장음표시 사용
291쪽
unum alium ; tune huic deberetur maior beatitudo, quam saligulis illorum, quia omnia illa men ta simul habetetit vim ad maius aliquid, quamnierita singulorum. At vera in tribus humanitatibus hypostatice alsumptis non i a clset, tunc enim licet duae illarum cian, sci Icut tua mcrita, usuum ius omnino in tertiam, haec haberet quiue dem plura iura, & plures titulos, non tamen haberet tu S, aut titulum ad al;quid, ad quod ipsa ex se non haberem etia titulum superabundantem. An vero quaelibet illarum haberet vim codignam
impetrandi aliquid etiam contra preces aliarum, quae repugnarent,diximus supra uis .s.sGLI. ci lutcumque enim oratio exaudiretur, cflet quidem de condigno. nam quaelibet habet ut valorem, &condignitatum ad impetrandum quod petera.
pe per idccitat cm, humanitati vero per unionem Wrgo perscctius etiam, & magis lanctificatur humauitas Cliri iii pct per Ibnalitatem V cibi, quaeci cominii catur immediate, quina per Deitatem, quae Iolum communicatur mediate. Consequetis autem eth contra id,quod diximus supra R mouetur. Rc pondetur negado loquelam. nam licet re sectior communicatio sit per identitatem, quam per unioncm ; non est tamen melior, aut pcrsectior communicatio immediata per unionem, quam mediata, quando id, quod mediat,est identilicatum cum ipsa Deitate, quae mediate communicatur. nam illa communicatio mediata Dei
tatis eli moraliter, seu aequi ualenter immediata, eo quod includit, ut supra diximus virionem immediatam rcet sonalitatis identificatae cum Deitate ; tam bonum enim cst uniri immediate cum eo , quod est Deitas, quam uniri immediate cum tria Dintacta
89. in into obiici potcu, ii Deitas periectiois .ctis magis sanctificat Deum,qu in humanitatesti, eo quod perfecti iis illi communieatur, so. alia dissicultas contra doctrina supra L I tria tan .ita si Cliristi humanitas suffcienter
sanctificatur pctvnionem ad Verbum ; ergo non indiget alia lanctificatione actuali , ergo non habet gratiam habituatum, hanc enim ideo deberet habere, ut citet sauci a ; sed ad hoc non requimur, i md posita gratia habituali non augetur intentiue c. bristi sanctitas;ergo eam no habet ; ideo enim aliqui volebant, humanitatem non sanct sicari formaliter per unionem,ut vidimus se l. I. I. Communis, Se certa sententia omnium The T in Ida jum logorum fatetur, Christum habere gratiam habi-
i se illo c. i I. ubi dicit, Clit istum natum elle de Spiritu sancto, de renatum, de subdit: ci'em na
ne est heminum, Vbi Ambrosius videtur loqui de gratia habituali, quae communis cit om
Og t , ct Per Spiritui μὴ tifcationem, Verbi si is φ V V m , ubi videirer utramque gratiam in . . ii distinguere. Alia plura Patrum loca
affert SuareEFEI. a. quae ibi videri psssunt. Suareet. Circa hanc commune doctrinam sum aliquae 9 2. dissicultates. Prima, an haec conclusio sit de hde Aminiat Suarra quem alii sequantur,
tum quia Patres, ec Scholastici omnes conueniunt,quali in dogmate ad fidem pertinente; umquia certum est, Oarilium habu ille omnem perfectionem, quae in aliis reperitur, nisii appareat in ea peculiatis impersectio,quae in praetenti non
apparet. Caetcrum P. VaZqu Z quem P V queti communitcr tequiuntur recentiores, fatetur hoc non pol se sine temeritate negarit negat tamen,
este de fide, cui mastis adhaereo, quia Patres non loquuntur explicite de gratia habituali, sed de lanctitat vel unction quae qaidem ratione gratiae unionis veri scatur ; S licet dicant,Christunt suille unctum,& lanctificatum per Spiritum sanctum , hoc etiam posset sine gratia liabituali verum cile ; tum ratione donorum Spiritus sancti, quae in Christo Merunt; uni etiam quia ipsa unio ortum habuit peculiariter a Spiritu sancto, qua-
tonus suit eximium Dei donum erga humanit lcm ; & per conloquens affert secum amorem, Jc ratiam diuinam, quae per appropriationem tri-hititur Spiritui Salicto. Et licci omnis persectio tribuenda sit Christo ; pollet tamen sine haeresi aliquis contendere gratiam habitualem assene secum impersectioilem neeessariam siliationis per adoptionem, quae repugnat Christo ; deinde pollet dicere, esse omnino superfluam cum iam iupponat in Christo perfectiori, & altiori modo omnem gradum sanctitatis, quem polset praestare. Nec denique obstat,Christum debere sanctificari, sicut alios homines ; nam ad hoe sinceret conuenientia generica sicut enim alia sanctim cantur per aliquid intrinscc inhaerens, permanens , ita etiam Christi humanitas per uni nem intrinsecana,& permanentem ad Verbum.
Secunda ergo dissicultas est, ad quid ponatat 9 I in Christo haec gratia habitualis supponimus enim, non poni,vidisnificet opera Christi; haec enim potissime dignificatura personalitate Uerbi, vi in superioribus saepe diximus; nec etiam ponitur, ut Christi humanitas sit sancta, quasi
alioquin non ellet sutura iis sine illa. P. Sua- Suarer rea, & P. UazqueZ,quos alij recen i res sequviI- vnque: tur, impugnatis aliis rationibus dicunt, datam
suille,ut ellet in Christo principium connaturale actuum supernaturalium; hi enim ex natura sua exigunt procedite ab habitibus immanentibus; ipsi verb habitus oriuntur a gratia habituali, quas passiones a prima radice, de essentia: ideocrgo ponitur habitus gratiae in Christo, ut caeteri habitus ab ipso con naturaliter dimanent, non quidem physice cilicienter, sed per quandam Crigentiam connaturalitatis.
Ego admitto libentcr, habitus infusos omnium 9 4.
virtutum connaturalitor in nobis supponere lia, uoismo.
bitum gratiae, ut primam radicem; de quo dixi in materia de fide, & alibi, & per consequens noni naticie in statu connaturali, s 1cparentur a gratia, quidquid dicat Magister Lorca in praesenti, Lota a. 1rullum,uel leue 1 tamentum adducens pro sua sententia. Caeter ima adhuc manet dissicilis haeeratio, si ad Christum applicetur nam ideo h bitus infusi perunt in nobis contortium gratiae habitualis, quia hi habitus limi qilaedani pote tiae, quae dantur ad hoc, ut homo constitutus in ordine
292쪽
orditi e silioratri, et , leu sic iis Deus per panici-Pationc cliciat operationes proportionaras cum
illo cile, scilicet operationes aliunas; ideo piae licti liabitus lupponuiu gratiam liabitualem, quia
supponunt ii Ominem cleuatum ad citc diuinum, sicut potentiae natui alus iupponimi liominem constitutum in suci eII e naturali Cum ergo Christus etiam ut honio, k coli duratus etiam sinu gratia liabituali sit iam eleuatus ad cile diuinu, mul- id in agis,qi iam alii iusti per giati alii liabitualem; consequens est quial exigat etiam liabitus, quibus posuit elicere operationes sibi proportioliatas,
scilicet operationes lupernaturales, & ordinis di uim ; ergo etiam ii non traberet gratiam habitua .lem,exigeret habitus virtutum ; de illi non est eminus connaturaliter propter desectum gratia . Probatur conte luctitia; quia habitus virtutum in tantum prae requirunt gratiam , iii quantum prae- requirunt tubicctum constitutum in ordine diuino, in quo exigat tale genus operationum lud
Christus ut homo etiam sine gratia habituali praesupponitur constitutus in ordine diuino.ergo iam habet aliquid, ratione cuius debeatur sibi tale genus Opcrationum etiam sine is iteruentii gratiae habitualis. Dices, unionem hypostati eam inerre radicem remotam hora habituum, gratiam vero habitu iciti ei te radicem proximam rideo rationc unionis deberi gratiam, lux afferat iccum alios liabitus. Sed contra, cluia hoc inquirimus, siquidein ratione uni otiis atque immediate, re proxime sanctificatur humanitas, sicut Per gratiam, de aeque immediate, & excellentius sit paniceps diuinitatis, & constituitur in ordine diuino;cur non possit illa ianctificatio elle radix immediata aliorum habituum, sicut gratia habitualis, & cur non debeantur alii habitus ratione via nis, ii cui debentur ratione gratiae habitualis 3 Diees,quia iam lupponimus .gratiam habitu a- Iem este quali et lentiam respectu habituum,hinc est, hos habitus non poste immediate dimanare ab alia ellentia;quia eaedem rassiones non oriunt ut immediate a dupliei es letitia specie duiersa; eigo si unio exigit nos liabitus, debet linc elle mediante gratia liabituali. Sed contra, quia in primis non repugnat, aliquam passsionem exigi candem ii duabuς ellentiis speete diuersis non lub ordinatis : nam Solis , ignis essentia differunt plus quam specie,& utraque exigit lucem ; cur ergo unici liypostatica, δίsratia habitualis non pollent exigere eosdem liabitus sit pernatu cales 3 Deinde, li cx diuersitate el- sentiae arguis diuertificari passiones prio cur non postulet unio hypostatica alios habitus virtutum intulos specie diuertos ab iis, quos secum astcri
gratia habitualis , dc quos pollit habere line gratia habituali
Ad Eue tamen retinenda videtur praedicta ratio, quae videtur cile S.Thomae in praesenti, de latis probabiliter explicat necos litatem gratiae habitualis in Cht isto, propter necessitatem aliorum habituum intulorum ad operationes supernatuis. rates. Ad obiectionem vel δ positam polliunius resp'ndere.habitus virtutum inius arum non potuisse eonnaturaliter dari nisi mediam e gratia ha binisinqui a licet unio peteret eiusmodi. habitus; non tamen petebat illos in tali,vel tali gradu determinato ; ideo necesse suit, quδἐ mediaret gra-
tia habitualis,quae elici prima resula, de mentula Agu,riae,& cxlcro turn habituum lupernaturali uiri,
qui cimi lim quasi passioncs Iupiu iacia es aliam quali ellcntiam in illo ordinc, ueccile est, ut i up . ponant clientiam, cui pollini commensurari, cie
priaportionari iduo enim potenti u naturales aut-mae rationalis non sunt capace, intentionis,&remissionis, quia oriuntur ab anima, quae non ulliniensibilis, ut dixi in Metaphytica cum ergo lumen gloriae, de alii habitus insuli habere pol
est, quod oriantur proxime ab aliqua radice constituta in tali, vel tali gradu intelisionis,qualis eligi alia habitualis, non vero unio hypos latica. Dices, ipsa gratia babitualis est capax maioris, vel ini notis intentionis; de tamen oritur proxime ex unione hypollatica; ergo similitet possent alij liabitus insuli conitaturaliter dimanar Pr xime ab unione ine interuentu gratiae habitualis.
Respondeo negando conlequentiam, quia re- ulu urispectu gratiae habitualis non potuit dari alia regula proxima, a qua dimanaret cum tali, vel tali intentione; ideo debuit hoc reduci ad determinationem ipsius Dei, licut rccurrimus ad delet. minatumem causae primae. quoties causae naturales non se pol ni iussicientcr determinare: at vero respectu aliorum habituum potuit praecedere labitus gratiae, ut radix, de regula pioxima, cui proportionarentur; ideo debuit con naturaliter praecedere, quia connaturalius est cuicumque
passioni dari ad exigentiam proximae radicis cxi- sciatis eam in tali, vel tali gradu determinato. N cc etiam videtur speria cuda ratio supra in- 98. dicata, qui Al omnis persectio . quae aliunde non
repugnat Christo, debet illi concedi; gratia autem habitualis nec repugnat, nec asteril umaliquam impci sectionem; non enim ancit negationem alici ius maioris lanehitatis; neque etiam
est omnino luperflua, quia vete lanctificat Christulit in alio genere sanctitatis, Iieet inserioris; scut teientia infusa non lupet fluit in Cluillo, licet eadem obiecta melius percipiat per scientiam
Tertia dissicultra est , an haec gratia habitualis ''.
Christi differat specie a noli ra ὶ quidam enim in- Discuum dicant, non difici re ex Patic ipsus gratiae; disserte tamen cx parte lubiecti. Caeterum haee distinctio in prς lenti non facile intelligitur nam ex diuuisitate lubiecti non prouenit diuersitas in
ipIis gratiis; sed ad lunuma habebit gratia Clui
sti propter coniunctionem ad Verbum ali lii immaiorem dignitateni moralem. Et quidem si in rigore loquamur, gratia habitualis Cluisti nocidat eius operibus maiorem valorem,quani si est et in puro homine. nam infinitus valor eorum op
xum iton prouenit formaliter a gratia habituali. sed a gratia unionis, ut vidimus furi .n Ouergo dissicit illa gratia habitualis lpecie a uoltra. propter Ordinem ad tale subiectum. I ateor, de facto vile multo intcnsiore, quam omnem aliam gratiam hominum, vel Angelorum; quare qui opinaretur, gradus intensionis ita es tu heteroge-ncos, ut differant specie luperiolus ab inferioribus , consequenter diceret, gratiam Chrilli di serre specie a nostia : caeterum adhuc satendunt
est et gratiam Christi non dii scire t pecie ab alia aeque intensa, quae potui isci poni in aliquo puro homine; nec etiam gradus iiii Litotes illius gr. iis
293쪽
1 6 De mysterio Incarnationis.
hiae, quae est in Christo, differre specie a gladibus
aequalibus , qui sunt in aliis iustiti Quartadus cultu est an ita debeatur Chri ito haec gratia ratione unionis, ut fiat phyliee,iu eLficiente r a gratia unionis Sententia assirmas tribuitur Medinae, dc aliis nonnullis Thomistis; sed immerito: illi enim solum dicunt, gratiam habitualem Hille passionem unionis, quod qu idem omnes concedunt; non tame incientiam physicam. Tum quia verius fortassie est, passiones non
effet ab essentia, ut dixi in Philolophia, sed a ge-
Iaerante tum etiam, quia gratia habitualis no potest effet a peribitalitate Verbi uni a humanitati personalitas enim non operatur aliquid ad cxtra, ut cocedunt Theologi; alioquin aliquid operaretur una perlona quod non operarentur aliae.
Die es gratiam habitualem fieri non a personalitate, ted ab unione hypostatica, quae ic habet . sieut visentia respectu gratiae habitualis, ita videtur sentire P. Granado in materia de gratia, 8 .seel. 1 .nu. . 44. Sed eontra, quia gratia habitualis non est pas. sio unionis hypostaticae, ita potius personalitatis unitae,ideo enim debetur Chri lici gratia habitualis, quia Eebentur habitus operativi, ut supra vidimus ;& ideo debentur habitus operatiui, quia supponitur sanctus, & constitutus in ordine diuino : non autem lapponitur sanctus sol-rnaliter per unionem, sed per personalitatem, ut vidimas fies. 2. ergo personalitas, tu non unio debet comparari ut elientia, & radix respectu gratiae habitualis ; sicut etiam in aliis iustis habitus virtutum non sunt passiones respectu viaionis,
qua gratia unitur iubiecto , sed respectu ipsius gratia; & ideo si dependentia physica esset ponenia, non deberet poni habituum ab unione, sed ab ipsa gratia, & lanctitate, quae est radix illorum. Vide alias rationes apud Suared in prae- qui tamen loquitur minus clare. nam ita negat physicam essicientiam,vi neget etiam omisnem physicam connexionem inter unionem, de
gratiam habitualem, solumque concedat debitum proportionis ad gratiam: ego lane libentius appellarem exigentia.ὶi phyticam, non qua em-ciat gratia unionis gratiam habitualem, sed qua illam exigat, sicut estentiae exigunt physice inas passiones, licet illas non ussiciant. Dices, si gratia habitualis esset passio respectu
gratiae unionis, deberet dimanare in aliquo certo, de determinato gradu.Respondeo, gratiam unionis exigere aliquam
gratiam habitualem disiunctim hanc , vel illam: sicut intellectas Angeli exigit aliquas species aliquorum obiectoriun ; & ncut corpus exigit aliquam ubi rationem,de quantitas aliquam figuram, Se in aliis mille exemplis. Ultima d: ficultas est . an gratia habitualis Christi sit infinit, 3 de hoe dicernus Γ i. sequentia Nune in sero ex dictis, hanc gr*uam datam ille Christo ptimo instanti Incarnationis, quia
rationes Oinnes,& congruentiae militant pro illo primo instanti: data autem fuit non prius, sed Posterius natura ad unionem hypostati c. in . sicut omnes passiones consequuntur ad essentiana, aqua dimanant. Denique potuit bene de potentia ib tu a non sequi, quia omnes rationes si pra,ositae non indicant neeessitatem essentialem. Vt
HAEc quaestio pendet ex Pitysica; ideo bie
uiter exiti dienda. Ammant Maior, de Al- S ME ia M. maznus apud quos sequuntur aliqui recentiores. Fundamentum noti mismum est, quod potuit dari gratia Inum te intenta . de hac enim loquimur,no de persectione talen- Suaretitiali in ergo debuit dari propter Uerbi dignitatem. Contraria sententia est S. Tlioniae,& aliorum NoyMitia communiter , quos sequitur idem Saaro et i m supra, de V queet dispinae. 46. de ser c omnes. Potillimum tandamentum est , qudd repugnat sitam.&aliqua qualitas infinite intensa categor malice varqueticita in de potentia abloluta; ergo gratia Christi non lintuit habere eiusmodi intentionem.P.Va rixeluet. quea probat conclusionem hanc ex alio capite. nam licet ipse concedat possibile infinitum acti, in quantitate , vel multitudine , negat tamen possibilem infinitam intensionem gratiae habitualis ; quia quacumque gratia posita, ille homo per bona opera possiet fieri Deo gratior, & sanctior, ergo non habebat gratiam infinitam, alio quin non posset eius lanctitas augeti. Antec dens probatur, quia filius adoptionis bene op rans plus placet Deo, quam non Operans; ergo eo ipi. debet fieri gratior, de charior. Respondent aliqui potui se adhuc addi n muam intensionem gratiae supra praecedentem; quia non est contra rationem infiniti, qu bd possit augeri, sed quod habeat terminum. Sed contra, quia augmentum illud, squidem R .illam fit per maiorem intentionem, deberet fieri peradditionem gradus aduenientis ad praecedentesὲ ergo deberet continuari immediate cum ultimo grada praecedenti. hoc autem est impossibile, quia si iam praecederet intensio infinita, non erat ultimus gradus,cum quo pollent continuari, qui
adueniunt de nouo. Caeterum adhuc videtur inessicax praedicta ra- I ci .
tio,quia in primis poliet ille homo per bona ope-za mereri, non quidem maiorem intensionem
gratiae praecedentis, sed maiorem persectionein illius; ita ut pro gratia praecedenti daretur ei alia non intensior, sed scitantialiter persectior; sicut dixi di p. 6. ZELa. non semper praemiari opera iusti per augmentum tot viri intensuum gratiae prς- cedentis , sed per in susionem gratiae persectioris. Deinde dicere pollet aliquis, hominem habentem gratiam infinitam, non fieri gratiorem per opera I placeret quidem Deo plus cum operibus illiv, dc gratia, quam cum graria sola; quia ipsa opera habent aliquam bonitatem , quae terminet
nouam complacentiam Dei, non tamen Compararct maiorem gratiam , de sanctitatem substantialem , quia haec per te non poli et dari, sed sollim esset sanctior accide taliter per maiorem sanoctitatem prouenientem formalit ei ab ipsis bonis actibus; sicut etiam Christas de facto hoc genera. sanctitatis proueni ἴtis ab actibus cresccbat qu tidie , lices non cresceret in sanetitate substantiali, vel habituali. Unicum ergo fundamentum hulas commu- IO6.nis sententiae desumi dubet ex repugnantia interi sionis,
294쪽
ni sentciura supi ono diuinitum et nignare,ut dixi in Physica. Caetetu in ii illud iron repi ignara, probabilius videtur, quod de iacto datatur in Claris reae. sto, ut late probat Suarce ubi quem alii recentiores sequuntur.
O . Hoc ergo iuppolito, secunda dissicultas est an Diss uis gratia habitualis Christi di da sit infinita, laltem in vile gratiar,licet no in cite entis, seu qualitatis. Ncgant aliqui cum Albertci,Scoto,de Duradostr. in 3.ῶν .r s. . I. quia nulla infinitas potest et se in Aiber . sc t. ratione gratiae, quae non sit in rationc qualitatis;& Da Dd. gratia, ut eratia sit qualitas. Affirmant alis communiter cum S Thoma in prasimi, qui videtur concedere aliquam infinit tem secundum quid, quam late explicat de tuetur SuareZ seci. t .Sed quaestio est de nomine.nam et era per contortium unionis habuit illa gratia
habitualis esse summa gratia, quae dari potuit de
potcntiaoidinaria item habuit ordinem ad unione m , non ut aliquid antccedens, sed ut conle-quens ipsam unionem,ex quo capite videtur participare aliquam infinitatem, quatenus non potuit ordinari ad aliquid melius, qu ini χἀ Uerbum unitum. Dunique ex hac etiam coniunctione liabet virtutem ad influendum in maiores enectus; habet enim vim producendi actus infinite ineritorios, non ita ut habeant valorem infinitum abi pla gratia habituali, sed ita ut fiant es ieienter agratia h1bituali, vel charitate actus qui propter . consorti uiri ad Verbum habeant infinitum valore in ; ex quibus capitibus videtur illa gratia participare quodammodo aliqua infinitatem secundum quid. In quo etiam sensu charitas,& alis habitus infusi virtutum possunt cogitari cum aliqua infinitate secudum quid, propter cande rationem. xos. Aliqui ita explieant hane infinitatem gratiae LMi- Iiabitualis, ut velint, ipsam gratiam habitualem eiserationem sormalem dignificante opera Chri-- ερ περ e habeant infinitum valorem in ratione MCI ' liti. nam lieet gratia habitualis sit in se finita; sed
tamen ex coniunctione ad Vcrbum, accipit tantam dignitatem moralem,ut possit ipla sic dignificata prς stare valore infinitum operibus Christi. 'MA- M. Haec tamen doctrina dissicili scit, quia in pri- Ἀω . mis gratia non dignificatur immediatu a pcrsonalitate V tibi, ted solum mediate, inquantum ipta gratia inhaeret naturae unitae verbo; ergo dignitas, quam gratia accipit a verbo, non est dignitas, quam ipsa gratia tribuat humanitati, sed potilis est, quam hi unanitas Verbo unita cona- in unicat gratiae ergo humanitas no accipit eiusmodi dignitatem a gratia, sed potius gratia accipit eam ab humanitate ; ergo neque opera Chri- sit pollunt aeeipere esui modi dignitatem agradia, quia operam tantum digni ucantur a gratia, in quantum fiunt ab liuinanitate dignificata, ocnobilitata per illam statiam , ut dixi lupra iij. s. sed humanitas c. hristi non nobilitatur, vel dignificatur a gratia habituali, sed potius econtra;
ergo valor infinitus eorum operum non Prou rit forinaliter a gratia habitualι, ted potius a verbo , vcl ab humanitate, ut unita Verbo. Dixis pcr, valorem infinitum eorum operum non
prouenire , gratia habituali ; quia non ricgo, aliquem valotem, dignitate prouenire illis operibus a gratia habituali sormaliter. nam ipsa gratia dignificat etiam , 8c nobilitat eam humanit,
P. Damia Lugo de Incamur. teru, sed solum nego valorem infinitum prouenire a gratia habituali, hic enim totum prouenie.i Verbo formaliter, & immediate. Confirmatur hoc ipfuin exemplo aliorum iu- IO'. storum, quia ponamus hominem habentem gra- ωρ irmam tiam ut quatuor, polles enim paritEr contunde-Ie,valor cm,quem habui opera huius tui hi,prouenire totum sol maliter,& immediat a primo gradu gratiae, quein habet mam caeteri omnes solum concurrunt dignificando hunc primum gradum gratiae , qui ex contortio aliorum fit dignior, de
dignificat magis opera illius iusti ; quod quidem
nemo dixit, sed omnes illos gradus gratiae concurrere immediate , de sotinaliter ad dignificanduin subiectum, & eius operationes . crgo similitet dicendum est omnem gratiam Christi, siue subitantialem , siue habitualem concurrere immediate fornialiter ad valorem operum , & noniolam gratiatu trabitualem , ut digitificata, gra
Dices, gratiam habitualem lio minis iusti om- - .nem secundi, in omnes gradus concurrere immediate ad dignificandu opus, quia secundum omnes gradus influit in Operationem, mediis habit bus insulis at vero gratia unioni v non influit immediate in Christi operationes, sed mediis habilibus, ideo non dignificat immediate, ted media gratia habituali. Sed contra, quia gratia habitat alis non digni- OeeisAtiis.ficat opera, in quantum influit efiicie liter in illa: nam , ut vidimus lupra i , tu. f. c. licet actus sat auxilio extrinseco, de gratia habitualis subsequatur physice ad operationem , potest cana dignificare per lioe pi .e eis c quod inhaereat subiecto operanti,& illum forinaliter nobilitet pro eo instanti reali;ergo licet gratia unionis non concurrat esticienter, potest tamcn dignificare imme diate operationes Christi. Hinc insertur solutio ad tertiam dissiculta- IIo. rem, utrum gratia habilitatis Cliristi potuerit au-gcti Z Nam qui dicunt, suille simpliciter infini- retam , dicunt consequenter, non potuisse augeri. Qui vetb dicunt, sutile simplicitur finitam. none dem modo opinantur, quidam enim dicunt, potu ille esse maiorem gratiam secundum se . scd . repugnasse ex p1rte subiecti, quod rio erat capax maioris gratiae. Alii concedunt, potu ille augeri in anima Christi, quae propter union m ad Uer bum habebat maiorem capacitatem. Alii dicunt, potuisic augeri de potentia absoli ita; non tamen ex natura res. Ali; negant omnino, potui isc augeri,quia supponunt, gratiam habete certum, Je limitatum terminum inici scinis, quem nec diuinitus poisit excedue. Alij denique hoc versi censent de actibus ipsis supernaturalibi is, qui pendit efiicienter 1 potentia animae, quae habet activitatem finitam, n5 veth de habitibus,qui non fiunt, sed recipi utut anima,de infunduntur a toto Deo.
Vera tamen, Sc communis ientcntia conce li , It r. Potullte simpliciter augeri de potentia absolu- Sementia ιδ. La , quia neque ex parte habu uum apparet Ic-
Pugnantia, neque ex parte subiecti, quia solum concurrit pur potentiam obedientialcm cui noumagis repugnat mille gradus gratiae, quisna centum ι neque hoc est peculiare in anima Christi,
lautus enim capacitas obedientialis non me icit propter unionem ad Verbi im, ne ue etiam repugnat magiς hoc augmentum in actibus, quam in
295쪽
1 8 De mysterio Incarnationis.
habitibus,quia etiam potentia obedientialis activa voluntatis potest eonfortari magis, ac magis per habitum liuentiorem ad intentiorem actu iueliciendum. Data ergo fuit Christo gratia in talimcntura, non quia non potuit dari maior; nec 'ula gratia ex natura rei exigebat magis illam menturam hoc enim dicitur ii ne ullo fundamero; sed quia non potuit dari infinita,S: Deus v luit dare illam in cili mensura potius, quam alia. I l r. Hinc etiam insertur lolutio quartae disti cultas diaria tis, an Christus habuerit gratiae plenitudinem, de
r qua optime S. Thomas a r. 9.dicendum enim
habuille gratiae plenitudinem, non solum sicut Apostoli, de alij dicuntur suille pleni gratia, eo
quδd habuerint omnem quae requircbatur ad munus, in quo fuerant electi, ted Giam,quia habuit gratia in maxima quantitate possibili de potentia ordinatia Dei,sicut decebat elle in eo, is
quo,vel ut 1 fonte caeteri omnes erant gratia accepturi,ita ut iuxta sapientiam Dei latis deceret, illam cile in imam gratiam, quae produceretur. Uanta vero fuerit haec me iura, & quantum -cciat gratiam aliorum iustorum,nihil potest cer- id definiri. Ueri limite tamen est, excedere gratias ommum iustorum collective sumptas, quia totus hic excelsus congruit eum luprema dignitate,qua Christus caeteros excedit.
II 3 . Restat ultima difficultas de charitate actuali, Llie, D- seu dilectione Cluisti, an suerit infinita Z de qua θμ' - eodem modo philolophandum est, sicut de habituali,ex quo insero, quam fuerit intensa Christi dilectio: suppono enim, Christu semper operatum lecundum ultimu potetitiae, hoc est, quam intense poterat: alioquin non Uideretur expers
totius negligentiae, vel imperia istionis, si potui Llet melius operari. Cum ergo haberet habitum charitatis intentiorem omnibus iustis collective sumptis,& operaretur secundum totam intensionem habitus, consequens est,ut eliceret altum
intensiore omnibus actibus dilectionum simul,
quos omnes iusti habuerunt in toto vitae curriculo. Probatur sequela, quia omnes illi actus augent meritorie habitum charitatis in subiecto in quo sunt;ergo omnes illi actus non excedu tintensionem liabituit quos habent omnes iusti; sed hos omnes habitus excelsit habitus eliaritatis in Claristo; ergo actus dilectionis adaequatiis illi habitui excelsit omnes actus dilectionis aliorum iustoi uni collective ; quia dico omnes actus dilectionis ὶ omnes etiam actus meritorios omnium
virtutum simul sumptos, quos liabuerunt alij iusti viatores ; quia illis omnibus correspodet aliquod augmentum in habitu charitatis sui suppono,)S actus dilectioni, Christi exi Git totam intensi
Dem liabituum charitatis aliorum, si verum est fundamentum positum.
r 1 4. A TIrtutes sunt in duplici differentia; quaedam
Primox G.-- V cnim sunt insula a Deo, supernaturales, Μ quς nodantur ad facilius polle, sed ad simpliciter. atque ideo tisi pollunt per actus adquiri, quia habent se ad modum potentiae,propterea appell-tur per se insulae. Aliae sunt quae adquiruntur per actus,& non requiruntur ad simpliciter, sed adficilius operandum , S: hae vocantur adquisitae; qta .ando autem infunduntur a Deo, dic virtur Petaccidens infusae. De primis ergo--m et . ille in Clii isto Domino a primo inlianti tuae conceptionis : certum, inquam, ea cercitudInz , qua hut ulmodi virtutes infulae in aliis ivliis admittu-tur, in quibus certius cli,dati charitatem habitualem, quam alias virtutes morales,licet has etiam communis iam Theologoru sententia concedat.
Fuet ut ergo similiter in Christo, utpote habente sanctitatem in gradu excellentissimo, cx qua habitus virtutum oriuntur. Difficultas loliam est de aliquibus,quae in particulari videntur dicere imperfectionem repugnarite cum statu unionis hypostaticae,qualis eli poenitetia, fidus, & spes. Poenitetitia enim est detestatio peccati comit si, quae non potuit elle in Cliristo; fides iii cludit obscuritate, luareno potest liare cu visione beata,quam Clitis tus habebat; spes etia videtur dicere carentiam rei sperataeuia quod quis habet,quid 1perat Idae e d. fit cultas pertinet ad tractatum de sin- I I s. gulis virtutibus in speciali, non enim pollumus quidquam in praesenti definire, niti carum natur Mee obiectum examinetur. Sane, si poenitentia nullum haberet actum, nisi quo detestatur peccatium commissiIn ;consequenter negandus esset
in Christo habitus munitentiae. Caeterum , qui, I robabilius est,tiauere alios actas, scilicet v untarem cis cacem non peccanai, propter Pa- uitatem diuinae ostentae , qui actas potuit elle in Christo: item gaudium de peccato non commis.
se ex eode incit tuo,& alios huiusinodi ; ideo probabile est,suille etia in Christo habitu munitentiae,licet fortaste non possit ille habitus elicere
actu circa peccata aliena, sed solu circa propria, de hoc tame dicemus latius istrat Lae Poenitentia. Quod attinet ad fidem,est dissicultas commu- 1nis de omnibus Beatis, de quibus dixi in materia de fide, non retinere in patria habitum fidei, eo quod ibi nullam pollini habere reuelationcm obscura, circa quam lolam vel satur habitus fidei. De habitu piae affectionis,quo voluntra vult crederet, est maius dubium,an suerit in Christo, Sua- Suater. rea in promi assirmar, quia licet Christus no habuerit voluntatem eis cacem credendi, potuit tamen habere aflectum conditionatum obediendi
fidei, si daretur occasio ; qui aflectus procedit ab eodem habitu. Ali, dicunt, ad huiusmodi astectum iussi cere auxilium cxtrinlccum , ncc prOpter ipsum Ere ponendu habitum. Hoc tamcii videtur minus consequenter dici ; quia ii reuela ille aflectuς est sepcrnaturalis tam exigit principium supernaturale intrinlecum, quam alii actus
emeaces. Citin ergo gratia ascrat iccum principia proxima in ordine ui pernaturali ad omnes Operationes illius ordinis icut anima affert pote-tias ad omnes operationes ordinis naturae, coni
quens est,ut gratia etiam asserat habitu ad voluntates supernaturales inessicaees,sicut ad esseaees.
Si ergo ille affectus supernaturalis est in Christo,
non erit ab auxilio extrinseco, sed ab habitu. Dices,ergo similiter in Angelo ponendus erit I II.
habitus temperantiae ad actus abstinentiae, dc ca- Eaeasio. ilitatis conditionatos,quos potest elicere.
2D1.2 3.dicit actus conditionatos elicitos a subie- salis.cto,eui impossibilis est materia eius virtutis, esse siciles,ad ipsi sque non esse ponedum laabitum. Caeterum hoc ad summum probat de habitu adquisito. qui datar ad facilitate mola vcto de in
296쪽
suso,qui datur ad simpliciter polle,& sine quo non
potest elici ille astectus lupernaturalis cotidition ius. Ideo Medina, di sis, quos resert idem Salas, di eunt, illos allectiis conditionatos non puri incruin Angelis ad eas virtutes, ad quas pertinet in rambis i ted ad quandam virtutem generalem tultitia late sumptae,qua in omnibus Ooiectis, etiam con-Aitionatis se lubduiu regulis diuinae, vel rationis. Sed coluia hoc etiam est. Angelu per i Ilum ast
ctum non tendere in obiectum Iub motivo comu-rii boni vel honesti,sed sub aliquo speciali moti uotalis honestatis,& virtutis,sicut etia actus cotrarij, quos Angelus eliceret, haberet speciale malitiam, ω deordinationem pertinentem ad talem speciem turpitudinis. Facilius ergo conceditur,in Angelis etiam esse aliquos habitus insulos ad huiusmodi affectus conditionatos eliciendos,siquidem ij afl ctas boni sunt, & ellent meritori, in Angelo vi tore caeterum quia illis non sunt possibiles affectus absoluti,& efficaces circa ea obiecta; ideo non habent illi habitus absolutam denominationc virtutis castitatis, vel abstinentiae, &e. nec Angelus est abstines,vel castus simpliciter, sed solis affective. An .eto illi habitus lint eiusdem rationis cum n
stris, eredibile videtur,else diuersos, de alligatos ex sua natura ad actus inesseaces. & conditionatos,
eu illi soli sint possit biles Angelo circa ea obiecta. Denique quod attinet ad spem,difficultas etiam
est communis omnibus Beatis, an retineant habitum spei ad sperandam gloriam corporis, vel ad gaudendum de Deo postesib,vel ad speranda gloriam aliorum,de quibus omnibus ex prosellis agemus , Deo dante, in materia de virtute spei; supponunt enim necessiarib notitiam obiecti sormalisipui,quod non potest obiter explicari, Δ probari. Maior dissicultas est' de secundo genere virtutum quae vocatur acquisitae n fuerint in Christor Aliqui enim,quos te uitur Loica in praetenti, iis . 3 8.n. 2 1.negant, suille in Christo quoad actum, vel habitum, non enim deccbat Christia tam humilis operandi modus. Alis tame Theologi communiter pro cereo supponunt, Christum eas habuiste; Suar.
UMq.δί alii omnes,quia hic modus operandi pertinet ad persectionem naturae non solum physica, sed morsu;ergo non est cur negetur Christo, prς- sertim cum habuerit scientia naturalem, & acquisitam horu obiectoru,quae scientia videretur otiosa, nisi germinaret amotu obiecti per eam cogniti, qui amor deberet cile itaturalis, ut suppono. Hoc tame pendet ex iis, quae infra dicenda sunt de via scientiae acquisitae, dc naturalis in Christo, ubi de actibus etiam naturalibus voluntatis dicendu crit.
seeundb dubitatur de habitibus haru virtutum acquisitarum, an suerint in Christo, re an suerint in hi si per aeeidens a Deo;an verb geniti exercitio propriorum actuum Fuille in Christo habitus ad
eos actus, certum videtur,si fuerunt actus .dicebat
enim, ipsos actus elici facile, & luauitur, quae sa-cilitas prouenit ab habitu. Aduertcndu tamen est ex insta dicedis suisse in Christo duplex genus actuum naturalisi circa haec obiecta: δc quidem ad illos,qui fiebant sine dependentia a phantasia,ita erunt ponudi habitus,si concedas etia habitus in Angelis, vel anima separata ad eiusmodi actus is verδ neges,negandi etia crunt in Christo,ut constabit ex dicendii loquendo verbde secundo genere actiium,quo; Christus habebat similes nostris,habuit habitus ad illos facile elicie-dos, sicut dc nos habemus. Caeterum quia in libris
de insinuaui, huiusmodi habitus acquisitos
no esse nisi lpecies bene coorduratas, & d1lpolitas ad obiectum facile repraesent.indum, dc xpcrientiam actuum praecedentium,S emolumenti con-1equuti, S: alia huiuimodi, quae immediate conferunt ad faciliorem cognitionem, α reprvicinati neni bonitatis obiecti,& haec infert facilius amorε ipsius,quam lententiam postea plures rccentiores ex preis edocuerunt siduo in pr senti conlequenter
de Christo philosophandu est ei rea habitus acqui-stos virtutum,& dicendum,eos sitisse species taliter coordinatas,& dupositas: de quod de eiulmodi
speciebus dictu fuerit,hoe debes de habitibus aecipere. Quare aliqua dubia de iis habitibus, ait scilicet suerint propriis actibus geniti, an in si a solo
Deo,an ipso exercitio fuerint aucti, an suerint Omnes in Christo,& in omni intensione possibili, de alia huiusmodi,omnino pertinet ad dil putationema I. ubi de scientia acquilita agendum est ; si enim species ad illud genus scientiae non fuerunt Urincipio indit non erit in conueniens, non sui iste habitus ad sacilitatem corum actuum: quid enim erodessent habitus, noli positis speciebus necessariis,& sine quibus habitus non poterant operit Post habitus virtutum sequuntur dona Spiritus iso. sancti, quibus creatura rationalis sicile regitur a D Spiritiu trita lanino , de quubus certum est , sutile in Christo ex cap. 1 i. I ubi de Christo dicitur, res er eum spiritus Dinnisi , si iritussapsentia, φιπ' interue ,si trisus scientia, pietatis, Ipiritus
consit , ctfora tu is,=-Lbit eumspiritus timoris Domini. De munere Ze discrimine horu donoru,5 quid addat lupra virtutes,agitur ex prosellis in I. 2. Disticultas potest esse de dono timoris,quomo- Dis Misas δε
do fiterit in Christo sed haec etiam est communis D . M. omnibus Beatis, quibus ratione status non potest apparere immines malu aliquod culpae,vel poenae Comunis tame responsio est, in Christo no suisse timore iccirilem, sed filialc,qui vel ei let horror mali culpet postibilis secudam se respectu humani t
tirilicet no prout uniret Verbo,vel affectus aliquis, quo voluntas ex cosideratione infinitae Maiestatis diuinae retrahet et se,qui dicitur timor reueretialis, ad modum quo Petrus sine timore alicuius mali dixit Chrilio h via me Domine, cinia homopeccatorseram, Heri; tamc affectus crat sine amictione, vel anxietate vlla,quia non crat ex malo, quod immineret.
Denique de gratiis gratis datis,certum etiam cst, I 2 I. suisse in Christo, licut in capite sunt omnes italus. Detrarsis Dicuntur autςm gratiae gratis datae, quae dantur I ad urilitatem aliorum, qualis est gratia sanitatum, miraculoriim,gratia sermonis, &c. De gratia ei plietiae est aliqua dissicultas, quia Beati non iurat eis grati prophetae, proerie loquendo, est enim prophe- ρ γου 4. tia cognitio obscura, & ideo a Beatis reiicitur, ut
insinuat Paulus r. ad Cor. 1 3. ex parte enim cogno Ilamus, O ex parte prophetamus: cum aMem tene isqMd persectam est, euacuabitur, quod ex Parte est,&c.
re ideo Abuletis A e i i docet, Chim Abulans stum fuisse plus quam Proplieta, non tamen Prophetam, proprie loquendo. Haec tamen sententia communiter reiicitur, licet sit quaestici de nomine, quia Christi is sepissime in scriptura vocatur Pro- ρνεμ. a. d. pheta : De ut 1 8. Prapiatam flusi alit tibi Domi s.
Jut me. Luc. . Prophetit magnu surrexit in nobis. Luc. 21. vir Propheta potens in mere ser
mone,3c alibi saepe. Nee obstat sunt ametum supra potitu: quia suophetia non affert de se inti inieceobleuritate sed indifferens est ad cognitionem ob I i i scuram,
297쪽
se tuam, vel elatam. Beati autem licet videant f tura non tamu die utur Prophetae; quia de ratione Prophetae est ea praelicere,quae distant a commu- . ni cognitione in tum,cum qua bus csiuersatur, &quibus cohabitat, ecunduin praesente statu; quod non inuenitur in Beatis, bene tame erat in Chritios. Thom. viatore,& in hoc se ludixit S.Thomas 3 Christu non suille Prophetam, ut eratc5prehenior,sed ut erat viator,ideit,denominati nem Prophetae habui Ise ex colorito hominu,quibus ut viator cohabitabat. l)aulus autem vel loqui. tur de piophetia prout regulariter eit in viatotibus cum obicuritate, vel, ut alii volunt, nomine prophetiae intelligit cognitione fidei,quae uicitur latu prophetia,quatenuς relpicit obiectu fututu distas , vel denique dixit omne prophetia euacuandamaii Patria,faste quoad imperfectionem adiunctain; ex qua dicitur prophetia; quia ut sic con notat saltem obscuritate rei annutiatae ex parte coma, cum quibus Proeliet a versatur, & loquitus. quae impcrsectio e ciliabit in patria, R i leo euilaiat prophetia in ratione proeliatae. Sed de his latius in a
De gratia Christi proui es caput Fcclesiae.
E hoc agit S. Thomas q. 8.cuius doctrina chira,& facilis est; ideo paucis dubiis edam absolua,fupponendo, Christum elle caput Ecclesiae, quod omnes satini coguntur ex Paulo multis in locis;ad Ephes. r. III mdediscri ut super omem Ecclis 1 d Colos. r. estis in illo repleti aut es caput o iis principatm potesatis . & alibi sepe. Ratione item pronatur ex triplici praeserti in capite, ex quo destina itur ad Christum analogia capitis I scilicet ex ordine, quia caput est primum
ante alia corporis membra; ita Christus primus inter omnes creaturas: item caput est perfectius,
utpote habens in se omnes sensu ; sc Christus habet in te omnem gratiae plenitudinem. Denique capitis est gubernare, S: influere in alia membra; ita Cluistus gubernatione, & influxu fovet,& regit tot uiri corpus Ecclesiae. h. Hinc intertur Iollitio aliquorum dubiorum. Piabitim pH- Piimum est, an Christus sit caput Ecclesiae, ut Deus, vel ut homo. Respondetur, Cluistu secundum lium anitatem esse capgi non excludendo deitate,ut rati one sor male evehendi humanitatem ad esse capitis, sicut Christuet ut homo meretui, quidem infinitε,iratame ut diuinitas cocuriat, ut ratio sormalis ad valore operu, humanitas tame,ut subiectu, Ic principium fontiale est cius operis meritoris; ita etia liu manitaς est, cui formaliter, x proxime c5petit disii ita Sm muniis capitis deitas tamc cst ratio forma. is,propter qua illa dignitas competit humanitati. I ubitatui secudo, utrum Cliti iliis sit caput etiassecudum coipus,an talum locundum animuite an
sit caput nolisaru animarunt, an etiam corporum.
Rei pondetur secundum utramque sui parte esse caput nostruin, secundum corpora etia,& animas: quia ex parte Christi no sola anima sed etia corpus conduxit ad opera meritoria elicieda,quibus in E clesia infigeret .ei parte verb nostri,non solum animae. sed et i a corpora gubernantur a Christo,dc accis ita ita fluxu, tum ad 1edadas passiones eorporeas, Pubium νυ uix d gloria corporis iii suturo seeuto habendam.
XI Jhixatur tet tibi ari Christus sit caput omnium
hominu etiam infideliu 3 Ratio dubitandi est,quis illi non lunt inebra Chri lii ergo nec Christus est
eoru caput. nam caput Ricitur relative ad me bra. Rei pondetur tamen assinuatiue, quia etiam in
infideles influit Christus per vocationes ad fidem, S ad illa pia opera, imb ipsi ctia paruuli,qui simii a materno utero, no iunt omnino expertes huius
in iluxuti nam credibile est,per Christi merita dati parentibus, vel aliis plures cogitationes ordinatas ad bonum pucti. An verb ipsi infideles dicendi sint membra Christi, est quaestio dei romine : de quidesne in conuenienti potest dici, ille membra non proprie, sed impioprie, dc in latissima significatione, laltem clim volutatic cooperantur cogitationi
datae per Christu ad aliqua honesta operationem. Ex f)oc autu rursus dubitatur quarto, an Christus sit caput damnatorii, vel pueroru existentium Dulis in lymbo. Respectu adultorum damnatoris dicit ut Christus late caput, scilicet per excellentia,& d minatione, non per influxu respecta vcro paruulorum pollet dici magis eaput, praesertim, si ij habent aliqua dona naturalia pcr Christiun, ut indi
Hinc in sero nec utiam Daemonu este caput, nisi s. improprie,quia ipsis nihil datur ex Cluilii meritis. Angeloru veth beatorum est proprie caput ex verbis Pauli supra adductis, rui is e. 'ut omnis ξrim a- ρι restatis. quod non de solo Christo ut Deo, sed etiam ut homine aeeipiendum est; ut costat ex ipso Paul.ad Oh si Ibi loquitur de Christo ut ii
mine: SUI ans inquit diu a costituens eum ad deneram sua in Excelsisse per omne principae , or potestare, ast virtute di dominationem, ist onme nomen,quod nominatur,no olum in lues o,sed etiam in fauo,st omnias ieci Upedibus eiss. Ide Appω- θ i a a. prohibuit Angelus Ioanne eum V . lentem adorare his verbae. Viae e feceris, Vsmus tuus sum,&- fratrkm morsi habemili testimamini Iesu. crgo erat ipse seruus etia Iesu. Caeterum licet hoc sit curtum, non tam i cst certu ,hoc capitis munus copetere Christo erga Angelos, ratione influxus,
quibus iis meruerit gratiam,& glo iam : suppono enim, ex cotvunt sententia non habuisse Angelos cx Christi meritis omnem gratiam, & gloriam; de quo suo loco agendum est infra G27. Hoc ergo supposito, licet Angeli habeant per Christum aliquam gloria accidentale, de aliquas illustrationes, dc reues attones,, c propterea dici possit Christus incos influere,praecipuum tam c munus capitis,quod in eos habet,consistit,tum in excelletia,tum in dominatione, de gubernatione suprema,quam habet iupra illos. iam ratione huius influit in eos Perimperium,& directionem,sicut caput in memora, in ordine ad diuersas operationes,quas ipsi ex Christi imperio exercet. Aliqui addunt Chritam influere in gratiam, gloriam Angeloru, si non ut causam meritoria,laltem ut causam finalem,& exeolarem.& propterea esse etia caput Angeloru.Verum licet Christus in aliquo leniti minus proprio sit causa finalis gloriae Angelorum,quatenus eri complac tia in Christo nondu ςfficaciter volito Deus cro uit,& beauit Angelos;hoc non eoducit ad munus cisitis;caput enim non influit ut finis,sed ut eausa efficiens in operationes mςbrorum; de multb ira nus refert suille eausam exemplatu ,hqc enim causalitas nulla habet proportionem cum influxu calpitis , quare recurrendum omnino est ad instuxum do nauuuiu, de gubernatiuum, quςm habet. Dices
298쪽
7. Dices,non minsrc potestatein glibernationis,&domi iratiotiis habet Christiis in d. umones, quam in Angelos beatos;crgi tam cli caluitalloiu, liram illoruui ergo in linit illi inebra Christi, quam isti. E.. -ν. . RespUMO,licet Chrimis quantu est de se, xqua lim potestate habeat in daeitiones, & in Adgelos beatos icile tam c diicianicia ex parte ipsolum; Angeli enim beati voluntarie acceptant illa potestatem,& imperium Cluilli daemones verb omnino inuiti, Se telucules compelluntur sacere,quae iaciunt:ideo isti non die untur Christi membia;quia
in genere moris caput, & membrum conliituuntur per voluntariam coniunctionem unius cum alio quae voluntaria coniuctio,quia deficit ex pu- te illaminium,ideo illi non dicuntur membra,licet
Christus minus improprie dici possit eorum caput , quia ex parte Cluisti non deficit haec voluntati a coniunctio at imperaiidu, dc gubernandum. 8. Dubitatur quintd, an Christus sit caput omiuum Dub si quin creaturarum kcj deo, n agis esse Dotianum,S Principe earu quam caput quia caput dicit potesta. ic imperadi. ius videtur resciri aὰ subditos te cituri Rex non dicitur caput lapidum, & arborii, sed dominus, caput auic subditorum;licet ergo Deus smnes creaturas posuerit sub Christi pedibus,& potestate,noli tamen dicitur earia caput, iusi improprie. y Dubitatur sexib,an licui Clinitus dicitur caput Dubium sex. Eccletiae,dici etiam possit membrum nam caput tui . etiam est membrum respectu totius hominis, de
Mez. Aliqui amrmalit apud Suar. in praesciuos. 1 3. feci. i. quibus videt ut sauem Paulus I. ad Cor. I a. ia ... sis Christis' mebra de me la, idest, de principali membro,quod cli Cluillus. Alij autem communitur negant riuia membam impotiat dependentiam ab aliis membris,quam Clitillus non habet a coruote Ecclesiae; ideo Christus est caput sine imperstatione dependentiae. Nec obstat Paulus ; quia verbum illud de membro, aliqui reserunt ad iplum Paulum, hoc est,estis membra Chiisti de alio membro, quod eis Paulus, sicut manus nasciatur et brachio. Alij iuxta litteram Graecam explicant, F Τει membra de membro,id est,membra aain uicem ; seu estis membra Christi ex parte, idest, non integrum corpus. sed pars aliqua Ecclesiae. t o. Dubitatur septimo, an nome capitis si propriunisbiurisia Christi. Respondeo, de facto ita elle proprium, ut nUMm nulli alicti conueniat.na licet Pr lati sint eapita, MPonti sex sit caput . longe tame abest a Christo,qui est caput perpetuu , & uniuertate, ta ex parte ruin- potis, quam parte locorii,& personarii m. Tum etia, quia infimus per meritu de condigno in omnes homines, quibus Christus meruit auxilia, S: gratias , soli Christo competit. An.vcro potuerit pura creatura mereri aliis condigne gratiam, &rem Hicinem peccati, diximus late lia sua disi . s. it. Dubitatur vltimo, quae sit in christo gratia cantilium υἱ- picis;ari gratia habitualis,an vcro gratia vitionis imum. S.Τlion .an. s. videtur id tribaere gratiae habi-
Tho . tuali,alij velli Theologi,cu quibus V aEq. disp. s. - '' η' e. .dicunt,eam esse gratiam unionis,pcr hac enim potissime habct Christus principatu lupra omnes Angelos,& homines:d cr hanc habet valore ad inia fluendum in alios per meritum condigna statim,& scitiam. Caeterum lacile conciliari potest viraque sementirunam dupliciter influit gratia Christi ad operationes eapitis. Primis in genere caula: M- cientis, elici edo opera supernaturalia,quibuς aliis mereatur;& quidem ad haec opera Fatia habitu lis liabet se,ut principium effetens,mediis habit,bus insulis omnium virtutum,& in hoc sensu gi tria habitualis Christi exercet operationes capitis. Secundo vero modo concurrit gratia dignificando opera Christi,ut liabeant valorem condignum ad metendum, & satisfaciendum pro aliis ; dc in hoc genere potissime attenditur ad gratiam unionis ; & ideo gratia unionis magis videtur pertinere ad constituendam in Christo Mignitatem capitiς moralis, in quo nulla potest citu dissiculias.
Dὸ scientia Christi in communi.
AN crus Thomas aquaestione 9. per quatuor quaestiones agit de scientia G1risti, prius in communi, postea in particulari, cuius ordinem sequentes per totidem disputati nos de iis agemus; sed tamen quae ad alias mat
rias pertinent, omnino relinquentes.
Supponendu est,CMiltum Dominil, non solum I. ut Deum, sed etiam ut homine habuisse cogniti, suppositis. nem pluriu obiectorum;quod fides Catholica docet contra errore Monothelitam, de colligitur ex mille loeis Euagelij. ubi de Chri ito,vi homine scimo est,& illi tribuitur scientia Ioan .i,Selans I
tevis hora eius. Ioan. 8. Scio eti,ist sermonem
eiusfmst, & alibi laetae,ubi Christus dicitur orare,
doc re,loqui,qhiat omnia cognitionem supponunt illius naturς, quae lintuitur,quae orat, de Haec aut veritas definita dii in VI. Synodo, acL '- 8. his V I. SVnod. verbis:Colit .mae in Chrbio omnia duplicia,pta a i
seu Vt absiliet a peccato. Ex quibus verbis conuat, Christu, ut ii omine non solum habuisl cogimionein, sed habuille eam creata,s: propriai putas humanae naturae. Dubium tame est,an eius liuinani- Datam.
tas cognouerit etiam per scientiam ineleatam sibi unitam , sormalitur loquendo. Et quidem eadem
fere dissicultas est in hae quaestione, loquendo de possibili, aede facto nam si semel concedatur possibile, dissicile erit negare factuin. Polle igitur de potetia absoluta uniti scidiWiam 2. increata Dei cum intellectu,vel anima rationali,S mas reddere intelligente, senserui Hugo de S. Victore, Ioan de Ripa, , alii apud Suar. in P simi, is tota f. xi inibaliquie edunt id de facto in omnibus Beatis. Fundamentu potissitnu duplex est. Primum a iunili, ex subsistentia Verbi,quae formalit cri eddit humanitate sublii ente;crgo scientia Verbi potuit reddete socinaliter sciente. Secudum sui tua ex lpecie impressa , quam Deus de ipso supplet ii,
omnibuς Beatis; ergo potirit etia cum eis uniri aiusupplendum munus treciei expressae;eur enim in nus poterit supplcrcvnum , qu m aliam 3 Contraria sententia communis est Omnibu et '. Thcologis, oppositam damnantibus ad minus t
Fect. r. de probati potest ex verbis Leonis Papae re- . latis, Si approbatas in VI. Synodo, at . t T. ubi lic v I. Sync
ινιῶ propria est Verbo scilicet operante, 'od Verpi est, .cr came exequente, cluod camis est reque enim in c. quam unam dabimus naturalem operationem Dei, crearura,vi neque pod crearum est,inviuina edticamus centi. , neque quod extantum est divina murere ad
299쪽
repetenim ereatura ora dei ei--. Item ex ver-
Agathon. bis Agathonis Papae relatis in exdem VI.SynMO, HI. . qui circa finem Epistolae se aiuQuibus tesiamem s claret unamquamque ear- νου- hi jiritualis Pater denumerauit natura eropriam muuradon ,abe reiadi unicuique assignari debere volumiatdneare enim poterit Angelica natura disinam habere talem, aut hic nam neque humana natura vvinratem Dei,
vel Angeli. de Cum hae ita vertim habeat, e tit me elaret quod in Domino no/o Iesa ciniso, M. id est, Desidi ho nis natura ,siues sumias emfremtes in unam eo emisti mentiam,sive Persenam,πecesse est, cst δε- nos naturales in eo fateri voluntates, diuinam Fisicet, di se ana, via neciae Quinam eiu/, quantii ad narura rationem perriser,humana habuisse voluntatem ricinia est neque risus aliqua ex eisdem duabas Christuci antiis assi; naturali extitis tare fatendum,&e.Haec sunt verba Pontifici ς. Qui ex diuersitate naturae colligit ilo potui iste operati ne unius naturae deletu ire alteri;& licet aliquibus videatur solam loqui ex natura rei , α non de potentia absoluta, propter illae vel ba, neque humanam eius diuino hisa Fe naruraliter volaritatem. Sed immeritb.quia Ii natura iter n6sis fieri ex natura rei, sed solum significat in ratiane naturae; quasi diceret, licet natura humana aliqua ratione habeat iu se
unitam diuina voluntatem,non tamen ita,ut competat illi ratione naturae,sed ratione personae; sicut prius dixerat, ne- damna,quantum ad naturae rarionem pertinet humanam habuisse voluntate hoc est,non habuisse ea ut voluntatem illius naturae idem ergo in verbis sequentibus explicuit per li natura iter,ut ex contextu patet. Certum enim erat etiam apud Iacereticos,voluntatem diuinam non suisse eonnaturalem humanae naturae; neque ipsi Eaeretici id contendebanissatis enim eis erat, si diuinitus ita factum fuisset, quδd humana natura per diuinam Voluntatem se aliter operaretur. quod de iacto, di de possibili negat Pontifex in praedictis verbis. I ustum. Dices,etia Pontifex ibi negat, polle humanam
naturam habere voluntatem Angelicam:& tamen haec repugnantia est solum ex natura rei, non veto de potentia absoluta, diuinitus enim polliet e Micio, vel amor Angelicus poni in homine, Screddere cognoscenteminet amantem ergo nec repugurii a cognitionis,vel amoris increati in natura hunt anaetit in ordine ad potentiam ab soliuam. Eumitur. Respondeo negado minoremma licet eognitio Angelica posset poni in homine, no tamen denominaret eum cognoscentem, si non procederet ab Ipso ut homine,ut mox dica,& latius dixi in libci, in Anima ε, si verb procederet ab ipso homine,iam tune non esset selum operatio Angelica,sed etiam humana,id autem repugnat in mea lententia fieri, Adri' opς alio Angesi non potest cise operatio h minis,neque econtra.Omitto alia plura testimonia Salas. Aug. Damase. Si aliorum,quae inuri Salas tibi siqn Tota difficultas est in reddenda ratione huius repugnantiae, de constituedo discrimine inter sub- ο sistentiam,& scientiam.Aliqui dicunt,denomina tionem intelligentis no ',sse prouenire humanitati,nisi ab intellectione,quae tit eius forma ; scutenim album prouenit formaliter ab albedine,ut aserma, sic intelliges prouenit a cognitione quae sit sermat cognitio a Item diuina no potest uniri mimae ut forma insormans animam ; ideo non potest eam reddere cognciscetem. At ver 5 subsistens non prouenit a subsistentia,quae sit forma humanitatis, sed quae sit L minus; tei minare enim ut sic non
est informare si ideo subsistenti Herbi potuit taei inpersectione reddere lubsistetem humanitatam. Haec ratio tisi videtur cfficax,quia sicut intclio s.ctio ereata est serina intelligentis, ita substantia Au Mia .is creata est soritia naturae subiistentis tergo sevi p. Di a mtuit subid entia Verbi,quae n5 est totalia,suppsere id,quod humanitas accipere debcbat is forma,poterit etiam intellectio Dei,licci non si forma,tu plere, quod deberet prouenire ab intellectione, quae elset forma.Petis enim principium, cum dicis intelligere iii communi,includere soliua,non vero subsistere in esimvlli: nam sicut tu dicis, subsistere
creatum Includere forma, non vero lublilicre ii creatum; sic dicam ego,intelligere creatu includere ser main,non vero intelligere increatum ; Deus
enim periectissiline intelligit per intellectione sibi identificatam, quae no eli forma,sicut subsilhit per subsistentiam sibi identificata,quae non est forma.
Denique tota haec differentia videtur valde nintearialis ad propositu. na licet lubsilientia diuina non si forma humanitatis; eo quod non sit entitas incompletara uod in complumentum videtur este de conceptu formae lea tamen vere unitar physice ea humanitate,& ie illi intrinlcce comunicat, & denominat eam intrinsece subsilientem, non minus. quam si esset forma ,quod totum haberet etiam intellectio diuina ;qubd vero habeat in se complementum, vel inorinplementum,videtur per acci
dens ad communicandum suum effectum quasi formalem per illam unionem . sicut lubsistentia communicat illum sne aliqua imperfectione. Ideo aliter responderi solet,intellectionem Dei ει no posse dare animae rationali, est e intelligentem, Alia Aiari quia licet intelligete no sit vere agere physice, nec ἀπιε νη- includat actione,ipia tamen intellectio debet elle aliquid immanens ε, id est, aliquid,quod ex se petatrocedere ab intelligente, quam ibi utionε appro-are videtur Salas etἶιs pris, t. s. Et quidu RVaZq. Salas. satis eosequealter ad sua principia utitur hac ratio- V qinne,Mγse enim censet,intellectionem in amore non
polle este de potentia absoluta, nisi in subiecto, a quo procedat,quam sentcntia impugnaui in libri
de aquinxi, quia ex vi o capite supponit,intellectionem,& amore non contis ere sol maliter in actione, sed in sola qualitate. Ic aliunde vult,a stionem requiri essentialiter ad intelligendii,& amandum; quod non potest probare, nisi iis argumentis,quae concludant, intellectionem, amorem in luci conccetu formali includere actionem. Caeterum admilla ea lententia, satis conloquenter icdditur ratio, cur intellectio diuina non possit reddere me intelligentem, quia nimirum non procedit a me. At vel δ in sententia comuni alioru,qui dicunt, T. actu intelligendi, S: aniandi ita consistere Draeciso in tota qualitate, ut li qualitas illa fiat a solo Deo.& ponatur in homine, homo vere intelligeret, Mamaret,in hae,inquam, sententia difficile redditur discrime inter subiistentiatii & intellectione. nam in primis negari n6 potest,quin omnis ctiam sub-sstetia ereata petat ex natura sua dimanare a natu ra,cuius est subsistentia,scur omnis cognitio creata petit procedcre a subiecto, in quo est, Ic tamenotest humanitas subsistere per subsistetiam Ueri,quae non petit procedere ab ea humanitate ergo posset etiam eognoscere per intellectionem Dei, lieet haec non peteret procedere ab ipsa. Praeterea, si aliqua ratione coenitio debet ina- 8.gis procedere a subiccto, quam iubsistentia, ideo est,quia cognitio est actus vitalis; dc .notus ab intrinseco.
300쪽
triti teco, non Ver, subiisti Martia: c autem latio initorum a actorum P. incipiis cii para efficax; quia in primis alicti ai corum uicunt, modum requisit Lun ad actum vitalen non citc iis cellario motu playsicum, icd x cl Pitylica vel liuentionalem de ulmPcrcin nreios rem productam a solo Deo, polle
homine sciri aliter intelligere, de vivere,quia illa cognitio est motus in tetitionalis in Obiectum I ex quo fieri videtur,per accidens se Labere ad rati
Dcm acti ita vitalis,qubd fiat,vel petat fieri physicea sitio lubiecto;inali videtur non repugnare atriuacccaturaru liuellectualetra,cuius actus intelligendi, de volendi non peterent ficri ab ipsa creatura, sed ab exti inseco, quia adhuc retinerent conceptum motus intcntionalis in obices u,quod iuxta v auctores tussicit ad rationem vitae. Alij vero, qui ad actum vitalum requirunt motu physicum, adhuc non videntur procedere consequenter ad
suam sentetitiam ; quia si requiritur motus physicus ad intellectione, ideo est, quia intellechio est vita, & motu ab intrinseco ; hoc autem non solum probat, intellectionc debere elle qualitatem exigentem ex natura sua procedere ab illo lubiecto; sed debere actu procedere ab ipso. nam si actu non procedit, scd lo, uni petit procedure cigo subiectum per illam qualitate ni maliter non mouet se ab intrinseeo .sed habet qualitatem,quam con- naturaliter deberet habere per motum ab intrinseco;ergo actu non vivit per illam intellectionem a toto Deo productam, licet petat fieri ab ipso; ergo vel satendum est intellectionem includeretplairi actioilem physicam, qua citentialiter procedat ab ipso vivente, vel alia ratio discriminis quaerenda est. De hoc tamen late dixi in libris
de Anim , ideo in praesenti doctrina illa magis et i supponenda, quam probanda. 9. Restat crgo duplex ratio, utraque probabilis
alis riseri- huius differentiae. Prima, ω clarior desumitur ex ni doctrina,quam tradidi in praedicto loco de clien- intelligcndi, de amandi, ubi dixi,cogniram rima. tionem, & amorem conlii cru formaliter in qualitate, quae se ipsa formalit ci, & ellentialiter procedat a principio vivente,quia alias non pollet seipsa sor maliter denominare iubiectum vivens in actu secundo , nec mouens te ab intrinseco petipsam in a istu cecudomam licci Deus UcIc Uiuat,& intelligat in actu lecundo per intellcchionem in cieatam,quam physice non producit adime tamen Deus Ucie fc moiici ab intrinse eo per suam intellectione, non quidem motu physico, d mmtu intciitionali in Obiectum habet enim Deus ab Intrinseco per idcntitatem motsi intentionalem in obiectum, quod sufficit ad ratione vitae;vita enim communiter sumpta consis it in lio equbd vivens
habeat morum aliquem a se;motu,inquam, physicum vel iiitenti natet n. Aje veto siue per actionem, siue per identitat , quo sensu dicitur Deus ctiam e tri se. Uare licct coueniatri cum aueho-1ibus suprὶ relatis in eo,quda ratio vitς possit dari fine motu physicod ego tamen, polle dari in creaturis vitam in actu secti do, sine motu,vel actione
physica, quia si intellcctio poneretur a solo Deo in meo intellectit,lices demus illa esse motum inatentionale in obiectum; non tamen habere ego illiun motum ab intrinseco;habere illum in me,sed non an e,quare habere motum intentionalem intrinsecti, sed non ab intrinseco Je per consequens non uiuercm,ncc intelligerem per illum motum. Hoc ergo lupposito, sacile apparet iam, cur in- Io
Lellectio incleata non uniri cum intelleci acriato ad hoc, ut ii uel ligat pcc illa;quia nimirum intel ligere,eli formaliter mouerc te ab intrinlcco, id est, habere ab intrinseco motum physicum, vel intentionaletia; tunc autem homo ito haberet intellectioncm Dui ab intriti teco, quia non haberet
illam a te, sed a uolo Deo ; ergo per illa socinaliter
dicentibus,non polle cile operationem unam,vbiem ubstantia diuelsa, & clarius ex Agathone PM Agathon. pa supra relato, di late, honesiac non posse amarer voluntatem Angelic1m,neque Angelum per numanam quia nimirum illa voluntas Angelica, licet ellet in homine, non tamen esset ab homine, M per consequens non esset vitalis respectu Iio- minis Quae vetb contra hane sententiam possisnt
obitet,potui, dc distblui in Philolophia, id o non repeto in praesenti, quia res est philosophica, δίalia, sortaile suo loco a uobis probanda. Secunda ratio discriminis inter subsillcntia,& t r. iiitellectionem desuini potest ex doctrina supra fetu
tradita asseel i. ubi diximus, non polle duas substantias uniri inter te, nisi altera saltem earum supponatur substantialiter inco picta,de lunc pol se Unici sol uni in ordine ad id,in quo crat in copleta; S: no in ordine ad aliv.f. ad quod non habebat in complementu. Cum ergo humanitas Cluilli sit 1ubstantialiter incompleta,in ordine ad lubiistendum;potuit bene iubitatiatit et v niti cum Verbo, inordine ad accipicii dii complcmentum sith stantiale,quod sibi deerat cum vero immanitas no Cl-set substati aliter incompleta in oldine ad intelli gendum, sed lotum accidet italitur,nsi potuit uniti lubitantialiter cum substatia diuina, in ordine ad intelligendum; tinc etia pol iit accidentaliter uniri cum intellectione increata subitantisi ; cuius vitiusque rationem reddidimus G. svr .di j .a 6. Ex dictis conitat solutio fundamenti contrariae sentutiae,quatenus arguebat ex simili subsistantiae
diuinae , quatcnus v cro arguebat ex simili speciei imprestae,cuius munus Deus supplet in intellectu Beati, faciliotu habet solutionem. Deas enim non supplet illud munus per aliquam v cra viatoriem sed i ct concursum,quem pri stat in guncre cauta cflicientis, per moduni obiecti, in quo non eli ulla difficultas: at vero ad supplenda speciem expressam deberet Deus cocurrcre,quasi formaliter per Ueta, Sc propriam virio nocum intellectu humano;
in quo est repugnatia Iuprapolita ex duplici cap.
DISPUTATIO XIX. De scientia beata Christi.
S E C Τ I o I. An Chrijsus videris in Verbo omnia futura pS E C T I o II. An Chrsus' cognoscat etiam
in Verbo is itus substantias possibiles R
rc pertici omnino ad quaestionem t 2. S. Tliom.
primae patiis , ubi quaestiones communes Christo, omnibus beatis locum proprium ,habcurr