장음표시 사용
301쪽
qilat libet enim pars est unum obiectum partiale,quod videtur incredibile. Comunior et goTheologoru sententia concedit Clitii id videre actu in Verbo omnes res suturas, S quidquid positiuum Deus videt ici etiavisionis, dico Deus per scientia vi .sionis videt negationes omniti rerum possibiliti,
quae nunqlia erunt; quas negationes, si humani tis Christi videret, cognoiceret etiam omnia
Haec sententia videtur esse S. Thomae sim de aliorum plurium apud suare et sict.&apud Salas cibi supra.Et quidem non potest eni- ea iter ex Scriptura probari. nam licet saepe in Evangelio tribuatur Christo persecta notitia
cogitationum alie uarum Ioan . a .non credebat se meti Esum eis o quod ii si nosset omnα opus ei non erat,vt qu testimoatum Prahiseret δε homine ira enim sciebat. quid esset in homine de alibi se-pe, ex quibus locis videtur colligi habuisse etianotitiam omnium cogitationum nominum, quia videtur eadem ratio de omnibus. Caetem hinc solum videtur colligi.Christum vidisse cogitationes hominum,nonvcro res alias; deinde neque ipsas cogitationes omnes, sed illas quas habebant homines praesentes, qui tunc existebat, denique non fit necesi arium, has vidisse in verbo ; potuit enim eas aliunde cognostere. Alia sunt loca Scriptutae,&Patrum,quae con
lum probant Cbristum habuisse plenitudinem
seientiae,& omni caruisse ignorantia ineque etiaaliquid nouum didicisse,quae probabiliter inserunt nostram conclusionem non tame efficaciter. Unum est testi inonium in Epistola Sophronii in V L synodo ei. it . ubi de finitum videtur Clitistu cognouille diem iudici j, sed no ideo sequitur vidi ite illu in Uerbo; neque etia eis citer arguitur ad res alias, potuit enim magis pertinere ad Christum ut in iudicem, cognitio illius d i quam aliorum obiectori licet ex hoc probabilis coniecturaepossit desumi. Ratio ergo huius sentcntiae sumit ut ex principiis generalibus circa omnes Beatos, singuli enim vident in Verbo, uaepctrinent ad suum statunia, ergo Christus vidit in Verbo res omnes suturas. Probatur consequentia, quia ea omnia pertinent ad Christum, ut ad Dominum omnium, ut ad Iudicem, ut ad caput uniuersi ut ad gubernatorem,& Principem uniuersaliis navim ergo ea omnia videt in Verbo sigillatim. Dices, suscit quod Christus nouerit ea omnia habit halitet; cum bac enim scientia non est ignorantia rei habitualiter scuae; non aute oportet,quod semper ea omnia actu viderit. Respondetur communiter, ea, quae videntur in Verbo, non posse,no sciri actualiter, lyia vi sio beata ex natura sua, est invariabilis,& perpetua; ergo quod semel videtur. semper videtur, Ad contra. Caeterii in haec conclusio iis, ptimis non I rocedit in sententia eorum, qui dicunt, nul- sim Beatu cognoscere res suturas in Verbo sol maliter, sed lotum causaliter per cognitiones diuersas realiter ab irsa visione . nam hi non variant beatitudine essentiale per aduentu nouae reuelationis , imo dicut fieri successiud illas reuelationes, prout Deus vult iuxta ordine suae sa- Pi .de Lugo de secarv.rt. pientiae ali trade nouo manifestare S. Petro, vel alicui Angelo. Deinde neque etiam in alia sententia docente, videri creaturas in Verbo sor- maliter per eadem visionem beatam, video quosacto probe tu hanc numero visione debere esse in sua emitate perpetua. posset enim aliquis didicere, beatitudinem quide ex natura rei inerre secum parpetuitate,ita ut qui semel beatus est, nuquain possit a beatitudine deficere ; unusquisque possit amittere lumen gloriae: nee ip- instim lumen possit unquam ab operatione cessare.Caeterv non debere perseuerare necessario candem numero visionE ; sed hanc polle variari apparete nuc Obiecto uno modo,&nuc alio modo; sicut Anselus in multorii sententia non P test cessarea cognitione suae substantiae , potest tamε sorteste nune se cognoscere hoc niodo,&nae alio.& se ut sol non potest cessare ab illulminatione, potest tame variari eius operatio pro diuersa explicatione medii; ita lumen gloriae nopotest illviminare obiectum ; diuersimode tamen secundum varias applicationes, quibus potest obiecti im explicari per modum obiecti. Verumtamen adhuc videtur retinenda etiam in hoc communis sententia , & in primis,si supponatur res suturae videri in Verbo iamialiter, tanqua in medio cognito, dicenda est, visione
ipsa in indiuiduo esse invariabile; quia obiectu nunqua diuersmodE applicatur eidem beato: alioquin daretur inaequalitas successiva in beatitudine sor mali eiusdsi bcat imam licet soldin variaretur applicatio obiecti diuini in ordine ad diuersa obiecta secudaria quae appar Et de nouo in ipso Deo; haec tamen variatio argueret etiam varietatem in visione obiecti primarii supponoeni obiecta secundaria in tantum apparere iuobiecto primario,in quantum obicctum prima rium magis penetratur, ει clariu . distinet id spercipitur ordo, que habet ad obiecta lec incitaria, qui ordo est aliquid intrinsecu in ipso Deo,
ergo si nuc apparet huic beato creaturae in Deo, quae antea non apparebant, ideo est,quia nunc videt clarius,& persectius entitatem intrinseca Dei ergo nuc est beatior, quam ante ergo ne dicamus,dari hanc varietatem in gradu beatutidinis, fatendum est, visione ipsam esse invariabile. etiam quoad obiecta secundaria, de per eons quens,Beatu mimquam videre in Verbo plures creaturas, quam vidit ab initio , atque adeo non russe per scientiam beatam Christum Dominum videre habitualiter rex omnes suturas,nis eas videat etiam semper in actu secundo. Si vero dicainu , res suturas videli in Verbo solii in causaliter per cognitiones alias distinctas a visione; tune uti debemus ratione cnmmuni omnibu, beatis, quibus conceditur cognitio a alis omni u corum,quq spectant ad eoru statimi. nisi sit aliquod inconueniens; quale dictit, cite in co , quod cognoscat preces ad ipsos fundendas proximiὶ ante diem iudicii, iam enim scirent . quando si tutum esset iudaeium, duod tamen Deus vult este occultu. Cun, ergo respectu Christi nullum sit in conueniens in eo, quod videat actu res omnes suturas,& alivde ille omnes pertineant ad eius statum,ut supra vidimus, noli est, cur ci negetur illa visio actualis nisi in aliquo obiecto fuerit peculiare in conueniens. Contra hanc communem sententiam estpK
302쪽
visione,quatenus ipsa est similis,&disssumtis alte. ri visioni quae cognoscat Dcu,& non cognoscat se quia hae duet sor malitates sunt etiam cognoscibiles,rursus postumus concipere aliam
te reiam sor malitatem, qua cognoscariir secuda,
Be sie in infinitum,quod solium arguit esse possibiles syncategorematice infinitas praecisiones in nostro intellei tu,quibus possimus iteru, S iterupraescindere plures sormalitates in illa visione
per comparatione ad infinitas alias visiones syn- categorematice possibiles,quae haberent minus reflexionis,qua habet liqc visio,& no cognoscut se omnino aclςquate, sicut se cognoscit hete visio. Diem; Dcus per scientiam visionis cmoscit alitia adaequate hanc visionem beatam Christi,&per P m. consequens cognoscit totam collectione reflexionii, quas habet illa visio beata; ergo ipsa vilio beata no potest cognoscere adaequatu visioneminet eata Dei.quia no pol cst ressectere supra cognitionem adaequata sui sine alia noua reflexione;quq tamen esset impossibilis,quia ia esset ex tra collectionem omnium reflexionum illius visionis quas visio increata Dei ad aequale cogno- uir, t uapyonimus 'ergo non potest visio beata Christi ad aequare obiectu scientiae visionis Dei.
Respondeo hoc argumentum habere instan πι--isin. tiam in ortini sententia mam Deus per scientiam
simplieis intelligentiae persectissime cognoscit
reflexiones infinitas syncategorematice, quas
ego possum habere lueeessiuὰ realiter distinctas
per tota aeternitatem, . g. cognosco ego Deum;
cognoscit Deus hae meam cognitionem: rursus cognosco, Deum cognouisse meam cognitione,& iterum Deus cognoscit hanc secunn cognitionem meam; cognosco deinde,Deum cognovisse meam reflexione,&c. I sic in infinitu. Ecce tuum argumetum: Deus cognoscit omnes meas
reflexiones possibiles, & collectionem earum; ergo aliqua est cognitio in Deo, era quam iam non postum resteIere ; alioquin illa mea reste-xio esset extra collectionem omnium reflexio num mearum , quaS Deus adaequatucognouit.
Consequens autem est falsum; quia nulla est eo nitio, nec restexto Dei, quae non sit cognosci-ilis, turli1ς Ii Deus velit eam inanifestare. Item Deus cognoscit collectionem omnium reflexio-uum , quas ipse Deias habet respeetu sui ipsius:
rogo, an cognoscat ras per aliam reflexione, quς sit extra illam collectionem 3 hoc enim est impossibile: an per aliquam reflexionem,quq sit intra illam eollectionem di quod dixeris de Deo; hoc ipsum poteris dicere de Christo.
Ir Ad obieetionem ergo rei pondeo, Deum co-obi EIωHM gnoscere totam illam tollectione reflexionum. - quas habet visio beata Christi; non tamen ii Vt videat ultimam te nexionem non enini sist ulti m 1 sed ita ut nulla iit,qua Deuς non cognoscari citin hoomestat Christum etiam videre visi nem, qua Deus videt reflexiones Christi; non
enim videt Christus eam visionem per anquam rcflexionem,quae lippost omnes alias, sed per illas Vinnes ad aequat omnes Teflexiones Dei , dei I eus per suam visionem adaequar omnes rcflexionus c. h. :ci, ita ut nulla sit in Deo,qua Chidistiis non cogni stat per aliquam reflexionem, nulla sit in hristo. quam Deus non comost a ' ctiam per aliquam suam reflexionem . nin; hae emutua adaequatio noua est vel incredibilis: nam P in . de Lugo de In unat.
eam etiam debes admittere in aliis exemplis, v. g. Deuς videt cognitiones,quas possism succestiue elicere per aeternitatem dc has quidem infinitas syncategorematice Videt item,posse me sucis cestiue complacere in iis cognitionibus,&riirsus successive cognoscere has complacentias, rursus complacere in cognitionibus Ecce videt Deus me cognoscere collectione omnium amorum S rursus me amare collectionem omnium cognitionum , alioquin, s vidcrct,ali uam cognitionem,quam non amarem, illa esset ultima. Item si videret aliquam complacentiam , quam non cognoscerem, illa etiam esset ultimatquod repugnat Sic ergo concipimus cum successione
non reali, sed rationis in vilione beata Chri hi
reflexiones infinitaς, & rursus in Deo alias infinitas reflexiones supra illas quia tamen utrobiq; non est ultima , ideo nulla est in Christo, quam Deus non cognoscat per aliam,no est ulla etiam in Deo quam Christus per aliam no cognoscar. Aliunde taemen dissicilius argui potvit quar- 38.
to . ut Chiastus non videat vilione beata ipsam a. N. - a
vitionem; quia ex hoe sequeretur, illam visionem postquam semel producta est,ess. incorru.ptibile, etiam de potentia absoluta; conlc qiichvautem videtur contra Theologos, S: Philosophos, qui communitcr negant aliquam endita .rem creatam, quae postquarn producta est, non
possit iam destrui, etiam per potentiam absolutam Dei. Sequela vero probatur, quia si ea visiore praesentat quidquid suturum est,includendo etiam ipsim visionem; crso per illam vitioncm
videt Christus, quod ipsa visio duratula est in aeternum, sed visio illa est essentialiter in sal libilis ; ergo non potest existere illa visio, quin eadem auret in aeternum; ergo repugnat destrui,
si semel producta est:alichuin suisset salsa quod
est contra essentiam illius visionis.
Diem, totam hanc necessitatem non pereun- I9.
di, postqtiam semel est producta visio, si coin Euasio. sequentem ; quia scilicet supponit suum obiectum suturum, de quia ipsa ea pars sui obiecti, supponitur etiam latura. & ideo cognoscitur Sed contrὶ, ciuia turitio visionis non porci Psupponi ad ipsius visionis existentiam , cumssummet este praesens,& suturum iit repraesentare suam futtiritionem; ergo no supponitur sutura priusquam existat reprcsentans hoe ipsum; ad summum ergo poterit supponere decretum Dei, Volcntis producere lianc vilionem illaec tem suppositio .etiam osset intelligi in aliiς en tibus creatis; nam similiter diceret alius . unione Lupo staticam ex sua entitate supponere ciscntialiter deeletum Dei conseruandi illam in aeternuin, atque ideo unionem semel productam
non posse diuinitiis destrui; S: hoe ipsum postes
de aliis entitatibus assercre contra communci'
Theologorum,S: contra principia Philosopidae, ubi ex persectissimo Dei dominio eirea creaturas colligitur depend cntia pcrpetua, tuae omnia entia creata ita pcnd ni a Deo , ut quotieς veste Deus. possit ea in nihilum redigere., Huic obiectioni posset fieti satis ex principiis, 2 o. quae alibi larius explicabimus , & probabimus, , suppone itilo scilicci, vilicinem beatam, sicut
alios actus .intcllectus,& voluntatis,elle cntilares intrinsece successi uas, eo quod cognitio, vel amor non iraiat per actionem distinctam,
303쪽
188 De mysterio Incarnationis.
sed seipsis essentialiter dependeant a suis principiis Omnis autem actio, quae durat in tempore, de heat esse successiva intrinsece , en quδdactio non distinguatur a d hiratione: dutatio autem rei
durantis in tempore debeat esse intrinsecE sue- eessiua; quae omnia alibi lati probada sunt. His erro suppositis posset negari sequela nain cum vitio illa habeat plures partes successivas,denuula earum verum erit, quod sit incorruptibilis,
Omnes enim,&lingulae corrumpuntur,& luunt successiuE. Verum quidem est,hanc tarte visionis nunc existetite repraesentare su ipiam ut prς
sentem, dc caeteras omnes,ut futivas, vera etiam
est, quAd ex suppositione huius, ncm possunt cς-terae non existere postea led tamen nulla est incorruptibilis, imo omnes iecundum se sunt desectibiles, & cleficiunt; quo J autem ex suppositione unius alia non possit non esse , non vlt in- conueniens ma etiam ex suppositione reuelationis druinae non potest non else postea obiectum reuelatum; quia tamen illa suppositio no est talis ut reddat obieehum illud secundum se incorruptibile,aut indefectibile,nultu est inconueniens in illa necessitate ex suppositione. Sic ergo in nostro casu singulae partes ex lupositione aliarunon possunt non poni, nulla tamen est intrinsece inde D ctibilis elim singulae defletant succellitie. Haec solutio probabiliter occurrit illi obie- ω nu adhue tamen ex alio capite vigeri potest . eadem dissicultas.quia li visio terminatur ia seipiam terminatur etiam ad totam suam in tesonem cita vis sit in t Esa ut octo,v.s videat Christus per illam visione in Verbo inam esse in rensam ut octo. Et quidem ita hoc videt ut per singulos gradus ipsius hoc videat. na creaturae,quae viEetur a se aro in Verbo per visione intensam, Vidctur per omnes. S singulos gradus illius visionis,ut suppono ex tractatu detisoue.siue enim dicas, gragus intensionis esse homogeneos, sueheterogeneos; omnes tame sunt circa idem sub testiam &circa idem obiectum, quia alio modo non facerent intensionem: se a potius creaturae viderentur te misi θ . nempe singulae per unum gradum intensionis: satendum et o est singulas
videri petoinnes, δe singulos gra)us illius visio.
ni . quo supposito,comparemus nunc secuduin, Be tertium gradu intensionis illius visiotus inter se: per secundum enim videntur omnia, & per
eonsequens videtur etiam tertius,ut cxistens,&per te tui in videtur etiam secundus ut existens;
ergo non potuit dari hie secundus gradus sine
hoc tertio nee hie tertius sine hoc secudo; nams daretur hie secussus sine hoe tertio fuisset visio salsa, clim repraesentet tertia,ut actu cxiste-tem,qui tamε nora existeret; rursus si daretur hie tertius sine hoe secundo, filisset etiam viso falsa, Propter eandem ratione; nec enim potuit esse hic gradus tertius,qtun repraesentaret. hunc se-eunaum existere, quia de eius estistia est reprς sentare ea obiecta, quae nunc repraesentat quod si aliquid eorum non repraesentaret,non esset iabie gradux tertius. qui nune est,sed alius: sequitur ergo, hos duos gradus secundam de tertium habere euentiale, di mutuam inseparabilitatem inter se ita ut nec de potentia Dei ab se tuta potuerit alter corii sine altero poni. Hinc aute videtur tolli inter ipsbs omne vestigi distinctionis reali : ubi enim est mutua, & omnimoda inseparabilitas immediata, &per se inter aliqua, non videtur relinqui vestigiu distinctionis re
iis, nec videtur posse aliter ideclarari conceptus
identitatis realis, nisi per hanc inseearabilitatem
mutuam, S: immediatam, qua per te immediate petunt nunquam existere unum sine alio sic autem se haberent illi duo gradus, cu immediatu& per se peterent essentialiter nunquam existere alter sine altero,nec pollent unquam separari ergo non essent distincti realiter, se per consequens non possent sacere intcsionem,quia intensio,vt *ppono, fit per additionem gradus ad
gradum.Denique multo minus possent uniri per unionem mediam, &distincta ab extre-;quia unio media inter aliqua duo tunc solum datur,
quando illa duo possunt esse a parte rei salte de iotentia absoluta, absque eo,quod sint unita: ili autem gradus etiam ii cssent distincti, no possent tamen unquam Existere etiam de potentia absoluta, quin essent coniuncti inter se, ut constat; ergo non indigerent umone media ad hoe, ut coniungerentur: ad quid enim requireretur unio media inter duo extrema, quae se. ipsis eia sent essentialiter coniuncta
Facilius ergo dieitur,visionem beatam Chri- 2 tisti non repraesentare se ipsam, quia si visio illa Q.
ponatur intrinsece successiva, urget saltem hoc posterius argumentum de cognitione intensionis ; si vero ponatur permanens, prout commimiter ponitur, urget prior dissic vitas, quod scilieet visio illa eognoster et suam durationem suturam, de per consequens non posset de potentia absoluta corrumpi, sed debetet essentialiter durare per totam aeternitatem absque ulla
prorsus desectibilitate. Dices, de cone tu formali beatitudinis est 23. securitas suae perpetuitatis; si enim beatus nesciret se suturum esse perpetuo beatum, non videtur omnino beatus; sed visio est forma beatificans: ergo visio formaliter dat scire perpetuitatem ipsas visionis.
Reiponderi posset primo,ad ista maiori,d
stinguendo minorem, viso sola est sorma adaequatὰ beatificas, nego:viso eum aliis requisitis, concedo. nam sicut posita visione cum peccato habituali non esset homo beatus, hixta multorum sententiam,& per eo sequens carentia peccati pertinet etiam essentialiter ad beatitudinem; ita dici posset notitiam perpetuitatis pertitinere ad beatitudinem simul cum visione. Respondeo secundδ de melius,notiti eri tuitatis visoni; non esse deessentia sed de interitate, Fc complemento beatitudini , atq; ideo abere se respectu visionis, sicut passionem,uel persectionem consequutam; nain omni videnti Deum debetur ex natura rei alia cognitio pe et uitatis suς visionis,ut sit complete,de integaeatus, de sicut in sententia multorum Beatus cognoscit ea,quq pertinent ad suum statum, non
tamen in verbo per visionem Dei, sed per alias cognitiones speciales qui quodamodo dimanat ex visione Dei; ite etiam dicendu est de perpetuitate visionis, non posse videri in Veroopereandem visonem , sed cognosci per aliam cognitionem specialem,quae videtur dimanare ea ipsa visione beata. urgebis adhue, sequi ex hoc infinitas cogni- 2
clones realiter distinitas debete dari actu ad comple
304쪽
complementum' beatitudinis. probatur seque -la,quia sicut requiritur ad complementum bearitudinis , i cire visionem Dei, fore perpetuam, quia visio Dei beat hominem , ita requiritur scire , sore perpetuam hanc secundam cognitionem perpetuitatis visionis I quia haec etiam 1ecunda cognitio pertinet ad complementu beatitudinis; ergo requiritur alia tertia cognitio de perpetuitate secundae , & rursius requiretur alia quarta de perpetuitate tertiae, quia etiam illa recti apertinet ad complemendum beatitudinis,
de ite in infinitum, vel debemus sistere in aliqua cognitione,quae sit reflexa supra perpetuitatem sui ipsius,5 per consequens hςc reflexio poterit pom in ipsa visione beata. λί-. Respondeo, propter hoc,probabile mihi est,
hane cognitionum de perpetuitate visionis non
requiti actualem, sed suincere habitualem ad
complementum beatitudinis mam soldm requirutitur ad hoc, ut impediat anxietatem , & timorem de amissione illius boni; ad hoc autem sufficit habitualis notitia; sicut non requiritur, quod beatus ac a cognoscat necessitatem , quam habet carendi peccato,& omni alio malo, sed sus- ficu, quod hoc habitualiter sciat, nam hoc ipsbnon poterit habere timorem de aliquo malo immi mi. Habet ergo Beatus habitualiter,& in actu primo principium sussciens ad cognoscendum perpetuitatem visionis, & ad cognoscendam reflexe perpetuitatem habitualem huius
cognitionis,& aliorum omnium,nulla enim reflexio est supra quam, si velit, non possit habere aliam,& kite,quisd habebit eam,quoties voluerit;& per eonsequens habet notitiam habitua-u de infinitis reflexionibus syncategorematice, in quo non est inconueniens, quia hoe solum est posse supra, singulos elicere aliam reflexio- - nem succesues,quod susscit ad securitatem requisitam in statu beatitudinis. .
Quintis tamen ulteriis obiici potest de aliis
obissis obiectis, quae non possunt cadere sub vitionem εα-- beatam Christi. nam si Christus cognoscit in
Verbo omnes suturas ; ergo videt etiam suosmet actus; ergo ii non eliciuntur libere 1 Christo : quia polita illa visione suae operationis. Madirente me occasione , non potest non operari. Respondetur communiter, eam esse impotentiam consequenteni , quae non impedit
libertatem ; quia scientia Dei, vel Christi , lites praece lat tempore operationem liberam ein tamen consequens r ideo enim Christus cognoscit se operaturum , quia opcraturus est. non E contra operatur, quia cognoscit se ope
1g. . Sed contra solutionem urgeri potest, quia sumia. aliquae sunt in Christo operationes, quae oriuntur ex visione beata, & respectu .mni illa visio non est consequens, sed antecedo, v. g. Christus videns in verbo preces, & ni sietiam Ioannis, potest moueri ad miserenduim Ioannis; ergo illa misericordia non est libera. Probatur
consequentia , quia ille actus miserico cdiae oritur ex visione beata , per visionem autem non
solum videtur miseria Ioannis, sed etiam miseri eordia sutura ipsus Christi ; ergo Mys miserieordiae oritur ex aliquo antecedenti, quo posito, non potesὲ, non fieri actus misericorciae; ergo non fit libere,si praeuidetur in verbo.
Dices. visionem beatam Clatili possc conii - 1 .
sic est antee edens ad acrem misera cordiae , &non inseret ne eest, ib ipsuna; quia post et Clui . sius non miseleri : vci potest consul crari, ut repraesentat misericordiam Clit illi sui viam;
S, ut sic non ei antecedens adactum miscricctr-diae, sed consequens, sicut scientia Dei, & id conon laedit libertatem. Sed contra, quia visio illa anteccdit actum R. εα ιιαν misericordiae, taltem ut repraesentat miseriam Ioannis: sed ut se infert necessario 1ctum mi. sericordiae ; ergo sine libertate. Probatur minori quia illa tormalitas vinionis repraesuntatis miseriam. Vcet distinguatur ratione ab alia lor- malitate secunda, qua repraesentatur actus Ini scricordiae ; non tamen habet indit serentiam Uzram, & realem, ut identificetur,vel non iden-
tincetur cum illa secunda formalitate eiusdem visionis;non enim potuit diuinituς manere illa prima sermalitas huius vilionis sine feci: nda, cum sint realiter idem a parte rei I ergo PD- sta illa prima formilitate visionis, secundum quam , per re, antecedit actuin misericordiae, non habet Christus veram , de realem indifferentiam ad miserendum, de non miserendum quia iam pra i upponitur eum aliqua formalitate visionis ; quae affert secum realem necessitatem identificandi secum secundam sormalitatem eiusdem visionis; ergo nbn ponis in Christo maioreri potentiam 2d non miserendum, quam in illa prima formalitate afl non identi. fieandum secum secundam formalitatem , quae quidem non est potentia 1ealis sed rationis, seu
logica. Dices,hoc argumentum militare etiam contra 28. scientiam Dei;uam scienti qua Deus cognoscit Alia miseriam Idalinis, ideliti eat realiter cu visione misericordiae,quam ei exhibutudus est: dc tamen Deus miseretur libore, quia non antecedit illa scientia, ut repraesentat misericordiam , sed ut repraesentat miscriam.
Sed contra, quia si illa terminatio scientiae R.iuituri Dei sit aliqua intrinseca habitudo ad tale obiectum, id quidem erit peculiare .in Deo, in quo auctores illius sententiae admittunt , propter
eius se finitatem, scientiam ut repraesentantcmmiseriam potuisse realiter manere, sine co,quis di dentificaretur realiter cum scientia, proud repraetentante miserie diam, quidquid illud sit quod haec secunda addit supra primam, hoc enim pertinet ad inscrutabilem difficultatem de decretis liberis Dei & ideo veru est;Dcum
posita notitia miseriae ; potuillia non misereri. quia verum etiam est, realiter loquendo, potui Dse non habere scientiam misericoidiae futurae rat vero in Christo , cum sit verum, realiter loquendo quod posita hac numero vision ,quam habet de miseria Petri, possit realiter non vi- dcte misericordiam futuram;non apparet,quo modo cum hae visione maneat liber ad nil se .rendum,& non miserendum. Probabile igitur est .actus liberos ipsius Christi, qui a visione allia quomodo procedunt non esse obiectum visonis, sed alterius scientiae in suis quae aliquo modo etiam potest dici scientia beata quatenus O 1 tum habet cx visione, & pertinet ad per chionem beatitudinis.
305쪽
2so De mysterio Incarnationis.
19. I labemus er o ex dictis Christum cognosce Cois listitur re in scri tu exp)itato per scientiam beatain om- ρ ρ testa tila futura, ex illicando communem sententiam, iuxta limitationes positas ut per vilione ipsam sor maliter non videat Christiis durationem insitus visionis ; nec suas operationes liberas,quq ab ipsa visione procedant:videt tamen caui ali-rer, quatenus cx ipsa visione oritur habitualis notitia de duratione visionis,& suorum actusi; Vastium. P. VaZqueZ in prasimi di .so. e. 3. 5 alibi docet, Chrimim non coenoicere villam crca u-ram per vilionem foran aliter, sed solum caula liter modo explicato. Habemus item per latentiam beatam cognoscere. Chri 'um multitudinem rerum infinitam, quia cogitationes hominum , de Angclorum futurae per aeternitatomnon sunt finitae. An vero Christus cognoscat . infinita categor ematice, vel syncatcgorcinati cὰ est quaestio de nomine. Certum cnim est , non cognoscere aliquam multitudinum infinitam, quae sutura sit simul, in aliquo instanti determinato; cognoscit tamen actu multitudinem infinitam sutiir ura i uccestiue, hane quidem simul cognoscit simultate non se tenente ex parte obiecti cogniti, sed ex parte cognitionis; quod sit ficit, ut dici possit Christum cognosccte infini
An cognouent Christis, etiam in Verbo in itin
1 o. CAnctus Thomas in praesenti art. 3. assirmat,nia D quia Christus comprehendit substantias exi- . Ibo . stentes; in harum autem potentia continemur aliae infinitae possibiles ergo Christus ex coprchensione harum cognoscit infinitas alias possibiles. Circa hanc doctrinam s. Thomae, quam reputo omnino veram, est difficultas, quomodo ex comprehensione harum rerum,quae existunt, cognoscat Christus infinita possibilia 3 nam vel loquitur de infinitis specie diuersis , & hoe esse non porcst,quia in potentia ignis non continentur infiniti et sectus specie diu et si, habet enim potentiam limitatam ad certas speci cs operationum; vel loquitur de infinitis solo numero diuersis S hoc etiam videtur dissicile,quia ad co-
prchensionem causae non oportet cognosceres gillatim omnia indiuidua , qqae ab ea possimi
produci,quia virtus prodiictiva, quae est incausa. non rc spicit ea indiuidua in particulari, sed
solii in rationem communem caloris,V. E. dc P creonsequens qui cognoscit virtutem Soli ς, non cognoscit in sole omnes calores in indiuiduo
popihil es, sed solum cognoscit solem posse pro
3 r . Ego in primis existimo, Christum coprehen- Dait -- donne auia1, quae de facto existunt, nc in ideo cognouisse infinitas substatias possibiles specie diuersas quia huiusmodi caiisae no dicunt ex se ordinε,& habitudine expressa ad talcs efficctus M in eausa no potest cognosci ex vi praecisa co- initionis caulae nis id ad quod caiisa ςx se ha- et expressit in , δe specialem ordinε. Cum ergo eiseetiis .ad quos ignis,u. g. dicit or8ii e . non perint ineat ad infinitas specie , nsi poterir C hristus ex evrchesione igni; cognoscere infinit/s species.
Dices primo, Christus videns creaturas exi - stentes comprehendit totaliter earum untitate, O L. ἐciaritas autem crear urae per se ipsim est poteria obedientialis in ordine ad infinitos est ectussi, o cie diuersos, ergo Christiis coprehendens criunent iratem cognoscit distincti ordinem, que habet ad omnes illos eisci tus, S per conicqucus cognoscit omnes illos. Respondeo facile, potentiam obedientialem visu M., activam, quam habet aqua. v. s. non et C ordine intrinsecum, exprcst una & distinctu ad singillos enectus in particulari, sed habitudine quandam.
quam habet ad producenda quidquid Deus velit producere interuentu ipsius aquae.Itaque qui comprehendit emitate in aquae non idco ibit, an
possit cocurrere ad creatione Angeli, vel grati ς' sed polle concurrere ad omne illud, quod cadit sub potentiam Dei, si Deus velit eleuare aquam
ad illud produeondum quidqui id illud sit.
Sed contra obiicies secundo: Intellectus An- 3
gelicus, v. g. quantum est de se habet virtut cm cibi ai. I. naturalem luilici cntem in ratione potentiae cum ad cognolccndas omnes crcaturas naturales,
quas Dcus produxerit; non enim est alligatus Angelus per suam ulliantiam ad haec clementa, de ali ordincm huius uniuers materialis, sed potuit bene existe te in alia rerum serie ex aliis elementis, vel corporibus; S. Itan ca Omnia naturaliter cognosceret; ergo intellectus Angelieus ex se habet virtutem naturalem ad eliciendos plures, dc plures actus cognoscendi circa plures, & plures creaturas , quas Deus posset pio ducere: ergo Christus comprehendens intellectiam Angelicum, dcciu. Virtutem naturalean, videt potentiam, quam habet
ad omnes illos actus,qui sane sui specie diuersi, de infiniti .sicut sunt infinitae,& specie diuersae creature naturales, quas Deus pon et producere, ergo ex cognitione eiusmodi actuum cognoscit Christus omnes illas creaturas, quia non
potest cognoscere perfecte, & distincte , quas
cognitiones potest Angelus elicere. nili etiam sciat, circa quae labiecta essent tales cognitiolus; crgo in comprehensione solius Angeli eo-gnoseit Christus infinitas substantias specie
diuersas. Respondeo negando secundam consequen- ratiam; nam licci intelledriis Angelieuς de se habeat virtutem in ratione potentiae ad omnes il- los actus; non tamen cognoscentur ii omnes distincte ab eo, qui comprehendit Angeli equia ij actus non continentii r in eo tentia Angeliadaequate, sed inadaequale; . 1 ae litare vel G iri aggregMo ex potentia Angcli,5c speciebus eorum Obicctorum: quando urgo aliq a causa neque est adaequata respectu aiicimis effectris, nee de se exigit determinate complamcntum alterius concaulae ad taleira eslectu non oporter, quod cognoscatur effectus in comprehensione illius causae, scd solii cognoscitur enectus ad eumodu, quo cotincturmas a causa; cu enim illa causa, v. g. intcllcctias de te tu exigat specie ad aliqua obiecta, Se de te lotum habeat virtute ad actus circa Obiecta, tuorum habuerit specie., consequens est, ut qui co noscit intellectum etiam comprehcnsiliu , solum cognoscat illium ordinem, Jc sciat, intellectum posse elidere ad ticirca omnia obiecta, quotum hahia: tir hecie p
306쪽
& exigere speciei ad aliqua obieci a cognoscen ita. Alioquin si Angelus traberet cx se Otilinem distinctum &expressium aci cognitionem talis obiecti, deberct eme alligata immediate possibilitas Angeli euin possibilitate talis obiecti ; ita ut si repugnaret haec formica, v. g. repugnaret Angelus per locum intrinie cum immediatum, propter connexionem immediatam, & habitu. dinem Angeli, ad hoc obieetum in indiuiduo: quod qui lem line fundamento suffcienti, non est asserendum, sed dicendum, gelum habere ex se ordinem ad cognoscenda ea obiecta naturalia. quorum species habuerit, quaecumque illa sint. Urgebis . ergo neque in Deo pollunt videri effectus possibiles; quia Deus non est causa adae. quata sed inadaequata eorum. Respondeo negando sequelam ; quia Deus
ita est causa inada quata, ut tamen contineat in se alteram concausam,& ideo continet totaliter
effectum cille remote; quia potcst ex se ponere totum,quod requiritur ad cum effectum producendu mi& idcirco qui videt Deum , videt ibi tanquam in primo sonte effectum . quia videt
ibi causas omnes , in quibus procedere potest. Imb etiam in ereatis pollunt esse aliquae causae inadaequatae, ex quarum coprehensione cognoscatur eficetiis in particulari. v g. habitus cnatitatis dicit ordinem ad suos aetas; quia licet sine concursu voluntatis non possit operari caeteriunipse habitus de se exigit talem potentiam volu tatis, se per consequens talem concursum ad talem speciem actuum,& determinat libere volu tate ad talem speete a Iuuin, dc idcirco vita eniaritat c habitus cognoscitur species actuu , quos
potest clicere;quod ide dici potest de sipecie im .
pressa, de habitu acquisito,& aliis eiusmodi. obiicies tertio: Christus non Ium comprehendit singulas causas creatas existentes , sed etiam earum collectionem; in huiutinodi autem causarum collectione continentur infiniti esse iactus possibiles specie diuersi ; ergo cos omnes eognoscit Christus in suis causis. Minor probatur quia ex commixtione haria causarum possunt
produci alij esse istus specie diuersi,v.g. ex commixtione canis, & lupi, aliud tertiu animal si ex commixtione tystidis, & Loonis, &c. & rursus haec alia animalia possunt commisceri cum aliis,& gignere alia in ecte diuersa i& haec aliis com mixtionibus possunt alia gigncre,& sic in infini . tum ergo haec caularum collectio continet in se infinitos effectus possibiles specie diuersos. Respolideo negando minorem. nam licet sortasse totum illud potici sine inconuenienti concedi, neque ex hoc sequitur, Christum cognoscere omnes res possibiles sed solum aliquas, ii .cut infinitus, pertinentes tamen ad aliquam seriem. sed tamen rcueta non videtur possibilis illa diuersitas specifica infinita ex vi harum causatu, quia ctat omnia mixta possibilia in hoc uniueiγω debeant constare ex temperamento primarriqualitatum,&-fferre in tali,vel tali gragu js uatem puramenti; non videtur posse multiplicariliaee disseremia in infinitum quia ex his quatuor qualitatibus non possunt fieri infinitae combinatione, specie diuersae ; praesertim si tota earum intenso non constet ex latitudine graduali diui
sibili in infinitum; prout aliqui voluntὶ de licet
eonstet ex partibus semper diti iduis, adhue veniendum est et ad combinationes adeo patu disi similes ut no posset sufficere ad diuertitate specifiea in formi ς substantialibus nam intra specie humani,v. g dantur de sacho lcmperamenta aliqvi intutu dissimilia in diuersis hominibus,& tamen propter magna similitudinem, qua habent, non uisticiunt ad arguenda diuersitatem specifica in formis, quae exigunt illa tcperamenta .Cuergo repugiaci,quod idem temporamentum di. sponat ad sormas specie diuerias, δc tempera. menta specie diuersa possibilia ex his quatuor qualitatibus non sint infinita,c5sequens est, nec forma; nossibiles esse infinitas lpecie diuersas. Ad obiectionem ergo respondeo , non sequi processum infinitum in speciebus, quia omnos commixtiones possibiles inter animalia specie diti eris sunt finitae ; & si proles, quae ex illa co- mixtione nascitur , iterum commisceretur cum prioribus v. g. si nulla posset iterum cornmisce iari cum equo, post aliquas generationes redirentiam ad speciem equi,vel adeo parum ab ea dinferrent, ut non ellet simpliciter differentia specifica; haec enim debet ellia notabilis, ut dixi in Philosophia, ex quo fit, non posse multiplicari in infinitum disterentias speeiticas inter speciem equi, re asini. v. g. quia cum tota illa differentia inter Leonem. & asinum sit finita ; si ponantur
quam plui res speci cs inter utramque,quae minus& minus differant ab equo,tandem veniatur ad aliquam differentiam tam exiguam , de non sit notabilis, & per consequens hon sussciat addi fierenti an pecificam. Haec tamen sunt philo hi caesiissiciat breuiter indicasse,ut lectores possint de illis apud se cogitare. Habemus ergo ex die his,Christum quatenus comprehendit causas existentes,non cognouisse speetes infinitas substat itiales videndum nuc, an viderit sutem infinita indiuidua substantiarum possibilivminliqui enim negant .verior tamen videmrpus affirmans eum S.Thoma ara. 3. I.Tboi quia collectio, v. g. harum causarum continet
adaequale in virtute infinitos effectus possibiles non diuersos specie, sed solum numero; de lieεt ij non videantur distinctὸ in singulis eausis pil-tialibus , ut supra vidimus, quia non contineaturadaequat E in illis ; vi duri tamen possunt in
collectione caularum, quia in ca collectione adaequa tu continentur ; sicut singulae praemis-lae seorsim non ostendunt veritatem conclusionis, sed tamen utraque praemissa simul cognita ostendit veritatem conclusionis,quae in utraque praemissa simul, & non in singulis continebatur : ita licci si uiae cause paritales seorsim non ostendant possibilitatem effectus, collectio
tamen earum ea ostendit quia in eiusmodi eo, lectione continetur tota possibilitas esseetias.
Dices, si non potest effectus distium eognosci in causa inadaequata; ergo neque in collecti ne mutarum creatarum: Probatur sequela, quia causae creatae non continent se solis adaequato effectum,sed partialiter, ipsae enim non possunt illii pro dueere isi cocurrete causa prima; ergo effetiuς nci cotinetur adaequale in causis secudis sed in aggregxto cx causa prima,&secuda; ergo ad cognoscedia ciscina ex cognitione causae,necesse est cognoscere aggregatu ex utraq; causa, de pcr coseques ex sola copi ehesone causatu se,cumdarum
307쪽
ad quatae, licet no copresicli ua,totius, sed solius causae secundae, de quidditati ira caui e primae. s. Habemus crgo, Chri lium comprehendendo v si ei, causas ibi undas Exittentes, cognoui ite in ipsis mus infinitos num eroestuctus sub iatiales, non tamein finitas si,ecies. Dubitari potest de effectibus accidentalibus,an in aliqua caul a creata cxisteti,qiram comprehcndebat, cognouerit inlinitos
effectus specie diuersos Et quidum si sit aliquacuata crcata cum ordine detcrminato,& distincto ad eiulmocli vitectus,non apparet, cur negati debeat Christo ea cognitio. An vero detur talis virtus in aliqua causa crcata, magis spectat ad
Pitylico . Mihi crcdibile eli, data aliquam causa Cum tali virtute, in qua pollini cogno iei infinit species effectuum posti ilium. Nam intellectus Angeli se solo potest cogito cere stibilantiam Angeli concurrente ipli, Angelo permoda ob lecti: curria idum intellectus cu hac cogitatione directa potuit reflexὰ cognoscere illam primam Cognationciri,S qui de haec secunda differt specie a prima. nam prior habebat pro obiecto directo Angelum,post crior vero habet pro obiecto dirccho cognitionc Angeli, quae diiseri specie ab Angelo. Sic poteth facere pollea alia ter
tiam cognitioncm rcii exam, qua cos noIcat se
cundam,de haec tertia dii teli etiam specie a secunda, quia secunda habet pro obiecto cognitionem Angeli ; tertia vero habet pro obiecto cognitionem cognitionis Angeli. quae duo erat diuersa specie, ut vidimus,& iic de inccps poterit sacere aliam,& alia reflexionem, supra praecedentem abique ullo termino, quae omnes di serunt specie inter se, cum habeant obiecta diuersa in specie : hae micin omnes potiunt cognosci distincte ab eo qui bene comprehendit Angelum, & eius virtutem. nam in ipsb continentur,ut causa adaequata,quia sine aliqua specie superaddita Auscius potest cognoscere seipsum, uec instructus hace igivisione poWst elicere secussam cognitionem, e ciam hac potest temtia & sic deinceps. ergo tomprehcndendo virtute Angcli,& cius effectus possunt illa cognosci inliniti effectus accidentales specie diuersi. An vero Christus cognoscat omnes res pol
sibiles ex persectissima vi ne potenti. V Dci, pendet ex alio principio, an sit post bilis talis cognitio omnium possibilium sine comprehensione Dei Aliqui enim volunt , idcile possibile, de consequenter admittcnt cius cognitionem de facto in Christo. Alij communiter negant:& adducunt pro se censuram Inquisitona Tarraccm. x contra Arnaldum de Villanoua qui . dicebat, animam Christi scire omnia, qua cuna- qtie scit Deus, ut refertur in directorio Inquisi
torum 2 p.q. t t . quam propositione damnar ut In quisitores.Caeterum ad hane censuram auctores
contrariae sententiae respondent in primis non essὸ a Pontifice, vel Concilio aliquo confirma tam , imo iactam in consulto Pontifice,ut ibidenotatur, deinde dicunt, ibi non damnari eam propositionem nude sumptam, seci cum ratione simul, qua eam Arnaldus probabat ; dicebat
enim, animam Christi ea omnia cognoscere, quia alia, non poterar consistere unio hypostatica, & quia cognitio non pertinet ad naturam, sed ad suppostum, in quo videtur sapere erio rem Monothelitarum. Caeteriim totum hoc, ut PIoauis L . ori Dcamat.
prae disi pertinet ad materiam de visione Dei. tamen ultimo dubitari, an elio repu- 47.gnet , Christum cognoscere omnia possbilia, Ati dissi- cognolcar tamen de facto infinitas species di-um uersas rerum possibilium, prςrer illas,quas cognoscit in comprehensione causarum minc existentiu in Potest enim cognoscere infinitas spe- 'cies, licet non cognoscat omnes possibiles. Caere runa hoc cliam pertinet ad materiam de visione . nam quod ibi dictum fuerit loquendo de postibili eirea omnes Beatos ; hoc dicendum
est, de facto respectu Christi. Hoc unum ccr- tum vidctur, non sequi ex eiusmodi cognitione comprehensionem Dei. cum restare possent adhuc incognitae aliae in filii tae species possibiles aliorum generum, absque ulla propositione ad ea, quae cognoscuntur
De scientia infusa Christi. SECTIO I. An, o qualis fuerit scientia
na in Chrso. S E C T i o. I I. De obiecto scientia in Ue. SECTIO III. An in unione ipse hyposta
SEC Tio IV. De habitu necessioris ad usum huius sicien . SEC Tio V. De speciebus necesseriis ad usu scis iis infusae
SECTIO VI. De proprieratibus siemia infusae.
S. Tho m. in praesenti q. I . qua- s. hom. ς tatuor breuiter inquirenda sunt .Primum, P an fuerit haec scientia in Christo. Secudum ad quae obiceta terminetur. Tertium de principiis liuius cognitionis. Marium dc pro prietatibiis huius latentiae .
An,Or pratis fuerit scientia infusi i, Christo
SVppono, dupliciter diei aliquam scientiam I.
infusam, scilicet, vel perse,vel per accidens. sumsitis Per se insus adicitur, quae ex se postulat insundi cluas m praeter, imo & simia exigentiam subiecti. Pet accidens vero infusa dicitur, quae alias poterat inccinia ituraliter esse in hoc subiecto ; sed tamen
hic,& nunc datur praeter naturaliter; sicut vi- .sus caeco restiturus,licet. in sua entitate sit naturalis , non tamen datur naturaliter Qu. aestio
ergo praesciis praecipuε versatur circa scientiam per se infusam priori modo. Et quidem hete acceptio adhuc latius extendi potest ad scientiam beatam, seu visionem Dei quae quide dici potest infusa, cum sit supra omnem obiecti exigentia. Caeterii in in praesenti scientia infusa accipit ut magis stricte pro cognitione rerii extra Verbli,&prout condistinguitur a scietia beata Denique haec scientia dup cx esse potest, scili- licet actitatis,uel habit iratis,& utraque dici potest infusa , quia licet habitus soli infundantu L l a solo
308쪽
z94 De mysterio Incarnationis.
a solo Deo; actus vero fiant etiam ab intellectu, adhue tamen ipsi actus dicuntur infus,quatenus fiunt ab intellectu eleuato per virtutem superiorem sibi omnino indebitam, lic t non fine concursu immediato ipsius liuellectus Hoc ergo si1pposito, aliqui negant in Christo aliam seientiam infusam propter scientiam beat Ita Bonau Alens. Almai Gabr.&alij apuJ S reaedis p. quia per scientiam beatam habet omnem notitiam rerum, quam per insu-sam habere potest i ut quid ergo multiplicandae sunt tot scientiae in Christo circa eadem obiecta. Ab hae scientia non multum distat P. Vaiaque t in praesenti, nam lic)t concedat simpliciter scientia per se insutam in Christo : eam tamen dicit elle naturalem, prout terminatur ad obiecta naturalia,S non differre ab ea. quam haberet anima separata circa eadem
obiecta ; quare licet fuerit infusa Christo, non tamen videtur omnino per se infusa, id est, ex natura sua non petebat infundi subiecto citea eius exigentiam.quam sententiam quoad obiecta naturalia videtur etiam sequi Lorca in praesenti, S alii. Communior, de probabilior Theologorum sententia concedit in Christo scientiam per se insusam distinctam 1 beata. ita S.Τhom.& alij, quos reseri, & sequitur Suareet ubi supra, qui bene fatetur,oppositam sententiam nulla prorsus mereri ccnsurae notam. Nam litat omnes debeant admittere in Christo aliquam scientiam, etiam in insantia: qu5d tamen haee fuerit diuersia bella; vel quod fuerit etiam infusa per se, & non per accidens, non videtur colligi efficaciter ex scriptura, vel Patribus; nam quicquid apud ipsos habetur de scientia Christi,
qua omnia nouerat, qua cogitationes, S secreta cordium callebat, qua praedicebat futura,&alia similia, faelle de seientia beata possunt intelligi.
Ratione vero probari solet communiter haec gententia , quia Christus non solum fuit comprehensor, sed viator 1, ergo non solum habuit scientiam beatam, quae est comprehensoris sed etiam aliam, quae esset propria viatoris, dc perquam posset mereri. Haec ratio impugnari solet, quia scientia viatoris ea esse potest, quae susticit ad eliciend si actus liberos quibus possit mereri: scientia autem beata sufficit ad hoe nam Iieet determinet omnino ad actum dilectionis Dei, non tamen determinat ad amorem cuiuia cumque obiecti secundar ij, quod in Deo videturi, ergo poterit Christus ex illa visione prodire in aliquos actus liberos circa plura obiecta secudaria mec in coueniens erit, non posse Chritum amare Deum libere quia multige Aisto negant Christo amorem liberum Dei,ctiam positalcientia infusa.' Et licet concedatur aliquis amor liber, quo Christus ex charitate volebat Deo bona extrinseca; hic tamen actus potest bene procedere ex scientia beata sicut Deus ex visione clara sui vult sibi libetὸ aliqua bona extrinseca.
Secundis ergo. & 1 priori possumus probare
hanc sententiam quia Christus, licet quod attinet ad corpus, & eius passiones esset viator; sed ames quoad animam erat vere comprehensor, atque adeo cius animae debebatur cognitio,qua te habet animae beatae,siue 1 corpore separatae, siue coniunctae:certu autem est. huiusmodi animas separatas habere cognitione reru in seipsis; cognoscut enim obiectum instar Angeloru per
species proprias,& qpidditatiuas , quod genus
cognitionis no perdet ex unione ad corpus post diem iudicii; ergo multo minus defuit haec cognitio Christo Domino, dum erat in hac vitaralioquin deberes fateri post sua morte accepisse Christum in sua anima aliquam scientia, qua in vita non habuerat, quod videtur absurdu; erto habuit ab initio aliquod senus cognitionis simile Angelis, & animabus leparatis, & diiunctum a cognitione beata, & ὶ icientia acquisti per sensias. Haec est ratio S. Thomae in praesentiari. 1.in Corpore,ctari. 3 2.ubi hanc scientiam
colligit omnino ex statu comprehensoris, quem Christus habebat,& secudum quem anima non erat obligata corpori, nec ab eo dependens in suis operationibus, sed similis animabus separatis,& ex hac proportione colligit qualitates, &eonditiones huius scientiae, cuius quidditatem Deile erit ex dictis inuestigare. Oaeterum haec ratio sol dira probat,in Christo scientia aliquam superiorem,de diuersam ab acquisita, dc experimentali; non tamen probat illa esse sit pernaturalem entitatiuὸ, adhuc enim dubitari potest de hac scientia, an sit supernaturalis in sua substantia an vero naturalis,& solum supernaturalis qnoad modum Nam,ut uidimuS,P. Vasque 2 licet concedat, esse supernaturalem in substantia, quatenus terminatur ad obiecta supernaturalia, negat tamen, esse supernaturalem, nisi quoad modum,quatenus terminatur ad ob tecta naturalia, quae ali1s possent naturae viribus cognosci ab Angelo vel anima separata, quia n5 potest explicari in quo differat ea cognitio supernaturalis circa obiecta naturale. ab alia cognitione naturali quam anima separata posset habere per speciem propriam, quidditatiuam
eiusdem obiecti. Commnnior sententia assirmat,esse supernaturalem secundum substantiam, prout terminatur ad omnia obiecta.Ita Suarer in praesenti do.&omissis aliis rationibus minos enficacibus probari potest, quia inprimis possibilis
est cognitio sup ematuralis circa obiectu naturale,ut suppono ex veriori sententia, quam probabimus in traictatu de virtutibus .est habmbus Idcquam probaui etiam in materia de gratia iubi dixi, actum naturalem ,&supernaturalem postetendere circa idem obieetiam,& differre per ordinem ad diuersum principium , ex quo oritur diuersa ratio sor malis με . Quo supposito, cosequens videtur,qudddetur de facto in Christo cognitio snpernaturalis circa obiecta, quς cognoscebat; quod probari potest applicadora rationem supra saetam,qua probauimus necessitatem huius scientiae: nepe ex itatu, quem Christus habebat similem animabus separatis; quo supposito, colligitur hoc ex natura gr*tiae habitualis, quae coinituit subiectu in statu supernaturali,eleuatque illud ad si1 periorem ordine per modum radicis, atque ideo est principi u operationum,qtiae congruunt obiecto, se eundum illum statum; cum ergo eleuetur ad statu supernaturalem , debet habere operationes cognoscendi,
309쪽
amandiroportionatas cum illo statu. Huius inodi autem operatione ς,licet in supernaturalitate debeant proportionati cum issa gratia caeterum in modo attingendi, sua obiecta debem proportionari cum modo naturali, quem habet subiectum in suis operationibus. Hinc enim est, hominem etiam iustum, de ornatum habitibus infusis non percipere obiecta,nisi materialiter, &eum dependentia a phantasmatibus,& ad similitudine rerum materialium, quia nimirum anima per alligationem ad corpus bet pro eo statu illu modum cognoscendi, intraque eleuatur a gratia ad elieiendos atriis supernarurales, sed cum eade imperfectione,&materialigatione. Angelus vero . vel mina a leparata,
et laesi n5 haberet beatitudine ,habet diuersu mO- dum cognoscendi proportionatum suae naturae, cognoicit enim substantias separatas in se ipii ς, quid ditates rerum per species proprias; quare per gratia elevaretur ad actus supernaturales cueade proportione; & ideo Angelus in via, ante- qiuam bearetur,habuit aetiis supernaturales longe perfectiore; in modo attingendi obiecta, quam homo iustus cita in via, quia nimiru gratia eleuat utrumque ad operationes supernatu rates proportinatas utrique secudum suum modum cognoscendi. I 'itur in Christo Domino, cuius anima vi supra )iximus,du erat unita corpoli habebat coditiones animae separat et quoad independetiam a corpore in suis operationibus,dcbuit gratia eleuare eum ad operationes supernaturales, cuin cade indepencientia inam ille erat modus cognoscendi proportionatus cum
illo subie sto secundum illum statu ergo debuit poni in Christo aliqua scientia supernaturalis
proportionata cu modo cognoscenai,quem ha-det Angeli vel animae separatae,& haec est scientia per se insula, de qua disp.amus. Neque ad hoc satis erat scientia beat tum quia stehus supernaturales debent esse preportionati cu naturalibut , ut dixi, & actus vinonis beatae non habet hunc proportione cum modo naturali operandi, sed excedit omnes leges, S modum con- naturalem,& accedit quantum poteti ad moduret sectillimum,quo Deus seipsum intuetur; &reliqua omnia in te ipso , se ideo quoad illum
actum non differunt Angelus,& homo, quia nodatur cum proportione ad ipsorum peculiarem modum cognoscendi: tum etiam quia debemus ponere in hristo, & in beatis actus voluntatis iupernaturales proportionatos, quantum est ex se ad impetrandum preemium aliquod supernaturale sint, vel aliis; ad hoc enim praemium noni habent proportionatos actus naturales, ut sup-lono ex materia de gratiar, ae per conseques de-emus in iis ponere aliquam cognitione supernaturalem proportionatam unde prodeat illi e D sectus haec autem. no potest esse Iola visio bea-ra,cum postlat ctiam bene , & supernaturaliter operari circa alia obiecta . quae ali de oceur. runt,& cognolcutur; deber ergo poni alia scientia supernaturalis praeter visionem bcatam.
s obiici potest,S.Thomas in praesenti art. . se, .ubi indicat,hanc scientiam tuisse connatura.
I.Thom. lem animae humanae,& ex hoc capite suisse inferiorem scientia Angelica ; ergo sentit non fuisse supet naturalem secundum substantiam. Respondetur de mente S.Thomae liatis con .
stare, ipse enim non vult; hanc scientia esse naturalem, sed esse proportionata cum modo con- naturali e gnoscenda , quem habet anima. nam sicut cognitio fidei non est naturalis,& tame ethproportionata cum modo con naturali cognoscendi, quem habet anima alligata corpori, de dependens a scnsibus,re ex hoc capite est inferior,quam cognitio animae separatae, vel etiam
quim cognitio fidei,qua habuit Angelus in via;
uc etia cognitio supernaturalis animae separatae, licti lit supernaturalis, est tamen proportionata cum modo cognoscendi connaturali eidem ani-rnae,& ex hoc capite est inscrior quam cognitio Angeli, aut connaturaliter cognoscit per species' uniuersaliores,s: perfectiores, &in hoc sensu potest appellari connaturalis animae. sicut actus fidei, propter eande rationem dicuntur ab eodem S.Inom non e sic supernaturales sccuduni substantiam, sed solum secundum modum 2. II. art. 2. - 3. quod in codem sensu accipiendum est. Hae ratione probatiar,& cxplicatur necessitas st.
ponendi in Christo aliquam icientiam insulani;
dc supernaturalem et caeterum eodem argumen
to, ut verum fatear probari videtur eam scientiam debere limitari, si non ad sola obiecta sit.
pernaturalia, ut volebat. P. Va Equcet, saltem ad vasquet. aliqua certa obiecta,nec vagari debere per omnia illa,ad quae scientia naturalis animae separatae potest extendi. Si enim insistendum est in
exemplo nostrae animae corpori coniunctae, cer
tum videtur, eam quantumuis habeat gratiam habitualem, non eleuari ad actus supernaturales intelligendi aut amadicirca omnia obiecta,eirca quae versari potest per actus naturales; neque
enim habet Logicam, aut Astrologiam superna- . ratem, sed solum actus fidei,vel eos, qui aliquomodo fidei subordinantur ; vel ipsam proxime
anteced ut, quales sui actus Theologiae, vel prudentiet insulae,ut diximus lat E in ira: u de O-lia ubi id ex professis probandum erit. Non ergo postulat gratia habitualis, quδd homo, vel
Angelus, aut anima separata eleuentur ad operandum supernaturaliter in omni genere operationum, in quo possunt operari per actus natura.
les; sed ad summum postulabit, quod eleuentur ad aliquod genus operationum supernaturalium iuxta proportionem, de modum operandi eonnaturalem singulis in sua natura, de in suo
Hine aute oritur dissicultas praesens assignandi I . tu Cluvio, aut in aliis beatis illud genus operationii, quae eliciantur ab habitu infuso supernaturali. In nobis enim facilitas id fit, dicendo eas esse,quae aliquo modo pertinent ad fide: in beatis autem non datur fides & quidem omnis alia notitia, quam etia extra visionε beatam habent de Deo e aliis obiectis,est elara,& euidens: dicere aute, quὁd omnis notitia,de scientia, quam hab&de rebus etia nataralibus sit super rura liς, videtur nimium restringere virtute naturald . intellectus in patria;cum nihil inquam naturali virtute cognoscerent, sed omnia per scientiam, de actus su maturales. Oportet essio aliquam mensuram. de terminos praefigere scientiae supernaturali, ita ut naturalis scientia non sit otiosa, sed habeat etiam suas operationes.
In hoc pucto procedendu nobis est solstmper II. Ll 1 conie
310쪽
196 De myllerio Incarnationis.
per coniectuias ex iis, quae.continguut animae
rationali hominis iusti in hac vita; hinc enim inuestiganda est exigentia, qua gratia habitualis exigit eleuare si ibiectu aci operationes aliquas supernaturales. Et quidem si cum hac proportione loquendum nobis sit de Angelo, vel anima separata in statu beatitudinis, eredibile est, eorum etiam intellectum eleuati ad aliquod genus ac tuum lupernaturalium sinitium illis,
quos naturaliter pomunt clicere. Hos autu actus T F potiunius ad tria genera reducere. Primum erit Miore ictuum, quibus cognoscunt res supcrna rurales nempe gratiam, visiones aliorum beatorum,aut dolus iupernaturales; praeientiam corporis Christi in Eucharistia, unionem hypostati-
cain,& alia ei uim iiij enim actus ex uno capi-ec crunt supernaturales propter supernaturalitatem obicctorum, quae per ipsos videntur ; de cx alio capite erunt sinites in modo tendendi
illis actibus, quibus Angelus, S anima separata
cognoscunt clarc alia Obiccta naturalia. Secundum genus erit eorum actuum, quibus cogno
scut obiecta etiam naturalia, sed melius, ac perfectius quam per suam naturalem seculiare possent,v. g. si Angelus inserior,qui per vires sui imres icctus poterat cognoscere Angelum suprenati minii; persecte eleuetur ad coprehendenduilluni persec fissime; vel si inima rationalis , quae ter suas vir cs iton polici comprehendere Ange-uira, eleuci ut ad ipsum comprehendendum: hi enim actus cum non procedant a solis viribus naturae,credibile est, quod procedant ab habita scientiae infusae superii: turalis. Tertium deniq; nus actuum csse potest illorum,quibus caediuina rei relatione aliquid cognoscianimam sicut in hac vita sunt upernaturalcs ij actus, quibus
per fidum,& magisterium Dei aliquid discimus;
sic ctiam in patria ci ei ubilia est, est e etiam supcr- naturalem illam temem aQui in quibus ex reuelatione , de magisterio Dei aliquiti cognoscitur: non quod ibi ut fides, aut reuelationes obscurae ahqMorium obiectorum, sed clarae,& quae faciant
evidentiam rei reuelatae inari est ante; sed tameita,ut res reuelata cognoscatur propter diuinam I puclatione,tanquam propter medium cxtrinsecum. Hi crs o omnes actus possunt csse ex habitu insu scientiae supernaturalis, alii autem, quibus facultate, & virtute proprij intellectus
cognoscuntur alia obiecta, possunt esse naturales,ut sic, utraque gratia, scilicet, & natura habeat suas partes, & suas operationes. De actibus voluntatis consequenter dicendu videtur,aliquos elle naturales, illos scilicet, qui
oriuntur ex mera cognicione naturali, aut quipleae . non icndunt in bonum lub ratione horaeui,quales sunt affectus simplices amoris,vel odii, gaudii , aut tristitiae circa bonum conueniens, &c. Loquendo velo de electionibus, aut voluntatibus absolutis, quibus eligitur absolute aliquod obiectum eredibile est, semper esse lupernaturales,quia Cluisti,& alij beati, semper in eiusmodi electiombus habent purissimam intensonem placendi Deo, & quaerendi eius maiorem gloriam ; quare habent pro motivo saltem par tiali bonitatem Dei quod est obiectum formale charitatis, N: nascitur saltem partialitcr illa voluntas ex visione elata Dei,vel saltem ex notitia i sircinaturali eiustiem Dei, quam habent per scientiam in suam supernaturalem , per quam
melius cognoscunt Deum, quain per notitiam naturale N. Imo quatenus ctiam illi actus versati. tur circa motiva honesta aliarum vi miti in Procedent etiam ex notitia supernaturali insulaea
rum honestatum , nam licet saepe illa honestas
cognoscatur lumine tinturae,& per vires naturales; melitis tamen, de persectius eam cognosculper notitiam supernaturalem, quam habent, &qua penetrant magis honeltatem illius moti uir credibile ergo est,eius modi acti iς,& electiones absolutu semper esse supernaturales. Dices, ergo virtutes naturales in Christo,& in i 3
beatis crunt semper otiosae, nunquam nant actus honestimaturales, sed seper supernaturalcs. Respondeo negado sequelam. nam illi actu supernaturales partialiter saltem oriebantur a cognitione naturalitatis honestatis S licet partialiter etiam oriantur a notitia infusa eiusdem, vel alterius motivi, non ideo otiosae crunt virtutes naturales , quae sinul cum insulis generabant illum amorem vel assctum bonum. Sicut etiam liuet omnes volinatares Christi haberent
saltem pro mortuo partiali gloriam Dei, de per
consequens pertinerent ad charitatem; no ideo aliae virtutes infulae erant otiosae in Christo; ni illae etiam saltem partialiter concurrebant ad eosdem actus, quatenus attingebantur per illos, motiva aliarum virtutum; quando enim volebat subuenire miseris, volebat ex mortuo charitatis erga Dcum,& ex motivo misericordi et erga proximum , atq; ideo misericordia infusa non erat otiosa. Sic etia nec misericordia naturalis erat
otios quia volebat illud obiectum propter honestatem miserieoidiae cognitam notitia naturali,& cognita etiam melius notitia supernatu -
.rat 1: utraque crgo notitia concurrebat,& mouebat,cum aute in in P sententia habitus acquisiti non sint aliud praeter species bene ordinatas, de dii positas. Alendu est, virtutem acquisitam, scit
natu alem misericordiae concurrere , quoties naturalis notitia honestatis misericordiae mouet
salte partialite ad effectu subueniendi proximo. Ex dictis oritur secundum dubium circa hanc Iq. scientia qui1 si data suit Christo scientia superia Dubium si naturalis rerum in se ipsis, eo quod eius anima secundu statum praesentem habebat modu con- natural cm cognosecdi res in se ipsis; ergo similiter debuit in esse Christos inscientia inpernaturalis proportionata cum alio modo cognoscedi conaturali; quem simul habebat, scilicet eum dependetia a sensibus & phantasia, sicut nos cognoscimus,&per conseques debemus ponere in Christo ultra visionem beatam, alias duas sortes cognitionum supernaturalium, alteram inde pondentem, de alteram dependente a phantasia.
De hoe dubio nihil dicunt auctores, Sc ideo I s quidquid dixeris,no erit corra illos Debet tame unusquisq; procedere in hoc cosequeter ad sua principia. Quare mihi verisimile apparet,Christuhabuisse duas series cognitionii lupernatural tu, scut habuit duas series cognitionu naturalium rimo no ibiu de Christo sed de aliis etia hominibus beatis ide dicendii videtur; habet enim omisnes post resurrectione duas series cognitionum naturali uoltera dependente a sensibus perspecies factas ab intellectu agente altera indepcndente a sensibus per species acceptas a Deo qualem