장음표시 사용
331쪽
saltem praecepto positiuo , iam dicetur vere patirentationem non solum ex tornam, sici etiam in ternam. HOe autem videtur citra contra communem doctrinam Patrum, qui dicunt. Christit
exterius potuisse tentari, non internis. Sic loqui tur Damascenus tib . .de strica o. his Verbis. κ- ierum malus i re scilicet Daemon extrins us,ac no per cognationes Gnribstum .idortus est . quem admodiae' Aaemuim π.tm ne itan . rutilan per immisas cogitii oves. dyerseryemem impetri it quia nimiiu
Adamus etiam in illo statu expers erat interioris pugnae propter subordinatione appetitus. Theo
Paruit Diabolus, cogitationes euam tales non habuit
ciuisti linquit perseetionem aedecebat intra se cogitationes, aut th.tntasiae, aut sensus motum aduersus
Θμιιum habere. Eodem modo loquuntur Theo logi omnes cum S. Thom .infra r. ad . Ad obiectionem ergo respondeo, Christum in horto non sensisse pugnam , aut re silentiam suae carnis, vel appetitus. Aliud enim est tristari, dolere de aliquo obiecto, aliud vero resistere,& contradicere, seu pugnare pro illo. v. s. si a te auferenda sit vita & όstantia tota,nisi dederis centu in nummos; dolcs quidem de iactura ecntum nummoru coeterum affectus erga illos nullo modo resistit, aut pugnat pro retinendis illis cum iactura vitae & totius substantiae . sed absq; eontrouersia das illos, licet cum dolore. & mxstitia. Sie caro Christi dolebat ,&tristabatur de morte subeunda, absque resistentia tamen ulla, vel repugnantiae, aut contradictionis specie, eam amplectebatur. Vcrba autem illa. Θ tu, Promptus est,caro autem infirma , non intelligunt ut de spiritu de carne C Eristi sed discipulorum .inotant comuniter ibi Interpretes; si excipias Gregorium Nilianum lib. couira Apollinarem l quos Christus ad oradum hortatiir.quia licet spiritus videretur promptus,cauere tamen debebant ab infirmitate propriae carnis, & se contra illam orationis armis praemunire. Obiicies tertio contra solutionem, licet Christus non passus fuerit pugnam, & resistentiam internam. videri tamen concedendum etiam a nobis habuisse tentationes internas I appetitus enim per a tactum suum perpendebat afl morte vitandam v. g.& ad alia obiecta similia;quod auatem voluntas posset resistere,& cohibere appetitum non tolli liquod ab ea inclinatione: appctitus tentatus suerit Christus,sicut vere tentatus dicitura Daemone, licet Christus posset eius suggestioni resistere imo non post et illi consentire. Nec ad hoc ut dicatur aliquis pati tentarionem circa aliquod obicctum, nee esse est, quod habeat actum est cacem circa illud obiectum: satis est, uobiectum illud proponatur, ut constat ex modo communi loqvcndi; sic enim dicunt homines,se tentatos suisse vehementer,ut tali obiecto, licet totis vitibus ei diisenserint. Cum ergo obiecta proponerentur Christo cum sua bonitate,
A. appetitus ferretur circa ipsa ex voluntatis permissione. cur non dicetur, habuisse tentationes internas circa obiecta. P .vasque et .di,st 6 r.π.s 4.dicit,in Christo inci . tus appctitus non potuisse esse immoderatos,&P. Ioan . de Lugo de Incarnat. Vehementes, propter perpetuam visionem Dei, quia sicut contemplatio pol ista Dei liis iκndit,dc. ccm erat motus appetitus, multo niagis clara Dci visio extinguet omnem inordinationem in illis. Vnde consequenter diceret, non potuisse habere internam tentationcm, quia non dicitur quis tetitiari simpliciter ex quesibet repraesentatione obiecti, nisi habeat proportionem ad mO-uendum assectum illius: ille autem qui videt Deum,non potest moueri sum cienter ab exiguis illis bonis. quae extra Deum appetitui obiiciuntur: unde nemo dixerit, beatum tentari ab obiectis, quae cognoscit; quia nimirum immersiis illi summo bono, non curat de aliis, nec ea habent vim ad alliciendum eius assectum. Sed conita,quia si haec aliquid probat, proba- Impugnaturibarent etiam Christum non potuisse tentari cxtrinsece a Daemone, eadem enim visio clara Dei non minus facit improportionata bona, qua a Darni ne exterius proponi possunt, ad commouendum beat uiri quam ea, quae interius pons uni obiici. Fateor ergo, nec Christum, nec ullubeatum possc superari, aut allici essicaciter ab obiecto proposito, quod diuinae legi apponitur
cum ab ipsa Dei visione reddantur impeccabiles. Caeter uisi fatendum etiam est, non requiri ut aliquis tentari dicatur, quod possit trahi. vel
commoueri ad consentiendum tentationi,Christus enim qui peccare non poterat, dicitur tentatus a Daemone. Fateor item, ad rationc tentationis non suis cere sim nlicem propolitionem obiecti, nisi in eo statu ut qui tentatur , in quo ab eo obiecto possit non leuiter commoueri ad tristitiam, metum, vel aliam similem passionem, de ideo beati non dicuntur tentari ab obiectis, quia nihil extra Deum cum anxietate curant, nec de eorum bonorum iactura tristari aut perturbari pollunt. Christus tamen qui ex diuina dispensatione poterat ex iactura vitae', dc honoris,& samae,& sitis. ω aliis malis perturbari, Sevehementer tristari, poterat etiam ab eoru propositione retari: uniae restat disseultas, cur non dicatur internas ctiam tentationes pati, sicut
Ad dissieultatem ergo respondetur, de re ipsa certum videri, quod in Chiisto erant cognitiones repraetentantes malum inortis, semis, do . euniti. .
lotis,& similium.quae cognitiones ex se poterat mouere ad sugam illorum obiectorum imo Daemon ipse non poterat tentare Christum, nisi media aliqua cognitione , quae esset, in ipso Christo, nam licet npia posset Daemon mouere internas species phantasiae in Christo, nec in ipso operari cognitionem : prout dixit Damascentis supra relatus, poterat tam e media loquii ne externa exercitare species in Christo,ut haberet aliquam cognitionem illius obiecti, per quam coenitionem Dae inon dicebatur tentare ipsum. Hae tamen cognitiones, de ide est de a fractu siniplici, qui erat in appetitu non diccbatur iciua re,quia tentatio non est proprie loquε- do , quae non oritur ab aduersario, δή animo hostili; ideo enim Deus non dicitur proprie tentare, licMimmitat cogitationes,dc ponat nos in circumstantiis , in quibus nostra stagilitate, vel malitia peccamus quia scilicet id non facit animo hostili, sed amico certamen sorte datis hominibus,ut vincant, non ut vincantur: diabollas
332쪽
Primo quod loquatur de persona Verbi,& natiIra diuina. Secundo, ut non neget dolorem, sed necessitate doloris, quia cum Christus caruerit omni peccato, non debebat stibiacere poenalitatibus,quae peccatum consequuntur: hanc autem
aliquando appellat necesse item,aliquando naturii Moris . hoe est naturam lubiectam ex coditione tua doloris : de ideo dicit, infirmitates nostras fuit se Christo non naturales. sed assumptas. Alii amen cum errore ex ignorantia inculpabili invisi uer. Hilario fatetur, quos reseri,& sequitur Uasque El. & non pauci addunt eum errorem
retractatum suisse as Hilario in quodam libro, que Guillielmus Patiensis testatus est se vidisse,
DLIcile tame credi potest tantus lapsus in lato Doctore praesertim cu alibi sepe tribilat Christo verum dolorem saniem,sitim,& alios dese-
fratri. eius,quae loca congerit Suare E in commenta
1lia ausis Ctiam potvst Fulgentius lib. 3..td Nara n , ubi sic ait, Vere p. sui
Rassioni non sub ens .mertum moriem non sentiens,
sed ibi no videtur loqui de sola natura humana,
sed de utraque ,ratione cuius conueluunt Christo praedicata contraria, ut esse mortalem, dc immortalem. passibilem S: in passibilem. Hoc si ipposito,quaeritiit primo quid,& qualis Pisamma suerit hic dolor qu. e quide quaestio philosophira ea est; P.Suareet Obisura cum f. Thoma, e aliis supponit, ad huiusmodi dolore sensibile requiri
laetione corporis, sensum doloris. Addit vero, dolorem formaliter non consistere in aliquo illorum, sed in actu quodam ipsius appetitus, quo veluti consilitatur de sugit lasonem capitis sensu perceptam. ' Laeso enim corporis est obiectum doloris quod applicatur per cognitionem a sensu tactus, tuc vero potentia appetit tua elicit actum doloris circa malum praesens repra
visaueti sentatum per sensiam. P. Vasque t iis praesinti
ἀθ. 62.e. E. ex sententia Medicorum docet dolorem non esth fugam facultatis appetentis, scd
potius iplam cognitionem tactus; unde cum manus sentit laesionem, dicimus, in manu esse dolorem,& manum dolere.
i- In hoc puncto de re ipsa non potest esse ma- gna. dissensio, illa enim tria interueniunt in do-1Ore,obicctum , cognitio per sensum,& displicentia,quae cst ac tus appetitus .Et qui de haec omnia appellari solent nomine doloris i nam obiectum ipsum, siue sit diuitio continui, siue qualitas dolori sera, ut alii volunt,certu est, appellari frequentissime dolorem; dicimus enim nos sentire dolorem in hae vel illa parte, imo ex illo axiomate, de principio communi. quod stipponit Suarcae, videtur id aperte colligi, dicit enim, requiri laetioncm corporis, de sensum doloris, ergo Hipponit,quod sentitur dolor: sensus autem non sentit sensationem .nec actum potentiς appetitiuae sed aliud obiectum ergo illud obiectum est dolom,alioquin non datur sensus doloris.Idcirco etiam dicitur durasse dolor capitis per xo. vel 3 o. horas, lic& tempore somni no sentiatur,quia nimirum obiectum sensationis durabat,& quoties euigilabat patiens illud sentiebat .licet, dum dormiebat nihil sentiret.Denique sicut in carne sentitur voluptas sensibilis, quae est obiectu etiaipsius tactus, cuius cognitio , & sensatio cauiae
voluptatem sensibilem, quae est actus vitalis, de complacentia potentiae appetiti adi; sic obiectum sentationis in tactu , luod causat displicentiam, appellatur dolor sensibilis, cum contrariorum
Deinde sensatio ipsa, seu perceptio illius Ob- Ι 8.iecti appellari potest dolor sensibilis,ut volebat
VatqueZ non quidem dolor obiectivus, sed dolor formalis: na proprie loquendo cruciatus sor- malis, de tormentum essentiale, ut ita dica consistit in ipsom et actu coanol cendi,quo sentitur dolor obiectimis. Nam sicut beatitudo si citialis ellentialiter non est obiectum ipsum, nec algus gaudii clicitus a voluntate, sed cosnitio int lectus percipientis obiectum beat incum , ex qua cognitione oritur delectatio in volutate: sic tormentum . seu cruciatus essentialiter est sentire illud malu ; unde sicut esset beatus cssentialiter, licci non omnino complete, qui videret clarEDcum, etiamsi Deus cohiberet diuini rus,& impediret omnem actum voluntatis; sic etiam tor-
qucretiirproprie,&essentialiter, licet non omnino complete qui pateretur ignem ,& senti rotcalorem,& ardorem, licet Deus impediret omnem actum in eius potentia appetit tua. Idcirco dicitur dolere ubi est tactus, non cerebrum vel cor, ubi est appetitus. Ratio autem a priori est; quod potentia appetitiua supponit obiectu bonum vel tria lum,de quo deluctatur, vel tristatur; ergo ante actum ipsius supponitur malu,de quo tristatur,& dolet; no ergo patitur homo potitii - 'mu eo quod tristetur, sed eo quod habeat id. de
quo tristatur: sicut non beatificatur potissimu eo
quod gaudeat, sed quia habet id de quo gaudet. Denique actus etiam ipsius appetitus solet frequenter appellari dolor; est enim dolor vitalis, seu actus,quo dolemus de malo praesenti: &in hoc sensu accipitur ab Aligust. de Cinitate&ὶ S. et homa Is .art. s. ut constat ex art. G. in corpore,ubi dicit, doloreelse in appetitu ,sicut & tristitiam obiectumque doloris,& eius motivum esse lςsionem sensu tactus perccptam. Et quidem in omnibus his acceptionibus dolor suit in Christo, cum habuerit
l. esionem corporis, sensationem laesionis, & displicentiam in appetitu de tali laesione. Tristitia iiixta S. Thomam d. c. differt Idolore, quod obiectum, de motivum dolori ,Vt Dia, dies nunc retulimus, est haesio sensu tactus percepta,
ut cum aliquis vulneratur. obiectum autem, &iri citiuuiri tristitiae est motivum interius apprehensum, sitie per intellectum, siue per imaginatione: ut cum aliquis tristatur de amissione gratiae, vel pecuniae. Vnde videtur assignandu aliud
nomen pro displicentia illa, quae oritur in appetitu ex aliis sensationibus obiecti dissoni, quae
non fit mi per tactum sed per alios seusus externos,na sicut cum tactu sentitur ardor, dolet appetitus ; sic quando auditu percipitur sonus ingratus,vel odoratu, aliquis foetor, displicet appe. titui illud obiectum. qui actus non dicitur Q lor; neque enim dicemus res foetidas causare nobis dolorem, sed sextorem:& aliunde non comis prchenditur ille actus sub nomine tristitiae, cum non oriatur cx cognitione intellectus,vel phantasiae , sed immediate ex sensatione obiecti dissoni: quare poterimus eiusmodi actum sub communi nomine displieemiae sensitiuae nominare,
333쪽
formale in dilectionis Dei, citram nec stario habet, sed etiam propter ipsam visionem Dei ; ita ut si suspenderetur miraculose actus dilectionis. aghuc Videns clare Deum non pollet peccare; quia vilio , quae necessitat ad amandum Deum, quem ostendit Mare infinitum bonum; necessi. t tat etiam multo magis ad non offendendum illud
infinitiim bonum atqile adeo ablato etiam actu amoris, manet repugnantia ad actu peccari,propter ablationem motivi susticientis ex parte obiecti ad peccandum. ic etia videtur dicenda in pris eti cle repugnatia ad tristitia , quae magis videtur oriri ex desectu motivi,quod aufertur nervisione ipsam Dei, qua ex actu gaudii formalis., Alii ergo Theologi variis solutionibus respondere eonantur ad hanc dissicultatem, quas reserunt & impugnit Suare et . & Vasque et loeis eitatis Duae sunt magis comanes. Prima gaudiu, detritti iam repugnare , quando sunt de eodem obiecto non vero quando sunt de diuersiis, qua I Thorn. solutionem tradere videtur S. Thomas insta 6.art. 8.& alii multi, sed dissicilis est. Vera enim Ariston doctrina Aristotelis 7.cth c c. i . quam experietia testatur delectatione vehemente de uno obiecto expellere tristitia de Omni alio obiecto, etiali non versentur circa idem omnino. Ratio autem est qua inlinuauimus,quia nimirum malaeu solatio excellenti non est moti uia sussiciens ad magnam tristitia, quando ergo adest gaudiu vehemens de alio bono, fit leuius malum quod secundum se sciret grauius, & materia tristitiae. Secunda lolutio communis est, gaudium ve-atia hemenς habere quide repugnantiam naturalem
-- ε--ttistitia non tame essentialem; atque adeo
ex diuina disjhensatione facta esse ut potuerint simul esse in voluntate Christi ad hoc ut pateret pro nobi , non obstante repugnantia naturali. Hane solutionem reserunt ex aliis, Ac sequuntur Suarer.& Vasque et locis citatis. Adhuc tamen videtur maiori examine indi geret. Repugnantia enim inter gaud mira beMiti eum,& tristitiam ex duplici capite potest oriti. Primum est ex ratione statuς beatifici, nam bea
titudo, cum lit cumulus omnium bonorum ex natura sua affert cxpcllere omnes miseria ,qu tum una est tristitia,atque ideo ex natura sua repugnat cum beatitudine,& haec quidem repugnantia non est essentialis, sed naturalis . qua Deus superate potest; sicut no obstante eadem repugnantia,conseruauit in Christi corpore passiiones,& assi ictiones,quae etiam repugnant cum beatitudine animae, quae ex natura sua expellit miserias a toto homine. Alterum tame caput huius repugnantiae oritur ex peculiari ratione horum actuum, qui etiam in nobis sese cxpellunt ut ex Aristotele, & experientia probauimus: & hae equidem non vidctur repugnantia sollim naturalis, sed essetialis oritur enim ex eo,qthbd unus ictus destruat obiectum motivum alterius, ut Aiximus,quatenus obiectu unius iacit obiectum
alterius esse minuet malum. Sicut e contra maxima tristitia impedit gaudium de aliquo bono,uod alias secundum se posset excitare ad gauium. Sic enim Aicebat Tobias suadenti ipsi
gaudium. mihi erat xv tenebrusideo, cali non video 'Sic etiam damnati propter tristitiam de summo malo non possunt faetiri de aliquo bono v. g. de fama . aut bona - existimatione, quam in hoc mundo reliquerunt retinent. Sicut ergo assensus , & distensus; PIO .de Lugo de Incarnat.
amor,& odium; de alii actus similes non possunt
etiam de potentia absoluta simul reperiri, non videtur etiam quomodo possint gaudium summum S: vehemens tristitia simul reperiri. Unde non videtur satisfacere exemplum, quod Pater
SuareZ loco citato,s. I. . uiter dies potest,affert de
assensu, de dii selisu , qui licEt secundu in rationugone ricam,&modum communem, quo tendunt
ad sua obiecta, habeant magnam diuersitatem, non tamen contrarietatem., nisi sint eiusdem de
eodem . Sic inquit gaudium,& tristitia secudi uri
rationes generi cas,de modum quo versantur ci
ca sua obiecta, habent magnam diuersitatem,&quanda repugnantia, non tam ε propria contrarietate, nisi in particulari versentur circa idem Omnino.Hoc inqua exeptuno satisfacit, in ore torquetur,quia alicsus,&dissessis licet lia at di. uersu modu tεdedi in obiectu, nulla tame habet repugnatia inter te nisi versentur circa id e o Mectu; duc enim repugnat ex parte obiecti, & ideo non possunt esse simul de potetia absoluta; gaudiu aute, S: tristitia etia si versenture ire adiuersa obiecta habent aliqua oppositioneri ergo illa non oritur ex diuerso modo tendendi ad obiectum
sed ex parte obiecti proprii atque adeo non poterit superari de potentia absoluta. Aliter ergo explicare possumus, quomodo re- 27
pugnatia illa potuerit superari quia se ilicet illud solum gaudium, vel illa materia gaudii impedit
affectum tristitiae, quae apparet pro priori sisno, Pro quo proponitur matcria tristitiς na quo Apto illo signo no apparet, no potest elle latium inuens,vel reperans motiuu tristitiae. Cum enim
pro illo signo proponatur mala Ut quatuor, V. g.& no proponatur aliquod bonu,consequens est, ut pro eo signo illud moti uu inueniatur eu tota sua essicacia & virtute expedita ad excitandii an
sectu maestitiae. Cotingere ergo potest.quod pro signo priori aliquis concipiat astuctu alique,queno cociperet, si pro eo signo propositu esset obiectiim,quod pro signo posteriori proponitur. Si
Angelus v. g. clubitas de aliquo obiecto .interroget altu Angelu, qui in eo de instati respondeat. quod interAnselos non videtur repugnare , cu peratio eoru sit instat anea, Si absq; successione,
vel resistetia tuc ille pro priori signo intelligitur
dubitas & desiderans scire cu anxietate, in posteriori aute seiens,& gaudens de scientia ac qui sita.Itε hae ea dis ratione dixi in tractatu de virtute pri possie alique sperare salute,qui tame in eodem instanti,pro posteriori signo habe reuelationem suae danationis tuturae; nam ea reuelatio
non impedit quod pro signo priori,pro quo nodum apparebat,posset habere motivum iussietes ad sperandum. Potuit ergo hoc modo esse involutate Christi itistitia maxima, si dicamus visonem beatam non fuisse pro signo priori, sed pro posteriori,atque adeo no impediisse mortuusussicien et ad tristitiam concipiendam: & hae ratione locu habere potest quod dicebatur, superatam fisisse in hoc casu repugnantiam aliquam naturalem; quia reuera gaudium beatificu con- naturaliter esse non poterat cum illo affectu tria stitiae Reatitudo cnim ex natura sua ut die ebaὶ
habet naturalem repugnantiam cum miseria atque adeo postulat non poni cum actu tristitiae,At consequenter postulat poni taliter, ut praeuenirς possit.& impediri omnem effectu tristitiae. Deus tamen Ghoc,ut anima Christi pati possiet,dispe-sare potuit in hac connaturali exigentia beati
334쪽
re consiulit, de non est sp . Quam sententiam videtur etiam sequi β. Thom in praesciati, art. 7. r I. 2. T. I .im. 2 . Vnde infert, eos,qui danati sui ad extremum lupplicium, non tam timere, quam trillari de morte certisti maia. Consequenter autein praesenti negare videtur Christo timore simpliciter, quia licet concedat euin, quatenus est ruga mali imminentis, negat illuin secundum in cortitudinem cuciatus, qliae non erat in Christo, & quam necessaria dicit cilc ad veru timore. Huie dissicultati variae asseruntur solutiones. Prima est Caietani ibi dicentis, fuisse quidem verum timorem in appetita sensitiuo , eo quod in eius imaginativa, a qua dirigebatur appetitus. non erat' certitudo de morterin voluntate autequae dirigebatur ab intellectu, non potu ille esse
verum timorem propter eam rationem.
Haec solutio impugnatur primo , quia no est
lcluinarue meni Cm S. Thoma , qnem conatur explicare. truseris . nam ipse in liac quaestior e loquitur aperte de' pastionibus appetitus, non de iis,quae sunt in voluntate , dc quibus agit postea q. IS.& tamen de hoc timore appotius non concedit siti plieiterfuisse , sed solum quatenus erat fuga mali imminentis. Secundo quia cogitatiua Christi non habebat aliam cognitionem mortis imminentis,
nisi quam participabat ab intellectu . qui sciebat
insidias Iudae oriam, traditionem Iudae,& alia m. nia; ergo non magis dubitabat de morte per cogitatiuam, quam per intellectum me e magis poterat habere spem vitae in appeti u quanam Uoluntate , ille enim,qui scit certissime, se non euasurum aliquod periculum, nullo modo sperat euadere etiam per appetitum : Denique falsuin est , in voluntate Christi non fuisse verum timore,cum Patres adducti supta. cu agebamus de tristitia, probent voluntate humana Christi ex affectibus tristitiae Sc timorisqlios habuit; supponunt ergo, eos actus suisse in humana volutate Christi. Secunda solutio est , duplicem esse imorem, P . . .e alter u in eis cacem , seu per modum displicentiae μααδε simplicis, alterum absolutum,& essicacem Ptior potest esse cum certitudine mali ineuitabilis, &absque ulla spe euadendi, &hic potuit esse in Christo. Posterior non potest esse circa malum ineuitabile. &certissime fututu & hie no potuit esse in Christo, & de hoc solii loquitur Arist. lo- eo citato. Ita respodci P. Suare et dicto artistiti . Tertia solutio iere in ide recidit. dc dicit Atimis, stotelem tion exigere incertituAinem ad omnem timorem. sed ad illu solum de quo ibi sermo erat nempe de illo, ad que Rhetores inducere debentotatot enim sol iam mouet auditores ad timorem, qui deseruiat ad consultationem .vel ad fugienda.& praecauenda mala imminentia, qui timor semper exigit possibilitate in euadendi:quae si non adiit, frustra persuadentur auditores ad timendum. Ita res podet PNasque E itia disp. 62.c. I. ιν sine. . . Ego in primis existimo cum his auctoribus dari I.--a.. posse Verum timorem, qui non sit suga efficax, &i- . absoluta mali,imminetis . nam qui sponte sua vult ieiunare, vel corpus flagris & cilicio castigare, timet illa mala licet non habeat sueta absolutam, &essicacem illorum clim sponte sua illa eligar potest ergo esse verus timor, licet sit fuga inessetae illius mali. Sic timet grotus potionem, vel medicinam,quam tamen ab iure non fugit, sed que- . rit, nec habet spem illam euadendi, imo desit detium illivis. Unde consequenter admitto, nanPIoan de Lugo de Incamin.
requiri incertitudinem cueutus ad verum timore;
clim enim hic possit esse fuga inessicax , non est, cur exigat apprehensionem possibilitatis ; irim circa malum etiam ineuitabile potest versari suga inessicax & displicentia,ut constat. Addo tamen , licci concedatur de ratione timoris, osse quod procedat cx cognitione aliqua: possibilitatis vitationis mali, & quod non possit haberi verus timor ab eo, qui non potest habere spem aliquam euadendi illud maelum; adhuc videtur posse admitti in voluntate Christi verus actus timoris. Sicut enim diximus sit pra sectione ρυ ιυλιιι. potuisi e esse ii istitiam in Christo simul cum
gaudio beatifico, eo quod pro priori signo nonduapparebar motivum solatij,& gaudii,& posse esse
potentiam ad sperandum simul cum reuelatione certa futurae damnationis, si pro priori signo nondum eosnoscatur reuelatio; se dicendum videtur, posse esse pro priori signo actum timoris de malo imminenti, et ixmsi in eodem instanti reali pro posteriori naturae cognoscatur illud malum, ut certissime suturum; si tamen pro priori nondum cognoscebatur ut certo sutulum .sed ut postibile,& ut imminens: illa enim mothia, quae pro illo si- no apparent, mouent certe ad fugam aliquam ilius inali qliae cu sit fuga mali imminentis nonduapparentis,ut certo futuri erilserfectus actus timoris Et quide in Christo fuisse a stii timoris hoc modo,probatur,quia timor ille inducebat ad c5sultaticme,& electione medioru ; ab illo enim timore motus suit Christus ad orandum Patre proauertcdo periculo mortis ergo timor ille no oriebatur ex praescietia mortis certo futurae; quomodo
enim pollet ex tali praescietia excitari ad orandum I ro auert edo malo imminente ergo oriebatur uex cognitione possibilitatis, ericuli imminetis. Unde etiam fit Christu pro illo signo, sicut habuit timore, potuisse habere aliqu1 spem vitandi illius mali, ad hoe enim sussicit, quod pro eo signo cognoscatur possibile,qubd speratur,& nongum cognoscatur certo sutum oppostum, S ideo Angelus in eo instanti in quo peccar, sicut pro priori naturae habet potentia expeditam ad non peccandu sic etiam ea habet ad separandam salute licet pro potariori,postqua iam peccar, videat peccatu positum,& per consequens uipposita sua incorrigibilitate & inflexibilitate, sciat certissimi suam ruina, nec possit amplius sperare salutem. Si ergo Christus in illo in stati habuit timorem inducentcad consultationem,&ad eligenda media, si habebat etia potentis sperandi. nihil la videtur deesse
illi actui ad actu timoris cu illis conditionibus, quae ab Aristotele videtur desiderari in illo loco. Denique circa illum locum Aristotelis dubitari 3 T. potest .an eius sensus si ille, in quo 1 nostri: scho- lasticis adducitur quis d scilicet senserit Aristoteles,non posse timere eum , qui certo scit malum Era Deum
ineuitabiliter futurum. Alitis enim fortasse est .sνsatav. Philosophi sensus, ii eius verba attentu considerentur iuxta Georgii Trape sunt ii versionem Et enim in illo loco enumerat eos, qui timere non post mi, scilicet eos . qui non putant, se aliquid poste pati; qualcs sunt, qui opibus, viribus, potentia,amicis abundant. Postea vero adflit alios, qui timere non possiunt, quia nihil iam se pati putant his verbis. Nec iam perpessor omnias gr
luti extreme ιο, ii.Sed opus es; lutis Abesse spem pro
quo luctamur. Cuitis Aznu,quod timor ad consulendusnducit. Nemo enim aere consulit, de qua nullastes
335쪽
q . Haec tamen responsio in Prmiis patiturA . a L .ca eundem defectam . quem ipte Vasque t in praecedenti solutione reprehendit, quia sci-ν w licet addat iam conditionem aliqiram ad Ve Tam admirationem, quam August. ibi p
stulauit ; scilieet, quod res illa sit supra vire,
naturales admirantis. Deinde si comparatio non debet fieri ad eum, qui miratur sec sidum statum praesentem; seῆ conlidetando ipsunt ineoclem statu , in quo est , qui rem mirabilem operatur; sequitur primo, nos non debere mirati opera Christi; imo nec ipsius Dei, quia si ego elsena in eo statu , & cum illis vicibus, quas Christus, vel Deus habet, facerem aeque lacilὸ,ae promptὰ similia opera. Sequitur secund3 , Deum posse mirari opera hominum, vir potest mirari opus pueri quia si Deus
esset in nostro statu, &cum nostris viribus, non sacerct facile, de promptc Opcra, quae homo aliquando cum magna disticultate, & labore iacit. Σ. Alii ergo aliter hoc explicant, dicentes, leuera Christum non potuisse mirari propria
Iucatis. admiratione, eo quod admiratio rcquirat, &supponat aliquas imperfectiones, quae non
erant in Christo , D cum tamen diuinitus dispensa ille, ut non obstante illa repugnantia, quidem non erat es lentialis, sed sollim naturalis in portet habere affectum admirationi et e sicut ex di Dina etiam gilpensatione factum est , quod essent simul in voluntate Christi gaudium summum beatificum , cum intensa tristitia, quae duo secundum se lepugnabant ad inuicem, ut lupta vidimus. Ita Ioeea. respondet Petrus Lorca tu praesenti, iij m. II.
-r na- Sed contrὶ hoc in primis est, quod si quae
est repugnantia admirationis. illa non videt uteile talum connaturalis. sed elsentialis; oritur enim ex parte obiecti eo quὁd obiectum proprium admirationis est aliquid excedus ieientiam. vel vires eius, qui mitatur : vel ergo illud obiectam in Cluisto non habebat talem excessiim , de tunc repugnat clientialiter dari admirrationem; Deus enim non potest ponere actum aliquem absque eo, quod tendat in suum proprium obiectum. Uci certe excedebat , tunc nec crit etiam rςpugrrantia con-
natur ilis, cum nullo modo repugnet dari admirationem de re excedenti scientiam , vel
vires &e. Deinde non apparet, ad quid Deus dispensaret in illa repugnantia connaturali, squae esset. In tristiti.i quidem ratio est optima,
ut scit te et Christus pi iis posset pro nobis pati,
non obstante beatitudine essentiali. Affectus autem admirationis nec deseruit ad patiendum , ncc ach exemplum nostrum , sed potius ad ilicscandam ignorantiam in Christo , quod
magi et vitanflum esset, quam procurandum, adhibito ad eum finem nouo mi iaculo.
o Omitto alium modum respondendi, quem ultimo loco addit Suarcg ibi supra , dicens,
. ali uim tertium modum admirationis eolligi S. Thomas. ex S.I hom. l. 2. quaest. I..tri . . ad 4. O ad qu1ndo effectus, de causa ita cognoscuntur, ut non coni pichendantur,nec persecte videri
possit modus emanationis I tali causa: α hie
modus potuit esse in Christo, eum non sup po 'at ignorantiam, sed cognitionem in serioris ordinis. Caeterum nee S. Thomas ibi aliquid indieat de tali modo diuerso admirationis , nee videtur esse ad rem, ut soluatur prα- sens difficultas. Nam licEt anima Christi non comprehendat Deum, cognoscit tamen distinctissime & clarissime Deum , ut auctorem fidei , quam habebat Centurio, de penetrat in Deo rationes, propter quas Deus illi dedit talem fidem, & modum, quo talis fides emanat a Deo; ergo etiamsi non comprehendat Deum in ordine ad alios effectuς,vel alias persectiones diuinas, non ideo potetit mirati de hoc effectu in particulari. 'Itaque ut hunc ast ei sum explicemus, quo- 4 εmodo potuerit esse in Christo, insistendo rationi S. Thomae, dicere possumus, Christum potuit te admirari, quatenus respectu propitae
scientiae experimentalis aliquid nouum , magni im,& insolitum ei occurrebit. Admiratio enim, ut experientia nobis testatur oritur ex obiecto superante expediationem , de scientiain nostram,quem excessum profitetmir per affectum admirationis, quo quasi proicitamur id vincere nostram expectatione,& prael cicntiam. Ait hoc autem non requiritur,qii Zd vincat scientiam omnem existentem in illo in- statui. quo admiramur. Non suis cit quidem
ad admirarionem concipi credam, quod ciren- tus, aut eius causa ignoretur a nobis per aliqvxm scientiam utcumque: nam si Astrologus videat eclipsim . cuius causam ignorat perseientiam dialecti cx; adhuc non mirabitur. quia nouit causam per astrologiam,quod sataficit ad impediendam admitationem. C aeterum poterit aliquis admirari, si euentus superat omnem cognitionem, quam vel tempore antecedenti, vel pro priori naturae .vel suo naturali diseursui relictus habuit, vel habet de
illo obiecto licet non superet aliquam cognitionem, quae vel postea. vel aliunde adueniat, V. g. si Angelus mitetur de euentu aliquo inopinato insperato, ea ille admiratione commotus interroget causam: poterit fortasse
in eodem instanti edoceri ab alio Angulo de
re tota ἱ potuit tamen admirari. quia vere ille e flectus euenit illi supra omnem spem, & cognitionem quam aliunde haberet; non tamen supra omnem, quam haberet in eodem instau-ti ; siquidem in eodem instanti habet iam no- 'titiam de esse istu , quem videt, de de causa, de qua etiam ab Angelo alio edocetur. Ad hoc etiam deseruire. potest exemplum supra indicatum, quo utitur: etiam P. Vasque E ad suam sententiam probandam. Ille enim, qui videt aquam ex prosundissimo loco ad montis apicem serri, miratur,&quamuis doceatur de modo,& artificio, quo fit, adhuc permultum
tempus miratum,scut noς etiam quotidie miramur non solum effectum , sed artiscium horologii, licet cius artem , & causas perspectas habeamus, quia nimirum licit obiectum illud non superat scientiam , quam nunc habemus , superat illam , quam nos hωbui- imis, S iuxta quam , si de illo obiecto iudicandum nobis eiret, nunquam tale venisset
336쪽
r64 De mysterio Incarnationis.
nobis in mente tu,qtiale illuci videmus. Undenu vis. anparet, agiviratio iacm i uioluere comparationem rei miribilis eum ictetia nostra. quam
erofitemur vinei ab illa re, siue illa sit tota
scientia,quam nuc habemus, siue aliqua,quam habem iis pro priori iraturae , sitie quam a mea habuimis tempore praecedenti , siue quam nunc elixin habemus ex nobis ; nam quae
cumque illa sit, sufficit; ut profiteamur illam scientiam , de expectationem , quae ex ipsa pollut oriri . vinci a tali obiecto magno, de
Hoc ergo supposito explicari potcst, quom octo hic affectus potuerit esse in Christo,
nam lic Et trahit occurreret ipsi vincens omnem' eius scientiam : potuit tamen aliquid occurrere vincens aliquam eius scientiam. v. g. fides magna , de inustata Centurionis,
de qua si iudicium serendum ellet iuxta scientiam experimetvalem , quam ex aliis obiectis habebat ; iudieari potius potuisset, hominem gentilem in belli tumultimis educatum , tantara , Sc talem fidem non habiturum , quantam . de qualem fideles, & religiosi homines non habeb1nt, atque ideo fides illa superabat scientiam , quam Chii stus, suis vitibus relictus habebat, & iudicium . qiti, a lux a illam scientiam de tali obiecto ferre pcituisset; quem e cesi una significauit Christus per admirationem dicens; net 1 t tutam dissem in Isiati . quasi die eret , ii hoe obiectum iudicandum esset taxia
ea, quae propria experientia unquam ccmperta habeo, longe viperat experientiam , quam habeo. & spem . nuae in illa experientia fundari posset. Deus autem omnis admirritionis est incapax , quia nullum obici tum occurret
ei, quod superet scientiam , quam Deus in quolibet statu, & sibimet relictus de tali obiecto habebar. Dices ; Deus etiamsi de fide Centurioni;
Euas .. iudicium serre vellet iuxta ea solii in , quae de illis aliis Iudaeis cognoscebar, non iudicaret, CCnturionem talem, de tantam fidem habiturum ; ergo illuJ obiectum superat etiam . non quid a omnem scientiam diuinam , sed id, quod ex vi praeciete tali et comparationis colligi posset, de pet consequens sub hac ratione poterit ei: e obiectum admirationis in Deo, sicut in Cluisto. xxeluditur. Respcindeo ex dii iis negando consequentiam, quia admiratio, ut diximus, videtur esse quaedam summissio interna, qua ille, qui ad miratur . reeognoscit, do profitetur humiliter suam imbecillitatem , & debilitate ni ad co-suolcendum illud obiectum ; quare debet se considerare secundum aliquem statum, vel raesentem, vel praeteritum, vel 'altum possi-ilc in , in quo relictus sibimet, & suo lumini non assequeretur effecturia mirabilem , vel eausas illius. Sie Christus mirari potest.quia considetat se eum illa scientia cxperimcntali, quam na: uraliter habebat, cum qua sola manerc posset . nis ex Dei beneficio haberet aliam scientiam superiorem ; & sub hae ccinsideratione humiliat se, de profitetur excessu in illius obiechi , supra captum situm, si cum illa solum sciet uia relictus suisset. Deus antem non potest sub vlla tonsideratione se humiliare , neque enim ad humilitatis alia istum sui scit conditio impossibilia, sub qua aliquem defectum haberet , non ergo suis cit ad actinitationem. quod si relinqueretur Deus eum sola illa scientia ex modo operandi Iudaeorum, non iudicaret, Centurionem tantam fidem habiturum; nam ille erat casus omnino impossibilis, ut Constat, sed ria Quiritur,quod Deus consideret se cum aliqina scientia, cum qua sola posset maneresbi naturaliter relictus, de cum qua non auderet iudieare tale obiectum: quod quidem Deo rcpugnat . cum ex se habeat persectissi-niam comprehen conem euiuscumque cause,& sciat quid . de quomodo possit operari talis Voluntas creat, eum t libus auxiliis . Ac ideo nullo modo potest esse in Deo alsectus admirationis.
Dices iterum, ergo quodlibet obiectum de q7.
nouo occurrens nobis erit dignum admiratione,quia cosiderando stilum nostium,prout
carci, anilis vel poteramus carere notitia illius obiecti. superat scientiam nostram ergo pons in Is recognosse ere, Se profiteri hunc excessum per affectum admirationi . Respondeo negando sequevim , quia ex is Re, -- cessus ille . quem diximus non est soliun, quod caruerit, vel potuerit carere . qui admiratur . cognitione formali illius obiecti, sed quod ves obiectum excedat captum naturalem cognoscentis, Wci quod superet modum
Corum obiectorum , quae communiter cognoscit. si e Beati mirantur semper Deum, quem assidue vident, quia licZt viso nren sit
iam noua , semper tamen obiectum ex e edit caprum naturalem cognolcentis cui ideo miratur, quia aduertit, quantum distet Deus in se a toto illo,quod ipse Beatus proprio discursu, 3e lumine poterat de Deo cogitare. Sic etiam miramur videntes solem , de contem - lantes eiu ς magnitudinem , de spicndorem, te Pt eum saepiuς viderimus , quia consideramus, quantum superet alia obiecta splendida.& magna, quae communiter solemus videre. Qui autem hodie videt unum h6mine, quem
prid; non viderat,non miratur quia obiectu in illud nee super u captum naturalem cog scentis, n c modum ordinarium aliorum hominum quos communiter videt.
Urgebis adhue, ereo Deus poterit saltem 48.
mirari se ipsum, quia licet obiectum non su- Listantis. per et captum naturalem ipsius Dei, excedit tamen infinito excessu alia obiecta , quae cognoscit Deus ; ergo sicut ob hanc rationem, miramur solem, qui non excedit captum nostrum, poterit Deus mirari etiam se ipsum. Neque enim videtur requiri distinctio intcrobieehum. At illiin . qui admiratur. stam homo potest v, mirari in contemplatione sui ipsius,
iuxta illud Plaim. 1 38. Mirabilis facta si scien- ο
rra Iu i ex me Sc non deerit otii miretur pro-
trium inten im , sicut alii etiam mirantur suam inepti tridinem. vel debilitarem. Respondetur. Dei in non excedere obiecta
omnia,quae coπmuniter co noscit Deus. nam
in iis continetur oti m ipse Deos in cuius contemplatione assidii P versatur. Ad hoc au-
337쪽
tem genus adnitrationi ortae eae ex e essu obiecti supra alia obiecta, quae communiter c - oscuntur, requiritur, quod non versetur temper ante oculos obiectum illud, quod admiramur. Sic admiramur mare,postquam ab aliis obiectis minoribus venimus ad mare,cuius viso fuerat interrupta. Sic etiam miramur solem, pol laua alia corpora minora, ct obscuriora vidimus, dc attentionem a persectione,di magnitudine Solis aliquamdiu reuocauimus. Tunc enim per admirationis affectum profitemur excessum illi ut obiecti supra scientia in praecedentem nostram, hoc est, lupra ea corpora , quae nobis antea prae oculis, & in cogi ratione versabantur. Ratio autem sumitur ex
diistis, quia scilietit admiratio inuoluit subiectionem, & quasi humiliationem reuerentia Iem iii ordine ad obiectum,quod admiramur. Haec autem humiliatio aliquando oritur ex excessu obiecti, supra nostrum captum, & lumen naturale & tunc non requiritur, quod obiectum illud non cognosceretur antea sim
pliciter , & absolutE ; susticit, quod non cognoscatur per lumen iraturae,ec vires proprias ad hoc, ut possimus illud mirari, protestantes scilicet excessum obiei hi supra nostram capacitatem, &scientiam naturalem, de hoc modo mirabatur Christus fidem Centurionis, ut diximus,& alia similia. Aliquando vero oritur illa humiliatio ex excessu obiecti non supra capacitat m nostram naturalem, sed supra id, quod reuera cognoseimus, de ad hoc genus admirationis requiritur, qu5d cognoscamus aliquomodo de nouo illud obiectum : alioquin enim nullum excessum profitebimur in obieiecto, e sim non excedxr nostrum captum , Ut suppono, nisi excedat saltem scientiam actualem praecedentem nostram: de hoc modo miramur solem, S: mare,ut di limis quia aliquomodo eognosse imus haec obiecta de novo;quatentis per attentionem ad alia aversa fuerat per aliquod tempus cogitatio nostra ab ipsis; unde quando conuertimur ad ipsa , fatemur excessum eorum supra nostra scientiam.quam pri u habebamus Deus ergo neutro modo potest i Amirari se ipsum , cum nec possit agnos.cere exe essum in obiecto supra captum suum naturalem , nee etiam supra scientiam actu 1l m. cum nunquam cesset ab aehrali contemplatione siti ipsius. Hoc itaque modo explicata ratio s. Thomae ilici ari. 8. probabilis videtur ad probandam Christi admirationem ex eo, quod secundum sei etiam experimentalem potuit aliquid nouuei occurrere: nis quidem nouum toti scientiae, qua habebat sed celentiae experimentali, quam solam habebat ex naturae viribus, atque adeo poterat agnoscere in illo obiecto excelsum sura suam scientiam naturalem,quam prius ha-ebat. August. dissiciliiὶς potest in hanc senten.
tiam adduci. nam Geueli contra A fanι- AEMI .cap. 8 lib. contra aduersarium Iestu. st Pi . phetasae. . v b, 22 .contrea Faustum Manichaeum.
c. a 3.clarissime docet,in Christo no suili e propriam admirationem, sed dictum esse mirari, eo modo, quo Deus dicitur vidisse lucε, postquam si sta fuerat,quasi prius eam no vidisset; utrobique enim se accommodat scriptura no-P.Dan de LUN de Incin nati
stro sensui,de quidem minus proprie tribui dicit Christo ad in irationem,quam de Deo dicatur, vidit lucem,quod essct bona. P. Vatqueet 3 . dicit, Augusti mim in alio loco,scit: cet epis .io Ilas med um pol visic pro priam admiratione in Christo,diitinguit enim ibi duplex genus admirationis, alterum quod oritur ex ignorantia caulae, de hunc dicit, non fuisse in Chritto:alterum vero,quod oritur ex eo, quod appareat res aliqua inusitata ,singularis, S rara , de hanc solam admirationem dicit fuisse in Christo circa lidem Centurionis: ne ;
stinus ibi non dicit, illam secundam esse propriam admirationem: imo,s attente legatur, in pruria sententia peruit tit, ut admiratio propria ex causae ignorantia procedat, eamque iucundam impropriam admirationem eise sentit.
dum est .rs rasacta sunt ratio exigeb. u. ut te rent , aut si miramur, non tuo Diata, supendo Jcd
ce emiam laudando miramur. . Nece μι
mirationas Centurio ille laudiat, i est. Obiirit autesibi Augustinus , ex hae duplici admiratione sequi,non else verum . quod ipse alibi dixerat, S ratio quaeritur , non erit minibi e cum ponit aliquis mirari, laudando id , cuius rationem optime nouit, ut Christus miratus est. Respo- det vero , lem etiam illa adhuc esse verissima, sicut & illam, neminem tentat Aces aliqua- do Deus dicatur tentare homi es,quia nimirusicut Deus dieitur improprie terare homines, sic inipto erie dicitur Christus admirari rem, cuius causam nouerat. Verba Augusti iri sunt haec . Nec titio reprehendenda essententia,qua di
ctum es si ratio quanιur,no errat mirabile,qui Πωm est aliud penin admirationis . etiam eum rinio ma
nifesta s admirami inae verba ultima, ruont. tmesi . t , dic. non sunt responsio ad obiectione.& ratio August. vi sentire videtur P. Vasqueet, qui ibi terminat sentetiam Augustini, sed sunt pars obiectionis saetae, ad quam statim respondet, S prosequitur. enim propterea culParur entia, qua durum est, Deus nemimem IeI.st, quom.im est aliud gemu tentationu , Hopter quam reo, itidem dictum est. Teniat vos Domnus Deus
teIler. Quasi apertE diear, si e ut illi sentantiae, Deus neminem tentat. no obstat quod Deus dicatur aliquado tentare; hoc enim est aliud genus tentationis impropriae, ut supponoe, sic illi
sententiae, si ris io 3 ritur,non eris mirabile. non
obstat, quod Christus miratus dicatur rem, cuius rationem nouerat, quia est aliud genus admirationis impropriae, quae non tollit veri- ratem prioris sententiae 1 si enim haec secunda esset etiam propria admiratio . illa prior uniuersalis sententia esset proculdubio salsa, curri esset uniuersali g, ad euius salsitatem satis est. si deficiat in aliqua propria specie admirationis. In quo dileurru oniter aduerte id quot supra etiam notaui contra P. Uasque E , Augustinum ad illud secundum genus admirationis , non requirere , quod res sit supra Vires naturales eius, qui admiratur. sed
338쪽
solum . quo res sit rara, insolita, aut singula Tis i atque adeo ex sententia Augustini non esse, citr negetur illa impropria admiratio Deo. cum Deus etiam possit rei lingularis excellentiam laudare, quod solum Augustinus dicit, per illud admirationis genus explicari. rare ex Augustini sententia illa non ethpropria, sed impropria admiratio ; illa autemiola propria est, quae ignorantiam rationis, &A νυώώ. causae supponit. Aduetae tamen, quod Augustinus q. o. post medi.Gn, ex eo quod Christus proprie miratus sit, probat, eum habuisse veram animam humanam: quod non potuit, nisi ex propria admiratione colligcre. Quare veti simile est, eum in hoc puncto non retinuitia semper eandem sententiam. . t Contra rationem S. Thomae a nobis expli-ObisAuctu obiici potest ex Suaret dicto arta. quia era ration m admiratio est desiderium selendi causam oc-
S. Thema. cultam, ut dicit S Thom. I. 2. art. 8.
M ς - Christus non poterat desulerare scire cau iam fidei Centutionis per scientiam expell-mentalem, tum quia causa non alio modo cognoscitur per illam scientiam , nisi quatenus experientia percipitur ipse effectus; atq; ideo cum iam perciperctur consessio externa, per quam cognoIci poterat causa, &non aliter, non poterat desiderari alia cognitio experi-inentalis illius causae: tum etiam, quia admiratio illa erat de fide Centurionis, cuius causa sub sensuum experimento cadere non PO erat; ergo quδd per scientiam experimentalem lateret caula illius effectus, non poterat deseruire ad excitandum verum affectum admirationis in Christo. Dis itur. Respondetur, admirationem non esse desiderium sciendi identice, sed causaliter, seu arguitiue, quatenus ignorantia causae affert secum illuA desiderium. Vnde Aristoteles, qui illius sententia: auctor est, 1. Rhetor . ca . II.no dixit, admirationem eise desiderium sciendi, sed in uoltiere inquit mirari iurum ιιm,m plurimum In admirando γῆ - - enim disiendi cupiditas ines. ubi notandumst iam est non id tradi, quasi uniuersialiter nec est artum quὁd omnis, qui admiratur,desideret scire, sed ut in plurimum, quia frequenter interuenit ignorantia praesens causae. Aliquando tamen etiam cognita caula, pcri tuerat admiratio, ut probauimus ex communi experientia & Beati semper mirantur per se istiones Dei, quas clare vident. Sie ergo Christus ni rari poterat fidem Centurionis, absque des-derio sciendi et iis causam. Falium etiam est, quod causa illius effectus iam cognoscebatur suis cienter viso effectu externo ; adhuc enim ex hoe eapite posset esse desiderium cognoscendi causam , non sulum per scientiam superiorem, sed etiam per scientiam humanam,
quae maiorem notitiam afferret,u .g. per accuratam, S: exactam inquisitionem circa mores,& vitam illius bominis,per notitiam de interno statu conscientiae ipsius, ut possiet sciri, , qualis esset intelius, qui talem fidem exterius exhibebat. Neque enim per unum amim Ut ternum potest, ita bene cognoiai causa interior, sicut per plures,de diuturnOS.
' Lodim invito Iolui potest alia obiectio
P. Uasque E quia scilicet eum scientia intuitiua alicuius rei non pretest esse fides illius,vel opinio. Cum ergo Christus cognosceret causam illius consessionis e3ternae in Cen. turione per scientiam intuit tuam persectissimam , non poterat desiderare aliam notitiam inferiorem scienti ae acquis tae circa eandem causam, quae notitia deberet esse per medium, atque adeo non posset esse cum illa alia scientia perfectissima Christi. Respondetur ex dictis, potuisse Christum admirari abique des-derici cognoscendi causam per nouam notitiam ad astectum enim admirationis satis erat,
quod per scientiam illam adquisitam,& natu ratem effectius ale admirabilis ita cognoscebatur, ut excederet, quod per illam scientiam cogitari, vel promitti potuisset de fide Centurionis, ut dictum est.
logi cu S. Thoma in praesenti, art. 9.& probatur ex illo , Dan. 1. ubi Christo eiiciente E s Thoma, templo, de flagellis caedentc nummularios, de
autem videtur species irae , & indignationis. Ratione item probatur cx definitione irae, in qua nihil ess quod repugnet Christo. Est enim ira affectus complectens tristitiam, dc appetitum vindictae, seu inserendi malum. Unde licet afferat secum commotionem sanguinis, de bilis,non tamen consistit formaliter in hoc, sed est tui dixit Aristoteles i. de anima. cap. t. A istota textu t6. appetitio doloru vicissm aduersario inferendi, ubi inuoluitur dolor ex parte illius, qui irascitur, quod explicuit idem Aristoteles
2. Rhetor. y. a. st cap.4.dices, m ιν cisur dolet. Vnde Nyllenus Philosophiae. c.1p. I . con- 'mus. cludit, iram esse recruciationis appetarum. Hoc
autem totum potuit esse in Christo, qui acriter dolebat de offensis contra Deum , eoque dolore commotus excitabatur ad puniendos
malefactores, qui est honestissimus affectus iis, iuxta illud Plaim. 4.θ6cim , di nolite pec- eare. Quidquid ergo sit,an in Deo si proprius affectus irae, de quo sunt variae sententiae, aliis
affirmantibus quos sequitur Suare Z in opuscul. de .Huina rasitia en. s.n. 2. aliis autem neganti bus, quos sequitur Vasque Σ I. rom. v I Farrem. dis'. S aeap. . in Christo tamen non est, cur ne is
getur hic affectus, quia impersectio illa dolo iis,& tristitiae, quam videtur secum afferre, &propter quam negatur Deo, non repugnabat Christo in statu viatoris,ut supra vidimus. Addit tamen P. Vasqueet in praesenti iussur.
62.c. F.n. I. hunc affectum irae, quem ponimus vasquea
in Christo, Ite et inuoluat tristitiam, & appetitum vindictae non tamen est e affectumesi positum,aut mixtum ex duobus I hoc enim est impossibile, neq; etiam solum prae requiri affectu tristitiae quas causam efficietem ad iram; nam si hoc esset, posset Deus supplere illam ea iam,& sacere, qu8d esset in nobis ira absque ulla tristitia. .are concludit, tristitiam se habere
339쪽
habere tanquam obie istum irae. nam obtectum irae non est malum ab lute, sed relatὸ.quatenus appetimus compensere tristitiam praeeedentem, & ideo dicitur appetitus recruciandi,
seu vicissim dolorem inferendi. Haec tamen im explicatio reddit disse item doctrinam de affectu irae in Christo,si enim ita est affectus compensandi tristitiam, de dolo rem acceptum , t equitur zelum Christi, quietat affectus irae, non habuisse pro motivo formali offensam Dei sed offensam ipsus Christi, qui tristitiam . 3c dolorem passus fuerat. Nam licὸt tristitia illa fuisset de offensa Dei; postea vero ita non erat propter offensam Dei, sed propter tristitiam, & dolorem Christi, quod malum volebat compensare infligendo aliud
malum, & recruciando : quare mortuum formale irae erat bonum compensandi unum malum cum alio, seu puniendi propter tristitiam illatam ipsi Christo. quod sane motivum non videtur dignum et elo Christi , qui certe non habebat zelum suae tranquillitatis, & laetitiae, sed honoris,& cultus diuini, quare non volebat vindicate suam tristitiam, ted diuinam OL sensam, non eurabat reddere malum pro tuo malo, sed pro laesione diuini cultus. Non ergo erat obieetum irae tristitia irascentis , sed malum illud de quo tristabatur. 1 Supposito itaque , quod ira inuoluat essen- . tialiter tristitiam, quod multi, ut dixi, negant Lelli dicitur,eumdem omnino aste chum irae in se habere illum modum tendendi, ut tristetur de malo. de velit pro illo inferre aliud malum. Non ita, ut velit inserre malum pro tristitia ill .i, hoc enim esset reflectere supra se iam , sed pro malo illo, de quo tristatur, siue illud sit malum illatu ipsi traicenti , siue non Vnde potest iudex irasci propter homicidium, licht oeelsus non sit amicus, sed potius inimi-eus iudieis pomumus etiam irasci propter pec
catum, quatenus cst contra regulam rationis.
M prae se indendo ab omni offensa Dei. Non ergo habet ira pro obiecto tristitiam , nec vult illam compens are ; led potius malum illud, quod est obiectum tristitiae; habet tamen ex suo modo tendendi tristati simul de illo malo: nam qui nou tristatur, licet velit punire malefactorem , non dicitur ira i , sed absque ulla perturbatione. aut passione operatur. Hic ergo affectus in Christo non erat ex amore sui, sed ex amore Dei cuius offensa erat obiectum tristitiae,& irae, illud enim malum volebat compensare puniendo peccatores, qui affectus de- , uiro modo habitus honestus est, licet inuoluae imperfectionem non moralem, sed physicam tristitiae, ratione cuius non potest esse in Deo, neque etiam nunc in Christi, aut in aliis Beatis, lic Et retineant telum aduersus peccatores,
secundum illam partem , qua solum dicit a sectum debitae punitionis pro offensa Dei, quem diligunt.16. Dices, iram appellari appetiti doloru rici
aduersario inferendi recru tionu Vperitum: quae videntat significare compensationem pro olore accepto ; ergo dolor irascentis est ob-:iectum, pro quo vult compensare. inferrepserilisvi in alium dolorem.
prim/. Respondeo in primis, eas dennitiones, seu
descriptiones posse accipi de ira ut in IIuri.
mum . nam communiter tolemus itasti pro malis nobis illatis ; licet aliquanto contingat ira pro malis alienis, vel pro factis cotula rationem. Sic etiam Possidonius apud Lactan- Possi lon.
se, vel in uos contemptum. Quae sane definitiones intelliei debent dc ira, ut in plurimum; non in uniuertum. Aliquandci enim potest est E ira contra cum, qui nos non haesit , nec aducis os nos, uti nostros, contemptum ullum ostendit. Irascimur quippe aducrsus ebrium, vel prodi sum, cuius ebrietas. vel prodigalitas uos non
aedit. nec contemnit,ut constat.
Secundo responderi potest , illas definitio- s7.nes intelligi posse in uniuerium de omni ira; Pνιιιι ι semper enim volumuς recruciare, & inferre vicillim dolorem, non quidem pro dolore sociam ali nostro, qui est aetas ta istitiae fomlatis, sed pro dolore obiectivo, seu Pro muta illo,de quo tristamur,dolemus; illud enim malum est
dolor,& crux obiectilia, cum sit obiectu iri nostri doloris formalis. Et qtiam uis non apprehendamus iIlud ut malum nostrum, ne, velimus punirc aduersarium, eo quod cruciet nos; re tamen vera volum is punire illum, qui cruciat nos, de qui posuit illud malum, de quo dolemu , sed ideo quia est causa mali, de doloris obiectivi; quod lusticit, ut dicatur ir.ὶ appeti tus reddendi vicissim malum , dc rectuciandi.
De communicatione idiomatum, inter Deum, S hominem.
SEc Tro II. uales sint hae praedicati nes , Deus eli homo , homo est
SEc Tio III. Virum dici ρ is , Deus factus est homo , ct homo factus est
S Ec Tio IV. Vtram Chri missi dici pluiter creatura, mel saltem in quam tum homo'Sec Tio v. nrὴm hri propositio sit --ra, Christus inrepit esse S sic Tio VI. Virum Christinis quaintum homo sit Dem,vespersona'OMMvMic Ario idiomatum est eommunicatio praedicatorum, ita vi,quae competunt Verbo ratione diuinae naturae, vel
personalitatis, dicam ut de ho-R r 3 mine,
340쪽
ivine, & ὸ eontra quae competunt Christo ratione naturae humanae . dicantur de Deo ,&Verbo diuino. Quia vero haec communicatio
praedicatorum plucibus modis intelligi potest, de singulis in particulati dicendum crit.
humana de Deopo portet prius retia in communi statuere, ut postea ad miselliora , & particularia
deseendamus. H. uretici ergo, alij omnino hanc communicationem de medio tollunt, ut Nestorius, de alij, qui negantcs unitatem personae , eo ips onegabant, trunc hominem else Deum,& B. 'irginem esse Matrem Dei. Alij haeretici nostri
temporis per aliud cxtremum talem, de tantam communicationem ponunt, ut praedicata pictria Dei conueniant linmanae naturae , atque adeo humanita: sit omnipotens,im:riensa, omniiciens, de alia huiusmodi, quos errores refert & refellit late Cardinalis Bellarminus tom. G. 3 de Christo,eap. 9.. st apud quem v Heri possunt te limonia Scripturae . dc Patrum . est enim res , quae pertinet ad controuersistas. Inter Catholi eos Durandus' . dixit illa in propositionem , Dein est mo. cile veram de propriam , non tamen ita propriam, sicut illarin Petrine th, mo , postea insinuat nzcesse omnino propriam in rigore, potius enim dicere debemus Dem eii huma Dis quam ho mo, sicut si assumeret solam carnem, potius dicereriis, Deus citrrain quam caro. Rationes . dc
uti lametria ipsius postea relatemus, de dissol
Vera, de Catholica sententia est , dari communicationem idio mattim , per quam vere, proprie, ac rigo rosὸ dieatur, Dein est homo , dcxσma est Dem. Haec est de fide vi constat ex toto Concilio Ephesino, ubi aduersus Nestorium definitum est . D. Virginem esse Deiparam , hoc est. Matrem Dei, quia nimirum ille homo, cuius est mater est vere Deus; pro quo
egregie laborauit S. Cyrillus Alexandrinus
variis tractatibus. dc epistolis ad hoc comprobandum editis. Conti ant eandem verita-tςm s.Leo, Augustinus, Ambrosius Damascemas. de alii Patres,quos a steti SuareZ in Praesenuisse. s.feci. i. Colligitur autem ex Scripturae
locis, in quibus idem homo Chiistus appellatur Deus. & ipsemet filius Dei dicitur homo
mortuus, crucifixus, sepultus, prout confitemur etiam in Symbolo Apostolorum. Ratio vero derit mitur ex unitate personae, scii lipposti, ratione cuius idem Zieitiit homo, de Deus: Him verum est dicere, supposit mn habens naturam humanam, est habens naturam diuinam, Ac econtra. Cam ergo homo sit per Iona ha -
. As narii ram humanam, verutri crit dicere licem rigore, homo est De in . ne ut propter simi-'lcm sere rationem dicitur verc, .i sum est ulce es quo ii lac habens albedinein , sit etiam lia bens culcedinem.
Hi ite comi uini doctrinae se se opponit
non significare in recto suppositum, de in obliquo naturam, ted potitis E contra in recto naturam , de de connotato subsistentia in ita ut Dei non sit habens deitatem, sed dcitas concernens 1 uppositam, seu conncitans suppo- 'situm vel existens in stipposito,quia si in recto significaretur solum suppositum , sequerenturia plura abluida quae ibi enumerat. Hae e tamen domina diffici id explicat com- , tithari Mnmunicationem idiomatum in Christo. nam praedicationes fiunt de significato directo si ibiecti, de natura autem diuina non potest dici, quod sit homo ; ergo nec de Deo diei post et, nec c contra de homine, quδd sit Deus. Respondet Vasquee in prae se tui num. 26. Ress. V I. communicationis rationem oriri cx eo, quod natura quaelibet praedicatur de lupposito, in quo est ; unde cum in Christo de eodem supposito dicantur duae naturae in concreto , ie-quitur quod possint etiam in concreto de se inuicem praedicati, quia quod dicitur de toto subiecto , dicit ut de quolibet, quod de illo praedicatur iuxta regulam syllogismi expositorii.
Sed eontra, quia ideo natura potest m con- 4.cteto praedicari de suo supposito, quia per no Resessit men illud cinereium , lignificatur in rccho sup positum ; omnis enim praedicatio fit per verbum est, explicit δ, vel implicite quod verbam significat identitatem realem praedicati cumiecto iubiecti, si e qua identitate non possumus dicere, hoc est illa. . ubi enim non est identitas, est distinctio , de ubi est distinctio, verum est,hoe non esse illud: si ergo hoc est illud,de- λbet hoc este idem cum illo, quae identitas significatur inter rectum subiecti, de rectum prae ilicati ; illa ei lim dictimis esse idem, e quitius loquimur in recto, ut ex ipsis vocibus c5- stat. Cum ergo dicimus, Dei est homo. significamus, elle idem rectum Dei, derectum hominis , ergo lenius est, habens naturam diuinam est habens taram hum inam. Si autem homo est
natura humana existens in supposito praedicatio esset falsa , quia sensus est et . natura diuina existens in Funquo est natura humana existens in supposito,qui sensus absurdissimus est; ergo iuxta illam explicationem destruitur omnino radix communieationis idiomatum inter nataram diuinam,& humanam.
Confirmari potest hoc ipsum ex mysterio s.
Trinitatis, quia si Deus eIt natura diuina exi stens in supposito, sicut dici potest, Deiμ generat , dici etiam posset, natura aluma existens in IVP uo generat,est generatur, quod est salsum: nam licet aliquando Patres usurpaverint eiu modi loquutiones in abstracto, illae ramen non sunt propriae, nee admittuntur in rigore a Theologis. Sicut etiam iidem Patres aliquando loquuti sunt impropriὸ usurpando naturam humanam pro homine , dc e contra, dicentes Verbum aisumpsi ite atominem , & humanitatem esse iactam idem cum diuinitate,aut Uer-