ide5 diximus, non obligare iustitiain ad huiusinodi restitutionem, quia independenter ab hac nostra restitiitione Deus liabet in stix potestate suum honorem' amicus autem non habet in sua potestate vitam independenter ab eo inii , qtiem mihi praecipit virtus iustitiae non occidendi illum.
sii, feterii de iustitia in secundo sensu.
SEciindus selisus quaestionis erat, an Cliristus I 32.s er sua opera iuxta rigorem iustitiae satisfecerit aliciti debito, quod ipse .Christus, vel nos debebamus ex iustitiar Et in primis sup--ν apono, potitisse Christum ex iystitia obli 'ri ad q-- opera, de passionem, si Deus id a Christo exigerct ut dominus proprietatis, ut constit ex iis , quae dixi 3. tunc autem Christus reddens id, quod Deus exigebat, satisfaceret plene suo debito iustitiae. Hoe vero nihil peculiare est in Christo; nam alius quilibet homo, a quo Detis aliquid, vi dominus exigat, reddendo illud satisfacit adaequale suo debito iustitiae; soluit enim quantum iustitiae lex cum obligat soluere. In hac vetd quaestione ali quid peculiare inquirimus de Christo , an potuerit virtute, Se esseacia suorum operiim
tinguere aliquod iustitiae debitum , quo te-nzbamur, & pro quo alis non poterant satis
Ploe supposto, ex supradiistis videtur omni uat o. no inserti, Christum non satisfecisse cx risore iustitiae in hoc sensu , quia iustitia nec ipIuin, nec nos obligabat ad latisfactionem pro nostris peccatis . nam in primis non omnia peccata, sed rarissima continebant rationcm iiii riae stricie aeceptae , vi supi, vidi miis si deinde ex nullo fere peccato manebat homini postea obligatio ex iustitia ad aliquam satisfactionem, ut supra etiam probauimus; imo si ex peccato maneret in homine aliqua iustitiae obligatio ad latis faciendusii, licet non posset homo
75쪽
pro se ipso si iis iacere de condigno pro pec- nun , i d proprium; sicut nec temper mira mo-cato , nee extinguere, atri debere reatum cul- M.t ρος ad cohibendum impetum carnis alie
par; po Ier tamen satis saccre huic debito iiiiii - , sud propriae ; alioquin Deus olliri temt,etiae; nee ad hoc indigeret Christi satis saetio- rari , humilis abstinens , cluia vult in no ne , quia si homo cx itistitia debebat aliquid bi, sta nare lii Miri .ma, superbiam .sulam. Sic Deo reddere pro honore ablato, vcl pro ope- ut iam qui vult alium icti ituore, iram est iustus. re praecepto non exhibito; ergo homo poterat scd amicus iustitiae alunae; S qui vult i luere illud reddere ; alioquin si non poterat, m=n tc- Pr dcbit ne in carc rato, ningis est inisericors,nebatur ex iustitia. Iustitia enim non Oblin. t quam iustiis. crgo licet homo clsct dct,itor ex ad lin possibilis; ergo litantumcimque clivi illuit iustitia propior peccatum , Christus tamen sol hominis debitum, non excederet hominis posi- uri pro vo, quod ipse non det bat, non ope-bilitatem , tumque teneretur homo ex itistitia raretur ex iustitia , scd ex milericordia erga de ' reddere Deo quantum pollet; ergo possct homo bitorem impotentem soluere. reddere totum quod .icbebat, quia sol uni de- obiicies primis, quia ex Peccato ortum erat i 3 s. hebat dare quantum pollet; ergo repugnat di- Deo ius aduersus homin ad exigenda eius iri
cere homilcm ex pecedito contrahere aliquod Opera nouo titulo : hule autem dclsito Cliti
debitum iustitiae, pro quo ipsemet homo non stus fatib fecit ; ergo satisfacit alicui debito pollet ex iustitiae rigore satisficere: sicut ii di- iustitiae.
ceres , hominem ex voto, ves praecePto contra- Rei pondeo , hominem ex pecc. ato mancre Dissolui uri
here aliquod dubitum .elisi non possit nomo adae- reum, quem possit Deus ii iste per lontentiam quare satisfacere; repuenat ciri in elle debitum; obligare ad exhil, nda opera per modum mul- ω non poste impleri. po natis,ut dixisecti-praecedenti ; hoc tamenr 3 3. Dices, qui ab sussit ecmum , Ze non potest non est manere hominem ex peccato iminedia- reddere, niti viginti, adhuc non satisfacit, nec tu cum aliquo debito ex iustitia, sed manere luit totum. quini debet ; ergo licet peccator dignitin, cui imponatur nouum dc bittim iusti. redderet quantum posset , non ideo solueret tiae per modum poenae ; quare Christus extin- quantum debet. Sucias in Deo ius illud omnia ex peccato, non occtu itur. Respondeo , illum soluere quantum debet iaIi, fecit, pro debito iustitiae, quod homo lin- proxime, quia hic S: nunc non tenetur, nil berit, sed extinxit ius Dei ad OGligandum ho- ad soluenda vixi mi , quae solum habet, non minem per modum iudich ad nouum debitum
tamen siquore ci tantum dinot i emote , quia li- iustitiae. cci nunc non habeat contum , potest ta men illa obiicies sociindo, homo vere erat debitor 33ς.
postea habere, & per eonisequens poteli in debet p Π V iuste imi onendae pro peceato, sed post O intcgre soluere. Caeterom si ruinquam pol - Christi opera applicata iam non est debitorset illa habere , certisthmina est, non debere, pinnae; ergo Christus voce satisfecit pro debito quae nunquam Aluere potes . iustitiae, quod homo habebat. Alia euasio. Dices iterum, ni stitia respicit aequalitat 1 Resimi deo , satisfecisse prci debito iustitiae dati, accepti; ted inter contum ablata , & punit iu ae , quod homo habzbat; non tamcnviginti , quae restit irim tur , non est ae liuill- pro dcbito iustitiae commutatiuae, quod oblitas ; ergo per illa viginti non latisfit debito Facet ipsum hominem amite, ut ita dicam; de 'iustitiae. bitum catim iustitiae punitiuae, non est debitum Pνae adituν. Respondeo, itistitiam respicere aequalitat in activum, scd passivum, quod homo non dedati de accepti, supponoeido porciariam ponen- ber e plere , scd iudex potius potest illam pola di xqtialitatem: si aut ii sit impollibilis, non nam sumere; ad initus susceptionem non po- potest iustitia ad eam obligare; &nc lit quaestio nitur in homine virtus iustitiae . sed patientiae;
de vocibus, fatemur, in eo casti non redditan- in Dco vcrδ ponitur virtus iustitiae vindicati tum , quantum ablatum est; reddi tanacia tau- u. x , de qua dicemus sectione sequonti. tum , quantum debetur Ob impotentiam soluendi; ex quo fit, quantumcimque iniuria ho- SECTIO X.
nae offensae: & licet homo prius nunquam pos rastus sati secerit pro pectatu ex
sit Deo reddere, quantum ei abstulit; pcille ta- more iustitia vindicativa' men satisfacere debito, quod haberct ex iustitia, ciuia ipsa impostibilitas reddendi aequale, T TIdimus nee Diniari per Christi opera obli- r37. deobligaret eum ab alio debito , S solum ex V gari ex iustitia , nec hominem tribui ste. iustitia deberet reddere quantum pollet. Non aliquod debitum iustitiae commutatiuae , pro ergo mitiae flaria Incarnatio. ut Christus si quo liccesse citet Christum satisfacere : rellattis fac rer ex iustitia , id est , pro debito ali- terrius sensus quaestionis, an Christ i satisfactio sere quo institiae; quod homines ex peccato con- suerit rigorosa, attondendo ad id , quod exige- . traxerint. bant leges iustitiae vindicatiuae,ita ut nulla gra-I 4. Denique lieet homines ex peecato contra- tia interueniente ex parte Dei , eo ipsis extin- .herent debitum ex iustitia satisficiendi; non stum fuerit ius ex peccato omina contra homi- ideo Christus sati faceret pro nobis ex iustitia, nem ad puniendum ipsum. neque ille aetiis, quo Christus vellet pro nobis Suppono autem , iustitiam vindicis tuam csse satisfacere , esset actus iustitiae, sed potius mi- voLim uem puniendi delicta propicr bonum, si gh sericordiae , vel alterius virtutis . nam itistitia & honestatem quae apparet in ipsa correctione, non mouet me ad loluendum debitum alie- ci punitione ruccati, quae virtus reperitur Proprie
76쪽
ptie in Deo, ut ex scriptura probat late SirareEdicto vis. de iust. . s.
Loquendo ergo de rigore huius iustitiae vindicati Liae, adhuc diccnduin vidctur , satisfactionem Christi,licet fuerit rigorosa, quoad aequalitatern, & condignitatem preti, soluit, non tomen suille rigor octin quo admodum solutionis,
sed indiguisse aliqua gratia libera Dci. Explicatur,re probatur simul conclusio exemplo vulsari hominis debentis librum, pro quo
tamen soluit pecuniam libro aequivalentem, quia aegre fert librum reddere; satisfacit sano rigor Ose , si attendas ad valorem rei debitae, non tamen si attendas ad modum , quia nisi creditor gratiose acceptet illum modum solutionis, lex iustitiae obligat debitorem ad reddendum ipsum librum, quem debet. Sic etiam cum proportione in materia iustitiae vindicatiuae philosophandum est ; si enim aliquis ita
peccauit, ut iuste puniatur exilio unius mensis,& velit redimere pecunia illud cxilium, OLfersique summam aequi ualentem , inad excedentem ; non dubium, quin satisfiat rigori iustitiae vindicatiuae , si attendas ad mensuram Pariae ; non tamen sitis fit, si attendas ad modum , si enim iudex gratiose non admittat il-
Iam compensationem , ius habet ex rigore iii stitiae punitiuae ad exigendum exilium, quantumuis alia aequalis, & longe maior Poena o
Ex hoe etiam rigore iustitiae vindieatiuae pro uouit secundo, ut quantuimiis alius se pro delinquente offerat paratus ad sebeundam pα- nam, non tum aequalori, sed maiorem Dion tamen fiat satis rigori iustitiae, nisi iudex tratiose velit illam poenam alienam acceptare loco poenae personae delinquentis. Accedente veronae iudicis aeceptatione iam punitur delictum de rigore iustitiae quoad quantitatem poenae,
non tamen quoad modutri exectitionis illius. ame quod de Zeleuco narratur , qui ne violat ut legem viri usque oculi amissionem imponentem adulteris , cum filius situs estet adulter,
voluit filio vinim, sibique ipli alterum oculum erui . ut duplici ciculo eruto legi sitissetet; hoc, inquam, non videtur factum sine aliqua gratia, Sc dispensatione caliciat quoad modum. Vere enim lex ius dederat iudici utrumque oculum ab ipsis filio exigendi: suit tamen obseruatus legis rigor quoad quantitatem panae sine ulla dispensationC. Denique ex hoe rigore iustitiae prouenest, ut quam tumuis, qui peccauit,su propria sponte
men satisfaciat iustitiae, nisi iudex etiam illam
spontaneam asilictioncm commutet in poenam, liberaliter acceptet ; caeterum acccptante iudice , illa satisfactio est condigna, si adsint aliae
conditiones, S poterit cilc non solum aequalis, scd excedens etiam,& superabi mdans.
Huiusmodi sint satis fictiones iustorum in
hac vita; quas q udem Deus ros Ict non acceptare in compeiisationem poenae temporalis debitae pro peccatis; accedente tamen hac Dei acceptatione, iam nunc iustus per opera poenalia latissacit condigne aliquando sit perabundantor atque etiam de rigore iustitiae vindica tuae, quoad quantitatem rccnae aequi ualentis,
quia unum ieiunium voluntarie sumptum aequi-
let multis non voluntariis . non tamcn satis
facit de rigore tultitiae quoad modum executionis ; pos t enim rigor iustitiae a peccatore adhue post illa omnia ieiunia integram pinnam
Ex Ei, iam constat senses,&veritas nostrae I 4r.eonclusionis. tiam Christi satisfactio pro no- C .lus astris peccatis, si quantitatem, & valor in rc spi- - .cias, non solum condianum pretium est, scd excedens, 5 perabunuans; α ex hoc capite fuit iuxta, imo dc supra rigorem iustitiae punitiuae , adhuc tamen quantumcunque illa est. potuit iuxta rigorem iustitiae non acceptari a Deo ; tum quia non erat a peccatore , a quo posset iuste potna sumi tum etiam, quia poterat Deus si prenuis iudex nullam satisfactionem
acceptare, sed exequi prenam , se intrositam pro peccato; quare cum sola Christi opcra nciniuiscerent sine hae liberali Dei voluntate adtollendum debitum nostrae r nae; conlequens est Christum non latissecille iustitiae punitiuae de toto rigore quoad modum, quem iustitia
Obiicies, qui dat centum pro equo, soluit Icla eum de rigore iustitiae, licet dominus equi ha- oti aio. beat ius ad retinendum cquum, si velit. ergo Christus dans pretium aeqiii ualens, ct sit perabundans pro nostris offensis, soluit pro eis de
toto rigore iustitiae. Rcspondeo negando consequentiam , quia Soti itur. iustitia sumitur valde aequi uoce in antecedenti,&consequemi , arguitque de iustitia commutatiua ad vindicatiuam. Itaque in antecedenti
no est de iustitia commitativa, quae est inemptore, M obligat eum ad soluendum pretium iustum rei emptae & sensus est , emptorem soluetatem pretium iustum, soluere totum illud, ad
quod iustitia eoinnuit. uiua cum obligat. At vero in constatuenti sernio est de iustitia vindicatiua , quae quidem non est in Christi huis anitate , se a in Deo , dans ei ius ad Pα nam intrinnendam ipsi peccatori, de ideo sensus illius consequentis non est, Christum soluere quantum obligatur soluere ex iustitia ; snam iustitia non obligat eum aliquid agere, et solucre. sed sin- sis est, Christum facere, quantum satis est ad
extinguendum omnino ius, quod Deus habet aduersus peccatorem ex iustitia vindicatiua , de
hie sensus est salsus ; nam seclusa liberali acceptatione Dei , tvt vidimus in non siasticerint
Clitisti opera ad extinguendum omnino illudius Dei aduersus peccatorem. Diees, opera Cliristi propter unioncm ad masia. Verbum habent infinitum valorem in ratione meriti ; ergo ante omnem liberalitarem Dei liabent de iis infinitam vim ad impetrandam remissionem nostri peccati de condigno. Respondeo eoncedendo totum; ex hoc ta- Excuritatis men non fit, opera Christi habere vim ad satisfaciendum iustitiae punitiuae, etiam sine aeceptatione Dei, & ad extinguendum imme.
diate illud ius Dei , sed solam ad impetrandam
a Deo remissionem, seu compensationcm unius pedi ae pro alia r impetratio autem eo ipse excludit rigorem iustitiae, & includit gratiam aliquam , & liberalitatem eius, a quo impetramus; posset enim Deus non concedae , quae petimus,
77쪽
nec dare, quod meremur, licet praecedat meritum de condigno ; non tamen potest itarum ex
iustitia rei'etere illud, quod ex rigore iustitiae soluimus; quaru c.im exilia litibus Christi ore-sibus , poss)t Deus adhuc hominem ex iustitia eunire , consequens est , per illa opcra non solui de omni rigore iustitiae punitiuae pro nostris peccatis.
3 43. Duo itabis pii in b,utrum saltem posita Dei ac-Dinum ἔνi ceptatione iu)llu dici satisfecille Christum de
rigore iustitiae vindicatiuae. Rei pondeo, sine inconuenienti posse concedi, quia solum significatur, quod posita Dei acceptatione Christi opera exhibita sullieiunt ad extinguenduna inam diate ius Dei circa hominis punitioneni; quod verissimum et . nam licet illud ius Dei non extinguatur pcr sola Christi opera, sed etiam fit liberam Dei acccptationem , caeter ina polita Dei acceptatione, nihil requiritur ut extinguatur, nisi ipsorum operam exhibitio.
Dices, posita Dei acceptatione , Sc positis Christi operibus, Deus manet obligatus ex iustitia ad non puniendum hominem ; faceret enim iniuiles punirer. ergo Christus per sua opera, supposita laci acceptatione, obligat D cum cxiustitia contra id , quod diximus sit pra, Deum non posse ctram ex sua promissione obligari de iustitia.
Respondeo, Deum in praedicto casu obligari
ex iustitia punitiva, non ex coria mutativa, quam stipra negauimus in Deo, non vero punitivam,
quae proprie , 5 sormaliter in Deo cit, Se eum obligat. Ratio discriminis est, quod commutatilia debet respicere ius alienum, quod argueret imperfectionem in Deo, ut ibi probauimus:
at verca iustitia ni initiva non arguit imperfectionem, quia solum dictat moderatam punitionem dclictorinn, δc per eonsequens obligat
ad non excedendum in taxatione, dccxccutione
pinnae ; quare licet Deus ex supremo dominio
pollet torquere hominem etiam innocentem aeternis cruciatibus; non tamen punire innocent .m, vel punire duplici poena adaequata idem peccatum; hoe enim esset contra regulam iustitiae vindieatiuae,& hre obligatio nullam arguit in Deo imperfectioi Cm.
44. Dices , ex hoc argui similem imper mo-Asi ' nem, quia s Deus puniendo peccatum post debitam satisfactisnem faceret iniuste; ergo agit contra ius , quod homo habet, ne iterum puniatur ; ergo ex illa iustitiae obligatione respicit etiam Deus ius alienum, num pc hominis, ne iterum puniatur. ergo sicut tollis obligationem iustitiae commutatiuae ne respiciat Deus ius alienum, ita debes tollere a Deo obligationem iiistitiis viii dicatiuae , vel utramque
Pra ruditur. Respon leo negando primam consequentiam; Deus eni .n inutriens iter in peccatorem post ii bitam satisfaioncm acceptatam, non citet iniustiis, quia ageret contra ius hominis, sed quia puniret sine iure aliquo ad puniendii in; nam licci per satisfactionem non acquisierit homo ius contra Deum, extinxi r tamen ius. quod Deus
habebat eontra hominem, quod suscit ad hoc, qti Od Lineus non possit iure iterum punire homi-ncm , &put consequens, Ut asat iniuste contra regulam iustitiae punitiuae, quae dictat, lacn tale
Sed contra vis bis; iudex cronus puniens ΙΑ .dclinquentem, iro ii solum perdit ius, quod habebat ad panam , sed etiam sacer et contra ius ipsius hominis,seum iterum puniret,& Vere inferrct iniuriam; ergo r primamrunitionemium solum extinguiturius iudicis , sed nasciturius in homine punito, ne iterum pluriatur, contra quod ius cst sccunda punitio. Respondeo, concusso ante d mi, negando raso Pituri consequctui. ura , quia homo potest habere ius
aduersus alium hominem ; non tamen aduerinsus Deum : ideo iudex puniendo secundo reum committit iniuriam, & agit iniuste, non soliim eontra iustitiam vindicatiuam, sed etiam
contra co nutatiuam, quia habet rcus ius, non
solum ne puniatur, sed etiam ne laedatur sine titulo ab alio homine: at verδ homo non habet ius , ne ita datur a Deo sine causa ; potest enim laedi,& torqueri a Deo licit E in perpetuum, etiam sine culpa ; tum ergo ageret Deus contra iustitiam vindicatiuain , puniendo se- secundo hominem, eo quod ius ad poenam extinctum fuerit per primam punitioncm, vel f ii, factionem. Dices iterum , s ponimus in Deo obligati s. nem iustitiae vindicat tuae; ergo Deus non solii maget iniuste si puniat innocentem, sed etiam si
nocentem non puniat I viri imque enim cst con- . Ira xc milam iustitiae: consequens autem est falsum ; Deus enim sine iniustitia poterit e donare poenam. ergo non est ponenda in Deo obligatio ex iustitia etiam punitiva. ' Respondeo negando sequelam, quia iustitia senis. . licet respiciat honestat cm punitionis delicti, non tamen oblidat: siciit gratitudet mouet ad honestatem sui oniecti, non tamen obligat scin Pur; quare Dcus non erit ingratus, licet nihil
retribuat pro obsequiis acceptis, nec erit crudelis, licet non misereatur, nec parcus , Ac aua
riis, licet nihil largiatur. Ratio aut cari est, quia habet alia plura motiua honesta, propter quκ ossit honeste non exercere gratitudinem , misericordiam, liberalitatem ,&e. Sic ctiam habet motiva honesta, propter quae posset condona re poenam delicti, & non exercere iustitiam; non tamen esset iniustus, quia iustitia non obligat ad punitionem non omittendam, quini studex humanus obligatur, hoe erit ex iustitia corrimurativa propter contractum implicitum cum Rerii blica, a qua habet auctoritatem & iurisdictionem: in cuius damnum redundat illa dissi nullatio, quod damnum tenetur praecauere iudex ex iustitia commutatiua ; Deus iautem nec tenctur praecauere nostra damna,
nec obligatur ex iustitia commutatiua ad puniendum.
Dubitabis secundδ, an loquendo de hac iusti- 147. tia vindicati uapcisset purus homo satisfacere de Ierigore iustitiae pro peccato, saltem quoad aequa- mlitatem, & valorem rei dicti non quoad modum silutionis in sensu explicato' Respondeo negative; quia homo purus per
bona Upcra, quantumuis excellentia, solum satisfacit de condigno pro feterminata in cnsura Ut nae temporalis; ergo nunquam possici de condigno satisfacere pro dcbito panae aeternae,
78쪽
uantumcimque multiplicarentur opera satis- actoria. Item homo i me gratia habituali non potest elicere opus satisfactorium de condigno; ergo pro debito ipso carendi gratia, quod contraxit cx peccato, non posset unquam condigne satisfacere ipse qui peccauit. Dubitabis tertio, utrum haec iustitia vindicat tua , sit appellanda proprie Se simplicitet iustitia , de ratione illius dicere possimus, Deum simpliciter , S: absolute habere iustitiam , & Christum satisfecisse de iustitia pro
peccaris , quia satisfecit iustitiae vindieatiuae aequaliter aequalitate condignitatis supra explicata. H de est quaestio de nomine, S: ideb loquendum cum multis, & dicendum, iustitiam vindicatii iam esse iustitiam veram , non strictissime , sed communiter acceptam ; quare simpliciter ,& ab lute vocatur iustitia Apoc. s. oriacta iussicia punt eivi , qui iudicauu de meretrice, ct vindicauis snguinem Aeruorum statim de manatu elin, dc alibi s rpe ; descit tamen arigore iustitiae strictissime accopiae, ut norauit
vbi iustitiam vindicativam ponit inter partes iustitiae, non subiectivas, sed potestativas. Et ratio est, quia haec iustitia non respicit ius alienum , quod reus habeat ad exigendam poenam, sed potitis debitum , quod habet eam patiendi
pro peccato, & cxigentiam quandam Conna turalem, quam videtur habere culpa rei pectu
Videtur tamen imitari modum iustitiae com-UIta illae , quatenus seruat aequalitatem Arithmeticam inter culpam & poenam, quod videtur esse proprium iustitiae commuta et tuae, non tamen est actuς proprius iustitiae commuta tuae, niti per accidens in iudice humano, propter obligationem quam habet in ordine ad Renapii blicam , cuius interest delicta non manere linivinita , in quo sensu dixit S. Thomas Auart. unico .csse alium iustitiae .commutatiuae punite delicta.
Possumus ergo simpliciter de ab iure illum
appellare iustitiam , & .in Deo conccdere propriam iustitiam vindicativam , & per consequens sateri, Christum siapposita aeceptatione Dei satisfecisse pro peccatis ex rigore iustitiae, vi fatetur Molina ubi jura , licet neget in Deo iustitiam aliquam commutati m proprie dictam Vltimo dubitati pota t, ait lices Christits non extinxerit debitum de iustitia, quod homo haberet cx peccato ; saltem zxtinxerit adaeqirate per sua merita debitum inimicitiae, seu ius illud morale. quod ex peccato habebat Deus ad tationabilem auersonem ab homine , qtiamdiu non sussicienter placaretur. De hoc tamen redibit selino ex professis inse, dissuraiiones. ubi videbitariis, an suexit Inecessaria Incarnatio ad satisfacieiid tuu pro culpa Z Nunc videamus an dc fuerint etiam satisfactioni Cluisti aliae conditiones quae solent exigi as rigorem iustitiae.
DISPUTATIO IV. Vtrum Christi satisfactio habuerit altra conditiones
SEC Tio III. Virum christi satisfactis ha
buerit tres alias conditiones prout .exiguu-iur ad iustitiam. AEc displitatio videbitur alicui superflua; e Mn enim dixerimus , nec
Dei ad Christum , nee Christi ad Deum fuisse debitum ii istitiae, parum videtur res re , Mi dx alio
capite desecerit etiam illa satisfactio a legibus P sectae ixistitiae ; cae Mettim quia de his conditi opibus , vi de earum cxigentia ad iustiti viri, lati agitur in pra i inti a Theologis, necesse erit eas breuiter Pcrcurrere, ne nostri Thoologi ieiuni sint in aliorum g3mnasiis , ubi tota quaestio ad istas conditiones reducitur. Sunt aut in sex conditiones , quas communiter ad lares facti em iustitiae exigunt, & de quibus dubitatur , an inueniantur in Cliristi satisfactione. Prima,quod satisfactio si ad alter uni. Secunda, qui diit ab ipso debitore personalitur. Tertia, uubd non postu non acceptari. Quarta, quod non fiat ex bonis creditoris. Qu ima, quod fiuex aliis indebitis. Sexta, quod non sit ex acceptis ab ipso creditore. De quibus sigillatim
Vtrum satisfinio Christi serit ad alterumt
ARistot. s. Fibis cap. r. I videtur cxigere r. hanc conditioncm ad Pcrsc c. am i auri: ti: m, Ium is quia. quod sit unius ad alterum; nam eiu iacm ad se ipsum non est iustitia, vcl iniustitia ; eγ quo videtur fieri , sitis factionem Christi etiam cx hoe capite deficere a rigore iustitiae, O in Cluisti non satis cerit alteri, sed tibi , iunU Dco, cui per peccatum suerat illata iniuria Aliqui, ut defendant hanc conditionem in D ιμ- ali satisfacitione Christi , r pondent Christi m quo msatis secisse Patri aeterno , iuxta illud Icaim. cpistol. I. cap. a. A catum habenuia apud I a trem,&per consequens satis cille alteri etiam stipposito. Haec tamen doctrina meri id reiicitur ab omnibus, quia fatisfactio fieri debuit, citi illata ιmni .fuetat iniuria; hae autem non soli Patri, sed tribus personis fuerat illata,quae omnes participanti deni 1inmero dominium ius, eamdcm voluntatem & potestatena; ergo non trat, ur magis satisfieret Patri, quam aliis personis. Imis nec possiet. Quia cum voluntas si communis, non
79쪽
61 De my sterio Incarnationis.
posset una persona comtonare , vel retinere pec- caelum, xliis non condonantibus , Vci retinetiti-biis. Praeterea ii filio non satisfactum suit plene; ergo condonatio peccati, prout a filio fuit gratis I ergo iamcx noc capite satisfactio Christi non fuit undique plena te rigorosa. Nec obstat, aliquando tribui Patra renatilionem delictorum,& acceptationum satisfactionis Christi , quia hoc fit ex quadam appropriatione , sicut eidem tribuitur potentia, dc dominium, ad quod et ivinvidetur perti nere remisso debitorum. Addi intaiij, saepe Christum nomine Patris intelligere
. totam Trinitatem, cuius filius erat Christus ve' hoino,& hunc Patrem orabat, huic gratias a mbat , Sc. De hoc tamen dicemus iatius in se, Hl'. 3 l. agentes de filiatione Christi. t. Dico ergo primo: ad satisfacti otium iustitia non requiritur distinctio suppositorum, sed suf-ε ficit distinctio naturarum, atquc ideo ex hoc ca- rite non deficeret Chiilli satisfactio a persecta iustitia. Haee cst communis etiam apud eos, qui ne at Christiun satis secille de iustitia, ut videre virque α. vii apud Vatqueet in praesenti, AE p 8. cap. . Probatur breuiter, quia non magis requiritur dis inctio ad iustitiam, quam ad obedientiam. ad cultum, & ad satisfictionem condignam, qtiae non fit ex iustitia: sed nemo dubitauit, Christitio, ut hominem, potuiste obedire Deo, colerc, DP C, satisfacere it cm pro nostris peccatis si pcrime stibile Poecasset, pollet et imi pro suis; ergo pol set etiam ex eicere actum iustitiae, quae noncst magis ad alterum, quam hae virtutes. Item si in eodem sapposito diuinitus unirentur natura Petri de Pauli,posset Ρcitus contradicere Paulo, posset dei tabere, laedere,& occidere; ergo irrogare iniuriam , de per consequens satisfacero,
quia distinctio sit liciens ad iniuriam susticit
etiam ad satisfactionem. 3. Ratio a priori est , quia singulae naturae habent peculiarem voluntatem , labcrtat in , do minium , Scitis distinctum, in quibus standatur iustitia, de iniustitia ; habetur enim qu cd su D scit, ut altera natura sit rationabilitcr inuita
cx Operatione alterius, do per consequcns, ut altera dc beat non operari contra ius alteri L. S. Per accidens autem est, quod sit idem princirium utriusque opeiationis; hoc cnim non
significat aliquem inelixi uir sebsistentiae in operationem, scd solium denomination , qtiae tribuitur sipposito, eo quod sit ultimus terminus
Adde , etiams subsistentia haberet ut aliqui volunt j instiixtim immediatum in operationcm, non Obstare nostrae conclusioni, quia ille inflii xus formalit cruori est et liber, aut m
talis, sed cuiustam principia physici, Sc nocensarii ; sicut de secto est conciirsus, quom praestat habitus ac litis tus, vel infusis cum volunt te ; non enim operatur habitus libere, vel moralitat, sed sola voluntas. Quare sicut non impcdiretur actus iustitiae inter duos homines
exerceri ex eo quod uterqlic homo uteretur codem habitu iustitiae infusis ad suos actus; ita
nec impediretur ex eo quod utraque natura iuuarctur ccincursu eiusdem stippositi, quia adhuc manv tet quaelibet distincta in ratione moralis, liberae Petes, si eadem anima rationalis haberet duas 4. voluntates, an sufficeret haec distinctio volun- Diarum. tatis ad iiistitiam unius erga alium Z Videtur enim susticere, quia vi a voluntas pollet dissentire alteri ; crgo repugnare, de cile inuita ex operatione alterius.
Respondeo ne galliae, quia si voluntas ponatur distincta a lubstantia animae, adhuc debet concedi influxus immediatus ipsius animae in operationes, ut probaui in libris de Anima, ubi dixi, operationem illam tunc noli est e liberam serinaliter, prout a voluntate, sed prout ab ani na, quae Asa determinaret caetera principia ad . operandum ; voluntas verδ concurreret cum anima , sicut modo concurrit habitus inisses non libere , sed determinatus per concursum
ipsius anima. Quare sicut duplex habitus iustitiae in eadem voluntate non Histaceret ad iustitiam unius erga alium ; sic iace duplex voluntas in cadem anima,propter eandum rationem ; nec
enim una posset resii re alteri propter subordinatiotiem ad emdcin animam libere operantempcr utramque voluntatem.
Obiicies primo ; principium morale satisfa- s.ciendi in Christo non erat sela humanitas, sed Obi. - 1sti. subiistentia Vcibi, a qua opera Christi accipium valorem, de dignitat cin neces Iariam; Cr-go principium motatu illius meriti non distinguitur adaequat c ab ipso Deo, eui sit satisfactio cr3o non cit ad alicrum, prout requiritur adsultitiam. R pondeo, bsistentiam Verbi non pertinere ad principium morale illarum operarionum in ratione liberi, sed in alio genero principia formalis dignificantis moralitcr, quod non est principium cssiciens. Quare totum principium morale efficiens illius operationis manet distinctum ab eo , eui satisfit quod aut cin valor operis proueniat formaliter a dignitate Dei, cui satisfit , non refert ad prael: tem difficultatem, in qua sibim qiiaerim iis dedistinctione requista ad iustitiam intor eum, qui efficienter satisfacit, de eum , cui satisfit. An vero illud obsit ex alio capite, insta videbi-
Seeundo cibi ieies, Cliristus satisfecit pro ali- ς. quibus peccatis factis contra ipsum Cnristium oblinis δε- Vt hominem , v. g. pro alapa, pro contumeliis, pro verberibus, &c. ergo pro his non Iroruit satisfacere de iustitia ex dcfectu huius conditi
nis, quia in his satisfaceret sibi ipsi secundum
Respondeo facile, Christum non satisfecisse
omnibus , contra quos suerunt peccata , sed soli Deo ; non enim satisfecit Ioanni Baptistae pro morte ill ita ab Herode . sed sati,s
cit Deo pro offensa Deo sacta in illo homi ei-dio. Sic etiam non satisfecit suae humanitati pro iniurii, sibi factis, scd soli Deo pro peccatis illis. Dieo secundo, si per hanc conditionem non z. intelligatur distinctio personarum , sed dominiorum non sit bordinatorum, haec quidcm neia secuη--, cessaria est ad iustitiam ,& ex eius dos stu non
potuit Christus obligate Deum ex iustitia, ut vidimus sectisne ρνinia diffutatioris Praecedentis; debet enim iustitia esse ad alterum sorinaliter in dominib. Quare patris erga filium, & domini
80쪽
erga seruum communiter non est iustitia, quia nec filius habet dominium, quod non sit patris, nee seruus, quod non sit domini. Caeterum in hoc sensu hae e conditio eo incidit cum ratione polita disputatione praecedenti ad negandam inbeo obligationem iustitiae , propter tia premum dominium quod habet in creaturas.sECTIO II. Vtrum Christi stufactio defecerit ratione fecunda, ct tertia conditionis.
g. QE cunda conditio erat , quod satissimo fiat si Gaianis o ab ipse dcbitore per naliter, de non per
ς 2 ρθ- alium ; quae etiam videtur deficere in Christi satisfactione, non enim satisfecit ipso peccator, sed alius pro eo ; quare potuillet Deus retinere ius aduers lis peccatorem, donec ipse
satis acere . mn re ε- P. Suaret in praesenta, dissut. . sies. 6. inprim.
dicit, hanc e ditionem non requiri ad satisfactionem ex iustitia, quia licet attendendo ladiustitiam pimitivam, possit iudexisse exigere ab ipso iniuriante , ut ipse veniat petat, vel aliam satisfactionem personaliter exhibeat; caeterum attendendo praecise ad iustitiam commitatiuam, non requiritur haec personalis satisfactio, quia iustitia commutatiua selum attendit aequalitatem inter id, quod aufertur, de quod redditur; quare cam honor ablatus per iniuriam possit aequi ualenter , & abundanter reddi alio modo, non est leur alligetur iustitia ad illum modum personalis restitutionis .Quod probari poteth ex aliis materiis restitutioni ob noxiis. v.g. debet Petrus centum Ioanni ; soluit Paulus haee centum pro Petro; nemo dubitat, quin satisfactus sit de rigore iustitiae. Item in materia famae, si detractor sciat, iam elle sa-mam iniuriam passi ex altet iuς longὶ dignioris testiinonio restitutam,& in meliorem starum deductam , ad nillil tenetur, licet ipse per- naliter non retractauerit. quod iniuste dixerat. ergo similiter, si honor ablatus aliunde restituatur,liberabit ut primus debitor a personali satisfactione. s. Ego fateor, satisfactionem strictam iustitiae, de qua nunc agimus, solum tendere ad poncndam aequalitatem ; nam licet aliqui recentiores velint satisfactionem differre, restitutione, quod restitutio solum reddat, quod ablatum est; satisfactio vero non soldm reddat honorem silatum , sed insuper aliquid pro iniuria; caeterum hoc non videtur conseqtienter dici de satisfactione stricta, haec enim est actus iu-m,--Risu stitiae; iustitia autem solum intendit ius alie- . num seruare, non laedendo illud; si ver δ lae- .sum suetit, restituere in priorem statii in; qtrare scut qui laedit in pecuniis, vel fama, solum debet ex iustitia ponere famam, vel pecuniam alterius in priori stam; si e etiam , qui laedit - in honore, solum debet ex iustitia facere, ut honor proximi non patiatur iacturam ex sua contumelia: nec debet ex iustitia reddere plus quam abstulit, licet forsitan ad hoe ut laese,
suilicienter placetur, & non maneat rationabiliter auersus , necesse sit prudenti arbitrio addere obsequium ad satisfaciendum pro .L
fensa; haee tamen satisfactio non est actus ia-stitiae, sed alterius virtutis, ad quam pertinet iacminem habere rationabiliter auersum , scutollere rationabilem causam offensionis , &auersionis: sicut de facto Petrus, qui mihi su=to sustulit librum, ex iustitia solum debet reddere librum , de tamen adhuc reddito libro, habeo ego rationabilem causam auersionis Petro pro offenta, pro qua necesse est me rationabiliter ab illo plarari non ex iustitia, sed ex illa alia virtute in nominata. In quo sensu potest accipi Anselmus tib. I. mr D ho Anselmuv. .. mo , cap. I i. ubi videtur exigere plus quam abi tum est, vel etiam potest loqui de aeqiralitate physica, non de morali , quia maior honor physice exigitur, ut aequivaleat moraliter aestin arioni aseationis. Si ergo loquamur de sitis factione praecise prout est actus iustitiae, solum tendit ad reddendum aequale, noc in hoc differt a restitutione , imo est quaedam species restitutionis , si rcstitutio accipiatur in commuiii , ut docet Visqueet in praesenti , di put. . v queet.
- . 47. quia ramen restitutio accipi solet specialiter prout opponitur contra satisfactionein; tunc restitutio applicatur ad reparationem pecuniae, mae,&e. satisfactio vero solum applicatur ad restitutionem honoris ablati. Pro quo aduerte, famam, S: honor m dissicr- o. re, quod sania sit existimatio ,& opinio alicitae με probitatis,& honestatis, S e. honor vero est te- stificatio quaedam nostrae opinionis de aliena 'excellentia, ut post alios tradit Lessius lib. 1. de Levita. sustitia cap. il dubii. i. qtuire detractio laedit sa- ιmam , quam debet detractor ex iustitia resarcire procurando, ut in aliis maneat opinio alienae excellentiae in priori statu. Quδd si ex mea detractione audientes non mutariim sitam opinionem , quia non erediderunt, vel postea obliti simi, ad nihil prorsus tenebor ex iustitia; contumelia verb, & conuitium laedui it honorem , tollunt enim Astificationem extemiam meae opinionis de aliena excellentia, quam ex iustitia tenebar exhibete , de ad quam habe-lbat ius, qui laesiis est; quAte, etiamsi nemo ad suerit, vel etiamsi praesentes non mutauerim opinionem alienae excellentiae , tenebor ex iustitia satisfacere, id est, reddere honorem moraliter aequi ualentem honori ablato , de haec
dicitur proprie satisfactio a quae vatiis modis fieri potest, vel veniae petitione, vel honorifica salii latione, vel aliis modis,de quibus Lessinis
Hoc ergo supposto , sateor, satisfactioncm II. iiistitiae solum tendere ad ponendam aequalita- tein honoris ablati, & redditi ; caeterum nego, cestate hanc obligationem , si alius eum honorem praestet, deset enim attento rigore iustitiae . ratisfactio fieri ab eo ipso , qui intulit contumeliam,nisi sorte ipse, qui laesus est, acceptar velit illum modum satisfactionis. Ratio autem sumitur ex dictis, quia restitutio in materia pecuniae , solum tendit , ut
aliena pecunia sit in priori statu, quod aequἡst j si alius pro me ibi uat meum debitum;
item restitutio famae tendit ad resarciendam famam laesam, ita vi ex mea detracti me nemo viliuε opinetur de proximo , quam ante;