장음표시 사용
401쪽
ad Philippenses cap. 2. vers. s. num. 8. Et pDst qiram illam satis pro siua erga me beneuolentia Iaudat, reiicit eam acriter, & oppugnae duplici, vel triplici argumento. a Iu Π Primum est, quia postquam desudaui in com- ponenda hae Christi libertate, ut fugerem in-
conuenientia sententiae communis de libertate quoad eircumstantias, adhuc in eadem omnino in conuenientia recido , qiux vitare conabar; neque enim aliam libertatem adstruo in Christo, nisi quoad circumstantias, manen e , ut prius , necessitate ad substantiam moltis. Quod
sic probat. In illo instanti, quo Christus Uominus de facto mortem subiit, aliqua iam illi
necessitas inerat moriendi, & volendi mortem, quia praeceptum tunc existens aliquam procul dubio obligationem & necessitatem auerebat; ergo habebat Christus tunc obligationem & ne istatem moriendi pro eo, vel pro sequciatibus instantibus ; ergo tunc quando mortuus est, non liabebat aliam libertatem, nisi ad circumstantiam temporis . nam habebat tunc necensitatem aliquam moriendi ortam ex praece- to, cum qua necessitate simpliciter non stat libertas siunpliciter ad moriendum, δή non moriendum.
II 6. Confirmatur, quia 'si praeceptum impositum Dillet pro hoc unico in statui determinato, tunc nulla relinqueretur indifferentia, & libortas , cum praeceptum determinaret ad moriendum, de ad moriendum nunc : sed ex eo,
quod praeceptum de facto non eo modo impositum fuerit , solum habetur indifferentia ad
moriendum hoc , vel illo tempore. nam obli- satio moriendi eadem remanet; ergo de facto
solum saluatur in hoc dicendi modo libertas ad circumstantiam, non verb ad substantiam
III. Respondeo , utramque obiectionem proce M a M. dere ex eo, qudis hic auctor confundit necessitatem cum obligatione, quae tamen diuerssE-mae sunt. nam necessitati opponitur libertas, non verbobligationi, ut constat in nobis, qui habemus obligationem seruandi nraecepta, ct habemus libertatem ad illa violanda, nec habemus necessitatem ea seruandi, prout nunc loquimur de necessitate , scilicet pro ea, quae Opponitur indifferentiae liberi arbitrij. Ad argum tum itaque negatur antecedens. nam in eo
instanti, quo Christus voluit mori, nullam ha bebat necalsitatem moriendi; habebat quidem obligationem moriendi , sed non necesti talent, quia necessitas est, ita sc habere in actii primo, ut non possit oppositum; Christus autem tunc quando voluit mori , ita se habebat in acturrimo , ut pol set non velle mori tunc , nec postea, quia poterat non velle tunc, & postea poterat petere dispensationem in fallibiliter obtinendam, ut diximus ; ergo tunc nullam habebat necessitatem moriendi: obligatio enim moriendi, eo quod non ellet obligatio ad illud instans, non afferebat secum necessitatem
IX. Ad eonfirmationem admissa gratis maiori, negatur minor. nam licet per ampliationem temporis, pro quo obligabat praeceptum, noli desierit praeceptum obligarc ad mortem, desiit tamen necessitare; quia necessitare ad mortem, P. I ni Leto de Incarnat. ut dixi, non est obligare ad mortem, sed obligare taliter, ut in actii primo non relinquat potentiam ad non moriendum, quae potentia, dato quod tolleretur in actu primo, quando praeceptum fuisset pro unico instanti determinato, non Pollitur, quando praeceptum cst pro aliqua temporis latitudine, propter rationem saepe traditam , quia scilicet cum tali praecepto saluatur integra tota definitio libortatis, ut comi incit argumentum, quod supra fecimus, cx ad cindefinitione; tali certe argumento dcbi illi t i loauctor respondere, ut nostratu scauentiana lcgitime impugn. aret.
Explicatur,& confirmatur solutio exemplo vulgari, si superior immediatus, v. g. praecipiat subdito religioso iciunare hodie, nec nitatur
hie subditus ad ieiunandum, vel pec ii sum. Si autem praecipiat leti inare semel hoc navia se, tunc nec necessitatur sub peccato ad iciunandum hodie, quia non obligat ad ieiunandum hodie, nec necessitatiir sub peccato ad aetii. nandum, quia potest interim impetrare reini Dsonem a stiperiore mediato abscine sibi amicistimo. Ecce mutatio praecepti sollim quoad tempus facit, quod subditus non nec stitetur ad ieiunandum simpliciter , Vci peccandum,&Per consequcias aufert neccilitatem ad sitbstantiam, licet non auferat obligationcm, nisi quoad circumstantiam. Sic in casti nostro dicimus, praeceptum Christo impositum moriendi intra hunc melisem, v. g. abstuliIse necessitatem moriendi, licet non abstulerit obliga
sed contra replicat . a. quia quod Clui- x I9.stus pollet in instanti sequenti impcdire mor- rem, pcr accidens se habet, & omnino extrinsece respectit linius instantis, ut in hoc instanti libere, vel iaccellariis operetur: scut si quis in
hoc instanti habeat praedet crmination in ad amorem , ncccssario amaret, licet possit in instanti sc luenti illam praeitcterminationem a se excutere,qκia libertas sequens non tollit,uel minuit praedeterminationem praescivem. At cui ristus in hoc instanti per me)nortatus cst simpliciter cum aliqua obligatione moriendi orta ex praecepto praesenti; ergo cum obligatione moriendi simpliciter; ergo mors non fuit Christo simpliciter libera in nac sentcntia. Adhuc offendit auctor in eodem lapidς , 11 oeonfundens necessitatem cum obligatione. Respondeo itaque concessa maiori, de minori cum prima consequentia, negando tamen ultimam Disterentia autem inter praedeterminationein,& peraeceptum est nimis clara , quia praedeterminatio tunc quando est , aufert libcri tem ad habendum tunc oppositum actum, cum auserat concursiim etiam ad illum requisitum in actu primo; sine indifferentia aurem
ad utrumque manet simpliciter necessitatus homo ad tunc amandum: at vero praeceptum moriendi hoe mense, non tollit nunc aliquid ex parte principij, ad dicendum, nolo nunc mori,
nec ponit aliquid, ex quo nocellario sequatur mors pro tempore sequenti , quia nee illud praeceptum obrigat ad hoc, ut minc docernat Christus mortem pro tempore sequonti; nec etiam s illam decemieret, sequitur nece statio mors ex illo decreto nunc existenti; cum posset
402쪽
4o8 De mysterio Incarnationis.
postea mutare voluntatem , 3c petere dispen- latronem ; non tergo sequitur, christus mortuus est cum aliqua obligatiosae moriendi simpliciter ; ergo cum necem late limpliciter mOtiendi. 11 r. Secundis principaliter arguit ni . I I . Autivit in ex alio capite , quia scilicet i inpossibile erat μώ--. Christo a Deo obtinere dispensationem praecepti semel impositi. Ad quod probandum longe
enumerat modos, quibus imponi potuisset praeceptum , scilicet, vel absolute, vel sub conditione. Si ergo absolute fuit impositum, Deus, cuius voluntas immutabilis est, non poterat, postquam semel dixit, volo te obligare absolute
ad moriendum , non poterat, inquam, dicere,
volo non te obligare, quia esset in Deo duplex voluntas sibi contradicens ; quare licet homo, qui mutabilis est, possit hodie dispensare in lege a se ipsis heri lata, quia potest nunc nolle, quod heri volebat ; Deus tamen hoc non potest tacere , & per consequens nec Christus poterat id a Deo petere. Si verδ praeceptum impositum fuit sub aliqua eonditione , tunc vel christus . sereret, quod etiam posita conditione non o igaret praeceptum, vel solum quδd non ponatur conditio. Si ditas primum . petit aliquid impossibile, quia Deus semel volens obligare sub conditione aliqua, non potest velle non obligare posita illa conditione. Si ver b dicas iecundum , hoc non est petere dispensationem , quia si mihi praecipiatur inuisere infirmum , ii domo Urediar, me non egrediente, non opus est dispensare, ut constat ; ergo
nullo modo excogitari potuit possibilis petitio dispensationis in praecepto moriendi Christo imposito: atque adeδ tota haec fabrica nostrae solutionis ruinoso nititur fundamento
dispensationis possibilis, quod subsistere non
potest. Hoc argumentum cum toto suo discursu, nemo non videt, quim nimium probet, siquidem ad id directe tendit , ut probet, Deum nec poste dispensare unquam in aliqua sua lege, aut Praecepto,uee posse adrogare legem semel latam, quia itin contradiceret LDi ipsi volendo non obligare illos, quos obligare voluerat, atque adeo
haberet ab aeterno duas voluntates contrarias.
Vnde iuxta doctrinam stulte petit quisquis a Deo petit reuocationem, vel diisensationem Prκccpti, cum petat aliquid impossibile. Stulte Loth Genesis post impositum sibi a Deo praeceptum fugiendi in montem, petiit dispensationem , ut liceret sibi fugere in ciuitatem Segor. Stultd Moyses Exod. cap. 3. ct 4. post impositum sibi a Deo praeeeptum educendi filios Israel ex AEgypto,petiit semel,& iterum dispensationem, seu rei iocationem illius praecepti diuini. Stulte etiam dicunt Theologi communiter,Deum postro hibitam polygamiam dispensasse cum ADra- alno, S aliis Patriarchis, ut possent simul plures uxores ducere, ut cum communi docet Bellarmimus lib. I. de matrimonio cap. tr.&Thomas
Sanchez Γb. . de matrimomo LP.So. Denique nee potuisset Deus abrogare legem , quam semel dedit per Moysem, ne contradiceret sibi volenti
obligate per illam luem. QuM si dicas, Deum, dan em legem Moysi non voluisse obligare, nisi Pro tali tempore, itemque prohibentem polygamiam, non voluisse obligare illas personas, quibus ei misit plures uxores, atque ideo non habuisse voluntatem contrariam obligandi, Mnon obligandi eosdcm: contra hoc redit tuum argumentum , quia si lex non obligabat illas personas ab initio , nec dirigebatur ad illas; ergo postea non dispensatum fuit cum illis , non enim dispensetur , nisi in obligatione , vel
lege, quae dirigitur de se ad illum , qui dispensatur, nec etiarn dicitur abrosari, aut re uocari lex ieiunii adueniente Paschate ; nam
lex ibi ini fuerat lata ab initio pro inadrage-
Merit 3 igitur P.Suarea lib. 9. de uom cap. 9. xi
cum initio capitis pro ratione dubitandi propo- s te fuisset hoc idem argumentum extitimulabilitate
voluntatis diuinae ad probandum , non posse abrogari legem diuinam , nec dispensari in ilia ab ipso Deo, postea io. dicit, totum illud
argumentum ex aequi uocatione procedere, M
facillimam habere solutionem dicendo , idcci posse dispensari praeceptum,aut legem diui iram, quia decretum constituendi legem pro aliquo tempore non includit decretum non dispensandi in illa; si enim fingatur, posita cum hac quasi reflexione , tunc ellet quidem in dispensanilis in sensu composito illius voluntatis non dispensandi: seclusa autem inquit tali suppositi ne, & quasi reflexione, ac simpliciter loquendo. lex etiam diuina mutabilis elle potest, & reum
cari. Ratio vero est, quia, ut ipsemet Suareae notauerat optime num. 9. potest legislator, vel superior imponens praeceptum, vel legem v lle
obligare sub tacita conditione, nisi iesie aliter statuerit, vel usque ad beneplacitum 1 ium. Et certe etiam inter homines hic est communis modus praecipiendi,& ferendi leges; neque enim Princeps se obligat ad non dispensandum curn aliquo,quando teri legem aliquam uniuersalem, qua omnes vult obligare ; imo semper inest conditio tacita, qua vult omnes obligare, nisi cum aliquo specialiter dispensaverit: & lices praee pium feratur ad unum solum, adhuc superior vult obligationem cum eadem conditione. Sic enim Deus praecepit Abrahae immolationem,& oecisionem filis;& quidem voluit obligare illum ad rem praeceptam; alioquin praeceptum fuisset fictum, s non procederet ex intention obligandi. quod dici non potest de illo praeespto, & tamen postea reuocauit illam obligati nem sine aliqua contradictione, quia nimirum prius voluerat solum obligare Abraham tandiu.
quandiu praeceptum non reuocaretur , quae co
ditio imbibitur in omni praecepto. Cum ergo conditio illa non pendeat a sola voluntate si b-diti, sed , voluntate praecipientis, hinc fit, ut quando ponitur illa conditio, dicatur dispensati , seu reuocari praeceptum, quia ponitur u luntas auferens obligationem , quae prius volita fuerat non ab lute, sed sub conditione tacita,
Addit praeterea praefatus auctor num '. me to- 12 tam molem solutionis iandasse in verbis illis Christi Matth. 26. An putas, quia ποπ Possum rogare Turem meum . e, exhibebis mihi movi plussuam duodecim legiones Angeloνum s Cum tamen illa verba non significent, Christum in his circumstantiis potui sie rogare Patrem,
403쪽
sed solum quia posset Christus ex natura rei, nisi Patris decreto impediretur. In quo sensu videtur illa aecepiste Maldonatus ibi sie explicans. 4Sceret , sinquit M ne, si non fiat m , iscreti esse a maere meo , vemorerer , non potuisse me duodecim tirones gelorum ab eo petere , eumque mihi taturum non
f isse ' Non ergo significauit Christus , se
Poste petere reuocationem praecepti, sed quid Posset , ii non obstaret firmum Patris decre
Haee impugnatio non est firmior , quam praecedentes. Nam dato squod falsum est) molem nostrae solutionis illi fundamento inniti:
restrictio tamen illorum verborum , ut non intelligantur de potentia , quam habebat tunc Christus, sed quam habuisset in aliis circum stantiis , nec litterae consonat, nec hes et sun-M MUN. damentum. Pro quo notandum est, de duplici genere circumstantiarum posse nos loqui, eum dicitur Christus in his circumstantiis non potui me rogare Patrem , scilicet vel de circumstantiis antecedentibus, vel de consequentibuς. Si de prioribus sermo sit, eo ipso tollitur libertas Christi ad moriendum etiam in sententia illius auctoris, qui propter hoc contendit, Christum non habui in praeceptum rigorosum, de obligans mortis subeuntiae , qilia alioquin tolleretur eius libertas ,& res est clara, quia si in his circvinstantiis non poterat fugere mortem ; ergo hie, & nunc non m rimatur libere , sed nabebat libertatem quandam conditionatam , quatenus potuisset non mori in aliis eire stantiis ; quare sicut in his non habet potentiam , sic nee in his habet libertatem , sed haneret illam in aliis, in quibus posset impedire moriem. Hic autem len- est aperte contra intentum Christi , qui voluit Ostendere Petro , se non ex necessitate, sed libere mori , ut ex illis verbis ecilligunt Patres,& interpretes,&ipse Maldonatus Paulo ante verba adducta: Duplex, inquit, his verbis Caluinimmm error confutara , ct cir sum necessaria monti esse . ct D m non posse plura, quam h. velit facere. Supponit eroo Christum habuisse hic & nune veram li--rtatem, & potentiam impediendi mortem; ergo non loquitur in verbis sequentibus de circumstantiis antecedentibus . nam si cum illis non potest Christus coniungere negati nem mortis , non habet hic ,& nunc veram libertatem ad non moriendum. Nee minus est hic sensus eontra illum auctorem, qui nos impugnat ; ipse enim ut tueatur libertatem
in Christo , negat habuisse praeceptum subpe C Cato, quia praeceptum esset circumstantia antecedens, cum qua non posset coniungi negatio mortis e cum autem decretum Patris notum antecedenter Christo , esset etiam circumstantia antecedens , cum qua non posses coniungi negatio mortis, consequens est, quod non minus necessitaretur ex hac circumstantia, quam ex praecepto.
Debent ergo illa verba Maldonati intelligi
M. vivis circumstantiis solum consequentibus , inexplicisuri ter quas est scientia Dei, prophetiae de morte Christi, & decretum Dei consequens scientiam vel absolutam, vel conditionatam , cum quibus circlimstantiis non poterat Christus petere absolute dispensationem praecepti, quia
esset coniungere negationcm mortis cuin prophetia de morte, quod est impossibile , &ita intelligit Christi verba Dionysius Carthusianus ibi , cuius phrasim & verba fere ria fuatus est Maldo iratus : dicit autem Dionysius, illam totam lin possibilitatem, seu necessitatem , quam indicauit Christus verbi ς sequentibus, elle solum impossibilitatem consequentiae , non coiisequentis; ideo enim retulit totam necessitatem ad prophetias, quae sunt consequentes. Qu modo ergo inquit in implebuntur Scriptura, quia sic oportet feri 'In quo etiam sensu dixerat idem Dionysius paulo superius suer illa verba , inater si post te es,&c. possibile quidem fuisse Christum non mori, attenta libertate causariam secundarum, in quibus proculdubio potissimum locum habet libertas ipsius Christi, non tamen attenta scientia Dei , de aliis eircumstalitiis similibus, quae, ut constat, sivit consequentes , N supponunt voluntatem liberam Christi acceptantis mortem , S: non petentis dispensationcm . nam prophetia,& reuelatio fit, quia res sutura supponitur, A non e contra. Circumstantiae autem antecedentes, eo ipso , quod sint Mitecedentcs, sunt causae, quare si clim illis non potest coniungi negatio mortis, non relinquitur libertas ad mortem , non enim est libertas ad id , ad quod datur causa, cui resisti non potest, icti cum qua non potest coniungi effectus ,& eius negatio; sed de his satis.sECTIO X.
Hrum humanitis Chrsi potuerit elicere linum minus perfectum, omisso
DE hae dissieultate parum,uel nihil habetur
apud antiquos Theologos , sed solum a recentioribus disputatur ,& pertinet ad com-I lementum huius disputationis de in Peccabi itate Christi, an ita fuerit determinatus ad bonum , ut non solum fuerit incapax mali, sed etiam incapax minoris bonii hoc est,an ex actibiis bonis,quos hi & nunc poterat clicere,debuerit sempere' etere optimum Suppono enim , non semper elicitisse optimum omnium possibilium; de in hoc sensu non est dubium, quin potuerit elicere minus bonum; sed solum est dubium de iis actibus,ad quos hic,& nunc habebat Proporti nem,quia nimirum habebat Obiectum applieatum,& Concursum paratum ex parte Dei, & tera requisita, an ex iis potuerit omittere optimum,& elicere alium bonum,& perfectum, scd non persectissimum 3 Prima sententia neeat,potuisse Christum habere actum minus petrectum,omita persectiori.
Hanc tenent non pauci recentiores, quibas fauere videtur Suareκ disp. 37.βct. 3 . g. quomodo --tem , his verbis: Musolum repugnat Christorum. verum etiam ἰ ἰmperfectionis nis us,si si sato tire a dis a molantate sibi poposita, ut regula Daverationis. Probatur primδ ex Scriptura Ioan. s. I semsi de caela, non vit facerem voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me. Ioan .8. Ego quo
404쪽
41o De mysterio Incarnationis.
lim facere quicquaU,nisi qua Tatrem viderit faeientem Quem locum de Christo,ut homine intelli-MaldonM. giimpures Patres,cdos rescit,& sequitur Mal
Chrysost. doliatus,item Chrysostomus, Si Cyrillus apud Tolesi: Toletum ibi. ergo Christus non poterat non
. Operari optimum, hoc enim erat placitum Patri.
11'. Secundo probatur a Priori, quia humanitas Christi ratione unionis sanctificatur persectissime;ergo sicut ratio no huius sanit uicationis redditur immunis ab omni culpa etiam leui mina; sic etiam ab imperfectione morali , alioquin alius perfectior modus sancti hcationis Pollet excogitari,ille scilicet,qui impeditet non tollimcnil pam , sed etiam imperfectionem. Qui, d si Christi impeccabilitas oritur ut alij volunt ex obligatione quae inest supposito regendi naturam assumptam; haec etiam obligatio erit ad regendum in ordine ad persectius, ut exacte observentur regulae perfectae rectae gubernationis.
Tert id probatur, quia in humanitate Christi
ratione visionis beatae adest peculiaris titulus determinans ad actum persectiorem: sicut cnim visio beata impedit peccatum etiam leue uia Beatus necessario fugit displicentiam Dei etiam leuissimam; sic etiani adeo rapitur in amorem Dei clare vis, ut velit ei in omnibus placcre : ergo propositis duobus obiectis, quorum via mplus placeat Deo, non potest Beatus hoc praetermissio eligere aliud, quod minus placeat Deo; ergo non potest elicere actum miniis perfectum,cum sciat, hunc minus placere Deo, quam perfectiorem. r Seeunda sententia concedit, potuisse Chri- elicere actum missis perfectum : sed tamen perfectum in genere moris. Hanc tenent aliqui recentiores in manuscriptis,& alij eam videntur plane iapponere : dicunt enim, Cliristum ille liberum in obseruatione praecepti,quia lices non poterat non obedire,poterat tamen actu
intensiori, vel feruentiori, aut diutumiore induratione; ergo sentiunt, potuiste elicere actum min is intensum,vel minoris durationis,omisso intensori, vel maiori duratione :& tamen illa maior intensio , vel maior duratici conferret ad maiorem bonitatem moralem ipsus actus; ergo senti lint,potuisse omittere maiorem bonitatem& persectionem. inare pro hac sententia aDVarquet. ferri potest P. VaΣqueZ in radi sui. 7 . ubi expressξ fatetur , Christum,& alios Boatos posse operati remisse, omisib actu intensio-
valentia. ri. Item Valentia 2.ci
ca finem . ubi dicit potuisse Christum non acceptare mortem actu tam prompto, &feruenti, sicut de facto habuit. Et eodem modo i , quuntur alij plures. De Beatis autem omnibus
salis. Salas tom. I. π I. a. tractatu 2. dissint. . sese. 8.in fine. fatetur expresse, habere indifferentiam circa actum supererogationis, ut possint Elicere aetiim minus persectum omista persectiori. Et
Saatm denique huic Gtcntiae videtur fauere P. Suared infra distur. 37. simone . f. aduertendum secunia. ubi videtur negare Beatis necessitate'in advolendum Deo obiccta secundaria,quae non sunt de necessitate praeceptii. P ore lutione aduertetulum est,qiud intel-
ω, - ikDxur nomine impos Γρηu moralis, de qua dubitamus, an potuerit esse in Christo3Aliqui enim videntur hoc nomine solum intelligere desectuin aliquem a consilio diuino, quando nimirum operans advortit, hoc obiectum magis placere Deo hic,& nunc,& consuli a Deo, ct illud omittit.Caeterum latius patet ni fallor inoialis impersectio; nam seut potost homo lio iuste
operari in materia,v. g. remperantiae absque eo,
quod actu recordetur, vel aduertat, illud opus I lacore Deo, vel consuli a Deo: sie etiam sineiae ad iter tentia Potest operari aliud opus persectius,dc per conseqtiens quando ex duobus obiectis honostis cliserct illud, quod habet minO- rem honestatem obiecti iram, vol si operatur remisse, cum po ssit operari intens . habet imperfectionem moralem ; hoc est, caret maiori per- fcctione morali, quam possiti tunc habere, elisendo obiectum perfectius,vel operando intensius,lices non aduertat ad maiorem complacentiam Dei inde resultantem,vel ad consilium Dci. Fateor,si Deus consuleret hic, & nunc amplecti obiectum ex seminus perfectum,v. g. matrimo nium,omissa virginitate, vel si consuleret actum minus intensum omisi. intensiori; tunc nulla esset imperfectio electio matrimonij,vel elicere actum remissum,imo esset maior perfectio,quia excessus, quem virginitas, v l actus intensus h bcbant ex se, abunde compensatur,& superatur per circumstantiam consilia, vel maioris
beneplaciti diuini , quod est i in opposito.
Caeter dira praescindendo aben placito,& consilio diuino, de non attendendo ad illud, sum- ciens fundamentum est, in ipsis obiectis honestis, ut electio unius si persectior, & electio alterius sit minus perfecta, & per consequens , Ut detur imperfectio moralis propter carentiam illis maioris persectionis. Hoc ergo silpposito,sit prinia conclusio: Hu- 13 2.
manitas elicisti ratione unionis, de ratione vi- CN MOsionis beatae,nee desectu habuit,nec potuit,mOra litor loquendo, habere imperfectionem moralem .Hanc conclusionem persuadent mihi argumenta primae sententiae, de modus communis
concipiendi omnium fidelium,qui sane non aliter sentiunt de Christo Domino,nisi credentes, ipsum data quavis occasione, fecisse id , quod hic,& nunc melius,& persectius erat Quis enim
audiat credere,in aliqua occasione, in qua poterat seruentem actum elicere,clicuisse remi illim
Si hoe semel de facto eoncedas, concedes accidiise frequenter sine nouo in convcnienti, dc per conseqties Christum remisse se habuisse in exe
citio virtutum: omnes ergo concipiunt, non decere humanitatem Christi illum modum Opeia di .Ιmo de Beatissiima Virgine Deipara pie asteritur,&creditur , inoinnibus occasionibus exercuisse opera secundum vitiinum gradum perfectionis,quom tune poterat attingcre secundum
totam latitudinem habituum,& auxilij praesen
es 'M.t8. fere 2. conclusione 1. Quantδ magis de Christo Domino hoc existimandum cst. Nec siissicit concedere,Christum semper suis. se operatum prout dictabat praeceptuan,vel consilium Dei: at verb in iis, de quibus non crat
praeceptum , nec consilium Dei, non Olior tui Dite pperari semper perfectiori modo. Ι Oc sin- quam non sitisfacit, quia sicut est impersectio
405쪽
omittere consilium Dei de opere sileererogati nis ; ita etiam cst imposectio remit se se habere,
seu minus servcnter in eius exequutione. Item
seclusis Dei consilio hoe opus ex se est laudabilius,5 perfectius,ut aduersarit satentur ; ergo
gauderet Deus de eo opere saltem voluntate consequenti,plusquam de alio minus perfecto; ergo sicut lex amicitiae persectissimae mouet ad excquenda consilia , quia circaea datur beneplaeitum Dei consulentis ; ita cadom lex mouet ad orira persectiora eligenda , ex quibus maius gaudium, S approbatio Dei restillauit. Dcbemus ergo negare, Christum aliquando etiam secluso consilio Dei eli ille astrum minus perfectum,omisso persectiori . Hoc autem dissicile negabitur de sacho, nisi ponendo in actu primo
aliquam determinationein , vel necessitatem ad operandum persectiori modo quae determinatio partim prouenire potest ex unione hypostatica, partim ex visione beata modo explicando. 134. secunda conclusio, licet Christus habuerit.
-IUνsis impotentiam moralem ad cligendum opus su-ru L. pereronationis minus persectunt;videtur tamen nabuiste potentiam playlicam: nomine autem potentia ρ cae intelligo,iuxta communem acceptionem, eam potentiam, quae ratione disticultatis annexae,nunquam reduc tur ad actum, sed
tamen susticit ad libertatem simpliciter . qnalis
solentia datur ad vitandum omnia venialia col ective eum auxiliis ordinariis, licet nunquam vitentur propter defectum potentiae moralis.
Et in hoc sensu hanc conclusionem libenter
admittent alictores secundae sentcntiae supra relatae. Probatur autem unico, sed graui fundamento ; qui1 nimirum,si Christiis pra: supponatur deterini natus ad optimum, non manet libellas sessiciens ad laudem praemium ; quae quidem appellatur libertas moralis , non quia supponat potentiam moralem ad oppositum,sed quia est in genere moris,ct reddit actum in aestina atione prudentum dignum laude,graticiidine, praemio; hate autemlibertas non esset,si praecederet determinatio omnimoda ad optimum.
Ergo ut mineat in Christo libertas ad meritum , necelle est, ponere in ipso sit tem potentiam physicam ad oppositum: sicut ad hoe,ut in peccato veniali si libertas stissiciens ad demericulpam,neces le est ponere saltem potentiam physicam ad oppositum,quae potetitia bene
stat cum certitudine actus contrarii.
3 3 s. . Duplici via solui solet ab aduersariis hoe at
gumentum. Primδ concedendo in Christo ite Uinis hessitatem non soli ira ad praecepta, sed etiam ad consilia,ponendo tamen indisserentiam ad opera supererogationis, quae neque essent praecepti, nec etiam consili, : metuit itaque Christus , &operatus est libere, quia exercuit actum intensorem,seruentiorem , ex meliorique motivo,
quam praeceptum, vel consilium dictasset, S: in ordine ad haec non tum habuit potentiam phvsieam,sed etiam morai m. Acthisi Mn Haec solutio displicet primδ ex supradictis, y- . vidimus enim, secluso omni praecepto, vel consilio explieito Dei, non possc omitti actum persectiorem,&feruentiorem sine impersectionemmati,quam de facto admittere in Christo duarissiimim est. Secundo displicet, quia etiam in iis rebus, ubi cogit oscunt Beati beneplacitum consilij diuini debemus concedere aliquod genus libertatis protri rtionatum ad laudem,&gratitudinem.Alioquin nullam deberemus gratitudinem Angelis propter nostram custodiam, quam tamen cae diuina voluntate sibi explicata susceperunt. Consequens autem est contra omnium fidelium inentem,qui omnes existimant se debere gratitudinem Angelis ἔ ergo quia concipiunt in iis aliquam libertatem,etiam in iis,quae
ex beneplacito diuini conii iij exsequuntur.
Securicla ergo solutio ingenue fatetur, Chri- 136. stum determinatum eIle ad optimum: sed tamen Dialis liberum,quia inter actus optimos potuit eligere hunc,vel illum, quorii in neuter erat melior altero,& per consequens hunc elogit libere, cum pollet illum non cligere.
Hane tutionem impiignaui sessione septima,
AI nunc iterum impugno, quia licet in eo casii
adest et libertas physica sui ita diciami seu in genere physico,quatenus liberum erat Christo ponere hunc actum,vel illum; non lauacri apparet ibi l ibertas in genere moris, quae sun dat laudem, gratitudinem , de meritum : haec enim libertas exigit,qtiod operans non sit antecedenter neces- status ad hunc actiam,vel ad alium similem , &xqiralem: si enim praecedit necessitas ad unum eduobus aequalibi is, non tribuitur ad laude,quod hunc cligat prae illo , cum uterque sit aequalis; sicut si deberes mihi quatuor nutri mos,ncc POL ses etiam physice illos non dare,non csset materia Iaudis, vel gratitudinis , quod hos potius,
qu ira illos omnino aequ ales dederis; quis esset tam pratus,qui in hoc casti gratias ageret, nisi forte ex adulatione vel irrisione a Si ergo Christus praesiipponitur necessitatus omnino ad unum ex his duobus actibus omnino aequalibus,qualem laudem, vel gratitudinem merebitur,eo quod hunc actum elegerit potius quam
alterum omnino aequalem Probatur, ct cxplic. mir optimc haec ratio i ' I37. malitia morali; ad qiram etiam requiritur, Opcrantem non supponi necessitatum ad hunc actu,
vel alium simi se: si enim supponatur talis de te
minatio, non est materia vituperi j,vcl demtait , quod hunc actum eligat potius,quam alium omnino aequalem. Pone enim hominu ex ignorantia inuincibili habentem perplexitatem consci cris, qua putat peccatum este, si non audiat sacrum, quia est dies festiua; item peccatum a quale esse, si id sit sacro,quia est excommunicatus: quis credat, hunc hominem re ipsa peccaturum,si eligat unum ex his,quae existimat cise aequalia peccata
Quo modo enim posset serib repreliendi, & redargui de suo crimineZquis diceret,cur hoc fecisti cogitans esse peccatu Responderes enim facile;qiiid ergo facerem in illa perplexitate nonnesi oppositum secilsem , me pariter reprehcnd res 3 Sane ego facilius profitebor, me ignorare prorsas principia omnia huius controuersiae, quam concipiam illum homine habere libertatem sussicientem ad peccatum, de demeritum in eo casu; ei sto similiter dicendum est de bonitate morali,n Idari, quoties operans supponitur determinatus,& necessitatus ad unu e duobus bonis omnino aequalibus. Fateor quide,si ille homo
cogitaret utrumque esse peccatum ;Vnum tamen grauius alio , si tunc eligeret, quod putabat esse grauius: peccaturum vere secundum
406쪽
4i1 De mysterio Incarnationis.
illum excelsum grauitatis.quam apprehendit in illo actu, quia secudum illum excellum exercuit libertatem suis cientem ad vituperium,S culpa si tamen apprehendit utrumque omnino aequa te, non video vllum fundamcntum culpae, &vitupetis. Quod recte notauit Thonias Sanchea
cum commuiti lib. I. praeceptis Malogi cap. II. n. i 4.vocata, Alam libertatem in genere emis,scutiaturae, non tamen in gcnere motis. quod etiana supponit P. Coninch de bonitate , cp' vialitia albiti upo Oturalium di . . n. a G. Confirmatur iterum ; si enim in eo casu apprehenderetur unum peccatum grauius altero,
S homo eligeret quod leuius apparebat; quia eduobus malis minus eligendum centisit,quis neget, hunc hominem laude potius, quam vituperio dignum aut quis argueret illum , quod hoc malum leuius elegerit,&non potius oppositumi& tamen libere elegit hoc malum, cum possiet illud non eligere; ergo similiter si ex duobus actibus bonis ad quos homo sit necessitatus, eligeret minus bonum, illa electio non esset matcria laudis,& praemij, lices libere illum actum eligeret; crgo illa libertas non sussicit ad materiam moris,led requiritur talis libertas, qua ita eligat bonum,ut possit aequale non eligerc, vcl ita amplectatur malum, ut possit aliud aequale non inplicti. P. Granado in i . 2. in materia de actibus humanis,l ct i dicit casum illum de perplexitate conscientiae cx principiis intrinsecis non repugnare,& quidem si contingeret,Eominem illum peccaturum I pertinere tamen ad diuinam prouidunt iam res ita disponere,ut nun-qdiam contingat, quia durissimum esset, hominem illum damnare propter peccatum, quod abique ulla tua culpa vitarc non potuit,nisi aliud aequalc,vel grauius committeret. Hoc tamen non videtur sitis consequentor dictuin; cur enim durissimum estet illum hominem tunc damnare,nisi quia inculpabiliter poe- cauit, e An non poIIet non peccare Hoc aut ipsu in probat clare, ibi,non esse libertatem suffcientem ad culpam; si enim libertas adestet, reprehensibilis ei let,de iustissime damnabilis. Alis ergo dicunt, repugnare casum, quo aliquis putet,in utraquVarte elle peccatum, quia lumine nati irae noti stimum est, non posse clio peccatum ex necessitate. nam ratio naturalis, vel Deus non necessitat ad peccandum i ii tamendaretur error circa hoc Principitiin, ille homo
Sed contra,quia in primis experientia docet, quotidie rusticos habere ciusmodi ignorantiam, ut fatetur Sanchea rubi I ra, S quidem circa alia principia magis manifesta potest aliquando
contingere erior inu uicibilis, propter i traducr-tentiam actualem , qua aliquis non attendit ad nsequentiam, quae ex hoc. vol illo piancipio poterat facile deduci. Deinde dicet repugnaret poni illam ignorantiam inuincibilem , non E meri repugnat ex terminis, quod homo constituatur in eo statu .in quo sis necessitatus ad occidendum,ves adulterandum .ergo si sufficit libertas ad duo obiecta ex se bona,vt electio vilius straudabiliς. fietilia fassiciet libertas ad duo obie- x se mala,ut electi unius prae alio sit vitu-psmy ilis, per consequena non repugnabit dari illii casum in ordine ad demeritu,scut datur in Christo in ordine ad metitum. Sed quidquid sit IAI de hoc, iam admittunt, de quidem consequenter, posito illo crrore , peccare hominem cligentem alterum ex illis obiectis: quod mihi videtur exterminis incredibile. nam ii peccat, reprehensibilis est,uituperabili scit; quis aut m rcprchcndoret illum in eo casu, praesertim si olegisset, quod putauit minus malum ad vitandum grauius tamen libere elegit, potens illud non
cligere. Ego non capio,quomodo tunc non magis dignus cilci laude , quam vituperio. Imo sicgo video Petrum detenninatum ex se ad furtum , vel homicidium, honestissime faciam, si suadeam surtum,quia minus malum est; crgo si ipse Petrus videat, se aliundu determinatum, d
necessitatum ad olterum c duobus malis, non peccasset eligendo minus nutum. Dices,ineum consili virino uel sed clario ab Gas.. lute, sed Ibium conditionale, si sit furandum, . vel occidendum: ideo metina consilium aioli csese peccazum. Sed contra, etiam homo in praedicto casu haia Exi Ω-bet voluntatona neutrum malum faciendi ,si possit. Caeterdiu quia videt, alterum esse faciendum, eligit quod mimis est, non affectu absolu-ro , sed lotum ex luppositione illius neccssitatis antecedenti si ergo ncque ille peccat eligendo, sicut neque ego consulendo. Dicunt: idem in conueniens reperiri sepe in I 42. mea sentet uia,sed de hoc videbimus sectisne δε- IH tia.
Nunc in sero, praedictum modum necessitatis, uiatis. A: libertatis Cluisti ponendum etiam esse in omnibus Beatis, quos omnes ratione visonis beatae credibile elidiabere moralem impotentia non cligendi optimum in omni materia iuxta uniuscuiusque vires, Sauxilia:non tamen habet impotentiam etiam physicam ad minus bonum amplectetidum, quia alioquin non maneret incis vlla libertas in genere inorisdiec digni essent laude, vel giati tuaine, propter ea, qtuae de saetosaciunt in nostram utilitatem ex beneplacito diuinae voluntatis,ut diximus si irradidat. 2. I t. s. v bi ostendimus quousque visio Dei imponat Beatis necessitatern ad eligenda obiecta, quς Deo placent.Vnde etiam inscro,non adstringi Beatos Alta iritu. praeccpto rigoroso oblisantς sub peccato , ad ea omnia,qux de facto ipsis facienda iniungivitur: tum quia in eo casu non maneret libertas, nec locus laudis,& gratitudinis; tu etiam, quia Deum in gubernatione creaturar intellectitatis, illum modum censetur eligere, secundum quem pos
sit subditus libere , & laudabiliter operari ; hic
enim modus est magis consentaneus naturae
intellectuali, quam si operetur seinper sine
ulla libertate in genero moris: sicut confirmari in gratia non carent omni libertate in genere moris, sed habent libertatem sum cientem smul cum impotentia morali ad peccandum. Sic etiam credibile est, Beatos habere impotentiam physicam ad peccandum ; impotentiam verδ moralem ad omittendum Optimum; potentiam tamen phylleam ad actum minus persochiam,vi maneat locus operandi hoi teste, & laudabiliter.
407쪽
Soluuntur obiectiones contra dominam praecedentem. I 43. Ontra primam conchisionem , qua poni-obismo pri- iamus in Christo necessitatem saltem mo-
persectiores, obiici potest primo, quia cum summa lanctitate humanitatis Christi ibium videtur opponi culpa; ideo enim
diximusse . . non rcpugnare de potentia absoluta actum obiective malum in natura al-
sumpta, quia ille non elset culpibilis: se lina persectio non est culpa; ergo non opponitur
Respondeo, summa sanctitatem non solum
excludere culpam, sed etiam imperfectionem, quia haec opponitur priuatiuὰ cum persee ione morali, ad quam ordinatur summa Anchitas,&per consequens formaliter est in genere moris maliti λ autem obiectiva non pertinet formaliter ad genus moris, sed obiectiud , nee priuat perscctione morali, tu test enim quis habere
actum obieetiue malum , M tamen operari tunc intra genus motis cum tota persectioite
morali quae hie,& nunc possibilis est. i Dices , illa summa lanctificatio humanitatis . .. Christi non asscit necesssitatem operari ii persectὸ posset enlin Christus de potentia absoluta
non clicere actu in honesta, cum pollet carere omni cogitatione circa bonum honestum , &tunc carcrct quidem persectione morali, crgo carentia huius perfectioim non opponitar summae sanctitati. .r-icluatur. Respondeo in eo casu illa foret quidem carentia persectionis moralis,non tamen et set in
genere moris; illud enim solum dicitur else in yenere moris,quod imputatur lubiecto ad lau-dc,vcl vituneri u in genere moris,seu in ordine ad mores illa autem earentia non impuraretur si biecto, ut constes,clim oriret ut necessarib cx defectu cognitionis requi litae: at vero carentianiatoris perfectionis moralis, quam aliquis potest habere,& non habet,imputatur ci,nsi qui dem ad vituperium potitiuum, cum no sit ver Eculpa, sed tamen ad quoddam vituperi u quasi
negat limiari potest enim ei exprobari quod careat illa maiori honestate, de lanistitate, quam poterat habere:S hoc genus caretiae cum P tineat iam ad genus moris, videtur habere ali- . quam oppontione cum summa sane itate, quae sicut est 1 iunma puritas,& rectitudo; ite videtur expcllere omnem maculam in genere moris, non solum propriam , sed minus propriam ratione cuius subicinum illud sit in senere mo- iis aliquo modo vituperabile ; macula enim in generc moris est vituperabilitas quaecumque in eo genere. Magis ergo repugnat haec sumina sanctificatio cum carentia maioris per se
et ionis postibilis, quam cum carentia perrectionis,quando non est possibilis. & ideo lie et hae epotuisset esse in Christo, non tamen illa saltem possibilitate morali.
4 s. secundo obiicies, Deus habet summam &ωDH;. ρ- infinitam sanctitatem,& tamen non si ibet ali-em a. quam necessitatem eligendi obiecti im perfe-nunt,ut vidimus A p. I. Mi. i. ergo Christus ratione summae sanctitatis, quam habet, non debet habere eam nec ectitatum. P. Dan .de Lugo de Incarnat.
Respondeo negando consequentiam. Ratio Rosessi uri discriminis est,quia ut dixi iat dist. a. actus diuini non sunt moraliter meliores pro maiori bonitate obieci sed quicumque actus moralis Dei habet infinitam persectionem moralem propter identitatem cum infinita honestate di uina: ideo Deus eliges obiectu minus perfecta non habet imperfectionem moralem. quia nocaret aliqua maiori persectione . quam posset habere eligendo obieehum perfectius: at vero humanitas Christi, cuius actus accipiunt inaequalem persectionem morale ex inaequalitate obiecti, si eligeret obiectu impersectiuς, iratus rei imperfectione in genere moris, id est,care μret volutarie aliqua maiori perfectione morali,
qua post et habere eligendo obiectu persectius. Die es, si Deus potest eligere obiectum mi- r46.
nus perscctum ; ergo non habet infinitam ho- Uiuimis. ne statem in genere moris ; maior enim honestas esset, quae non solum non pollet eligere ita honestum sed nec minus honestum. Respondi ibi, illam tae cessitatem eligendi Ex HIturi honestius obiectum non arguere maiorem,sca potius minore laoncitate: quia honestas ex suo conceptu claudit libertate in genere moris hoc est mer obiecta inaequalia, ut supra dixi. Si au- teiri Deus esset alligatus ad optimii non oper
retur honeste, & laudabiliter in genere moris. Sed contra solutionem illa urgebis ex Chri- IV -ia. sto,qui licet habeat necessitate morale eligendi Optimu,tamen operatur honestε, ergo deberet otia in Deo ratione suae infiniis hone istatis poni nece latitas, si non physica, altem moralis ad cli
gendum optimum. nam cum hac necessitate
morali saluatur in Christo libertas susticiens ad operandum honeste,& laudabiliter.
Respondeo negando consequentiam, quia Remaueιών.
impotentia moralis ad eligendum obiectum minus perfectum habet secum admixtam im persectionem pHysica, est enim impotentia illi moralis debilitas potcntiaeph, sicae , qua dissicillime potest superare dii ficultatem proposita in electione obiecti contrarii 1, repugnat vero
in Deo potentia physica ad aliquid , & tamen
ita debilis ut no possit moraliter propter summam diis cultatem elicere suu actu, ut probaui ι p.r M. i. in Christo aure ut homine non reis
pugnat haec imperfectio physica,& aliude cum
afferat aliquam persectione inorale .admitteda est . sicut humilitas, obedientia, & aliae Isimileς persectiones morales, quae propter imperfectionem physicam quam includunt, non dan tur in D c . Tertio obiicies, ii Christus est necessitatuς I47. inoraliter ad optimia, sequitur non esse a nobis Obsectio rem ipsum orandum, nam vel id, quod perimus,est multus,vel non. Si est melius, iam Christus est moraliter necessitatus ex se ad illud faciendu . Si non est melius, iam est necessitatus moraliter ad illud non iaciendum; frustra ergo Z inutiliter aliquid a Christo petimus. Quod idem argumentu fieri etia potest ae aliis Beatis quos
inutiliter orabimus,propter eandem rationem.
Repondetur negando sequelam quia in oriam is multa sunt obiecti indifferentia in quibus Vtraque pars est bona.& neutra melior in quibus propter orationes inclinat ut Christus ad unam Potius partem,quam aliam , V. g. quod
408쪽
hic potius homo eligatur ad aliquod munus. nam lie Et non sit aequε dignus ; potest tamen Christus eum reddere aequE,& magis dignum. Item quod res hoc vel illo modo ordinentum, potest enim Christus sacere,qubd hoc, vel illo modo ce flant in aequalem gloriam Dei, sede aliis ; quare utiliter petimus, nam implicit Epetimus. qu/d id, quod petimus se melius,uel sit aequale saltem bonum , cum id etiam i sit
Deinde. licet obiecta secundum se,& antecedenter ad nostras preces essent inaequalia: liter tamen petimus, quia saepe fiet, quod posita oratione , pars illa, quae erat inferior sit iam superior in bonitate obiectiva, atque ideo Christus ne eessitetur iam moraliter ad illam voleti flammam hoc quod est annuere petenti,& misereri pauperis postulantis, aliquod bona
est; quare continget laepE, quod id, quod antea non nee essitabat moraliter Christum , aut aliquem sanctum post preces nostras,& oratione necessit et moraliter, quia hac , & nunc melius est succurrere imploranti eorum auxiliu,qtiam non succurrere:& ad hoe ipsum potissimὲ ordinatur oratio, Ut scilicet aaiungamus aliquod nouum mortuum, quo obiectum illud proponatur ut melius . & amabilius ; iam enim non consideratur secundum se, ut prius,sed etiam Vt petitum, atque ideo cum honestate illa exo rabilitatis,quae etia in humanis est magni pon-getis ad mouendum. sic etiam superior praecipiendo aliquod obiectum. facit, quod iam sit melius, S: honestius, quam antea, & ad hoe ipsum illud praecipit, ut voluntas subditi, quaeia prius erat indifferens, Vel fortasse magis propendebat in alteram partem , moueatur iam magis ad rem praeceptam, propter nouum motivum obeAientiae superadditum. Sic etiam
oratio addit nouum motivum , & nouam honestatem in obiecto petito. ratione cuius voluntas superioris, quae prius erat indifferens. vel magis propendens in alteram partem , iamnunc magis afficiatur,& inclinetur in hane partem,propter nouam honestat. ,quam habet. T 49. Contra secundam conclusionem, qua dixi- Cintra ster- mus Christum habere potentiam physicam adactum minuς persectum,quia alioquin no ope- raret ut honeste , & laudabiliter, opponuntur nobis aliae obiectiones a recenitaribus. Primast,quia ad libertatem in genere m raris non requiritur libertas inter inaequalia,sed sufficit libertas inter aequalia ; nam Deus non est indinferens ad actus inaequales, ut nos ipsi concessimus ubi Dpra , omnes enim actus diuini sunt infinite honesti;& tamen Deus operatur honeste in genere moris .d laudabiliter,determina-do se ad hune actu, ad quem poterat se non determinate; lic t sit necessitatus ad hunc actum, vel alium aeque bonum ; ergo Christus etiam posset operari laudabiliter in genere moris eum sola indisserenita ail actus aeque persectos. Respondeo negando consequentiam. Rario discriminis est, quδd Deus lieEt non sit indi fie- adactus inaequales, est tamen indisserens δ' inaequalia,& ideo eligendo hoc ob -R 'peratur laudabiliter,quia licet no posset minus bonum, posset tamen eli- 'φ' minus bonii,& ideo eius actus
est bonus moraliter. quia eligit obiectu bona,
elim posset obiectum minus bonum eligere. Sed contra solutionem urgent , quia Deo Is . . non soldm tribuitur, & imputatur ad laudem in genere moris bonitas obicet tua , quam eligit , sed etiam potissime ipsa bonitas formalis,
quae est in ipso actu honesto; de tamen Deus non potest non habere hane honestatem sormalem vel aliam aequi ualentem, si eligeret oppostum ; ergo licet non posset non velle hoe obieehu,vel aliud que honestum adtriit posset honestas obiectiva imputati ad laudem, sicut imputatur de facto honestas formalis. Respondeo negando consequentiam, quia licEt Deus in genere moris potissime laudetur propter honestatem formalem sui actus; illa tamen honestas formalis ideo est honestas, &laudabilis , quin est electio obiecti honestioris alio, quod pollet eligere. Itaque ad laudabilitarem actus no attenditur praecise excessiis. quo ipse actus excedat alios qui possietu haberi, sed etiam attenditur excessus obiecti respectu alterius, quod posset eligi.& haec inaequalitas in obiectit facit formaliter laudabile actum; laudatur enim , non quia habet maiorem bonitatem, cum posset habete minorem sed quia eligit melius obiectum,cum posset cligere minus bonum;& hoc ipsum est sor maliter actum eme bonum, honestum,3e laudabilem:quare honestas formalis imputatur ad laudem rari me inaequalitatis obiecti, quae in ipsa honestate scir- mali imbibit ut si autem non esset inaequalitavin actibus, neque in obiectis amabilibus, non esset prorsiiς ullum fundamentum laudis in
Die uni iterum , si Petrus sit necessitatus ad Is r. dandum mihi hos centum nummos, vel illos δε--Omnino aequales non est diemas laude,vel glatitudine, eo quod dederit hos poti sis quam illos in nostra sententia ; ergo nec Deuς est dignus laude habens hunc actum, cum siri necessitatus ad habendum hune, vel alium aequ bonum, de honestum. Respondeo , esse disparem valde rationem: D Din. nam in primo casti Peri us non habet inaequalitatem ex parte obiecti; & ideo eius operatio
nullo modo est laudabilis : Dei vero operatio ideo est laudabilis,quia est de obiecto meliori. cum posset esse de minus bono. Quis autem neget deberi gratias, Se laudem et , qui ponit melius obiectum , licet ratione suae infinitatis omnis eius laudabilitas debeat esse infinita.
Habemus autem ad hoc explicandum- xem
plum aliquod in meritis Christi, cuius quidem
opera omnia sunt infiniti valoris ratione personae,& per consequens habent praemiabilitatem infinitam , ad quam licet potissimὸ attendatur dignitas personae , requiritur tamen honestas obiecti qua posta sit opus te munerabiae; S licet honestas obiecti ut inaequalis , remunerabilitas est aequalis, propter dignitatem personae. Sic etiam Deus operatur laudabilitet propter obiectum honestum, quod eligit,cum pollet eligere minus honestu: haec tamen lauia labilitas aequalis est in omnibus actib. diuinis, propter infinitatem ipsius Dei: quae facit quod IMidabilitas proueniens ex honestate etiam
finita liberia volita, sit in Deo infinita ; semper
409쪽
tamen est laudabilitas ineludens libertatem, de electio nom cum indifferentia ad honestatem inaequalem, alioqui ii non haberet conceptum laudabilitatis in genere moris. Dices, iicut Deo imputatur ad laudem in genere moris excessius obiecti, licEt actus ipse non sit melior , sic etiam poterit ei imputari ad aliquod vituperium in eodem genere mori , quando eligit obiectum minus bonum,relicto meliopi, licet actus sit aequalis. nam sicut est laudabile eligere melius, ita est illaudabile cligere minus bonum, illa autem illaudabili . tas videtur eme imperia istici aliqua in generemotis. Nec fatisfacit dicere,acium ipsum cile
aeque honestum : sicut enim nonobstante iac-
cellitate habedi semper actum aeque lionestu, adhuc laudatur Deus peculiariter , eo quod elegerit obiectum melius te nonobstante cadem necessitate post et ei aliquo modo exprobrari. quod eligerer minus honest una, relicto honestiori; cur enim magis potest illud imputari ei ad laudem, quam istud ad exprobrationem aliquam tali cin negativam.
Respondeo, ex supradictis constare discrimen: omnis enim latis .aut vituperium in genere motis, licet fundetur in obiecto datur tamen immediatὰ propter actum, quo volumus illud obiectum laudatur ergo qui vult obicctum bonum , immediate tamen non propter6biectum sed quia vult illud, seu propicr bonitate volitionis quae fertur in tale obieetum: vituperatur etiam qui vult malum,non immediate propter obienum, sed propter affectu in
illum ad malum. Maior ergo bonitas obiecti est fundam e tum laudandi Deum, non immediatὰ propter obieetu, ted propter aetum, qui ideo est bonu quia sertur ad obiecta bonum,
relicto alio milius bono.Minor autem bonitas obiecti non est fundamentum reprehendendi vel minus laudandi Deum,quia haec reprehensio, vel illaudatio deberet immediate dari propter actum, quo tendit in illud obiectum: cum autem actus ipse sit infinite bonus,& honestus, ut suppono, non potest minor bonitas obiecti reddere Deum minus laudabilem, ad
hoc enim requireretur, quod Deus tenderet in illud obiectum per actum minus bonum .d laudabilem propter quem, vel propter carentiam im ni edinam actus melioris, S laudabilioris Deus est et minus laudabilis volendo
obiectu minus bonum. Hoc autem repugnat,
ut vidimus quia ille etiam actus est honestus,& laudabilis, clim seratur in bonum relicto alio minori bono ; de est infinitε laudabilis S honestus proptet identitatem cum infinita
Secundo principaliter obiiciunt : tript illa. obiecta,quae Deo proponuntur, sint inaequaliter honesta obiective respectu nustri; quatenus pollunt terminare alius nostros inaequaliter honestos: at vero respectu Dei omnia illa habent aequalem honestatem obiectivam,quia non possunt terminare aistus Dei inaequales: tota autem honestas obiectilia desumitur per ordinem ad honestatem formalem. quam ob tecta pomunt relandere in actus; cum ergo in actus iliu incis non possint refundere hone 1 tein inaequalem, non habent respectu Dei ho-PIoan. de Lugo de Incarn.ls.
nest tem obie istiuam inaequalem , ergo Deus eligens unum ex illis non ideo est laudabilis, quia eligit honestatem obieci tuain inaequa lem, Se maiorem , sed quia eligit honestatem obiectivam praecise . Respondeo negando antecedes; de quod ad
eius probationem supponitur: itam bonitas Obiectiva no ideo formaliter cit bonitas quia potest terminare actum bonum formaliter: alioquin voluntas haberet se ipsam pro obicino, nam eligit hoc cibiectum,quia est bonu,& honestum; sed esse bonum,& honestum per te est post e terminare actum bonum; ergo eligit hoc obieehum,quia poteth terminare aerii bonum: quod esset dissicillim v, ut probaui latὰ in materia de actibus humanis. Fatedum ergo est obiecta ex se habere bonitatem obiectivam inaequalem etiam respectu Dei; hoc est, habet inaequalem bonitatem, S decentiam ; unum enim magis decet Deum, quam aliud ,'umina lia tmaiore vim ad alliciendum amorem diuimina, quam aliud licet Deus orci sua libertate possit non eligere illud , quod habet ex se maiorem vim ad alliciendum, maiorem decentiam obiectivam. Tertio obiici ut: ponamus hominem praede terminarum ad hoc dili actum, scilicet ad actu remi iliana charitatis, vel actum intentum relisionis, qui sint aequalis bonitatis, de meriti: tu chie licinio eliciens actum remissium charitatis
no esset laudabilis,quia licui obiecta sint in aequalia; de ipse hibuit adha de meliori obiecto; sed tamen habet neeessitatem habendi hunc
actu vel alium intestim religionis. qui aequiua-Ieret huic actui remissio charitatis. ergo Deus etiam eligendo obiectum honestum, non erit laudabilis in genere moris,ctim sit determinatus ad hune, vel alium actum omnino aequiualentem in honestate morali vel fatendum erit susticere indifferentiam inter actus,dc obiecta aequalia ad laudabilitatem iVenere motis. Respondeo, eo cedendo in casu antecedentis, illum hominem non esse laudabilem in genere moris ; quia licEt ponat aliquem titulum suilicientem de se ad laudem, quatenus eligit obiectum melius ; sed tamen relinquit alium titulum sustici utem etiam de se ad laugem, ad quem erat determinatus sub disiunctione,scilicet operari intensius circa obiectum religionis : quare in aestimatione morali bene copensatur positio unius tituli ca iactura alterius . Zenon manet laudabilis. At vero Deus eligendo
obiectit in melius ponit liberξ maius funaam e- tum ex parte obiecti de se suffieiens ad laudemniatorem,scilicet excessum melioris obieehi, Sehoc sine iactura alterius: nam achus Dei laudabilis est quasi ex duplici capite, ilicet quia est circa obiectum honestum, Se ciuia est actus diuinus, qdia sicut respectu eiusdem obiecti h nethi melior, Ze laudabilior est actus superna
ruralis qu1m naturalis,&actus intensus,quis remissius,&actus diuturnior,quam breuior sieetiam respectu eiusde obiecti honesti melior, At laudabilior est actus diuinus,quam creatus. Quamuis ergo laudabilitas actus diuini , ut oritur ex infinitate actus non possit crescere, quia est simpliciter infinita,potest tamen crescere fundamentaliter ex parte obiecti, hoc
410쪽
416 De mysterio Incarnationis.
est . potest unus actus, quatum est ex parte ob iniecti habere maius fundamentum ad laudem, A bonitatem maiorem, si esset possibilis die Et simpliciter, &absolutὰ omnes actus Dei sint aequὸ laudabiles: se ut omnia opera Christi simpliciter, & absolute sunt aequalis valotis ; licet habeant inaequalem valorim, quantum est ex parte obiecti. Deus ergo eligendo obiectum melius operatur laudabiliter , quia ponit liberὸ aliquod maius sundamentum, quantum ex parte obiecti, ad laudem; cum non sit determinatus ad hoe,vel aliud aequale fundamentum, ex parte obieehi, sed solum ad
titulum infinitum, quatum est ex parte actus, in quo omnes actus sunt aequales. Quare melias poneretur exemplum in homine deteria minato ad operandum bene per actum infinite intensum in quacumque materia: tuc enim
hie homo eligens obiectum honestius, operaretur laudabiliter, quia licet circa aliud Obiectum minils honestu deberet elicere actum aequδ intensum, sed tamen eligendo obiectum honestius posuit liberε maius fundamentum laudis,quantum est ex parte obiecti,lices non ex parte intensionis actus,quia illa erat futura aequalis in omnibus actibus. Dices , ergo unus actus Dei est simplicitet laudabilior ilio; quia licet eius laudabilitas ex uno capite non possit crescere , potest tamen crescere ex alio capite, scilicet ex obiecto, quod sufficit ut simpliciter,& absolutὸ crescat, dest maior. Respondeo distinguendo sequelam : unus actus est laudabilior, id est dignus maiori laude , nego : est laudabilior, id est, habet malua fundamentum ex parte obiecti ad resurulendum in actum maiorem bonitatem, & laudabilitatem, si nossibilis esset, concedo : nam hic actus circa ooiectum honestiux habet aequale fundamentum ad infinitam laudem, quantum est ex parte actio, de rursus habet maius sundamentum, quantum est ex parte obiecti melioris : ut actus esset melior,& laudabilior , si fieri posset: caeterum quia non potest esse melior,cum sit infinit E perfectus; ideo unus non est melior simplicitet.& laudabilior alio. Quartδ obiiciunt, ponamus hominem ex ignorantia inuincibili existimantem omnes suos xctus esse aequkliter malos malitia sor- mali, deponamus hune hominem ex eadem ignorantia cum perplexitate conscientiae necessitatum ad eligedum inter duo obiecta,quae censet effo inaequaliter mala ; si hic homo eli-ῖat obiectum turpius, non poterit in nostra sententia notari, vel reprehendi a Deo, quia ipse homo credidit, suum actum fore aequὰ malum,&peccaminosum, etiamsi eligeret obiaiectum miniὶs malum; ergo neque E contra Deus est laudabilis moraliter, eo quδd eligat obiectum melius, cim sciat, suum actum soleaeque bonum moraliter , licet illud obiectum non eligat sed aliud minus bonum, vel fatendum est, susticere indifferentiam ad obiecta qualia, ut actus sit liber in genere moris, de laudabilis. Respondeo .hunc hominem in co casu meri Q posse reprehendi. de puniri quia lieti existim retiactus sole aequὰ malos caeterum cum videret obiecta esse inaequaliter mesa, hic. &n sic deberet eligere obiectum miniis malum, de non ponere libere illud maius fundamentum ex parte obiecti ad malitiam ἔ quare reipsa ideo peccauit quia illud posuit; si vero illud non poneret, sed oppositum no peccaret, nec reprehen/eretur. Quὁd si ipse reflexe exi stimavit,quod supposita priori ignorantia non
tenebatur magis eligere obiectum mim,s malum ; tunc iam non peccassiet eligendo obiectum turpius,quia hic de nunc iam arpr hcndit aequalitate non sollim in actibus sed etiam in obiectis nam ex parte ipsorum obiectorum apprehendit aequalem omnino indeccriam, dccontrarietatem cum lege , dc per consequens non apparuerunt cum inaequali malitia proxima. A t verδ Deus licet sciat actus suos fore aequε bonos,videt tamen in obiectis proximis inaequalem bonitatem , de ideo formaliter est
laudabilis, quia eligit obiectu aliquod melius, quod si illud non eligeret, sed obiectum infirmum non haberet actum aeque bonum , nec laudabilem. Hoc tamen eme non potest quia nullum obiectu eligit Deus , ade 3 infimae horrestatis, ut non potuerit eligere aliud ,δe aliud minus licinistum, vel in motivo minus h ne
sto, de ideo stat bene Deum ex se esse determinatum ad operandum honest), dc tamen in actu exercito semper esse liberam Deo illam honestatem, quia semper eligit libere talem excessum honestatis obiectivae. Hi ne infero, idem cum propoxtione dicendum esse in ordine ad obiecta turpia ; si enim quis praecedat determinatus ad eligedum aliquem gradum determinatu turpitudinis tune electio secundum illum gradum non erit culpabilis, nec vituperabilis, sed solum secundum quod excederet itu in gradum. si vero fingeretur aliquis determinatus ex se, dc neccssitatus ad obiecta inaequalia in malitia disiunctiin, ita ut non esset assignabile in illis aliquod minimae malitiae obiectivae: tuc eodem modo dicendum est et nunquam posse illum hominem eligere aliquod obiectum malum in particulari,quin eo ipso est et reprehens bilis,quia eligeret libere aliquam maiorem turpitudinem, quam oporteret eligere,ex vi praee ea entis necessitatis. Caeterum ille casus impossibilis est, quia non potest aliquis prae dcterminari antecedenter ad malum,& culpam, etiam in genere dc in determinat ξ, quia illa praedeterminatio tribueretur Deo. Si tamen non repugnaret Deo praedeterminare antecedenter ad malum in genere sicut ipse Deus est determinatus ad bonum in genere, tunc ille homo vere esset
culpabilis k reprehensibilis,eligendo hoc obiectum malum determinatu, cum posset aliud minus malum eligere, nec reprehenderetur,
quia elegit obiectum malum , sed quia elegit
obiectum deterius, eum posset eligere minus malum. nam sicut cx conceptu sim non repugnat necessitas ad aliquod beneficium in genere, de tamen in particulari deberi gratias, quia ita conseri hoc ben cficium , ut potuerit conferre aliud minus, sicut supra dicebamus,u3ndo Deus obligxtus esset ad non punienum peccator u poena aeterna. riam eo ipso non posset cessare unquam a poena sine nouo. beneficio,iso.