장음표시 사용
321쪽
siri a speciebus, praesertim in Angelis, de animas parata , quos inaratur Christus in v tu huius scientiae, ut sit pra vidimus. Caeterum respectu actuum lupernaturalium , quales diximus ei leactus icientia: po se infusae, verior est lententis c munianis, quam docet Suare et in praesciati,& sere omnes recentiores adit ruens necessitatem habitus infusi, quo compleatur,ilites lectus in ratione potentiae sustici initis cx parte potcn- tiae iusticientis& cx parte potcntiae ad actus ih pernaturales. Quia tame haec cadc quaeli io late
dii putatur in macem I9eι ν bi contra
eundem vatquem probatur necessitas luminis gloriae distincti a specie ad vidcndum Deum; ideo hic ratis erit breuitcr duplicem rationem indicare , alteram a post criori, alteram a priori: q. A posteriori pr obatur ex aetu visionis beatae, ad quam ion tollim requiritur concursus obiecti, sed habi us luminis gloriae , quod lumen ab omnibus Theologis conceditur; de licet Val-que E vesit, illud lumen esse speciem; sed immerito, quia i pecies non datur, ubi obieetum ethpraesens, potens te iplo concurrere: Deus autem praesentissimus est beatis ergo de facto non concurrit media spectu, quidquid sit,an iit postibilis talis species. Item actus fides diuinae,' quia lupernaturalis est, non tollim indiget concursu ipeciei, ted etiam habitus fidei, qui non concurrit loco obiecti , sed habet se ex parte potentiae complentis illam in ratione potentiae; ergo parueracius scicntiae infusae,quia luperna ruralis est,indiget utroque principio.
A priori prodatur,quia intellectus de se licet
sit proportionatus ad intellectionem naturalem; non tainen ad intellectionem supernaturalem
in ratione potentiae intellectivae ergo praeter concursu nil speciei, requiritur aliud principiu,
quo iii tellectus compleatur in ratione potentiq; sicut ad actum naturalem praeter concursum
speciei, stipponitur tutellectus proportionatus,& completus in ratione potentiae. Haec est ratio potissima,quam iuisiciat tetigit sc , cum pertineat ad alium Iocum,ut praedixi. Alij tamen Theologi recentiores partiin sentiunt cum Vaetque partim distentiunt. Faten -- ν-- tur enim, requiri habitum comolentem intellectum in ratione potentiae , & dantem aliquid ultra concursum praecisum speciei; negant tamen hunc habitum distingui realiter a speciebus, sed dicunt eandem qualitatem realiter simpliecm , & virtualiter duplicem subire virum
que munus, scilicet speciei, & habitus; de per
consequens non dari habitum diuersum aspeciebus infusis, vel ut melius dicam non dari specie x distinctas ab habitu ; quia non oportet multiplicite qualitates sine necessitate, cum haec duo munera ab eadem qualitate pollini praestari. 1 ι- ώ- Minus displicet haec sententia. quam praeceia
-ι, - ceden&; non tamen Omnino placci; quia illud,
per quod intellςctus completur in ratione po- potentiae, videtur distinguendum a specie habente se ex parte obiecti, potentia enim sapponitur in ratione potentiae , ut possit moueri ab
obiecto ; alioquin posset dari aliquis intellectus naturalis qui non indigeret speciebus distinistis,
sed per suam entitatem haberet utrumque munus, scilicet potentiae , di speciei aliorum obie- storum; quod videtur durum, δ contra communem sensum Theologorum: crgo si per habitum intulum constituitur intellectu et in ratio. ne potentiae, ad actus iupernaturales, sicut per suam entitatem ad naturales,non potest habitus ipse, qui formaliter constituit potentiam, gerere
ut iam unus spe et ei ad eosde actus. Et quide, licet illa qiralitas esset possibilis, lino licet esset possibilis aliquis intellectus naturalis gerens v ruin
que munus in ordine nati irae. non tamen vide
tur de facto ponenda in Christo talis qualitas, quia species, de habitus insus Christi, quantumnori potuit, debuerunt proportionari cum modo connaturali operandi ipsius Christi sic enim videmus alios habitus infusos, liuos habcmus in Via, seruare semper modum operandi,quem habet homo in suis operationibuς naturalibus, imo eleuare ad actus habentes dependentiam a pira talia, propter eandem rationem ; de in Angelo etiam seruatur modus operandi Angclicus. Cum ergo intellectus lium atriis semper operetur per species condi itinctas 1 potentia; M sup
.ponentes porciat iam in ratione potcntiae ; ita
etiam debuit in ordine supernaturali operari per species, quae supponerent potentiam in eo ordine completam.
Secunda ergo distieestas est,an hic habitus ,
sit unus, vel multiplex. Mens S. Thomae in hoc non est omnino ex- μι-ud
plorata; de ideo ex eius discipulis alii volunt, s. Thom. cisie unicum habitum, alii vero esse plures , ut videre est apud Suarem disp. 29. sies. 3. qui etiam sentit, esse unicum, licet extendatur ad plura obiecta materialia, sicut etiam unicus fidei habitus extendi potest ad omnia reuelabilia 3 Quae tamen ratio indiget grano salis; nam,ut vidimus in superioribus,obielia huius scientiae non sunt
obiecta malecialia, sicut mysteria reuelata resti ei tu fidei ; hae e enim solum creduntur propter reuelationem, de veritatem primam, quae
est obiectum formale fidei , creaturae veris non cognoscuntur semper propter aliud, sed
in se ipsis per scientiam insulam , nisi sorsitan dicantur obiecta materialia in eo sensu , in quo dicitur obiectam sormale intellectus esse intelligibile, seu verum utile; reliqua autem vera in particulari habere se materialiter ad intellectum ; non quod non sint obiectum sormale huius,& illius actus,quo cognoscuntur,
sed quod potentia intellemua non habet sotta se ordinem intrinsecum ad hoc obiectum in particulari, ut dixi latilis in libris Amma ; fiectiam cum proportione dici potest de lumine scientiae insuis, respectu huius. Se illius obiecti in partieulari. inare no habet in hoc paritatem eum habitu fidei, nam omnes fidei ad us tendunt sub uno obiecto formali , quod non habent actus scientiae infusae, sed singuli habent
obiectum formale omnino diuersum. Coeterum ex alio capite probari posset, hunc s7. habitum esse simplicem; quia non debet imitari habitus naturales, sed potentias, cdm det ut ad simpliciter posse 5 constituat potentiam in racione potentiae: cum ergo potentia intellecti eadem si lex sit ad omnes actus naturaics;
cur non dabitur unum lumen supernaturale ex parte potentiae ad Omnes actus scientiae insuta. Dice
322쪽
ro 3 De mysterio Incarnationis.
Euaseo. Dices, si haec ratio aliquid probat, probat
etiam, eundem esse habitum ad actus supernaturales intellectus & voluntatis 1, quia in ordine naturae satiς probabile eli, eandem entitatem animae esse intellectum,& voluntatem, dc virtutem ad virosque adhus.
Sed contra. Imo ex hoc ipso arguitur distinctio illorum habit uui inani licet eadcm anima sine potentiis distinctis sit intellectus,de volunta, caeterum, si semel concedas,animam habere rotentias distinctu,nemo dixit, intellectum, de voluntatem csse vitam potentiam, sed duas propter maximam diuersitatem suorum actuum. Similiter crgo . licet sorsim non repugnaret
aliquis habitus insusus, qui idem post et deleruire pro utrisque actibus intelligemit, de amandi de facto tamen congruentius est , dari habitus distinctos, quia cum gratia trabitualis, quae se liabet per modu radi eis, dc ci sentire, in ordine supernaturali indigeat habitibus 1 se distinctiS, per quos opcretur, propter sepaiabilitatem, quam habet ab illis, nec elle est, eorum distin- .ctionem inter se inuestigare ex diugositate operationum quae sufficeret ad dii inguendas potentias inter se,quae diuersitas reperitur in actibus intelli rendi,& amandi. 8 Vrgebis, ergo de facto non dantur in nobi ςrissa, ia. nisi duo habitus supernaturales' alter ad actum inrelli aendi, alter ad amandum. Consequens ea ab suiuum : nam in intellectu dantur ad minus
fides, de prudentia insuta in voluntate vero charitaes spes , 5c alij plures; ergo ratio haec nihil probar.
Responderi potest negando sequelam, quia, ut iterum dixi in materia de fide . in nobis voluit Deus esse separabiles habitus inter se ; sei licet spem a fide, de charitatem ali utraque ideo dedit Dabitus distinctos ea mensura, de proportione distincti cinis , quae issiceret ad lepat abilitatem inter praedictos habitus. In Christo autem, de aliis beatis. in quibus habitus non separantur, Mon est neccile ponere distinctionem inter habitus scientiae insulis , cum aliunde sit maior congruentia ad unitat cm, de consequenter admitteret aliquis, in patria non dari nisi duos habitus infusos, alterum in intellectu, des λ ζ3 alterum in voluntate , nam sicut P. Suareet ubi priim . . innuit,habitum scientiae infusae non
distingui a lumine gloriae, ne illiis diccret non disterre ab habitu prudentiae infusae, dc sicut posuit unicum habitum adcognosccndum D una, de alia obiecta in se ipss; ita consequenter pone-rct unum habitum ad amandum Deum , de alia obiecta honesta. 19. Probabilius tamen vutetur hunc habitum sc-ν, Miliis tentiae insuist non unicum de simplicem: pro qua
ιν toti . sententia videtur starc S. Thom. art. , . ubi non
solii in loquitur de specie bux, sed de habitu Pr batur vero ex proxime dictis; quia in nobis non datur unicus , sed multiplex habitus insulas adactus intellectus, de multipl cx etiam adactus
voluntatis; ergo ncque in D caris ; crso neque habitus scientiae infusae est unicus, ted multi-Pl cx. Piobbitur utraque consequentia, quia non
repupnat, produci gratiam habitualem, quae ex se exigat plures habitus intellectuales,& plii res in Voluntate ; ergo elim de sieto voluerit Deus huiusmodi habitus es c multos, propter separabilitatem, credibile est, pro clam fuisse de si-cto gratiam , quae haberet talum exigentiam; sed Ilaec cadcin gratia manet in patria. nam haec
gratia est semen gloriae,& postulat habitum luminis gloriae, sicut alios habitus; alioquin hac
gratia,quae est in via , non citet participatio diuinae naturae. y ergo semper exigit habitus distinctos inter se; ergo non unicum pro omnibus
Dices,nostr .im gratiam habitualem exigere iex natura sua habitus distinctos in via, ubi sunt separabiles, non vero in patria, ubi non sunt separabiles. Sed contra, quia nostra gratia non exigit nunc habitus distinctos inter ib, ut possint te parari non enim cst iuxta naturam glatiae habitualis , quod habitus infusi leparentur a gratia, sed potuis,ut comitentur perpetuo ipsam, sicut
pastioncs comitantur essem l .un , & oriuntur ab
ipsa ; ergo si gratia in via exigit multitudinem
habituum, etiam exiget eos in patria ; semper mim manet eadem ratio cx part c ipsius gratiae, licet ex libera voluntate Dei in via separeturumis habitus ab alio , propter aliquas congruentias,de qcibus dicendum crit tuo loco. Dices iterum , productam fitille de facto talem gratiam , quae exigeret pluralitatem habi- Atiud eo
tuum,non omnium, sed eorum , quos expediebat separati; habitus autem scientiae insulae nunquam expedit separari , ideo producta fuit talis
gratia, quae non exigeret distinctionem inter
Sed contra, quia licet de facto non separen. Remstuet.ν. tur, nis spes a lide, & charitas ab utraque; adhuc tamen de facto concedimus in nobis distinctos habitus infusos temperantiae, iustitiae, prudentiae,misericordiae, dec. quia nimirum distinctio inter spem.& charitatem v. g.arguit distinctionem aliorum qui habent eandem diuersitarem in obiectis; ergo similiter licci no separentur inuicem habitus scientiae infusae; arguitur tamen eorum clistinctio ex diuersitate obiectorum , cd in haec eadem si inter habitus, quos aliunde stimus esse distinctos. Quanta aut debeat eme diuersitas' obiectorum ad argu cndum de facto distinistionem inter nostros habitus insusos, dixi in materia side; ubi ostendi,
non esse aliam mensuram, nisi ea ii, quae desuinitur ex habitibus fidei, spei, de charitatis, quos scimus distingui ubi enim similis distinctio appareat in obiectis, ponenda etiam erit distin habituum. Hae e autem distinctio reperitur de iacto inter habitus seientiae insulae . nam sicut honestas temperantiae, & iustitiae arguit distinetionem habituum infusorum voluntatis, quia amatur utraque honestas formaliter propter se ipsam; ita natura hominis,& natura lapidis , vclplantae sustici et ad distinistione habituum insu-sorum intellectus, siquidem vitaque cosnoscitur sormaliter in scipsa,& multo magis sufficiet diuersitas obiectorum ad distinguendum h ahitiim infusum scienti et speculatiuς circa Astrologiam, v. g. ab liabitu practico circa opcrabilia,
Hinc infero,a sortiori, differre habitum scicntiae infusae ab habitu luminis gloriae, licet dubi- illatiatet Suarc Z-ςum eo alii accentiores; Saare
323쪽
simus Deum propter Iride quo diligimus etiam
amicum propter Dest;ita neq; erit idem habitus, quo videtur Deus in se, S: quo videtur creatura in ieipsa. Fungamenta autem P. Suaret facile diluuntur.
p Obiicit primo, quod lumen gloriae susscit ad cognoscendum iptum lumen ; ergo ad cogno-Diluituri scendam gratiam , & alia entia superaratu talia. Respondeo lumen sum cere ad videndum ipsum lumen in Deo. non ad videndum lumen in se ipso; sicut charitas non sumeti ad amandameliaritate propter se, sed solum propter Deum. Secundo obiicit,lumeii intellectus Angelicincin solum cognoscere essentiam Angeli, quae est obiectum sibi maxime proportionatum, sed etiam passiones, ct operationes Angeli, & quidem in se ipsis; ergo licet lumen gloriae hae beat Deum , ut obiectum sibi maxime Proportionatum, Poterit descendere ad cognolcenda alia in se ipsis. Respondetur negando consequentiam, quia lumen Angelicum e t principium uniuersale, &unicum ad omnes cognitiones Angeli; lumen vero gloriae est principium particulare, M limitatum ad tale obiectum ; haec autem limitatio habituum infusorum probatur ex eorum lcparabilitate, ut vidimus.
SVppono, requiri aliquas spccies, quia intellectio humana, imo & Angeliea fit ab obiecto simul,&potet M. Suppono item ex sectione prς- cedenti, has species distingui ab ipso habitu ius o. De iis ergo speciebus duo potissimu possutdubitari. Primum an sit una vel plures pro pluralitate obiectorum Secundum, an sint entitatiu supernaturales. inodattinet ad primu n, variae sunt sentcntiae. Quidam docent, e lia unicam speciem omniumai et horum. It x Marsilius apud Suaret. dissp. 29pe Et r. quem sequuntur plures recentiores; quia non repugna talis species, & aliunde decet persectionem Christi, ut eius scientia ii per et omnino Angelorum scientiam, qui tamen per unam speciem repraesentant plura obieeta. Alii dicunt, suisse plures species. & quidem minus uniuersales,quam Angelicas pro quibus stat s. Thom. in praesenti. ara. Alii etiam ponunt plures, sed uniuersaliores, quam Angelicas. It Suare et ubi supra. Mihi videtur distinguendummam vel supponimus, hanc scientiam extendi ex parte obiecti ad omnia possit bilia ; vel solum ad aliqua determinata. Si dicas hoc secundum ; conseqtientius videtur ad principia communiter recupla, quod species fuerint plures. 8e quidem minus uniuersales, quam sint speci cs Angelicae , quae est sententia S.Thomae , quia licci haec scientia st entitatiue supernaturalis,debuit tamen proportionari, ut saepe dixtinus cum modo operandi humano,quantum fieri potuit; de sicut intelleifficines supernaturales; quas nos habemus, proportionantur in omnibus cum nostro modo naturali intelligendi, ita scientiamfusa Christi debuit proportionari cum modo inrelligendi animae
σ3 separatae,ut supra dixi quare cum anima separata exigat plures rerum species quid ditati uas, minus uniuersales, quam Angelica, ita videntur assignandae plures ad icienti. in infucam liri iti Dices ieet Christus non cognoscerct Omnia οἱ ix possibilia, cognoscit tamen omnia sutu Ia lixcautem cum sint infinisa, non polliint cognoici her plures spucius, quia species ctiam citent in-nnitae; ergo debent cognosci per unic. ,eia viriuersaliorem. quam Angelicas.
Respondera potest alipliciter. Primo Christu Dπυκνι- non cognouillς haec ititura in se ipsis immediare per scientiam insulam ; lbd in reuelatione
Dei cuid criter cognita , vel in alio medio cui denti, S: tunc falcor, ille unicina speclcm Om- nium, Ied haec erat de unico obiecto immediato, sciliccidereuelatione Dei, quae reuelatio, cum esset unica, non debebu cognosci per plures species.
Secundo responderi potest, licet Chrillus se
rei haec sutura extra reuelationem: potuisse habere plures,& finitas corum species; quia nimirum i pecies P ctri , v.g. poterat deseruire ad cognoiccndas eius omnes operationes; sicut communiter dicitur, Angelum per unam speciem cognoscere causam, dc eius Operationes in Iarticulari quando existunt; disiaret tamen christus ab Angelo, in eo, quod Angelo non prael ad Deus concursum ad cognoscendam op crationem causae, antequam cxistat operatio, licet iam habeat speciem susti ciciuem; Christo vero daret Deus hunc concursum , ctiam ante existentiam operationis, sed per hoc non elset illa species supernaturalis magis, quam Angelica ; cum vero omnes causae operaturae per aeternitatem sint finitae, licet operationes sint suturae infinitae, poterunt sustice te species finitae ad omnes operationes eognoscendas. Dixi, hoe ita se habere iuxta principia communiter recepta; mihi enim verili milius est, etiain Angelis non sufficere speciem causae ad videndam operationem liberain, quando extitit,
vel quando manifestatur, sed dari de nouo aliam speciem; δέ ideo Angelum quotidie crescere lixi lentia & notitia non solum a tuali. sed etiam habituali. quia erescit in numero specierum ; de consequenter dicendum crit absolute, Christum Anon cognoscere omnia sutura per plures species , se ier unicam; sicut dicemus postea de rebus polubilibus. Si ergo supponamiis, Christum cognoscere 64. res omnes possibiles; fatendum videtur species
non est e plurcs, scd uniciam , Propter argumentum factum quia si essent plurcs , deberent emeactu infinitae species in Christo. nisi ponas aliquam,quae eadem terminetur ad infinita possibilia si autem ponitur una species ad inlinita, consequentilis ponetur eadu ad Omnia, si aliun de non repugnet cognitio Omnium e ut quid enim xo. species ad obiecta io. & unam simplicem ad reliqua omnia pollibilia: Facilius crit ponere unam ad omnia postibilia,qui licet connaturalis modus humanus intelligendi exigat , pluralitatem specierum. caeterum non potuit in hoc proportionari scientia insula cum modo con naturali quia non potuerunt plurificari species rei pectu omnium possibilium , nisi poneret ut acto infinitae species. quod suppono repu-N n gnare.
324쪽
contra. Ratio cliscriminis est quod supernaturalitra speciei potest prouenire ex alio capite, quam ex obieeto, scilicet ex cognitione supernaturali,ad quam ordinatur ex gratia habituali, cum qua connectitur , dcc. ideo non potent esse species supernarii ratis de obiecto naturali , non tamen e contra potest esse species quidditatiua 'de obiecto lupernaturali nisi aliquo modo supernaturalis,quia, ut supra dixi, species quidditativa, Ar immediata ex natura rei lupponit obieet uiri ; ergo species connaturalis
gratiae, v. g. supponeret ex natura rei gratiam,
ergo non potest esse species quidditativa gratiae omnino naturalis; nam vel supponit gratia,&ex se supernaturalitas ; omnis enim entitas,quae
supponit per se ex conceptu suo aliquid supernaturale, eo ipso est aliquo modo supernaturalis non enim potuit existere illa entitas ex solis viribus naturae, vel illa species non supponit ex se gratiam ; & ex se alia supernaturalitas, quia omnis species quid litatiua naturaliter loquendo supponit ex se suum obiectum ergo species quid litativa, quae illud non supponit, non est naturalis, sed supernaturalis. DixiIZecies quu-ωriua,quia species genita per discursum, de per
alienam cognitionem, cum non tam generetur
1 suo obie isto, quam ab aliis,pePquae venimus in eius cognitionem non supponit suum obiectum, sed alia,per quae generatur: at veris species quidditativa vel producitur ab obiecio, vel a Deo,posita existentia obiecti, ut dixi sectione secunda. Dices: nos ipsi experimur in nobis nostro
actus, quos habemus, non solum quando elicimus naturales, sed & supernaturales. na licet noexperiamur illos esse supernaturales experimur
tamen habere nos amore ira,vclassensium,& tamen non habemus species infusas ad illlos actas
cognoscendos,vel ut recordemur eorum, postquam transerunt; ergo generatur in nobis aliqua species naturalis de ipsis actibus lupernaturalibus; ergo non repugnat species naturalis de obiecto supernaturali. Respondeo, ex actibus supernaturalibus,quos habemus. generari in nobis species eorum, quae sint supernaturales, sit tem praesuppositive Pro quo aduerto id, quod alibi latius explicandum est , cdm agetur ex pro lasso de conceptu cntis supernaturalis,scilicet ens supernaturale esse duo plex aliud enim est quod est supernaturale sor- maliter, S: ratione sui. hoc est omnino superans
potentiam subiecti, atque adeo illi indebitum, qualis cit gratia, viso beata,&e. Aliud est supernaturale clii in prae silppossit iuc,hoc est, supponens aliquid superans vires,& debitum naturae; ex suppositione tamen illius iam ipsi naturae debetur hoc secundum. Exemplum est in resurrectione mortui. quae superat vires naturae, illi tamen posita, debetur nobis species, de cognitio illius obiecti, laare cognitio, qua iudico, illum hominem esie resuscitatum,est supernaturalis praesuppositive, idest, supponens aliquid indebitum naturae: ex illa tamen suppositione est debita nostrae naturae illa cognitio, nec enim fit per potentiam obedientiale eleuatam nostri intellectus, sed pcr naturalem,ut constat. His itaque breuiter praelibatis, quae alibi latius expli-
eanda sunt, nunc solum dicimus, ieciem quid-ditatiuan cuiuscunque obiecti Hrpernaturalis debere osse aliquo modo supernaturalem. nam aliquando erit supernaturalis priori modo , ut quando cognoscitur unio hypostatica , gratia habitualis, de his similia , aliquando vero erie supernaturalis posteriori modo ut quando aliquis experitur in se cognitione confiica suosatius supernaturales,vel recordatur corum , li-cὰe non percipiat distincte eorum suppernaturalitatem; illa enim species, de cognitio reflexa est
supernaturalis solum praesuppolitiue , quia supponit a istum supernaturalem, de indebitum, ex cuius tamen suppositione illa secunda cognitio, de species est debita ipsi naturae. nam sicut debetur mihi cognitio hominis resuscitati, si verercsuscitatur : ita debetur meae naturae cognitio,
Zc species aliqua saltem eonfusa corum actuum quos in se habet, propter grauissima inconuenientia,qitae natura intellectualis incurreret etiain sua gubernatione naturali, si ignoraret actus intelleci us & voluntatis,quos ipta habet.Nunc ergo prae se indimus ab utroque genere supernaturalitates, &solum dicimus in genere, debere esse aliquo modo supernaturalem speciem quid-ditatiuam obiecti supernaturalis .Quae vero sintentia sup ematuralia,quorum species, aut cognitio sit supernaturalis formaliter, quae autem sint
quorum species, de cognitio sit supernaturalis solum praesuppositiue , & debita ipsi naturae explicandum est late in praedicto loco diximus ergo speciem graetiae habitualis,& aliorum similium esse supernaturalem Driori modo in Christo; species vero actuum supernaturalium,quos
habebat potuisse esse supernaturales posteriori modo saltem si suissent i pecies consusς illorum actuum ; nam de iacto species istae fuerunt di stinctissimae, atque ideo diei potest, has species
supernaturales suisse etiam priori modo , quia tales species distinctae & clarae actuum supernaturalium non debebantur naturae humanae etiaex suppositione actuum supernaturalium; quar hae species nullo modo erant iuxta debitum naiaturς, sed supra ipsius debitum,& per consequens
omni modo supernaturalis. Urgebis tamen, quia daemon recordatur, To.
habuisse gratissim habitualem , & per speciem
relictam a gratia; ergo potuit manere aliqua species naturalis de gratia supernaturali. Responderi potest Daemonem scire, se suisse ι -- gratum,non pcr speciem relictam ex gratia, sed per fidem naturaem, quam habet genitam ex
euidentia morali,& is stimonio moraliter certo,
quo Deus permittit, ipsi Daemoni manifestari gratiam,quam perdidit ad maiorem sui consu-sionem: qua etiam ratione seiunt damnati alia dona siti pernaturalia, quae habuerunt, non per proprias species, sed per alienas, te narurales Nila velis, manere in damnatis species supernaturales horum obiectorum , non ex beneficio gratiae, sed ex affectu maioris vindictae, sicut manet in aliquibus caracter supernaturalis , ¬itiae illius, de quo tamen alibi nobis dicendum est. II. Disticultas ergo sollini restat cirea obiecta na- Doeia turalia scientiae insuta, an de his detur species
325쪽
. sione milito maiori.& affectu; quare simpliciter dicitur melior.& maior dilemo Virginis,quam Angelica sic etiam in praesenti cum proportione dicendum videtur.
SECTIO UI. De proprietatibus sitientia insus . QVatuor potissimum possunt dubitari. Pri
mum , an Christus in viii huius ieientiae dupund crota phantasia Secunduim,an discurrc-ret Tcrtium, an indigeat apprehensionibus Zmartum, an omnes cius cognitiones fuerint certae,& euidentes Suppono autem, solum elle sermonem de scientia infusa, qua cognoscebat res in se ipsis, sicut facit anima separata, non de illa, quam diximus habitisic proportionata cum cognitione animae coniunctae aci corpus; de hac enim dicem mod attinet ad primum, S. Thomas art. 2. docet, potitiisse Christum uti hae scientia sine
comi et lume ad pilantasmata g tamen ara . . ins ne,indicat potui sic etiam uti ca cum conuersione ad phantasmata. Quae sententia dis scili, videtur P. Suarcet, & P. Vasque E in prasimi, demerito, quia species huius scientiae non dependebant a sim si bus ; ergo non erat in Christi potestate uti eis dependenter a sensibilibus. Iλος set quidem Christus , quando utebatur scientia infusa, applicare phantasiam ad cognoscendum idem obiectum, vel aliud simile,si habebat speciem: caeterum hoc non est proprie cognoscere per seientiam insulam cum conuersione ad phantasmata ; quia haec conuersio denotat dependentiam aliquam intellectus a phantasia in suis operationibus, quatenus non potest opctari sine usu phantasiae vel antecedenti,vel su sequuti, vel concomitanti, ut explicui in libris de Amm.t: ideo laeso in gano phantasiae peruertitur vlus rationis: hanc autem dc pendentiam non habebat scientia infusa ergo non operabatur cum conuersione ad phantasiam: alioquin etiam in visione beata pollet beatuς operari cum convcrsione ad phasitat mala,quia posset concomitanter apylicare pirantastam ad cognoscendum aliquid simile Deo, sicut in via; iaciamo autem dicet. viiii inem beatam elle cum conuersione ad phantasinata ; ergo nec scientiam infusam. Fortasse S.Thom .isio art. .loquitur de scien tia insula Christi in tota sua latitudinc , quatenus comprchendit scientiam omnem supernaturalem. quam habuit ; & de hac verum est, dependere a phantasia quoad aliquam partem, diximus enim supra in Christo esse scientiam ali quam supernaturalem proportionatam cum modo operandi quem anima habet, quando est
corpori alligata, de quoad usum huius scientiae non dubium, quin pcnderet 1 phantasia; quoad
aliam ver 3 quam habebat proportionatam cum statu aminae separatae, non dependebat, & ideo illa utebatur dormiens, & infans, sicut S scientia beata Secunda dissicultas cst an sit haec scientia dis cursiua 3 Iuppono,discursum esse quando assen timur viri propter aliud, tanquam propter mo-tiuum assentiendi: cst autem discursus duplex; P. Ioan . de Lugo de Incamat.
alter virtualiς quando unico simpliei actu assen timur utrique obieeho,uni tamen propter aliud: alter est formalis, qui proprie dicitur discursus, quando ex una cognitione discurrimus ad aliam cognitionem at sentiendo propter obiectum prioris. Suppono item potuitio Christum per hanc scientiam cognoscere aliqua obiccta mediate se ilicet in aliis: Deum cnim non cognoscebat in se ipso, sed per creaturas,& in creatu ris ; hic autem non est discursus, quia discursius est cognitio unius non in alio , sed ex alio, hoc est, propter aliud, tanquam propter motivum assentiendi, haec autem cognitio Dei non est ex alio, sed in alio: cognitio itaque discursua dicit, Doti est, quia creatura est a Deo , haec autem Christi cognitio dicit, creatura babet ordιNem ad Deum: vides discrimen utriusque : illa prior est cognitio Dei mediata hoc est, propter medium ex quo : haec Vcro posterior non est mediata, in hoc sensu, sed solum quatenus habet medium Vere tamen est cognitio primi principii omnino, de alaequate. Et in hoc sensu iliximus supra,Cliristum potuille cognoscere sutura per scientiam insulam in reuelatione Dei, scilicet tanquam in medio is dicendo, retiriatio hac
habet connexionem in Aialem cum lati re futura, non vero tanquam in medio ex quo, diuendo ire futuraIunt quia Deus reuelai nunc ergo dubita-
. rur, an Christus per scientiam infusam non solam cognostat via uin in Mi scd ctiam unum cx alio per verum discursum3S.Thomas hi praesenti art. s. affirmat Christum 7 7. potuisse per hane scientiam discurrere, quod Κ Thom. videtur probari ex illo Afris haei l . ubi Christus.eo quod alieni soluerent tributa; intulit, ergo fili j liberi sunt. Vercini hoc non probat quia illud etiam poterat ipse Deus dicere sine di iacursu interno, sed ad conuine endum Petrum per discursum externum. P. Suar E di putatione suar . P. UasqueEdist .s 2.c. 3. negan , quia haec scientia, vel superat Angelicam , vel aequiparatur cum illa in modo cognoscendi; ergo sicut Angeli non possunt discurrere, quia omniar ne trant unico intuitu: ita nec Christus pericientiam infusam. Dices . hanc scientiam non aequiparari cum Masiν. Angelica in modo cognoscendi, sed cum scientia animae separatae,ut saepe diximus; haec autem inferior est . quam Angelica Sed contra, quia licet anima separata. in- Exeludum fra Angelum est , non posse sub lautias superiores perseetd penetrare, ut docet S. Thom I. s.Th m.
P. 8'. art. 2. cst R. non tamen cx hoc insertur,
quod discurrat . sicut Angelus inscrior non penetrat per lacte superiorem; non tamen discurrit Imo S. Thomas 3. st et Gemes.c. 9. In primo
argumento videtur negare discursum animae paratiae, sicut Angelus. Pendet ergo fixe dissicultas quoad hoc ab alia quaestione . an scilicet anima separara possit per speetes inditas 1 Deo discurrere .Qui enim negant hoc animae separatae . debent etiam Christo negare in scientia infusa, alij vero hoc animae separatae conccdunt,
imo& Angelis quoad obiecta aliqua sibi ignota; arguunt enim ex creaturis, quas cognoscunr,
este possibiles alias plures, quarum non habent speciem,nec videt eas in alio obiecto, cum quo habeant connexionem: ii ergo conseqtienter
326쪽
tamen stat testimonium corum Patrum firmani.
qui omnes semiunt, dari in Chri isto ieientiam capacem augmenti, & similem nostrae. Vide etiam plures PP.apud Vas lileet in praesenti Heth. ss G . . Ratione item constata, quia haec se icntia non repugnat unioni hypostaticae,& aliun ieeil pet senio naturae humanae, item consequi tur ne eessario ad actus scusuum cxteriorum, quos Christus habebat; quia visio externa obiecti transmittit speciem ad sensum internum S: hine ducitur notitia ad intellectum, qui ex phatasiae operatione excitatur ad cognoscendum klem obiectam; ergo sicut Christus debuit per visium corporeum videre obiectum praesens,sic per intellectum illud debuit humano modo intelligere. Die ex, subsistentia creata est persectio naturae:& tamen posita subsistentia diuinae, impeditur creata. quia iam esset stiperstua ; ergo licet scientia acquisita sit persectio naturae humanae; debuit tamen impediri posita seientia iii fusa, quia iam esset superflua, cum totum illud obiectum melius, & persectius intelligatur perseientiam infusam. Respondeo, subsistentiam creatam impediri per unionem hypostaticam, non ideo praecise, quia esset superflua, sed quia lubsistentia Uecbi repugnet contrari δ: Sc in sententia nostra contradictoi tecum subsistentia creata, quia nimirulium anitas habet a Verbo subsistoe in Verbo, lioe cst, non subsistere in se. sed extra se ,&in alio ; sistere autem in se, & sistere in alio opponuntur. At vero scientia insuta non dat effectum formalem contrarium scientiae acquisitae, nec superfluit haec . quia dat notitiam eiusdem obiecti diuerso modo : scilicet per species sensuum, de modo cor naturali. Hoc ergo supposito, dubium est, an haec scie-tia data suerit ehristo ab initio suae tarmationis an postea temporis ciccursu suerit acquisita. P. Suare E in praesenti,dilb. Osi t. l. er 2. docet, suisse a primo initanti tuae conccptionis insui uri per accidens ; quia quidquid Christo de bebatur in statu beatifico, habuit ab initio, ut saepe diximus, excepta impassibilitate, quae impediebat opus redemptionis: Euiusmodi autemgientia debebat ut miniae beatae , quia animarata potest intelligere inclependent ei a sensibus per species ilicitas a Deo, sicut anima separata i ergo has jecies ordinis naturae , & hune modum cognoscendi habuit Christus a primo
Haec ratio manifeste ostendit,Patrem Suare Eloqui de alia scientia de qua non est nobis sermo in praesenti, scilicet de scientia propria animae separarae, de qua iam suprὶ diximus, dati in Christonatiualem, de supernaturalem a primo instanti suae eonceptionis,& per illam potuisse operati in somno, & in infantia, 3c cognoscere
substantias in se ipsis, &pet species qu:dditatiuas propriaς. Nunc autem quaestio est de scientia simili nostrae,per species alienas,quae norcpraesentet sub sturtias spirituales, nisi ad modum rei materialis, de qua P. Suaret non videtur satis exprimere suam in cntrm,quia confundit passim scientiam acquisitam cum scientia animae separatae.
Alii ergo plures,quae resert& seqtii tui Vas-queae in praesenti c. 1 negat ha ne sic nitam fuit Te Va lin liram per accidens Christo quia liui ulli odi cognitio talis et . ut clepenac.it ab opcrMionc plian ali x ; ita ut quo organu tη ph. anta: iae melius disiponitur, eo in cognitio intellectualis persectior & laeta orgino . turbetur etiam rationis usus, impcdiro organo per si annum, impe hatur etiam intellectus ; ergo Christus in insantia , vel in somnis liabuit etiam huiusmodi impe limentum. Verum haec ratio probat acisummum non fuisse inditam Clii isto eam scicntiam , donec Ii 1buerit organum phantaliae bene dispositum ; cur tamen non potuit insundi tota
simul in aetate virili, vel adolescentia, siciit Adae vel Salomoni 3 Alij dicunt habuistb Christum a primo instanti species, & habitus huius scientiae , non
tamen usum , donec vel obiecta occurrerent, vel organa remperarentur. Sed hoc non vide tur latis consequenter dici. nam sicut cognitio actitatis intellectuq pendi i a cc ignitione pb .m, taliae ita species intellectus a syccie pirant.isae,& species phalarasae a tempori nactito olg. ni ergo sicut negant, intellectionem actualem, dc-bent negare lpecies,& alia omnia ante organum dispositum.Item si necessaria erat praesentia ob
ad eos nitionem, ut quid prae existebat spe .cies 3 nam obiectum praesens posset illam producere magis connatu paliter.
Meam igitur sententiam in re trac, quae non s. est magni in omenti, per sequelites conclusione ς
Di eo primὁ Christus non habuit aliquo tem prauis, laia pote seientiam similem nostrae indcpcndenter λrimam. a phantasia, &per consequens, nec eam habuit perfectam in infantia, quando organum non erat suscienter dispositum .Haec est P. Vasque Z Vasquer. dc aliorum, quos auert,& probatur, quia Christus non habuit regulariter ullam operationem humanam, nisi dependenter ab organis, & dispositionibus eonnaturalibus, sicut alii homines, neque enim ambulabat, donec habuit in cruribus organa, & neruos bene dispositos; nec loquebatur in infantia , nec comedebat, antequam haberet dentes, &c. ergo nec habuit operationem humanam phantasiae ante organum bene dispositum ; ergo nec operationem humanam intelligendi, quia haec tam pendet aphantasia, quam phantasma ab organo dii posi
cludam scientiam beatam, & insulam, & con- naturalem animae separatae, hae enim non erant operationes hominis, ut hominiς, sed operationcs antinae solius independentes omnino a
I iees, Christus habuit ratione beatitudi- c. nis, quidquid beati habebunt post resurrectionem , excepta impassibilitate, ut cesse diximus ; lud beatus utitur independenter aphantas.ι , speciebus acquisitis in via; ergo Christus poterat etiam independenter a pliantas a vii speciebus seientiae acquisitae. Minor probatur,quia anima beati, licet in resurrectione uniatur corpori, non tamen pondebit a cot-POsu m .igis , qxi Im antea ; sed ante unionem poterat uti speciebus acquisitis in corpore, ut concedunt communiter Theologi apud Sa- Salo.
327쪽
tintili Terre. Conu it quidem, quia utraque suit cum ordine ad sensus, per spcci cs alic-nas, depcnd cns a phantasia, ut diximus nec; Ibon1. Opposia iam tenet S. Tho in inpraesenti, . i i .id. 1.dum dixi Cluistum per hane scientiam
comprchendere coeloquaon enim vult traminari ad subitantiam coeli in seipla, quod requiritur ad veram compreliensionem, sed loquitur - de comprehensione impropria, qualis potest Laberi per species alienas ; ideo noli dixit coprehedere sin)pliciter sed coprchedcreptr modii praedictu scilicet qua tu fieri potest per cogniti me huniana Dii teri vero scientia Christiale ieri a Salom. vel Adae,quia licet Chri tus quoad
ea obiecta, quae ex connexione terminorii c6- stabant, habuerit idem motivum aflentiendi, quod Salomon, v. g. huic principio,torum 6iιus A et Piti te.qua ADt es,vel non es. 8e aliis huius m ach;circa ea tamen quibus Salomon assentiebatur propior telli Non iram Dei docentis, non potuit Christus habere hoc mori uu, cum non potuerit habere actum fidei .pri pter in trinsecam eiu ς imper tionem. Qualiter veroseientia acquisita Christi terminata suerit ad huiusmodi obiecta, licetnu rei. .Differt ctia, quod Salomon ex uno principio inserebat plurimas conclusiones, excitante Deo species,& dirigente mentem ad apte discurrcndum; Cliti stuς vero licet ex eadem Dei directione,
εc excitatione spei erum cognosceret cui deter illationes earum conclusionum, S apprehenderet eas omnes. & iudicaret de carum consequutione, sors tan non assentiebatur in actu exercito conclusionibus propter praemissas, ut dicemus etiam fietione teratit.
4 Insero secundo. intra seriem huius scientiae habitae ter species alienas, & dependenter ad . phantasia, habuisse Christum actus etiam supernaturales entitatiue , sicut intra seriem scientiae independentis 1 phantasia: nam sicut in ea serie habuit ordinem supernaturalem,
quia ille ordo, iuxta exigentiam gratiae , crat proportionalias cum mo)o con naturali cognoscendi animae separatae, qui erat debitus Chiisto ut diximus disput. tioue De ceti, ι , --tiione prima. sic etiam debuit haber c cognitio nes supcrn. iturales proportionatas cum modo humano cognoscendi, quem habebat depcndent et a seni: bus,ut diximus late,dicta pel. r. vhi etiam monui, hanc non debere appellari in nobis scientiam iii scisam simpliciterinam lita cci sit supernaturalis,acquiritur tame eius species labore,& exercitatione.
1 t Dico tertio non fuerunt inditae simul hi ius ν --, iata modi species Christo Domino, sed sile cenate. imium. sicut successue organa phantasiae melius disiponebantur ad eas recipiendas. Hoc videtur non pugnare cum S. Thoma, qui . 1. sbium contendit, Christum succcniuo prone isse in hae scientia usque ad tempus persectae aetatis, in quo sciuit Omnia. Ratio autem est,quia organa corporea paulatim, S successive aisponuntur prius ad usu in rationis circa
obiecta magis sensibilia; deinde circa miniis sensibilia, ut quotidiana experientia docet in pueris & adoloscentibiis; ergo credibilc est, species lioruin obiectorum non fuisse indit, ehristo niti ex ordine , quo organum dissoli.
tum crat ita ut in qualibct aetate haberet Chri stus scientiam retu .n onmitim, v. x in ca xr. tecile poterat. I Ioc unim pa to laluatur Ex uno
capite,Christit in vere prosccili in hae sciemia,S aliunde non tuisse unquam in ca dispos icine, secudum qua posset aliquid .ib hominibu , vel clia Ang addit cere cu supcr haberet scidira
Proco topore sibi cia ueni: nte, dia postibilem. Obiicies erimo, tam pendet, cluat mi r .ili cr Q. loquendo , species phistasiae a sensatione CX- okiactio tr. terna, Vt scia cretur, qua 1 temporamento cir- gani : de isicho aut cita spccies intcrnae fuerunt inditae Christi, sine sentatione externa, ut cim cessimus; cur ei gi, negamus, uili inditas, iuu
tam pendet lyccies ph.imaliae a sensati ne , quini a temperamento; nain ab illa pendet so .lum inpii mo fieri, ab hoc veto in fieri, de in perpetuo usu. Nec nouum cst, Deum supplete caulam nec ellariam ad generationcm , non tame dispositioncs requi tiras. Si e dedit Chii si O leientiam pcrsci tam ling fiat viri line Doctore alio vel experientia; non tamen habuit Christus usum linguae . quando organum non crat expeditum , ut in somno. Item sis pleuit Deus influxum viri in Christi generatione; notamen voluit fieri . nisi in materia orpani Z. ta,& perfectὰ disposita: lie et ivira in praesci ii Ilip pleuit insuxu, S praesentia obiccti in productione specierum, ciuod habet sc instar viri re-jc tu potentiae , non tamen voluit, generari species, nisi in orgino bene disposito. Ex quo exemplo sumit tir ratio congi uentiae, quia nimirum non decebat Christum generari ex copreisu viri; decebat tamen seruari lcges nata- rae in organizatione , & dispositione n ateriae: sic etiam non deeebat Christum instrui thecie bus ab homine, vel ab Angelo,decebat tamen 1eruari lcgcs naturae in usu specieru,quoad organizatione, & distositione te itii litam, & ne Christus haberet infinita.& pueritia simulatam specie tenus, si ante nersecta aetatem habui det perfecta usii huius scietiae sicut in aetate virili.
Obiicies secunda , ergo intellectus agens fuit otiosus in Chriss o, ipsius enim munus est abstrahere species apti antasmatibuΚ ; quas tamen Christus habuit a Deo inditis.
Rci pondeo non suisse otiosum, quia in pri- D utvrimis Deus solum indidit immediate species
phantali , ex quibus inicile stus agens austi a-xit suas species sicut in nobis. Praeterea quotidie ex scias una operatione abstaxit nolias species expcrimentales, ut postua dicam. Putes, .m acceperit Christus in aetate perse- Dubii .cta species rerum omnium,quas postea decur- tu i cmporis cognoscit per hanc lcientiam. I cIpondeo negatii id, quia cum caObiccta, qu* pcr aetcrnitatem cognoscuntur sint infinita . species debcrent esse infinitae; non Cnim potuit esse vita species omnium; quia ea species non esset similis nostris , quales debent esse species huiuς sciet viet, prout supra notauimuς inlinitae aut ciri non post int simul esse credibile ergo est , eiusmodi species infundi eo or- .dine quo res ipse incipiunt existere. Dico quarto. Christus per quotidiana reruexi' iemia proficiebat utiam realiter in se ten-O o tia
328쪽
Caeteriim hoc rusia probat non potuisse cognosci lutem per apprehensionem simplicem: deinde forsitan potest lumine naturali demonstrari possibilitas. seu non repugnantia Angelorum, licet non possit demonstrari existentia. Denique potuit audire H eo, esse Angelos , non quidem per solam scientiam infusam independentem a phantasia , sed per cognitionem similem notirae, quoad dependentiam a speciei iis rerum materialium ; & for- tallis naturalem ex quo non sequitur Christum habuisse actum udet, ut postea dicam.
Confirmarique potest, quia de facto dieitur
Angelus apparuisse Christo consortans eum, L 2. apparere autem est videri Angelum aliquo genere cognitionis, quo antea non videbatur; non suit autem visus de nouo per scientiam beatam, vel infusam propriam animae separatae; per hanc enim temper cognoscebatur; nec dicitur unus Angelus alteri Angelo apparcre ergo quia cognitus fuit per icientiam humanam habitam per species alienas, & in specie corporea, ut notauit noster Salm crontomo io super illa verba Lue traeia-
Dieo secundo , cognouit etiam Christus per hanc scientiam secreta cordis, & cogitationes occultas. Haec est contra aliquos recentiores, qui censent, haec non potuisse cognOlci nisi per scientiam per se infusam. Sed probatur ex dictis; luia scientia haec condistin- suitur a per se infusa , eo quod haec sit per
species alienas, & imitetur nostrum modum cognoscendi, ut saepe diximus: potuit autem Christus per cognitionem similcm nostrae cognoscere secreta cordium manifestante Deo; sicut potest Deus ea mihi manifestare perireuelationem, sine co quod det milii speciem quidditatiuam rerum spiritualium; ergo Quo modo autem cum hoc stet . Christum non laabuisse fidem. dicemus postea. Fateor igitur, Christum non eo nouille cordium secrcta per scientiam aequis tam per sensit, caeteritin potuit ea cognoscere per scientiam similem nostrae in modo cognoscendi per species alienas, S dependenter a phantasia si autem velis eam cognitionem vocare per se infusam, quia non
potest acquiri per sensus, iam erit quaestio de
Di eo tertio;Veris mile est, per hanc scientiam cognosci omnia existentia , saltem quando actu exiliunt, sngula tamen admodum
quo possiunt; scilicet sensibilia. per species
proprias reliqua vero per species alienas. Probatur ex supra dictis, quia diximus per hanc scientiam plura se ire Christum ultra ea, quae eius sensibus obiiciebantur ; crgo credibile est scire omnia, quae existunt, quia haec cognitio maxime pertinet ad perficiendam potentiam intellectivam;& videtur consuere, ut haec Chiisti scientia adaequet scientiam omnium hominum, & per consequenς seiat quidquid illi omnes aliquando cognoscunt. Hinc ulterius gico quarto,verisimile etiam est , Christum per hanc scientiam cognoscere
plura alia ex possibilibus per species sumptas
ex rebus nunc existentibus nam instat carum
possunt ipsi a Deo manifestari. Probatur, quia
Salomon habuit scientiam rerum 'Muraliunt, V. g. omnium plantarum , quae sunt de facto: ergo credibile est, CKristum etiam in hoc genere scientiae dependentis a phyitalia, qualis erat scientia Salomonis habuisse notitiam aliorum entium possibilium; quia vere in omni genere sapientiae , suit plusquam Salomon hic. Sed ex dictis oritur triplex diis cultas. Prima, si Christus hac scientia cogns c- Diuini bat secreta cordium, res occultas , Angelorum existentiam res denique possibiles, quae omnia non percipiebat sensibus; quomodo haec sciebat an in seipsis, an in alio. Non in seipsis, quia non habebat speciem propriam eorum cognoscebat enim ea per species alienas, sicut nos; . ergo cognoscebat in alio ; in quo ergo non enim viae tur posse assiguari obiectuin proportionatum huic scientiae, in quo haec cognosci possint. Respondeo , potuit haec cognoscere, saltem in reuelatione Dei sacta sibi non per scientiam infusim, sed per cognitionem numanam, seu dependentem a phaluasia, cuiusmodi fiunt saepe plures reuelationes. Dices, ergo iam Christus haec Omnia cognosceret per fidem. Nego sequelam, quia Christus poterat cognoscere reuelationem , non tamen assentiri
obiecto reuelato , in quo stat formaliter actus fidei. sed solum se ire ea obiecta reuelari sibi,stque ui dicemus , Christum pluribus obiectis non praestitiise alsensum per scientiam acquisitam , sed solum, indieasse de illatione,& principiis cognitis. Sed urgebis, neque scicbat Christus per
hane scientiam cui denter , eam eme reuelationem Dei; quia non cognoscebat reuelationem .
in seipsi quid litatiue,& persecte. Respondeo, saltem sciebat euidenter, darim riua, quae prudenter cogerent ad creden ' 'dum ess e reuelationem Dei; itaque ad minus indicabat Christus . este motitia cui dentis credibilitatis de tali obiecto, v. g. de tali cogita tione occulta, Petri, & hoc est . scire aliquomodo per hanc scientiam , dari talem cogitationem in Petro: scut haereticus dicitur scireres fidei , licet eas non credat. secunda disti culta, , an huiusmodi reuelationes fuerint naturales vel furernaturales. Remondeo breuiter, etiam si fuerint lupernaturales, pertinent ad hoc genus scientiae,
quia fiebant per species similes nostris, S: dependentes 1' phantasia. Addo tamen, potuisse
esse naturales ensitatiue, quia etiam in ordine naturae videtur, posse Deum, ut auctorem naturae loqui,cu creatura rationali,& manifestare illi aliqua oeculta, vel absentia; sine produ-etione alicuius actus supernaturalis erilitariae. Turria dissicultas an Christus per hanc scientiam cognosceret iam antea ea obiecta, quae sensibus percipiebat. v. g. per visum, Vel au- emtaditum Respondeo, non e re necesse, quod hae escientia semper praeuem rct sensuum operationes,potuit enim de facto aliqua obiecta Clitistiis per sensus efferiri; quae pri ita per hanc
scientiam non nosset. nec in hoc apparet aliqua
imperfectio, Si vero sistino sit de odiectis,quxo o a audie
329쪽
difficultas sed etiam de salso sine euI-pa,quia totum malum ibi repertum est malum poenae, Sc sicut potuit Deus assumere naturam neati cum suis impersectionibus:& perconsequens coecitatem talpae, stoliditatem naturalem asini, de his simisia, cur non potuit allu-mere naturam rational cui inculi' abiliter deceptam. Nec obstat Anselmus, qui, ut notauit VasqueΣ , non soliam negat errorem , sed etiam ignorantiam priuatiuam : quare explicati dum est, non de possibili, sed de facto,nec
Sed tamen obiici imi primo ; quia si possibi' lis est et error etiam inculpabiliter in natura allumpta ; non ergo haberet infallibilitatem eius doctrina, pollent enim homines formidare , quod eri arct. Consequens autem videtur absurdum , quia natura assumpta citorganum Dei ad loquendum eum hominibus. Respondetur, in primis potuis te illam naturam ha te infalli ossitatem in docendo, non tamen in sentiendo ; quare si aliquando ipsa inculpabiliter deciperctur, Dcus posset impedire ne errorem suum docerct ; sicut de Summo Pontifice dici solet. Deinde cur non posset humanitas illa loqui aliquando nomine proprio, quin illa ellet loquutio naturae diuinae formaliter loquendo. Dices ut homo ille errarct. deciporet Ucrbum alios ii omines, quod est valde iudeccias. Respondeo,deciperet materialiter ex communicatione idiomatum, concedo, deciperet formaeliter , nego: decipere enim proprie est scienter dicere salsum, ita ut cadem nλ- tura sciet falsitatem , & dicat illam : tunc au-lcm licet Verbum secundum naturam diuinam sciret falsitatem ; non tamen loquer utur. nisi secundum naturam humanam, quod licui non sussceret ad inen licium. ita nec ad decipiendum formaliter. Dcccptio aute mat crialis
non repugnaret verbo, sicut citam natura af
sumpta potuit esse offendiculum inculpabiliter alteri homini, ut caderet, & morcrctur, siccitam potuit cile inculpabilit cr otiandiculum, ut intelle ius alterius crraret, de laberctur.
Vrgebis, ergo de secto Chtistus ut homo non habuit inrallibilem auctoritatem in docendo ratione unionis. Respondeo ratione unionis praecive, transeat, ratione unionis, S simul muneris Doctoris,& Magistri, quod congru emissime ad unionem dedit illi Deus , nego. De facto enim dedit illum ueus lumcn ad reuelationem gentium, in Magistium, de lucem omnium , ideo de facto non potuit docere aliquid salsum , ut constat,& hoc totum proue nil radicaliter ab unione 1 qua fit , ut natura assupta no possit scieter sumere tale munus do- cedi, nisi ad hoc peculiariter moueatur a Deo.
Obiicituit secundo i Error licet sormaliter non si peccatum, est tamen talis imperfectionaturae rationalis , ut non possit admitti vo luntarie in natura propria sine aliquo peccato: quare sicut voluntas tenetur cohibere motus in ordinatos appetitus, ne insurgant, si commode potest , ita videtur teneri cohibere intellectum ne erret, si commode potest; crgo verbum diuinum, cui ratione unionis incum-
bit gubernatio naturae humanae,debet etiam collidere eam ne crret, alioquin imputabi- 'tutei ad culpam ille error. Respondco transeat, errorem habere aliquam malitiam obiectivam e caeterum assero errorem secundum se non habere illam malitiam, sed errorem voluntarium. Sicut mors, vel amentia, quae quidem secundum se non habent malitiain moralem etiam obiectivam,
sed solum ut voluntarie ortae ab ipsb homine, qui se in mortem, vel amentiam dedit. Ad hoc autem non sufficie voluntas eiusdem sup positi secundum aliam naturam , sed requirit ut voluntas ei uidem natiirae : nam licet
humanitas Christi non posset licite se interficere,vel amentem reddere, vcrbum tamen potuit licite utrumque sacere circa humanitaten. , ut constat. Sic etiam licet humanitas non possct licite admittere errorem voluntarium. Verbum tamen potuit illum permittere, &velle ; quia error inuoluntarius humanitati non habct malitiam moralem etiam obiectivam magis, quam mors, vel amentia. An vero potuerit etiam Verbum in natura as-iumpta permittere aliquid obiective malum
sine malitia formali,v. g. an potueri r natura assumpta excrcere mendacium vel usurani ;sine peccato tamen, quia non aduerterer ad
malitiam eius actus ὶ dicemus dio sequenti. Secunda diis cultas erat, an suerit in Christo cognitio probabilis. D uit MNegant Theologi communiter, cum quibus .c- . Suare E ubi supra ret. 3. No nulli probat,quia iam Christus exponeretur perical O falsitatis Sod contra , quia sitfficienter posset vitari hoc periculum per scientiam beatam, &iti su- rasam qua caueretur assensus probabilis scientiae acquisitae,qui non est et suturus verus. Nec cria obitat incopossibilitas opinionis cu scientia eiusde obiecti . na,vt dixi in materi, deside.
compatiuntur se hi actus etiam ex natura rci. Ratio ergo petenda est ex intrinseea imperfectionc attentus probabilis, qui propterearcpugnat etiam Deo, Se Beatis. haec autem
imperfectio videtur consistere in eo, quod intellectus ducatur fundamento infirmo ad iudicandum de obiecto quod arguit imperscctionem, & natiuam penuriam ipsius luminis . , Dices haec esset imperfectio, si Christus so- E Mium dueeretur illo motivo probabili; ducitur tame de facto aliis euideribus,quid obstat. si ad maiore abundantia dueatur motiuo probabilirSed contrὶ, quia ille astensus probabilis,sormaliter loquendo, quantum est cx se , ita dueitur motiuo probabili, ac si illi soli niteretur , talioquin si ducitur indivisibiliter mo
tiuo complexo, ex probabili, de euidenti non allentitur probabiliter,sed euidenter. est ergo imperiactus modus iudicandi, ita adhaerere motitio infirmo ac li nullum aliud esset Tertia dissicultas est .an habuerit cognitionem obscuram Negant etiam communiter
Theologi ciun s.Thoma suprὶ qu.est. T. art. 3. ubi negant habuisse fidem. Ratio est commu- , cumianis Christo , de aliis Beatis, non quidem coquod opponatur cum euidentia; non cnim opponitur falle quoad assensus immediatos,ut
dixi in materia de fide. sed propter intrinsecam O o 3 imper
330쪽
ramentia tri cedis non discurrere circa obiectu probabile : Iionestas aut ira obiecti etiam viile ruria: pc saepius apparere probabiliter . nam licet euidenter appareat honestas misericordiae λ caeterum , quod hic,& nunc hic homo habeat in i seriam veram , plerumque appare t ex eius restimonio; vel aliis conie sturis, nec poterat Christus per scientiam acquisiram cognosccre in uitiue dc euidenter dolorem, vel aegritudinem internam huius miteri. Poterat ergo Christus habere iudicium re exum , quo iudicaret hic. &nunc, tientis his citc amstaintiis,& probabilitate obiecit Peticione ipsi as miseri, &c. honestum elle illi subuenire, qui assonius non erat mediatus,sed immediatus,& ex terminis,& l. ficiens, ad hoc . quod voluntaS operaretur.
- Vltimὁ obiicies,Christus per scientiam insu-οι, is iL sim cognouit Deum,ut diximus,dis utat ovestra- rama. mlenis,non Deum in se δί immediate; ergo mediate.& in alio, nem'c in creaturis; ergo etiam pei scientiam acqui liram potuit cognoscere aliqua obiecta mediate perdiscursum saltem vir
2 tur. Respondeo, Christum, imo & Deum ipsum
posse cognoscere unuinin alio, non tamen unu ex alio. Prior cognitio non est discuruua formaliter, vel virtus iter , quia non ailentitur uni
propter aliud, sed solam cognoscit unum esse
terminum alterius, diccndo v creatura predera L eo,ubi creatura cosnoscitur directe,& Deu
indirecte , sed sine dii cursu. Posterior cognitio est distur siua saltum virtualiter, assentitur enim vni propter aliud dicendo, V. g. Devi est, quia
creatura pendet ab ipso tinc creatura est medium non solum ι 'sic dex quo cognoscitur Deus, ει haec videtur repugnare cum vitione perfectissima obiecti propter rationem supra indicata.
De passionibus animae Christi. SEcτio I. An, se quon-osuerim in Chri sodis es'ubi etiam, an habueris tentati
SECTIO II. De dolore , o tristitia animae
chrim. SEcrio III. De timore anima Christi. Sscetio IV. De affectu admirationis, S Ecetro v. De assessu irae in Chriso.
ubi agi solet de potentia animae Christi, nihil enim continet dignucontrouersia praeter vulgarcni illam quaestionem de potentia Ob dientiali activa,an detur ad producendum physice effectus improportionatus, cui aptior locus est in materia de Sunintentis ingeniae. vel in ta a ctatu Aeniesupernaturali. Omitto etiam quae .
monem l .de desectibus corporis, quos Christus ast umpsi,vbi docet, assum ille corpus p aD sibile,& eas passiones , quae ad nostram redcmptionem conducere poterant ; non tamcn Cas,
quae indeeentiam habent, ut ignorantia,& morbum ex inordinarione prouenientem. Res tota est clara apud S. Thom. Venio Ergo ad qΓ iEO.ncm is . de descelinus animae, sca de pallioniblis animae quae disti citror est. Pastiones in praesenti appellantur, non qaidum ali crationes uae cura illa , quae in subicctii Iecipiuntur, quae v lcait a i p. alliones naturales, sed pallioncs, quae dici sol ni amnialc s. qu. u liriat
H As passiones suisse in Christo, istici dogma 1.
Aliqui hoc dogma it.. tradunt , ut dicant de fide est e Christu in lia ovisse passiones in appeti- u lcialitiuo, lioe cit, in potentia,2 qua oriuntur 'aste ictiones sensibiles, ita SuM CZ . 3 . I cc. 1.3nfrincipio Δ cd si nomine appetitus lentituit intelligat potentiam appetit viam, clicitivam actit materialium distinctas a potentia voluntatis, non video, quomodo id hi ae fide. nam loca cinania Scripturae, quae eos affectus Christo tribitiinr. non explicant, eos actus suisse ni iteriales; inaci plerique ex illis,debuerunt esse spirituales,quia versabantur circa obiccta spiritualia, ut constabit ex locis postea assere dis pro singuli, ast istibus in particulari: de aliunde no est de fide. daritalem potentiam matcrialem in hominc ili uer lam voluntate na omnes illae operationes pol
sent tribui voluntati operanti circa illa obiecte , secundum portionem inseriorem quae quatenus ducitur mortuis carnalibus appellatur appetitus carnalis; sic enim vi lcmur operari iniunt ', non solum por appetitu materiale, ted etiam per portionem in seriore voluntatis. Quamuis ergo existimem , dari eiusmodi potentiam inli initae ad actus materiales appetcndi, tum quia datur potentia sensitiva materialis. omne auic principium cognoscitiuum videtur exigere principiti appetitutum sibi proportionatum, & eiusde ordinis: tu etiam,quia experientia probat per eiusmodi affectiones comi noueri sanguinem,& alios humores,turbari temperamentum,& alia huiusmodi,quae ostendunt connexione esse inter an sectiones illas,& qualitates materiales, atq; ad ebesse eiusdem ordinis, & non mere spirituales Quamuis inquam hoc verum existime, non ta- mcn censeo esse re , quae ad figet dogmata pertineat. Ad fidem enim, & Scripturam tuendam susticit concedere in Christo eas omnes potentias,& affectiones, quae reperiuntur in .iliis lio in inibus, quaecumque illae sint S appetitu ut iam materialem cci modo,quo est.in aliis hominibus. Circa ha pastiones ad inonent Theologi cum 3. S. Thoma