장음표시 사용
61쪽
pro eodem e sed tamen in rigore dominium proprietatis solum disteri a dominio iurisdictionis, ex eo ciuisd illus est ius immediate in operas serui, quas quando dominus directe vult, obligat indirecte rei senain serui ad eas exhibendas; hoc vero est directe ad obligandam personain subditi, non per voluntatem rei praeceptae, scd Per voluntatem obligandi directe ter naan: viade inobedientia potest dari , etiamsi superior non habeat voluntatem rei praeceptae, quia iunficit voluntas directa obligandi i ubditum; ii, iitria vcrd, seu peccatum iniustitiae non potest dari , iiiii domino imitto circa rem ipsun , hoc
est, volente habere ipsam rem , quam petit: qua voluntas cum non possit elle in Deo , quin sequatur operatio nostra , quam Deus vult ; hine fit, non polle ab homine heri peccatum aliquod iniustitiae propriae contra Dcum. Tq. Haec docuina ingeniose quidem excogitata Dinanctio u- est; non tamen videtur fatis selida, nec satis
discrimen illud inter dominium pro-ν--is o prictatis & iuris dictionis,qudd scilicet dominus
artata, nis Proprictatis obliget per votivitatem directam Mi με mu rei petitae ; dominus vero iurisdictionis nons voluntatem rei , sed per voluntatem Obligandi per nam. nam sicut tu conii duras in s u.
Polore voluntatem terminatam non ad rem
praccptam, sed ad ol,ligandum subditum titulo obedietitiae; ita polIiimus tacite coiiiiderare in ' domino proprietatis voluntatem aliquam, quae non terminetur directε ad rem suain , sed ad obligandum seruum, vel debitorem titulo iustitiae, qua voluntate stante fiet iniustitia a debitore,
quamuis creditor non habeat absolutam voluntatem rei, quam exigit. Quod in primis videtur elle iuxta communem concipiendi modum; polle enim iudicem ex industria aperto cubiculo obseruare latronem introeuntem ad furandum ; tunc sanὸ iudex tantum abest, quod nolit furtum , ut potieri ex animo desiderct illud, ut habe.u occasionem puniendi latronem, &ideo potens illud impedire non impedit, & tamen nemo dubitat, illud esse verum surtum:
ergo contra aliquam domini voluntatem, qua dominus dicatiir inuitus. Quem modum concipiendi non solum habent vulgares homines, sed Iureconsulti, ut constac ex defurtu ; ubi dicitur, potentem prohibere su rem, S: non prohibentem, adhuc poste agere contra furem actione furti.
7s Confir irratur pii ino , quia sicut iustitia di-nian utendum re aliena contra domini voluntatem ; ita obedientia dictat non agendi uncontra volun atem Praelati , ω tamcn voluntaς Praelati, citi opponitur inobedientia, non est voluntas rei praeceptae , s potest enim contingere Praelatum potius desiderare 'inobedientiam subditi ex malo erga ipsum affectu, sed
est voluntas imperans ; ergo similiter voluntas domini, cui opponit ut iniustitia, non debet esse voluntas rei ablatae, sed voluntas alia, qua videns furem, vult retinere adhuc ius ad ipsam rem, seu vult non cedere iure, quod habebat in illare, quae voluntas compatitur sinim desde-rram , & gaudium de surto commisse, & multo
magis permissionem illius, & illi voluntati op-
iuriae rcquiritur in domino voluntas absiduta re tinendi physicis luam rem; ergo solucriti usuras non fit iniuria. quia ille rum halm t voluntatem abiblatam, sed solum velici aton rctinendi
Dices, requiritur saltem voluntas retinendi rem si commode post ei; quam voluntatem habet, qui soluit usuras,& ideo patitur iniuriam.
Sed contra, quia etiam, qui ex nactu alicuius urat L .mali iuste interendi donat copiosam I ccuIuana, ut malum vitet, vellet retinere pecuniam ii pol-set,de tamen tion patitur iniuriam .ib acciriciate,&retiliente;crgo non susticit voluntas retinendirem, si commode pollet,ut fiat iniuria, sed requiritur voluntas absoluta retinendi ius, quae s adsit, licet non detur voluntas absoluta rei, dari poterit iniuria. Item qui ex odio equi serocis,quem non vult
retinere, vendit eum, non habet voluntatem ab-
solii tam retinendi equum,& tammi cmptor irro garet iniuriam, si eum gratis acciperet non solu-ro pretio; ideo sane, quia venditor non vult ut clinque equum esse apud emptorem, sed climonere soluendi pretium; se etiam, qui videns furem non impedit, non vult utcunque sarem habere rem surtiunti, scd cum onere restituendi, S: ut rem alienam; ergo illa voluntas non impediendi non tollit rationem furti , & iniuriae, nisi adsit voluntas retinendi ius circa rem illain.
Paes,qualis sit illa voluntas domini, de quod obiectum habeat De hoe dicam sectione soquenti.
Xistimo,e uidem esse dissicultatem in decla- 77.randa voluntate Praelati, qua obligat subditum ex obdientia,& in assignando obiecto directo illius. Nam si dicas, Praelatum velle obligationem sub liti, contra hoc cst primo, quod non
potest velle obligationem in communi ; non enim vult subditum obligari ex iustitia, vel exrcligioneiniit fidelitate, sed talem obligationem nempe ex obedientia. Deinde oportet explicare, quid sit obligatio subditi, quam Praelatus vult, ita ut ipsa Obligatio noli includat volun ratein Praelati ;&in hoc est dissicultas, quia sistbditus obligatur per illam voluntatem Prae
lati , consequens est, vi Praelatus volens obligationem subditi, velit ipsaminet voluntas Id suam, qua sibditus obligatur, S. ita eadem VO-lunt. s sit obieetrum direxin sui ipsius. Denique sciit tu explicueris , obiectum illius voluntatis
Praelati cile obligationem passiuam subditi ex
Obtidientia,ita nos dicemus,obieetiam voluntatis
domini este obligationem Passiuam serui vel debitoris ex iustitia. Omnes ergo dinemus respondete ad hanc 78. interrogationem,& explicate obiee um directurn illius voluntatis. Et quidem posci aliqui cxistimare,has voluntates aliquo mitis o esse vo- 'P- 'luntates directas ipsius rei, quam ves exigimus Vt domini, vel praecipimus ut superiores, licet
non sint voluntates Oinnino absoluta . nam si
praescindas a te ipsa praecepta, iton facile in enies
62쪽
nira ut vidimusὶ aliquid aliud distinctum ab
ipsa voluntate , quod possit est. volituan per illam. Dicere enim, obiectum volitum esse aliquid morale , scilicet obligationem passivam, quae resultat in subdito : hoc, inquam , non vi detur satisfacere, quia illud morale re ipsa est illud , per quod subditus sermaliter obligatur,& hoc a parte rei est ipskiiet voluntas Praelati , et debes date aliquid aliud physicum. naan omne ius morale debet te tui in aliquod phvs clim ; quod ideo dicitur morale, quia a qui uati talteri emitati in ordine ad aliquos effectus. Ita in praesenti dicitur illa obligatio passiua aliquid morale resultans in subdito, quia subditus per
Olunt alcm, vel log m intimatam Praelati non
mimis ligatur, quam ii haberet aliquod iis men intrinsecum, quo adstringeretur ad aliquid faciendum: sed re ipsa illud ligamen non est intrinsecum, & Deus, qui cognoscit, &vult res prout in se sinit, non vult illud ligamen per aequitialetitiam, sed vult ipsam obligationem realem, quae ponitur a parte rei,at lite idcd vult directe illud physicum, per quod subditus obligatur ex praecepto Dei. Denique eadem est dissiculias, si di eas , dominum per illam voluiI-
.atem velle retinere ius quod habet circa talemaciat; nam statim inquiram, quid sit ipsa rocntio imis, quam dominus vult , de nihil inueniu-tur adaequare distillinum ab ipsa voluntate. , voletiis itu imation .
Videtur ergo, facilius posse explicari, si dicatur voluntas illa terminari ad rem insam, filiae exigitur a domino, vel praecipitur a stiperiore: ita ut voluntas illa, lieci non dicat Asblute, Volo rem istam exhiberi haec enim voluntas in Dco non po1Iet manere sine exhibitione rei volitia dicat tamen: Volo, leu desidero quantum est ex me, quod per vires quas habueris, facias tale opiis,uci abstineas a tili re mea,&c. Intimario vero obligat sub litum ad obediendum stiperiori, S debitorem ad soluendum domino, vel ad non accipiendam rcm domini. Haec autem Voluntas potest bene cisci iiDeo , etiamsi non sc tu. Hur Obiectum ; quia non est voluntas om- iitrio absoluta , sed limitata, qua Deus solum vult, seu desidei at, quantum est ex se, ut homo cum illis viribuς, quas habuerit, S: sine maioribus expensis a Deo prxstandis faciat rem praecertain: itaque Deus non vult illud obiectum ab-Glute , nec etiam omnino quantum est ex se, quia si Deus vellet quantum est ex se, procul dubio seret. nam Deus posset efiicaciter sacere, quod homo obediret; non ergo vult omninodia .int iiiii est ex sit, sed cum limitatione, hoc est, usderat qitantum est ex se , ut sine aliis mediis, ct adminiculis a Deo ponendis fiat ab homine; quae voluntas , cἰim non sit omni tib absoli1-ta , potest site vlla impersectione nianere sine effectu. Diei autem Alet luee voluntas Dci 1 The Iogis voluntas signi, &distiligui a voluntate be-Heplaciti ; quia voluntax beneplaeiti est , qua Deus vult vero obiectum; voluntas autem signitune est,tiando Deus ostendit lana aliqua quae in nobis solent esse signa voluntatis licet in Deo eam non significent, qualia sunt , praeceptum, consiliis ira, ct c. quana distinistionem, de explicationein sumunt Theologi ex s. Thomas 9. an. ii . Sed,ut bene aduertis P.Suar - . statis. de artri tis Dei es. 8. haec comi minis doctrina
non est ita intelligenda, ut haec signa nullam prorsiis voluntatem Dei vere significem, ieci venon sgniscent voluntatem aiablutam Dei, qualem in nobis solent frequenter sgnificare: nificant tamen aliquam volunta Cm circa rem
praeceptam; nam ipsa intimatio esse videtur mari Uestatio, qua Deus directe loquitur, dc inarii festat illam voluntatem internam suam , &inani stando obligat se aliter subditum;quia iuxta rationis regulam est , ut sebditus , cui manifestatur voluntas determinata superioris, operetur iuxta illam ; ipsa ergo manifestatio, seu intimatio illius voluntatis in ol,ligatio sib-diti : voluntas autem praecipiendi debet esto sia voluntas reflexa, qua luporior vult manistare illam voluntatem directam se ito, atque hoc modo eum obligare. Quod idem cum pro portione dicendum est de domino proprietatis cxiscnterem suam a seruo, vel debitore ; nam ipsa petitio est intimatio voluntatis directe, qua dominus vult, quantum est ex se quδd seruus sine aliis domini expensis, vel adnimiculis faciat talem, vel talem actionem; qua intimatione posita, seruiis formaliter oldigatur ex iustitia,
quia iuxta regulam rationis est, quod dominiis . nanifestans talem voluntat circa rem silam , eam consequatur, vel retineat : voluntas autem obligandi seritum debet esse voluntas etiam 'reflexa , qua dominus vult mani stare seruo
illam voluntatem directam , quam haber circa rem sitam. Nulla ereto crit quoad hoc differentia inter voluntatem lisperioris,& domini; utraque enim terminarii r directe ad rem ipsam, utraque potest elle inesseax, lices in nobis laepius fortassest omnino absoluta, qui a absoliate volumus, &desideramus, quantum est ex nobis, habere illam rem, quam petimus a seruo, vel subdito. Denique per insiluaticinem utrius-qMe volui talis obligatur in rior, vel debitor; cum hoc tamen discrimine , quod per intimationem voluntatis domini Obligamur ex iusti tia; per intimationem vero. voluntatis Praelati obligamur ex obedientia, propter diuersitatem tituli, quom unusquisque habet ad reddendum ruriem, de contra regulam rationis, nostrum distensiam.
Dices , si praeceptum signiscat semper vo- 8 r.
lim ratem directam rei praeceptae , smilitiir vel Deum non praecepisse Abrahae immolationem
fili, Isaae , vel mentitum suisse in ipse praecepto; significauit enim , se habere volunt tem illius occisionis, quam tamen DeuS, nec etiam quantum erat de si, volebat ; ergo dicen-d est, per praeceptum solum signifieari vo-liuitatem obligandi, non uod voluntatem rei praecellae. Responderi tamen possiet, Deum Vere prae Oαω,1M.
cepisse, & sine ullo mendacio, quia per illud praeceptum potuit significare , vel solum velle
se , quod Abraham aggrederctur , & conar tur ex se ponere illud opus, 3c hoc erat verum, hoc enim Deus vere volebat; vel potuit etiam,
significare , se velle quantum erat ex se modo explicato , quod Abraham illud faceret ; nisi nostea ab eodem Deo impediretur, et dispensaretur : haec enim conditio videtur regulari inter
63쪽
ter imbibita in omni praecepto, nec legi stator p.r legein si iam significat , ita absolute se illud Opus velle, ut non inaoluat coinditionem illam, iris ego aliter postea dispositero . vel dispensavero. Potuit ergo vere Deus dicere , ego quantum est ex me volo , qui .d sine aliis adminiculis ex parte nu a tu eas ad immolandum filium tuum, ta illum occidas, nisi ego aliter disposuero , ita ut per te non stet, quominus re ipsa immoletur. Caeterum hic modus explicandi adhuc non videt ut omnino declarate illam voliuitatem superioris, vel domini ; nam ex illo tequeretur , s aliquis eor reuelationem , vel aliam viam certissitne sciret , superiorem , vel dominum non desiderare interius rem , quam
praecipit , vel exigit ; Imb potius desiderare inobedientiam sub)iti ad aliquem finem, quem latendit , tune, inquam, subditum , vel debi-eOrcm non peccaturum contra Obedicntiam,
vel iustitiam , quia deficiente volitia rate requisita in si periore, vel domino ad obligandum. non obligabitur subditiis , aut debitor , nisi
per accidens proptCr crrorem , quo crescrint dari taleni voluntatem. Consequens autem
id crur falsum , de contra id quod omnes in Pra i concipii mi ; nam marito , v. g. sitqu- ante adulteii una uxoris . 3c abscondin te se ex industria , ut eam obstruct . deprehensam in adulterio rc linquat , adhuc uxor Peccabit contra iustitiam, etiamsi sciret aliunde , maritum adeste , & desiderare adulterium , ut haberet occasionem diuortii , eum hoc enim stat, quod maritus ad irae velit retinere suum ius , & non dare licentiam , nec condonare iniuriam , ut cum aliis docet Thomas Sancti et libro io. de mirim. Atyis u. t x. numero Vbi bene aduertit , aliud elle . quando ex licentia, & patientia mariti arguitur pius consenses interpretatiuus ι aliud vero, quando non arguitur talis consensus, ut in calii praesenti: potest ergo dari in marito desideri uin adulteri j v xoris sne eon sit requisito ad tollendam iniuriam; ergo voluntas retinendi ius, non est socinalit et vos unias ipsius rei, ad quam rς-tinet ius.
Idem autem argumentum fieri potest de iudice desideralite ex affectu priuato delicta sib-daeorum , ut possit ab cis malcham extorquere: adhue en initiibditi peccabunt contra obedien-xi m transgrediendo leges ab illo iuste latas,&
Rcup debit fortasse aliquis, tunc dari veram iniuriam , quia licet non diatur voluntas interna rui, datur tamen vera intimatio ex terna : illius iniuria autem sorinaliter non opponitur immediate contra voluntatem domi
ni , sed contra intimationem voluntatis domi ni ; hoe enim est,quod dictat immediate lex na- Iuralis, ne scilicet aliquid agamus contra id, quod dominus exigit ; sicut etiam inobedientia non opponitur sor maliter voluntati , sed Praecepto superioris, cuius praecepto nobis intimato , dictat lex naturalis, esse obedicndum. Cum ergo tunc esset praeceptum, vel intimatio externa voluntatis domini,kel sit perioris,posteri ne inobedientia, vel iniuria, licet de- cssct m clivi voluntas rei praeceptae, Vel pezitae, Sed contra hanc solutioncm adhue videtii resse , quod iniuria ellunt taliter habct , quod sit imitto domino, hoc est, contra ipsus voluntatem . contra illam , ita quam , Voluntatem , per quam rctimi ius ad rc in suam ; ergo non erit iniuria illa , quae ibi sim clici contra intimati Oium cxternam , ncc cssimia iniuriae initur solim per oppositioncm eum imi natione externa t quod idem dici debet de inobedientia , cuius es simia non eli solum per oppositioilem eum praecepto externo, sed multo magis cum interno declarato , & intimato per
Dices, ad iniuriam . vel inobedicni Iam sussi- 8 s.cere, quod dominus, vel siperior sit inuitus in
signo, seu ostendat se inuitum; atque adeo este quidem essenia alitet contra voluntatem domini , vel siperioris , non contra voluntatem sc-cundiam se , sed contra illam prout apparotum, seu intimaram, Sed contra , quia nemo dicet oblisari stib- Σκι disων. dltum ad obediendum, quando certiui me scit, seperiorim non habuille interius animam obli- sandi ipsim ; quantium unque exicriora verba sonuerant praeceptum de obligati Cnem ; ergo ratio inobedientiae non sumitur praecise per Oppositiosum cum plaeecpto externo, nisi istud accipiatur prout infOimatum voluntate iratorna. Quod idem constat in domino. nam qilantii nauis exterius dicat, se donare Petro talom librum ; si tamen desit animus interariis dOnandi, non amittit diimini ima libri, nee Pctrus, si certissi ne sciat illum desectunt animi interni, poterit licite rei incre illum librum , ut Omnes concedunt; ergo eodem modo , qualitumuis petat a me suum librum. s ego certo scio, Cum non habere animum internum obligandi me, non peccabo contra iustitiam non reddendo id, quod exterius petit: requiritur ergo cinsentia litor ad dandum, vel ad Guligandum praeter intimationem externam voluntas interna,
Cui Opponatur , vel conformetir actio debit ris , vel subditi. Hanc enim excusantur multi ab obseruandis promi dis gratii itis, quando nimirum fuit promissio fieta , idest , iure animo se obligandi ; per hunc autem animum , non intelligimus animum dandi rPm promittam; potest enim aliquis velle se obligare, de valide promittc re etiam cum animo non implendi, quod promittit, vi continpie in concubinario actuali, qui cum affectuaa concubinam si scipit subdiaconatum , de valide vovet caὸ ita-lcm , quia lieet non habeat animum scrvandicastitalcm, habet tamcn animum obligandi suad illam ι ergo sicut animus obligandi se ad castitatem , non est voluntas diree a castitatis, se voluntas obligandi subditum ad eastitatem, .g. non est voluntas directa eastitatis, sed alterius obiecti, quae voluntas quando deficit in periore, non obligat eius lex, quamuis exterius videatur obligare, Confirmati potest hoe Ipsium exemplo ma- firma in trimonii. nam dum coniustes sese mutuo sibi in icem obligant, non oportet quod habeant
voluntatem , qua alter velit alterum uti corpOre suo : alioquin B. Virgo non contraxitici verum matrimonium cum Iosepho ; non enim
voluit copulam , imὐ omnino nolibat illam: voluit
64쪽
non reddemitur ergo andunt pra':as inter ,
voluit ergo sol utri dare sponso ius ad copulam, . seu sacere illam ipsi licitam in materia iustitiae: ergo si iiii litet qui exigit rem suam ab alio, non oportet quod velit rem ipsam , sed obligationein, seu reddere usum illius illicitum in materia iustitiae. 8s. Restat ergo dissicultas in eoeylieando obiecto
Pi θώ. linius volutatatis, elim non ut voluntas directa rei praecertae, ut constat cx dictis, nee etialii sit voluntas solum nianifestandi exterius siue vere , siue salso, voluntatcm internam rei praeceptae. nam hane voluntatem habet etiam ille,
qui ficte se obligat, vel qui praecipit aliquid
sine animo obligandi subditum ; vult enim proferre exterius illa verba. & tamen non habet animum obligandi se , vel subditum ; ergo det,et assignari alia voluntas. quae nec Permine tur ad verba extorna, nec ad rem praeceptam,
aut promissam, sed ad aliquid aliud. 87. Et quidem haee votivitas non videtur terinim Mur. maa aliud , nisi ad obligationem, hoc enim experitur in se, qui praecipit, qui quan um-uis non desideret obedientiam subditi ; vultramen obligare illum : quid autem sit hae ligatio , quam volumus directe . dissicile
cxplicatur non includendo ipsi vinci voluntarciri obligandi , de ter quam formali rer subditus obligatur, vi su pra vidimus. Est autem yni sallor eadem dissicultas in voluntate condonandi , seu absoluendi, quid habeat pro Obiecto volito condistinctum adaequale a se ipsa; de quo egi in materia de virtute poenitcntiae, ubi post alitas vias impugnatas , dixi , eam voluit ratem , quae est somnaliter condonatio, cilb quandam voluntatem , cssicacem quidem boad effectum , inessicacem tamen quoad a sectum , quo aliquis dieit : Vellem quantum est ex me , quod ex omrnsa , vel iniuria praetcrita non resilitaret amplius mihi ius aduersus te , quae quidem voluntas non habet se
pro obiecto , sed aliquid aliud praescindendo a pollibili , vel impossibili: lue auton effectus ctiamsi in modo tendendi sit inessem, habet
tamen hanc vim apud prudentes , ut eo ipse iudicent, illum lioininem non posse rationabi-hicr amplius irasci ratione Oncitis praeteritae, atque ideo dixi, affectum illum esse cilicacem, quoad effectum , quia efficaciter delet ius ex offensa : sicut etiam eontritio est actus inessicax in modo intrinseco tendendi ; non enim dieit: Volci non peccasse, sed vellem non pec- c. asse , S: non hab re Deum offentuin: & tamen est essem quoad effectum ; non minus enim delet de sacto ossensim , quam si esset actus absolutus ,& essicax. Hoc ipsum maiori ratione contingit in condonatione, in qua honio est magis dinninus illius iuris contra onfondentem, & ideo prudenter existimatur ius illud esse moraliter ablatum , quotieS Ot 14sias hal, et voluntatem ita affectam quantum est
de se ad extinguendum illud si pollet. Hoc
etiam modo cxpliciamus voluntatem, qua aliquis donat rem si iam alteri ; vult enim quantum cst de Ie rei affectuin inessicacem, quod illa res habeat candem eonnexioncm cum illo , qtiam habet cimi donante ratione prodi ustionis, inuentionis , apprehensionis , vclalterius tituli , quae voluntas liabet mctaliter
hunc effectum transferendi rem in dominium alterius. Sic ergo in praesenti superior, v. g. vii It tr- 8 p. gare moraliter subditiun, hoc est, vel jut quantum est ex se reddere illi tale obiceiuiti impossibile in genere moris, si ii turpc,&tale , visi illud ponat, operetur contr. 1 rcgulam rationis , sicut quando amplectitur alia obiecta ex se illicita, & turpia. Haec aut na voluntas ut Hliab et te lesam illo modo pro Obiecto voli to, sed praescindendo amodo, quo Per candem-met vo luntatem fornialiter redditur illud ob
ictuini illicit iura, vellet quantum est ex se illud reddere illicitum: eo autem ipso fit illici mira, quia titulus sepelioritatis talis est , vi homita es prudenter iudicent , illicitum , & turpe oste lubditum amplecti illud obiectiam, quod supcrior vult quantum est ex se, illi esse illiei-rtim , Se impostibile in genere moris, atque ideo illa voluntas ligandi, quae ex modo icta dendi erat inemeax , fit efficax quoad effectum, sicut volui Ias condonandi, absolliendi, donandi,&c. Dices, ad litie restare candem dissicultatem, gy. nec polle hoc modo vitari , citi Od ii l. a volun- Ε D. ras obligans habe at se ipsim Pro obiecto. Nam stiperior non vult obligare 1 ubditum quocunque ligamine , sed solo ligamine Obedientiae, iace vult reddere illud obiectum turta omni turpitii dine , sed ita tutudine inobedientiae ;nam etiarnsi idem sit dominus , dc superior, non eo ipsi, qudd aliquid priaecipi .it, vult obligare ex itistitia ; ergo illa volunt.is non est obligandi utcunque , sed obligandi tali genere obligationis , nempe ex Obedientia ; creto habet pro obiecto obedientiam, & inobedientiam ut tales sunt ; sed obedientia vi t,bedientia est decentia consor mandi sc cum voliuitate perioris praecipientis, & obligantis. crgo illa voluntas habet pro cibiccto voluntatem superioris obligantis; dicit enim, volo quantum est ex me , quod subditus non possit dioc agcre
sine turpitudinc , quae apparet in repugnantia contra voluntatem superioris Oblig. inris. Tunc autem inquiram , quid appareat ex parte obiecti illius voluntatis nomine Aperiarti obi πιι- tu, si non intelligitur ipsam et voluntas obligans 3 Nam si intelligat susteriorem oblieant rem per aliam voluntatem , de illa alia voluntate rogabo, qualis sit, aut quod obiectum habeat 3 3c vel dabitur procellus in infinitum, vel debes explicite ultimo illam voluntatem obligandi per ordinem ad se ipsim; alioquin nunquam concipis, quid sit opponi superiori obliganti. Respondeo, voluntatem illam nullo modo so. habere se pro obiecto, neque ullam volunta cinobligantem, sed aliam obligationem diuersam,
quam inescaciter vult, S illam volendo ponit incaciter veram obligationem moralem. Pro quo aduerte, luminc naturae cosmisci in AdvortenM. primis decere naturam rationalcm, quod homo agat vitam politicam , & sequatur tonsilia , &monita eorum, quos vel propter doctrinam, vel propter aetatem, vel propter generationem,
vel limites titulos natura ipsa ι ngulis quasi duces de magistros constituit. Hi autem tituli aliquando suiu tanti ponderis , ut non soli mosi cndant
65쪽
ostendant decentiam , sed etiam tangent obli- Pition in , qxraterius pii identia dictat , adeo decure lilium loqui , v. g. consilia iratris , ut si rater velit , qu uitiana cit ex se . vult citate illa
iri efficaci supra explicata obligare filium , &reddere illi turpe illud obiectum , reddere neeellarium illud aliud sequendi consilia paterna ; quod tamen pro tune non consideratur, ut neeellatium , sed ut decens, in tunc , inquam, illa voluntas sit moraliter estica x , & filiuς moraliter obligetur ad amplectimida monita paterna. Patet itaque non debet ante illam voluntatem agit Oscere in se poteitatem veram, & sormalem obligandi. sed solum fundamentalem. hoc est, quod decet filium ample sti monita patris , quae quidem decentia interius dum noua edit praeceptum , non est obligatoria , ut constat ; cognita autem hac decentia, pater dicit : Ego vellem, quantum est ex me, riadcreistam decentiam obligatoriam, seu quod filiocsset turpe relinquere hoc meum consilium, sicut est turpe relinquere alia obiecta, ad quae obligat lex naturalis. Haec autem voluntas non sertur tanquam ad obiectum ad obligationem Veram, quae prouenit ex ipsa, sed ad aliam, quae Pro tunc iron apprehenditur, vi possibilis. Caetcriim coniurictio , de auctoritas patris erga filium taura est , ut prudoitcs cens ait, post
ta illa voluntate patris, filium re ipsa manere obligatum , quia natura ipsa quasi acceptat voluntatem illum i iussi cacem patris, & facit illam esticacem obligando efficaciter filium prosper desiderium patris ; nam sicut si dominus ibri non cogitaret possibile , dare librum alteri, si tamen diceret : Ego quantum est ex me vellem, si possem , transferre in te dominium huius Iibri, eo ipso censeretur moraliter, &esficacitor translatum, quia prudcrater iudicantli omines, illum alium licite inti polse uti illo libro : ita, licet pater non praecognoscat auctoritatem formalem , quam habet obligandi filium , posita tamen illa voluntate, obligat
illum esticaciter. Non tamen id co negamus,
posse patrem velle efficaciter obligare filium ;IRuest enim , postquam cognoscit, te per i Illam
voluntatem inessicacem polle essicacit cr obli-E re, potcst , inquam, tunc habere aliam voluntatem rcflexam cssicaciter obligandi, quae
voluntas habet pro obiecto illam aliam voluntatem directam , & inericaccin , Per quam formaliter , de proxime obligat, ut diximus ;quare quando exterius dicit : Ego obligo te ad hoe ; signifieare quidem potest Vtramque voluntatem ; M obli et indum tamen sume ut in rigore habere , & fgnificare illam voluntatem directam , per quam sol maliter obligat. Petes, quae sit illa prima decentia sequendi, V. g. consilis paterni, quae sandat obligationein sequentem , de quae ad minus cognoscitur alite voluntatem obligantem nam de
illa decentia videtur esse eadcin dissicultas ;quia dum cognoscitur , decete filium sequi consilium paternum 3 imai concipitur volun- M patris, qua pater villi vel rem ipsam quam consulit , vel aliquid aliud. Si vult rcm iptam, edit dissicilitas , ubi enim pater, VCl superior non villi, nee desiderat illam remet, Panariaecipit,non erit vertim consilium,nec praeceptom,
sed fictum. Si verὼ non vult rem ipiam, sed aliquid Miud, oporici iam explicare, quid sit illud
aliud: nam per voluntatori consiliendi non vult obligationem,ut constat; ergo tot una vult ipsum opus consilii. Ad hoc facile respondetur , consitum s- sh
stelado intra ter nunc, consilii non includ cre Distulino. Voluntatem rei , quam consulimus, nee Obligationis , sed solium manifestandi id , quod iudicamus expediens in illo negotio , de quo agitur ; id , inquam . quod va secundum se
iudicatur melius, vel certe practice , hoc ci .
illud , quod ipse , qui dat consilium . dcccr-neret sacere , si in ut idem circumstantiis se
reperiret. Non ergo oportet in voluntate conins iij includi voluntatem rei, quam consulimus, sed soluin voluntatem manifestandi id quod
iudicamus melius , vel quod nos amplectere. mur in paribus circunstantiis. Hinc in sero primo , qu modo cum propor- 93.tione explicanda sit voluntas domini , qua obli- primagat ex iustitia , ita ut non la ab ii sic ipsum pro obiecto , nec sit voluntas ipsius rei , sed est
voluntas etiam per modum velicitatis , qua dominus xiiii quantum cst de se reddere seruo turrem negationcm illius actionis propter coniunctionein, quam dominus habet cum seruo turpcm, inquam, eo modo, quo turpis est mihi
usus rei alienae sine licentia domini. Dices, ergo voluntas illa habet se ipsam pro obiecto ; nam neg itio illius actionis in Pratae non est turpis, vel illicita seruo , nisi exigente etiam domino ; ergo si dominus habet pro obiecto turpitudinem illam actionis, halbet pro obiecto indecentiam illam , quae apparet in seruo non ciperante exigente domino ; ergo torminatur saltem iudirect ad ipsam v xigentiam . quae tamen non distinguitur ab illa vo
Respondetur , voluntatem illam domini non terminari ad illam eas dem tussitudinem, quam actio serui habet postea de facto ii pa te rei, sed ad aliam praescindentem ab exigentia domini, quam turpitudinem domi tuis vult pcrvelicitatem quandam, ut diximus i illa autem voluiitate posita , iam actio serui incipit este turpis propter resistentiam , de oppositionem cum ista voluntate , quia homines prudenter iudicant, seruum male agere ponendo actioncm , quam dominus , quantum est de se,
vult esse turpem seruo. God quidem in seruo, qui se ipsum vendidit . facile cxplicatim et
potuit enim per contractum velle . quod 'uoties Petrus vellet quantum cst de se per voluntatem inciscae , reddere actionem serui turpem eo modo , quo est turius retentio rei alienae, inuito domino, toties illa actio prudenter censeretur turpis, s fieret a tauo. i loc auticin pacto posito, non est dubium , quin post-ca domino habente illam voluntatem inefficacem quoad assecti im, homines censerem illam csficacem quoad essessiim , & iudicarentillam actionem ieriti moraliter liabere illud genus turpitudinis. Hoc ergo quod operaretur ibi contracilis, operatur in aliis semis titulus scr-
uitutis, quicunque ille sit, & facit, quod posita illa voluntate doinini volentis , quantum est
66쪽
est de se reddere illam actionem turpem, instar actionis utendi re aliena inuito domino; talis re ipsa censeatur illa actio. nam connexio, qitam dominus habet cum seruo , talis tantique est, ut det sufficiens iandamentum hominibus ad id prudenter iudicandum per quandam inoralitatem , seu aequi ualentiam. Unde etiam obiter constat, suomodo pos se qui simiui est dominus , de superior , velle obligare ex iustitia ,&non ex obedientia; potest enim velle quantum est de se reddere actionem illam turpem instar usus rei alienae inuito domino , non attendendo ad titulum' superioritatis,& tunc censebitur obligare soluin ex iustitia: seut ε contra si velit solum, quantum est ex se reddere turpem.&illicitam aetionem subditi, eo quod non sequatur consilium sui superioris, censebitur per lianc voluntatem obligate solum ex obedientia Sc non ex iustitia i si autem velit reddere turpem illam actionem, utroque modo censebitur obli-gue ex obedientia, Se iustitia; nunquam tamen requiritur in ipso uoumtas rei,quam exigit, vel praecipit,sed solum voluntas obligans modo explicato. Inferi r seeundδ, quid si illud formaliter, nummul, quod dant homines alicui, quando illum eli- in sit periorem, vel gubernatorem 'i dant enim ei potestatem praecipieridi : haec autem potestas est potestas ligandi, seu talis auctoritas, ut voluntas inefficax, quam ipse alias posisit habere reddendi turpem actionem alterius non sequentis suum consilium, censeatur mors iter esse1x , ita ut illa actio sit moraliter turpis, & illieita. Unusquisque enim etiamsi superior non si , potest habere illam voluntatem , qua quantum est ex se velit reddere
turpem actionein alterius non sequentis eius eonsilia; illa tamen voluntas non censetur efficax, nee ratione illius censebunt illum actionem turpem , nisi adsit in illo ita volente potestas , & auctoritas. Haec autem alictoritas aliquando erit illi quasi congenita , seticon naturalis , ut Deus ratione suae infinitae potentiae , de sapientiae eam liabet ; i md & vie sa-ὴiens apud incultos homiri es , dc ignaros, quilius imperio indigerent, videretur habere pro
eo statu talem aulioritaten ,3 pater natura
liter etiam eam habet resipectu filiorum , &alii similes: aliquando vero ea auctoritas accipitur ab hominibus per electionem, per quam ponimi aequi ualenter in illo homine eam si perioritatem , quae si a natura posita suillet. sussiceret , ut eius voluntas reddendi turpetra actionem non sequentis ipsius consilia, censeretur efficax; atque ad ed ratione huius auctoritatis.&sapientiae aequi ualenter resitae in illo electo, censetur iam eius voluntas non minus effic1x ad reddendam turpem actionem subditorum , questi si a natura accepi isset illam sapientiam & auelocitatem regendi alios. Sicut diximus supra per donationem, aut venditionem transferri aequi ualenter in emptorem, vel
donatarium ius simile, quale habuisIet, si per eonnexionem physicam , productionis, v.g. vel inuentionis, facius suis Iet dominus illius rei; hoe enim intendit venditor, plere scilicet moraliter per velleitatem inescacem secun-
dum modum tendendi , illam connexionem physicam cum re, quae pareret d 'minium, quae voluntas in hominum iudicio censetur cilicax quoad effectum: sic in electione superioris eligentes intendunt per similcm voluntatem supplete in superiore electo illam superiorita- tem,& cminentiam, quam si a natura haberet , pollet moraliter obligare bditos, de hase voluntas ineficax eligentium celassetur a Prudentibus esticax quoad effectum obligandi, ut iam explicuimus. Infertur tertio, quomodo ditiarat voluntas or. petentis a voluntate imperantis, consiliciatis, uta. 2. ni.
vel domini obligantis; nam lices possint hi
omnes non ficte, sed vere consulere, inaeerare,& obligare absque voluntate interna ipsius rei praeceptae ,&c. non tamen potest aliquis vere postulare sine voluntate rei, quam peti I, qtiod patet a posteriori, ex eo quod si is, qui oratur , sciret animum internum orantis nolentis illam rem, nullo modo moueretur illa oratione ad dandum, quod petitur; ergo licet consilium, vel praeceptum non significcnt voluntatem rei ipsius, ut vidimus; oratio tamen significat illam voluntatem, qua orans desiderat obtinere illam rem ala eo, quem orat; sine qua voluntate oratio erit ficta ,& simulata,nee mouebit nisi per accidens propter ignotamiam animi interni. Insertur quarto, quomodo differant volun- 98.tas requisita in domino ad dandam rem suam,& voluntas ad permittendum, vel ad cedendum circa rem suam. nam qui dat, habet voluntatem illam supra explicatam, qua quantum est ex se, vult transferre connexionem quam habet cum
illa re in illum, cui etiam dat; ille vero , qui
dat lieentiam, vel permittit, aut cedit, non oportet, quod habeat illam voluntatem ; non enim est idem dare licentiam tibi, vi accipias fructus ex vinea, & donare illos. nam qui donauit, non potest post acceptatam donationem retinere illud, quod donauit; qui autem dedit licentiam , etiam post acceptatam licentiam, manet dominus rei,quandiu ille alius non utiliu licentia; voluntas ergo dantis licentiam,seu ec- dentis , selum est voluntas quaedam conditionata,qua dicit: Volo quatum est ex me,s acceperis fructus ex vinea mea, transferre in te meum ius. Itaque modo non transscrtur, sed sol sim ostendo meum affectum ad transferendum , si tu volueris accipere illos fructus, de haec voluntas susscitia requiritur formalis, vel saltem interpretatiua ad hoc, ut usus rei alienae non sit contra iustitiam, quia sine hac voluntate semper erit inuitus dominus, ut dominus, quia non est
ablatiun ab ipse ilhid, quod eddit illam actionem turpem, scilicet connexio cum resila,quae facit, ut quicunque ea utitiir sine licentia domini,turpiter operetur,ut supra vidimus. Posta autem hae voluntate,iam non est dominus inuitus.
ut dominus,quia eo ipse censeriir moraliter tolli illud impedimentum, Ze illa connexio,quam habebat eum re ilia, tolli, inquam, sub conditioncis ego volo uti licentia,quam dedit
67쪽
. dictis infertur quid dicendum sit geb . Christo, S: Martyribus,qui videbantur condonare iniurias cedere iure suo; ati s ilicet vere passi fuerint iniuriam contra iustitiam, an solum secunduin salsain existininionem Occidentium.
Aliqui enim dicunt, eos vere cessisse suo iure, atque ideo solum pastas fuisse iniuriam se- eundum cxistimationem, dia affectam occidentium , non secundum effectum, quia hie astus cedendi iure suo ad vitam & honorem propter Deum est actas virtutis eximiae,& materia consilii, iuxta illud Matth. s. Si quia te percusserit in dexteram maxillam tuam , nabe illi re alteram, O ei tria Duo tumeam tuam tollire , d mitte ei pausiais, ubi Christus videtur consulere, ut ceda mus iure honoris, & pecuniae propter Dei amorem/ S: bonum pacis, quando aliquis vult ea auferre ; illam enim cellionem, videtur segnificare verbum piau. de dimitte 1. de quaninis ipsemet Christu pereutienti se in maxillam, non Praebuerit alterain, scd amice corripuerit ; credibile tamen est, interius cessisse iure suo , ut faceret , quod ipse aliis eonsuluerat. Ιu hoe enim sensu, de proptet hunc assectum videtur dictum de Christo Isaiae so. Corpus meam deri
mare Zim . Drurabitur opprobrbi. Vbi significatur desiderium,&fames interior, qlia Christus desidecabat opprobria; sicut ipsemet dixit: Eapimma habraba laari. st quamari coarctar, Gue dum perficiatur' tam erat ergo inuitus, id per consequens re ipsa non patiebatut iniuriam . sed G-lum in existit natione hominum. χod idem dicendum videtur de multis Martyribus,qui sporate tua se offerebant Tyrannis, de persecutoribus; hi enim non patiebantur inuiti, sed volentes, S:
Hunc modum dicendi amplectuntur aliqtii docti terentiores , quibus faciet Aragon 2. 2.νua .sy. art. 3. ad s. Vbi utrumque ponit ut probabile, magis tamen inclinat in hane partem, quod Christus,& Mastures non palli sum iniuriam sol maliter. Ali tamen hec aliud extremum incedentes diciant, Christio, de Mirtyres nec celsile, nec cedere potuit se iure, quod habebant ad vitam& membra. Sunt enim aliqua bona, quorum homo non est dominus, sed custos, atquc ideo non potest de iis disponere, nee cedere iure,
quod habet; ita sentiunt aliqui apud Lussium
lib. 1. de tu Litia, cap. . dab. . ubi postquam proposuit regesam illam iuris 27. de reg. iur. in 6. Scienti ct consimie, iii non se iniuria , neque dolus,Mόidit haee verba uerte quo iam Doctores haut Neulam illinitare ad ea, in quit m iure no Irocedere possam M , is in fama, iam. re. O alys bonis e. te nil. quam in His u domini: M his enim menti. edi volent ἰ κοα seri inis piam : Dia cum har sviu
ri. aure neIiso nes ρν uamm, ct ita in alterim coulaca niti arbitrio. cus es in abys. quorum mn sim vi domini .s notis duntaxat in vita crmembrorum integritate, tu emiuge . in P Γbm . Osimillibus, in quibm iure nostro cedere non possumus. In his euim proprie iniuriam ei. cui i a commissa sunt. MI Obmxia , fieri ,siperimantκr, vel ladantur.
autem illa sententia tribui posse Caietano 2. a. Caieta M.
Dominico Baian s 2.2. an. . Medinae lib. r. summa cap. Icl. 3. 'vi riae relin. de homicidio, num. 23. I m etiam Victoria.
valde probabilem dicit Comitolus lib. . re IOU. Comitosus.
Probari autem potest, quia si in eiusmodi bo- ω I. niς posset homo cedere iure suo, posset maritus cedere iure, quod habet, ne v xes soriticetur; qua cessione posita , adulterium non haberetiam malitiam contra iustitiam; α per confe- quens sussiceret in consessione accusare se, tanquam de simplici fornicatione, quod nemo concedet : ergo des emus dicere, illud ius tale esse, ut non potat maritus ei renuntiare; scut nec Clericus potest rerum tiare priuilegio fori, ne conueniatur coram iudice lateo : si enim maritus pollet cedere illo iure, possiet eticam dii luere omnino matrimonium, quoad vinculum; tota enim matrimoni, esilentia videtur consistere in illo mutuo iure, quod coniuges habciat in corpus alterius coniugis. In hoc puncto verius videtur potuisse quidem to 1. Clirilium, & Martyres cedere iure suo, de facto Visio misis.
de iustitia tria . i. di . I t. dicens, eum, qui interficit volentem , & petentem, inserte quidem iniuriam non illi , sed aliis, v.g. uxori filiis. quorum iuri ille cedere non potuit, & probatur ex Arist. Et bis.c'. 9. ubi generaliter dicit ne- PHbaraevexminem sponte posse pati iniuriam, S: adducit cxemplum ex Euripide, eius qui matrem volentem de rogantem inter eit, quam doctrinam uniuersaliter videtur amplecti S. Thomas a. a. s.Thoau
Ratione vetδ probatur, quia scut nemo potest sibi ipli inferre iniuriam, eo qudd non pose ti-.st habere voluntatem contrariam sibi; sic nee potest eam inferre alteri , nisi ille habeat talem
voluntatem contrariam; sed eo ipso, quod cedit iure suo, tollit omnem volim a tem contra riam: vult enim quintum est cx se, Quod obiectum illud sit tibi licitum ; ergo licia maneat illud obiectum illicitum contra alias virtutes , dc iniustum , etiam fortaste coinr Rempublicam, vel alias persollas, tinti tamen contra illam , quae quantum est de se tollit om-nciri radicem iniustitiae. Nec obstat fundamentum contrarium t quia iconcedimus , adulterium eo casu non habere ἀ- malitiam iniustitiae Contra n aruum I negamus semia- ω tamen, manere cum sola malitia simplicis conuaria. n. nicationis, quia adhuc est eontra bonum S, cramenti , de contra bonum prolis, cui peculiariter aduersatur copula coniugatae cum extraneo. Concedimus etiam , polle coniugem
cedere iure , quod habet ad corpus conii sis. prout de facto id concedunt onme=, qui te
68쪽
Numque coniusciri mutuo non minuebatur culpa earnificinn, vel Iudaeo- nlii vovete castitatem , 5 renunciare inui- rum, tam illorum aes ectus lirabuerit imalitiam
iuri perci di debitum , qua i nunciatione iniustitiae ; praesertim Cain ignorarent illam es risi ira, amittunt ius iustitiae , quod habcbant si non internam. Aliunde vero metui .erat ad oeci ii dum : de quo ultra alios videri po- .Christo , & Martyribus pati v cratii , Ac pro-i si late Tliomas Sanchca '. de matrimonis Priam iniuriam' ut maior circi eorum passo a num. 9. perseuerat tamen matri in o- ex parte Obiecti ; plus enim cst pati dolorem , , ilium quoad vinculum radical , hoc est, non & iiiiiiii alia , quaan dolorem solum, ut ex sievhus al- constat : ad quid ergo i oncnda est illa cessio quoad obligati in iustitiae . qua vi teri debeat ex iustitia copulam , sed quoad
colligationem. , quae resultauit ex obligatione priori, quando contraxerunt matrimonium, ratione cuius non imisi ii iam contrahere cum
aliis , & quando licit ἡ . vel illicite remitterent cibi illam revit clationem , recuperarent illud ius petcndi ex iustitia, quod idcirco dicitur in illis radicaliter perseuerare, licti non perseueret soritialiter, proxime propycr cessione: Denique exemplum Clerici non potentis renunciare priuilegio fori , non est ad rem, quiatmiestamenti voluntate, ceu:one Clerici,
non fieret iniqria ipsi Clerico, sed sinui, se arcellasae, quae in silo ministi , pateretur inuita
illam iniuriam : nunquam tamen inuciale tu , cundem omnin4,lii cedit, consentu, pati proprie iniuriain secti natura suam priua an Per asonam. roq.
Secunda pars nostrae aissertionῖς, qtri nega in iis, de Lacto Christum, II artyres cessiste iure sici ad vitam , est etiam communis sere .ni- nimia , qui hanc quaestionem attigerimi. Sic enim sentiunt Linius viris Da, qui proros; obiectio:ie contra regulam illa n-θ το- in fir ἰminia. quia sequeretur, Clirillum, de Marines non fit iste Pallbs iniuriam, coni libenter passi fuerim, pati desiuerauerint, re- si ondet liis verbis: consipientiam , uia
rum potestari , tu sic eorum ma*ἰa ad malui bonum merentur viae rei uent actionem iniuriaram inimicorum Tribunal; diuino . ut patet Sapient. . Stabunt iti II A mgna cousMettia aduersus eos, Pist a P Z aueremit, &c. I lxc Lessius, in quo non plaut illud, quod sicit, requiri ad iniuriam, quod aliquis non cupiat illud malum sibi a tali irrogati ;rii im, ut supra vidimus, illa voluntas impertinens est ad rati meni iniuriae . A potest aliqui, inuariam pati, licet interius desideret illam pati Dices, ponendam ad seruandum consilium il- Ilud Euangelictim si pri adductilin. ' . sed cotur, , quia illud consitum non est de Occbrisituri cessione, sed de Matini prona plitudine, qua ali- . quis ostendit sic paratum ad ratienter tolerandam unam alteram iniuriam propicr Dcum. Qi md quid in ex ipsis Luangelii contextu c0lligitur, ubi solum exigit Christus non resiste-
, uni non prohibere, non contendcie. Os Maala. s. autem Leo et ιἶis, non resipere mala: si si quis te percusseriis is a teram Maxaeam tuam , priae sita O alteram ; ct ei. reui ditici recum iudicis centendere , cir iunicam tuam to ere, Smitte ei pallium , &c. de Luc. 6.PAb eo , γῆ aufert visi imm- . tum tibi, etiam ,unicam noli prohibere. Pcr. illam . autem patientiam . & promptitudinem animi non tollii ac ratio iniuriae , i md Perseuerat, ut ii in silviat Gregorius 3 i. ro. ubi cit z.
reor,sito illi, Christi consilio adducit in ei iis,
explicationcm verba Pauli i. ad corsuth. 6. v bi Apostolus post illud consilium Cluisti obser- .uatum nou Cccusat aduri sarium ab iniuria; si si enim ait, Iam q-idem omnino delictum est in f bis . quod i adicia habitis Inter vos. seu re non ma- gis Atiniam aciipitis P quare uon magis fraudem
fatimini λ Vnde idem Gregoriuς paulo in serius post med. capitis illud constitim non intclli- . sit de cessione iuris, sed de sola tolerantia iniq-riae. chm vero tingui in curiam remitu eiu em nobis itin Hi necessitas impunit, quidum Zam eas rapiunt istitieet iniust ) solummodo toleranssi sum;
quIIam Cero conseruata charitare prohibendi, non tamen seu cicra , ne nostra F, Araham, seἀ ne ra- pientes κοηIlia, semetipsister laut. Non ergo exi- gitur a nobis cessio, alioquin iam illi non ta-
perent non sua, sed ea , quae per cessionem sacta fuissent sua, de sine reccato Dossent ab illis accipi. Stat ergo bene , quδd aliquis ob semet Christi conlilium , & quda aduersarius . adluic sit ver P raptor: utrumque enim coni m-xit idem Paulus ad Itibnio. eum dixit: Rap num honor tim rastrorum cum gaudis susperissis ; illi quidem consilium Et Lingelicii in obseruarunt g udentcs de ipsa ablatione bonorum, & tamen retinuerunt ius ad illa , alioquin non. alii fuissent rapinam, sed ablationem iustam
Eandem tentum tradit valentia r. 1. 7 p., quic enim dicat eum, cui iuxta consitum Chri-J. . . . Peno ex hac daei Da. Banites sti altera maxilla a patiente praebetur, si eam 2. 2. Palmo ic. 3. διγ. et vico . at sinem. iterum percutiat, noli peccare morialiter' e Suarer e o de jum lane 1. uum. m. illa secunda percussio retinet adhuc malitiam& ut probabile a inpilactit . Aragon Deo fur H iniuriae a Si enim non est contra iustitiam, non apparet unde habeat malitiam mortalem. nam Ratione etiam probatur. Ora ni illa apparet seu i ii se patiens, qui Est dominus sui honoratio coni mentiae, ut de facto Christus cc - ris, potuit velle amittere honorem , & dare. rit dii te a vitatu ; peri hane enim cossionem milii ius ad illum reicutiendum, quRIOsto
69쪽
ego non peccarein contra iustitiam : ita potuit solum colitionabam ossi iam contra se propter tuam maiorem humiliationem. N moi - sed re si bant i Deo veniam pro suis inrei secto tisicationem velle pati illum modicum dolo- ribus i clui etiam achiis stare potest cum voluntarem , A illam inhonor χtionem externam, & tate retinondi ius ad si in bona. nam illa peti ad hunc finem potuit petere a me illam per- tio veniae solinia ostendit disiderium in ordictissionem, sicus aliqui Sancti faciebam se ab ne ad Deum , ut illuminet , S: emolliat o ,- aliis flagell iri,& conculcari; in quo casu ego riim corda , & ad veram poenitentiaria per-
nec contra iustitiam, nec contra aliam virtu- ducat , qua impctrcnt veniam peccati com-tem peccarem in illa pereulsione. Si ergo ille missi. ἴcedit suo iure , & vult pati illud malum , non Addo, potuisse etiam Christinia, & Marty-
erit mala actio percimentis; non enim erit con- res condonare aliquod ius itistitiae ex iniuria ira iustitiam, vi constat; nec etiam contra cha- resultans; non cedcndo tamen iure , quod haritatem , quia sicut ipse patiens potest velle. bebant, ne iniuria fieret. Ego enim habeo ius,sbi illud malum propter tuum profectum spi- ne mihi manum abscindas: s autem ab id riti talem; ita ego possum cooperari eius desi- ris; habeo etiam ius ad iustam compensati derio, & tamen nemo excusabit illam secun- nem; possum condonare secundum ius, ct redam percussionein a peccato mortali , 3c hoc tinere primum. Habeo ius, nc contumeliose Don solum propter affectuin inordinatum per- mzeum agas, & auferas honorem; halbeo post-cutientis , sed propter inordinationem ipsius ea ius, ut ablatum honorem restituas, postum actio,iis: ergo non praetanitur cessio iuris per retinere prius ius, & condonare postetius. illam oblationem maxillae, sed solum signifi- Sic potuerunt etiam Martyres ante passionem,
catur promptitudo, ut diximus , ad non resi- Vel certe post via intra accepta condonarc oc-stendum ad toleranilam patienter secundam cis 'ribus quidquid post illam debiti contra-
iniuriam. xistem. Dices, Christus, S: Martyres non sol im tolerabant patienter, & cum gaudio iniurias, sed etiam positive cas condonabant; ergo cedebant iure ad honorem, dc vitam ; conii natio Craim, ut ipsit in nomen senat, est donatio, & translatio alicuius iniuriae; ergo volebant quantum era zde se trans secte,& abdicate a se illud ius ad ho
Respondeo, condonationem posse fieri multis modis. Primo remittendo titulum, quom offensi dare videtur ad iram, ad altersonem,& ad indignationem contra Ostcndent . S ciuidia remittendo ius ad accii sationem, qua Osi sensita exigat in iudicio punitioneni tui iam delinquentis ad citisfactionem pro iniuria. Tertio remittendo ius ad compcnsationem, v. g.
si abstulisti iniuste famam , remittendo relli- tutionem furax ; si oeeidisti Patrem, qui me alebat, remittendo obligationem alcndi, quam subiisti , 5 e. Condonatio primo modo est, quae sigilificatur in verbis orationis Dominicae
Matth. 6. nobu na ira , sicut nos Amititam debitoribus no tru . nam , ut fato tur bene Maldonatus ibi . cum communi Thcologorum , nori cist sensius illorum verborum, quod si mihi debes mille aureos, nec Dcus cUn-
donabit mihi peccata, nisi ego remittani tibi illud debitum; vel si honorem salsa criminatione detraxisti, imii obtinebo remissionem incipeccati, nisi ptius remittam tibi honoris rori- tutionem. Non ogo exigitur remissi: O damni. sed ossensae. M us dubium est de secunda remissione supra explicita in ordine ad postulandam punirionem, de quo variae sulit Theologorum sententiae, de quibus Lorea
gi ibi condonationein , seu remissionena iuris ad resucienduin damnum, quod aliquis pessus est. Potest itaque bene stare, quod aliquis ignoscat, S: condonet totam oncnsam iuxta consilium Euangelicum,& tamen non cedat iure,
quod habet ex iustitia ad compensationem pro
sic condonabant Christus S: Martyres; nccEx omnibus supradictis, ut ad rem nostram II o. redeamus, insertur iam vitii ab contra sci ten- ntatis sint, atram illorum recentior uin, quomodo possit fieri ab homine iniuria proprie dicta contra Deum; U. quia licet Deus non rossit ello ita ima itiis per voluntatem, qua absoluto,& efficaciter velit id, quod homo de facio non possit; potest tamen Deus esse inuitus ut dominus, lioc cst, per voluntatem retinendi ius situm, seu obli andi hominem ex titulo domini j ad ponendam illain actionem, quam ab ipso exigit. malis autoris: ca voluntas,& quod obiectum habeat,&quomodo disserat a voluntate ipsius rei, quam dominus petit, iam Iu Pr, satis explicatum est. Illa tamen voluntaς dicitur late voluntas rei, non quidem proprie, & hi rigore, sed tanquam in sgno, quia resulariter dominus humanus ha-bct voluntatem ipsius rci, quam petit; & Deas etiam , licci non habeat voluntaton ab latam, habct tamen voluntatem aliquam, dc af ctum erga illam rem , & ideo dicitur 'cruus repugnare voluntati domini ; & pcecator dicitur repugnare voluntati Dci, quo luntate talio in signo explicant continuniter 1 sicologi.
SEcunda pars nostrae sententiae eint , non omne peccatum de facto, sed raro habere circumstantiam iniuriae in Deum stricte silmptae : contra quam partem sum etiam plures . obieeitonox ex Suarea dicto opusculo de iuriis. Suate & aliis. Prima est ex modo communi loquendi Thoo- III. logorum 8c Patrum, qui dicunt peccatum csse Obiectio re iniuriam ira Dcum. Resipolrdeo, accipi initur Lam non strict , sed communiter, prout opponitur non stricto iiiii iustitiae, sed iuri communiori; sicut etiam dicimus Praelatum habe e ius obedientiae in subditumo
70쪽
Aitum, & fieri ipsi iiii uitam, si non obcdiatur; item pauperem habete ius ad cleemosynam di
ii. Secundo obiicit Suarer, si peccatum non est iniuria in Deum ; ergo peccator non renctur L. satisfacere Deo pro peccatis; obligatio enim sὶ-tis iaciendi otitur ex debito iustitiae . I laec obiectio retorqueri potest contra oppositam se iucit tiam; nam homo tenctur p nitere, & satisfacere pro omni peccato graui , S tamen Potuit ali- quainto cominitti sine iniuria, itatem ab ignorante inuincibiliter , vel probabiliter negante obligationem iustitiae nostri ad Deum ; ergo debitum in nitentiae non oritur ex sola obligatione iustitiae. Respondeo ergo ad obiectionem, debitum poenite iviae rion oriri ex iustitia; alioquin obligaret stat hia post Peccatum, ut supra probatum est; sed oriri ex charitate erga Deum : sicut enim obligat ad diligendum Deum, ita ad tollenda impedimenta amicitiae , seu tollendam inimicitiam; deinde ex virtute illa, quae obligat ad procurandam propriam Glutem, cui opponitur peccatum graue non rctractarum. Denique oritur ex debito gratitudinis, de aliarum virtutiun, quae dictant, non decere quod homo Deum rationabiliter offensiim habeat , dc alie sum a se. ii Tertio obiiciunt, quia in omni peccato pec-ων. cator utitur re aliena imitto domino , utitur
δεα enim se ipsis, & sitis operationibus contra voluntatem domini, qui est Deus. Idem .argumenium fieri potest de homicidio , v. g. homicid enim dei tuit rem alienam, ne pe Dei contra voluntatem ipsius Dei; ergo committit indiriam strictam contra ius Dei. Respondeo, peccatorem non uti re aliena inuito domino sonnaliter ut domino proprietatis, sed ut superiore ut silpra dixi. inquare, sicut simus Praetoris iter agens , vel aliquid
aliud contra edictum commune Praetoris, non peccat eontra iustitiam , sed contra obediem
riam , quia Praetor non prohibuit illud ex dominio proprietatis, sed iurisdictionis: ita homo peccat contra legem Dei ; seruitus enim creati arx rationalis respectu Dei selum obliat ex iustitia ad reddendum, quod Dcus ex ominio proprietatis exegerit , non vero ad nihil operandum sine licentia domini, sicut nec struitus unius hominis respectu al
Ad illud velli, quod additur de homicidio,
respondeo , neque illud cile iniitriam Dei, quia non ita tollitiir homo a Dei potestate, vi non maneat morallicr in eius bonis cum iacile possit Deus eum quoties voluerit r produccre; quod iii communi prudentum aestimatione idem est , ac illum in bonis habere Italis. sicut autea. Vnde insero , multo minus cile iniuriam Dei comburere domum, vel occide-Tu, aut surari equum alienum , quia lie t illa actio si ii iuria proximi , de sit etiam contra pra 'ceptum Dei, non est tamen contra ius Dei, ut domini ; sed contra praeceptima Dei, ut supcrioris prohibentis iniuriam proximi ; sicut fu tum rc i alterius concivis Lictum contra legem Principis, ton est ii 1iuria, sed inobedientia respectu Principis. Ῥ.D.- e Lugo de Inc M. Dices, domus illa, vel equus non tum est ,
hominis, sed Dei, a quo illam habct homo; tu. b.
ergo sicut fur peccat in homincm contra iusti tiam, quia eo non cedente iure suo illam de struit, ite etiam contra Deum ob cand ra
Respondeo negando consequentiam ; quia Excivi Puri in primis homo natura sua potest uti rebus omnibus si ibinnaribus , nisi impeditatur iure Miquo peculiari alterius hominis, & licet Deus vigilberirator uniuers velit tueri peculiare ius unius hominis aduersus alium; id tamen praestat per solam iurisdictionem, ut dictum cst, se ideo fur non iacit contra ius Dei , sed contra ius ibi ius hominis. Sicut Principe proiiciente pecunias in populum, si . aliquis per vim auferat Pecuniam ab eo , qui prius accUcrat, non infere intuliani Principi, sed ei soli, cui ause rur ; licet peccet etiam poccato inobedientiae contra Principem , qui prohibet generaliter omnes iniurias inter cities. Sie nec Iaco fit iniuria contra iustitiam furando homini , quia Deus producendo aliquid in lioc mundo habet se sicut proiiciens pecuniam in populum. Dcindu domus, vel equus ira auseruntur , Ut maneant adhuc in Dci potestate, ut diximus; quare illa ablatio non potest esse Deo iii iuriosa, sed soli homini. arid obiici potest , quia peccatum est I l s.
in honoratio Dei; opponitur enim obserirantiae, Oliactis de reuerentiae debitae Deo. ergo est contra iu- 1i 4r . stitiain. Probatur consequemia, quia ad hoc, ut Petro fiat iniuri a contra eius honori m , non
requiritur quod ipse positive exigat cx dominio proprietatis, scd satis est , quod abique
eius licentia auferatur ei honor, quc in possidet per inhonorationem contrariam ; sed peccator aufert Deo honorem postiue per reci atum mortale absiue licentia Dei; ergo rcccat contra iustitiam. Respondeo , peccatum mortale dupliciter Diliaturi pollia committi . Primo ex fragilitate propter
dclectationem, vel alios fines, non intendendo irreucrem iam Dei. Secundo ex contem P uDei ,& intendendo eius irrcti entiam. Si primo modo fiat , regulariter non continet rationem iniuriae striciae , saltem notabilis , quia violatio legis ex fragilitate , vel propter alios
fines, non videtur continere signincationem oliquam contemptus interni, aut existimationis nostrae de vilitate illius legislatoris; simillcnim satetur aliquis supreinam maiestatem, de dignitatem Dei, & suam se agilitatem in obseruandis eius praeceptis. Dixi , regulariter ita esse, quia potici aliquando ex circumstantiis generari ex peccato ali citius apud plebem minus digna existimatio de Deo; de tunc notabiliter laedi diuinus honor, ita ut laeso obligaret ad reparandum qu amprimum damnum illud: hoc tamen
Si fecitndo modo contingat, peccari ex con- itemptu Dei ,& ex intentione ei uri inhonoraridi : tune etiam dupliciter id fieri potest. Prim , ex indigna existimatione de Dro, qu mn in incn- orte habet homo, quam testari vult per il-
Iam cxternam inhonorationem; de tunc transi eat , committi veram iniuriam contra Dei