장음표시 사용
471쪽
.r ideo productus Christus dicitur aeeipere
nouum beneficium , quo eius natura humanaim tuisset carere,quia non debebatur. At vel 3
quando Christus diuitur piaedestinatus ag gloriam . comparatur Christus existens eum ipso Christo glorificato. ita ut gloria asterat nouum beneficiuna Christo existenti; qiiod salsum est, et ira non potuit manere Chiistus existens, unici vel liaberet gloriam , vel careret aliquo mi debito , nec totum debito naturae diuinae, sed etiam naturae humanae propter vi ionem clim Verbo diuino; non ergo possumus dicere in rigore Citi istum este praedestinatum ad gratiam. vel illoriam . quia non explicatur in ter- milito praedestitiationis aliquid non itcbitum sibi ello illiu pi aedestinationis quod est Chri-fim. Quid si aliquando ea loquutio apuci Patre . peritur,debet accipi non in tor , rigore, sed eum aliqua improprietate. ΣΠ Posti 1mis tamen dicere , li Inc hominem, seu Chri mini Qt hon; iuem suille pr edestina Nirm ad gra iam, S gloriam quia tunc ex parte sub tecti non explieamus aliquem , cui debene Ir etraria, gloria , lea lolvim hunc hominem , qui in eo Cptu suo non explicat perscinam Lycit, i. nec alium titulum ad grariam , pliniam. Noe obstat sumtamen iam supra adaduisti m pro primalcm ntia. quo praeacstinatici debet due in ordine ad Al. quod praeci Prum,de supremum e :t iri prae desiit M qualemm est donum gratiae, gloriae in Chri ito. II c. timi iam, non Obstat,quia etiam si id de bear ita intelligi, quando aliquis dicitur prae ἡest iuxtus sinis liciter, sine addito I non ta-mcn curii explicariar alius tetria inris r ut ii di- cxRS Petrum sui illa a Deo electu in de praede-ttinatuin Pontificem Eccles e . vel S. Francisci im fuisse praedestinariam fundatorem sui ordinis , quae loquutiones verissimae , 5 propriistimae binor: lic eruo poterit diei ila hinnio
praedestinatus caput omnis creaturae , redem or licintimim. glorificam it supcronmes,tuc.
I homines dicunt ut 1 aere clecti, S: praedestianari ad fidem, vel ad gratiam . liccthdes, vel gratia non sit praeci iuvim e supremum in prae destinatione hominum, sed sola gloria, a
Ex Vnde neqire etiam refert, quod aliqui voe-lunt , hunc hominem sui sic primario ut istum, es praedet inatum ad tantum gradum grariae,& ploriae, quem habet, tamquam ad finem, de postea ad lubilitantiam Verbi, ut ad medium, - quo polici tantum gradum gratiae , ει gloriae coni equi. Hoc inquam) non rescit, quia etiam si praecipuus, & primarius finis in praedestim ti ne huius hominis fucrit vitio cum Verbo. prout sis communiter volunt, gratia autem , S gloria consequenter fuerint intentae ; adhuc poterit dici praedestinatus ad xratiam , de gloriam ; sicut S homines die uti tur clecit. A praedestinati ad fidem, &gratiam; licet hae non sint finis ultimus, sed media.ad tinem ultimum praedestinationis, ut
29. Die et aliquis. praedestinationem non esse, --- iiis per quam praeparantur beneficia conse- rcnda: gratia autem,& gloria non simi collatae huia homini Vt beneficia, sed vi inquid de
bitum, duae enim sunt humanitati iam unitae Verbo,de per consequens habenti ius, dc titulum ad gratiam. de gloriam ; ergo neque hie homo potest diei praedestinatus ad gratiam, de gloriam. Respondetur ad hoe ut aliquid dicatur be- Miamin. neficium, de gratia, susscit eue indebitum in radice . ila Et ex aliqua suppositione sit iam debitum ; sic enim homini post perseuerantiam in gratia debetur gloria , de datur illi ex debito , dc tamen dicitur praedestinari ad gloriam , quia ipsum donum perseuerantiae , α Omnia auxilia praecedentia sunt indebita, de ideo ipsa etiam gloria est gratia , de beneficium diuinum. Sic huic homini debebatur gratia, & gloria post unionem hypostaticam;
quia tamen haec ipsa unio erat gratia indebita ', omnia, quae consequuntur sunt gratiae , 8
beneficia. de ad ipsa poterit diei illa homo prae-
Quinto dubitatur. an humanitas in abstra- 3 o. isto postit dici praedestinata ad unionem hypostati eam , vel etiam ad gratiam , dc glo
S Thomas art. r. ad a. videtur reiicere illam LThom. Ioquutionem , quia perso tra est quae praedestiis
natur, non natura, cum quo videtur sentire Botrauentura in 3.Lilirrct r. ad 2. sonavent.
P. Vasque E in praesenti, ii '. o.esp. .admittit in Vasia aeritoto rigore illam propositionem. Di ilingitendum existimo. nam illa proposi- Iussi umtio . humauitvi praedestin.eta est au unionem k1ρο- - - .mram,ucia vidctur in toto rigore : ut probat etiam Suare E sic ubi merito reprehendit MVdin. in . qui. in hanc sententiam gutioribu, Mwi verbis inuehitur. Ratio autem est clara, quia ad unionem non possunt ordinari, nisi extrema. nam ii mo, vel persona non unitur cum Verbo ,' sed lota humanitas . ergo Deus voluit uniri humani Mein cum Uerbo moc aurem v luit ex maxima beneuolentia erga illam humanitarena, quam elegit,fle destitiauit ad hanc gratiam ς ergo praedestinauit eam naturam ad
Si autem sermo sit de illa propositione, hin 3 r.
mami.s 'κδεmnata est ad graviam . O gloriam, licet vera sit, non est tamen secundum totum ligorem Aristotelicum, qui non vult humanitatem generari, sed hominem. quod idem est de aliis praedicatis , quorum capax est suppositum: de ideo S. Thomas d Dan. t. videtur re. licere illam propositionem , humanuM est ρ ῶstinata, crusia scilicet in primis iuxta in iectam materiam erat apertὰ salsa . cum sermo esset in verbis Paesi de praedestinatione in filium Dei, humanitas enim non fuit praedestitam in filius Dei. Deinde ex ratione communi , quia praedestinatio fimpliciter prolata absciue addito signifieat praedestinationem
in lalutem aeternato : sicut autem homo est,
qui saluatur . qui videt Deum , qui consequitur suum finem ; sic homo est, qui simpliciter dieitur praedestinari in salutem , non humanitas , loquendo in toto rigore, quia haede nominationes sunt suppositorum. Non ergo negat S.Thonias illam propositionem,hamni- .u est praedestinasa ad unionem lypsarica , sed
472쪽
quia est apert salsit de illam humanitas est pra-ἀ stinara absque a Milo . nor riuia sit salsa sed
quia non est omnino propria lecund4m rigorem Philosophicum quem et se verum,& legitimum senium S. Thomae constat ex eius ver' bis in illa responsione ad sccundum. Sex th dubitatur, utrum possit dici, Filim Dei praedestina m it eses homo' Plii res concedunt illam propositionem ab-s , lure R in rigore . Attili odor sis .Ricardus.1 arfilius, Je Paludanus, quos rcfert Vasqueκ
disput. 'χ. cap. 3. quos sequitur suareZIed . r. 3c alii recentiores. Alii negant cum Durando in .cii nct. . quaest. . num. S. ct p. quibus sauere videtur s. Thom sart. x. Mi s. dicens, magis propriὶ dici, quod Christus . secundum qu bd homo sit praedestinatui esse filius Dei, quam quod Christus secundum quod filius
Dei, sit praedestinatus esse homo. P. VasqueΣ disti cap. 3. disting iit de praedestinatione: nam si praedestinatio accipiatur prout extenditur xd quamlibet prouidentiam Dei, qua aliquid ad aliuA ordinatur, quonvido reprobi etiammae.valti. dicuntur praedestinati ad poenam in Cone illo Ualentino sub Lotbarios. In hoc sensu n5 est dubium,quin filius Dei suerit praedestinatus , ut esset homo, quia ab aeterno praeordinata fuit a Deo unici cu natura humana Verbo
diuino. Si vero praedestinatio significet solum praefinitionem, leti destinatione in alie uius ad gratiam in si praestandam a non potest dici filius Dei praeclestinatus ut esset homo, quia illud
non erat ex gratia accepturus in tempore:
quod idem dicendum tu aleat de illa propositione , Chritim prataestinat u est, ut e set λω,
33. Ego libenter assentior P. Vasqueet , illud tamen quod addit de Christo non videtur in ri- η'-. gore verum .nam lic Et verum sit, quod sumpta praedestinatione pro prouidentia, qua aliquis destinatiir ad aliud ex gratia accipiendum,sicu tnon possumus dicere, sitiin Dei est prises inruineri esset non possit dici, istin rade metur est, is e set homo ; quia nec filius Dei nee Christus accepit ex gratia esse hominem; non videtur ramen verum quod sumpta praedestinatione pro pro ridentia qualibet , qua aliquis ordinatur ad aliud. dici possit Christus eraedestinatus,vi esset homo. Ratio autem discriminis est. qucid filius Dei ordinari potivit ad hoe. t esset homo, tanquam ad aliquid . sinu quo potui flet existere filius Dei, Christus autem non fici n enim potuit esse Christus, abique eo, quod esset homo; ergo non potuit praedestinari ut esset homo eo genere praedestinationis de qua ibi loquitur Uxsquer . scilicet. qua aliquis ad aliquid aliud refectur, Se ordinatur. Posset quidem dici Christus pridestinatus homo in eo sentit, in quo potest diei Christiis praedestinatus, ut iit Christus; haec ramen non est praedestinatio, de qua nune loqui. mur, de illa enim iam supra sitit dictumstet. I. Et ipse Ua ylier ni m. 34. in principio clare definit hanc praedem nationem esse , qua aliquis ad aliud te stur,& ordi iratait; non ergo loquitur de praedestinatione subiecti adesse ipsius subiccti praedes inati. Ex immo ergo loquendo
de praedemnatione qua subiectiun praedestina-
tur ad aliud ex gratia accipiendum, non pol cum omni proprietate diei, Vitim tria sinatus est; ut esset homo; quia ipsum esse hominis, quod est terminus praedestinationis. includitur in subiecto Chri liui vi constat; nec posse etiam dici cum eadem proprietate, filius Dei , aut Verbum praedestinatum vi esset homo. quia filius Dei pomus ex parte subiecti non accepit ex gratia esse hominem. Respondet Silare E et bi suprI, ad velitatem y q. in rigore illius loquutionis, non esse necessa rium, ut gratia sat ei. qui denominatur praedestinatus, sed satis esse , ut ex gratia, quae *lteri faetenda praedestinatur, alius quali per denominationem extrinsecam dicatur praedestinatus ad talem terminum.
Sed contra hane responsionem argui potest, quia si hoe sufficeret, possemus dicere, Petrum e. g. cile praedestinat lini ad mortem, quia licet mors non fuerit ipsi beneficium , fuit tamen benes eium Paulo, qui eius mortis oecasione conuersus suit quod tamen loquendo de prae . destinatione ad gratiam , de qua nune loquimur , nemo concedet; ergo requiritur ad veritate in illius loquutionis in rigore , quod beneficium sit beneficium. Je gratia illi. qui dicitur 'rae destinatus ad illud: nam praedestitiari est destinari ad accipiendum donum ex gratia;
non dicitur aurem accinere donum ex gratia.
qui accipit aliquid, quod sibi non est gratia, vel quia sibi est debitum, vel quia non est bonumsbi. licet alteri si gratia. Sie enim Christus
non dicitur accipere ex gratia auxilia, quae n bis dantur , vel gratiam datam p. u uulis, quia
licet lixe sint nobis , de paruulis dona gratuita ; Christo tamen sunt debita: sicut neque E contra paruuli dicuntur accipe te ex deliro, vel ex iustitia gratiam habitualem , licEt illa, quam accipiunt . detur ut debita Christo: limiliter ergo non dicetur , filium Dei
accepi illa unionem cum humanit te ex gratia , sic Pt illa vitio ei Tet gratia respectu hum
Diee et non solum dicimus, paruulum praede- 3 s. stinatum ut baptizaretur, sed etiam Baptismum praedestinatum esse illi a Deo ; ergo similiter poterimus dicere, no solum humanitatem esse praedestinatam, ut terminaretur per subsistentiani Verbi sed etiam subsistentiam Verbi praedestinata in ei se ill i humanitati; ergo praedestinatam esse, ut ait reret illam humanitatem, seu ut esset homo,quod idem est. Respondetur . utut Baptismus dicitur prae- OMMD- destinatus partiuio, 'γsse etiam concedi subsistentiam Uerbi praedestinatam , Deo huic hu mxnitati ; in utraque enim propositione, licet Baptismiis, de subsistentia videantur esse subie cta, sed reuera potius signis eantur,virermini praedestinationis, cum non ponatur alius ter minus. nam paruulus , de humanitas potius
significantur, ut illi, quibuς praedestinata sunt illa dona atque ideo ut subiecta praedestinationiq. Aliud videtur cile de illa alia propositione :, seu funostra m Verbi praedes Iurattim es , ut es t homo , Vel, ut a sum et humam:.rtem , tunc enim Verbum videtur significari ut subiectum praedestinatum , Munio cum binnanitate , ut terminus praede-
473쪽
38. sinationis. Et quidem Leet sortisse in Baptismo posset admitti, quod Bapti simus fuerit praedestinatus , ut susciperetur a paruulo, in nostra tamen materia non ita facilε debet admitti . Ratio autem est, quia Baptismus,fides,& alia eiusmodi dona, quae non sunt substantiar intellecti rates , nec possunt termin re beneu Ientia in diuinam, non intelliguntur posita . ut subiectum praedestinationis, sed ut terminus, quomodocumque ponantur, sub techum enim praedestinationis est cui decernitur gratia , de beneficium conserendum illi a I eo, Baptismo autem non potest conferri hcnc scium a Deo , ut constat, & ideo facile intelli: itur tensus illius loquutionis . scilicet, quoi l Baptissimus sit beneficium praede finitum .i Dco conserendum paruulo , qui est iraedestinat ut ad tale beneficium. At vero Uerbum . de Filius Dei est persona intellectualis, de qua potest esse maior dubitatio, an significetur ut subiectum beneuolentiae , cui bonum praefiniatur .an ut bonum . quod praefinitur alteri , praevertim cum modus enunciandi magis videatur signinea re Verbum ut subiectum, qaam ut terminiim praedestinationiς atque ideo non videtur vera illa loquutio in toto rigore , licet in latiori significatione possit abf- qire ullo in conuenienti vi ursari. Septimo dubitatur de praedestinatione Cluisti , an sit exemplar praedestinationis
S. Thomas art. I. cum aliis Theologis affirmat , si sermo sit non de ipso actu immanenti Dei, hic enim nequc est productus, neque potuit fieri ad exemplat alternis, ὶ sed potitis de termino , eQ cffectu praedostinationis , quia S alii prae ac stinantur ad eamdem beatitudine n ad quam Christas, Iicet non aequalem,&ad filiationem adoptiuam Dei,sicut ipse ad naturalem ; de quia praedestinantii dem modo , se ille et per gratiam . licui & eius natura humana absque ullis meritis obtinuit unionem eum Verbo. Caeteriam P. Uasquea in praesenti incommem tris dicti articuli terti . notat,Christum non esse ita dicendum exemplar nostrae praedestiliationis , ut eius praedestinatio suerit Deo
exemplar. in quod intuens Deus instar illius alios praedestinauerit sed quod aliis s roposuerit imitandum. instar cuius voluerit alios iustos esse , iuxta illud Petri L. cap. 2. sux estpro nobis , vobis relinquem ex Plum,ut seos iamini eius. Quod vero dicitur ad Rom. . mos praesciuit. πρ destinavit consommes fierιis 3 u fili Ini. Hoc inquiit,de aerumnis.& laboribus intelligi, in quibus Deus voluit electos assimilari Christo. Hic moduς explicandi multum ni fallot
diminuit, imo re ipsa negare videtur rationem exemplaris ; si enim Christus non suit Deo exemplar, quod intuens praedestinauit nos, sed sol uni est exemplar nobis,in quod intuentes componamus mores, & dirigamus vitam nostram, non erit Christi praedestinatio cxemplar praedestinationis nostrae. Primo,quia non omnes praedestinati attendunt ad illud exemphar Christi ad componendam vitam mores tuos: aliqui enim ex timore inserui at- P.M. . de Lugo de Incamin.
teruntur, vel ex amore Dei conteruntur in mortis articulo, & GJui fiunt absque alia attentione ad imitanda exempla Christi; ergo non esset exemplar praedestinationis omnium. Secundo, quia etiamsi omnes ad id exemplar attenderent, diceretur quidem axemplar vitae nostrae : nos enim possumus quidem ad exemplum Christi reformare . de compota re vitam nostram, non tamen possumus praedestinare nos , quia hoc spectat ad solum Deum; ergo si praedestinamur ait Christi exemplar, oporter, Deam ipsum attendere ad illud exemplar in praedestinatione nostra. Ratio denique a prioricit. quia aliquid esse cxemplar alterius, non Ci solum , esse simile alteri, nequc enim unum Quum est altorius exemplat, sed est ita esse s mile, ut illa sint ilitudo intendatur a pro lucente exemplatum ; noli potest autem intendi talis similitudo . nis producens operetur intuens exemplar, ut constat. l loc autem Ust, quod intendunt Theologi cum S.Thoma, dicentes, pia destinationem Cluisti esto exemplar nostrae, quod colligere intendunt ex modo loquendi Scriptutae, cuius loca,si quid probant, hoc iplam probare videmur.
In primis verba illa Pauli ad Roman. 39.
DraFiuit . CV praedestia.tvit conformet Iierasiti, ikι . et iani retenta explicatione
ipsuς Vasque e de similitudine in laboribus, probant hoc iplum: si enim Deus latendit,cle et os suos esse ii inites Christo in laboribus perferendis, de in obtinenda gloria per tributatio es , & inum Iras ergo habuit pro exemplari praedestinationem Christi ad gloriam saltein corporiς, cui exemplari voluit allimitari praedestinationem aliorum ; ergo etiam ipsi Deo fuit exemplar praedestinatio Christi in ordine ad nostram. Deinde verba eiusdem Pauli ad
Pbit . 3. Qui reformabit corp-hnmisit.ms u i consiouratum corpo 4 ela inis , claui sis ostendunt. hanc similitudinem Euenitam , quia, ut notat ibi noster Cornelius, in Graeco Eliatur, cottiiLvisat con ον me corpo ι curuinis Christi. Sirusci iam vertit, ut sint m simitandinem corporus
ris sena ; quae apertὰ signifieant . similitudinem aliorum cum Christo in gloria intentam esse peculiariter a Deo. Quod videtur etiam significare idem Paulus ad Ephesios 4. dicens,
qui, d electi debent oeeurrere omnes ιn vir perfeci , in mensuram aeratis plenitudinis Chrisi,
quod multi intelligunt de corpore in aetat virili, in qua omnes electi resurgent, ut sint similes Christo. Ex quibus omnibus conficis otest ratio , quia si Deus intendit hane simi-itudinem inter Christum ,& alios praedestinatos I ergo intuebatur Christum in praedestinatione aliorum : iupponimus enim , ipsum iste praedestinatum ante alios, non ergo P tuit liuendo e similitudinem aliorum cum Christo, de non respicere ad Christum iam praedestinatum, ut eius instar caeteros praede
Solum polset obiici de Adamo . cuius prae- 4es
destinationis non videtur, potuisse esse exem- missis δε
plar praedestinatio Christi, si prima gratia suit Adam .
collata Adamo ante decretum Incarnationis , & per consequens antc praedestinationem
Christi: illa autem prima gratia fuit effectus
474쪽
4go De mysterio Incarnationis.
praedestinatioriis Adami, eiam de iacto testituta suerit per poenitent tam subsequentem , M per consequens attulerit aliquem gradum gloriae ; ergo iam inceperit Adami praedestinatio intuitur. i in te praedestinationem Christi. Haec disse ut
ras tractata est supra quod a tinet ad praesentem conclutionem facile solui potest e nanc enim non agimus de praedestinatione omnium electorum, salioquin sernio esset etiam de Angelis, in sed de praedestinatione nostra, sic enim quaerit S.Thomas, an praedestinatio Christi sit caula nostrae praedestinationis. Sicut autem S. Paulus loquens de benedictionibus , 3e donis datis per C Eristum ad Ephes. t. intelligitur de auxiliis gratiae datis post peccatum, non verbi de omnibus datis ante peccatum ; sc quando statim adiungit,prx destinat ut nox in adoptionem filiorum per Christum . & in aliis loci ς similibus, intelligi poterit de praedestinatione ,& effectibus eius post peccatum ; quod sufficit ad conclusionem
4 Octaub dubitatur. an praedestinatio Christi sit eausa nostrae praedestinationis de quo
S. Thomas art. 4. ubi P. Vasquer notat bene contra aliquos, non esse in praesenti sermonem de causa finali, sed de causa solum meritoria , de qua solam assirmat s. Thomas sub eadem distinctione Milicet. quod non intelligatur caula nostrae praedestinationis , quoad actum Dei praedestinantis, sed quoad eius ense eius de quo egimus supra LIR. qua re nihil in praesenti addendum occurrit.
DISPUTATIO XXXIII. 'De Adoratione in communi. Suc Tro I. mia, o quotvlex ι ado
ratio 'S E c Tr o II. quales actus inclu-άat arderutro 'An crus Trio MA sagit de adoratione debita Chri- sto Domino , qua occasione inviterpretes hoc in loco de adoratione in uniuersum solent disputar C tum quia non potest commodὶ definires id ,quod pertinet ad Christi adorationem, non
cognita essentia adorationis ; tum etiam , quia eum materia haec pertineat ad a. a. ubi inter alia ς virtutes de religione agitur ,& de eius actibus,quorum unus est adoratio, cile negligeretur a Seholasticis disputatio de adoratione, sicut aliae morales; quare clim alioquin hae elontrouersia gigna sit, proeuldubio Scholasti eo stylo, prudenti consilio factus est,ut arrepta
occatione ex Christi adoratione, tota haec ma- cria in praesenti examinetur. Caeterum , quia multa in ipsa sunt, quae pertinent omnino aeotrouersistas de late, ac erudit E ab illis contra haereticos nostri temporis tractata sunt ; nos breuiter quae ad Scholasticos pertinent,disiou
ADorationis nomen minus late patet,quam r.
honoratio. Nam honoramus etiam aequa- Adbrat extiles,vel inseriores,adoramus solum superiores: nomen. sic Deus neminem adorat, honorat tamen Sanctos: quod idem de glorificatione dicendum
videtur , nam omnis,qui adorat,glorificat, iton tamen e contra. omnis, qui glorificat, ador. i . propter eandem rationem. Laudare vero minus lath patet neque enim omnis, qui adorat, vel glorificat, laudat, omnis tamen,qui Laudat. florificat,non veris semper adorat: laus cnim solum stat in verbis, glorificatio vero,aut adoratio potest pei alia signa exhiberi : glorifieatio autem si comparetur cum honoratione, non differunt re ipsa, nisi per diuersa conno. tata, quatenus per alteram connotatur gloria. per alteram honor quae duo differunt inter se. quia gloria est clara cum laude notitia,quae est GD quasi effectus honorationis,honor vero est in- Honor sis. Aicium existimationis de excultentia illius,
quem honoramus. Reuerentia, Si veneratio videntuζcum ado. 2. ratione conuerti. nam dicunt eundem rcipectum ad superiores ; unde Deus non dicetur proprie aliquem reuereri, aut venerari, licet dicatur, glorificare ,& honorare. De cultu Culam, o potest magis dubitari an conuertatur etiam cum adoratione 3 Videtur negare P. Suare2 in Iutiet. pi aesenti distur. s i seci I autem, ubi dicit, cultum conuerti cum honoratione , quare videtur supponere , quod latius pateat, quam adoratio, & possit inueniri inter aequales, vel etiam respectu inseriorum. Ego tamen apud probatos auctores hanc vocem applicari sein per video ad significandam reueremiam erga superiores, unde diuinus cultus pro relisione Cinvitis v ireatiir erga Deum : nec unquam legimus,
quoa Deir; eolat homines sanctos licui eos honore c& glorificet. Denique ex Graecis accepta sunt alia duo 3 nomina, scilicet Lmia, & dulia. Latria licct alis ramia tenta etymologia videar re me communis ,& dulia. posse applicari dominis etiam ciuilibus, oritur enim a verbo Graeco quod est seruire: iam tamen Ecclesiasticoriim via applicatum est ad significandam seruitutem, & re turrentiain soli Deo debitam , iuxta illud Deuter. ς.& Matth. . Dominum Deum tuum adorabis, σ, i soli se us,ubi Graecὶ habetur λατρεύσζς,quin seruitus & te uerentia per illud verbum significata soli Deo conuenit. Dulia verb magis late patet, usu tamen Scholasticorum appropriatur ad significandam adorationem debitam Sanctis, de qua postea latius dicendum est. Haec,de nomine, veniamus iam ad rem ipsam. Adoratio iuxta Damascenum oratione I. de imaginibu panto post princ iam, est u-missionis.
amnii te emissiummissi . atque humata significario. Ex qua definitione tolligitur in primis, ador tioncm esse actum virtutis , honestum, & studio tuni; est enim honestum ostendere sum-- missio
475쪽
missionem, & retieremiam internam debitam alii x propter ipsorum excellentiam sit ud sine
eircumstantiae requisitae.Colligitur etiam ado. rationem pertinere ad iustitiam saltem ut patiarem potestativam illius : est enim ordinata ad alteriim, ut Constat; adoratio autem Dei pertinet specialiter ad virtutem religionis. Diuiditiit in primis adoratio in internam,& externam: de quibus postea latius videdum est , an possit actus adorationis interius consummari ; Sc an voluntas adorandi sit propriὰ, ec in rigore adoinio. Diuulitur secundo in Luriam. Duliam. Τί Hyperduliam: Latriaqribuit ut sidi Deo , Dulia tribuitur Sanctis, Hyperdalia cis cultuq adoratio ob excelletem, de singula tem sanetitatem, qualis est adoratio erga Beatam I rginem. Dividitur tertio in adoraticinem actualem, S habitualem : nam sicut iustitia, de aliae virtutes dicuntur de actiabus.& de habitu se etiam adorari . Dcibitari piues . an adoratio dicatur univoce de Latria, Dulia. & blypcrdulia , an solum analoetices Ratio dubitandi est,quia excellentia Dei, de excellentia creaturae , propter quas
adorantur, non conueniunt uni uoce, scd analogice; ergo nec eultus, qui fundantur in illis
nire solum analogice. P. VasqueZ infra dissut. I S. sequentibin, dicit, nec analogice
comi enire , sed mere aenuit Ocu. P. Suare aes I e P. .circa 'm,diciI, conuenire uoce ; quoci ego et i ura tu ilico probabilius, &in primis non conuenire merὰ aequi uocδ ma niselliina videtur,cum uterque cultu S, sit vere
cultus, S per consequens unus si alteri similis in hoc , qiiod est elati cultum ci in ergo Vter rite siqnitice tu pec illam vocem quatenus est cultus, non si nineatue sitque ulla si- .ilitudine.& proportione inter te, ite ut si anificantur lio mo Je auis per vocem east. M. Deinde quod conii eniant non solum analogic δ, sed uni uoce .pt cibatur a simili, quia amor, quo amatur 1 nobis De i s. Si quo amatur Angelus, sinstuli propter suam bonitatem , conueniunt viai uoce in ratione amoris, lic Et r: tulas, Propter quem amantur Deus,& Angelus. sit analogice solum eommunis, nempe bonita; Dei, An steti. Item fides, qua creditur Deo & qua credatur homini, conueniunt uni uoce in i a
tio tu n dei licet auctoritas Dei, & Angeli, qIest motitium formale viri utque fidei, non sit
eiusde raticinis. Item visio. qua videtur Deus, a qua viae tur Ans eius conueniunt uni uocὰ in ratione visionis, laeut entitas Dei, 3. enti as Augeli,quae videntuta non eoni eniant Uniuo cc,& sic de aliis. ergo licet execlientia Dei, Miati Ihorum non conueniant uni uoce , potest M acri A. ii ratio univoca communis cultui
Dci sanctoriim, quia ab utroque potest abstrahi ratio communiς colendi aliquem propter ipsius excellentiam quaecumque illa sit. Uricle const1t in nrimis ad rationem dubit di desumptam ex inaequalitate excellcntiae divinae Sr excellentiae Sanctorum nam in primi, negari potest , quod per illam inaequalit tem impediat ut uni uocatio in ratione communi excellentiae oro ut abstrahit 1 creata, de increata, quia, ut latius probaui in Logica, ratio communis entis,& aliae similes communes Deo,&Creaturis, in rigorc loquendo. sunt uni- uocae; licet propter summam illam distantiam unius ab alio dicantur latὸ analogae, anaIogia latius accepta S non rigo rosa. sed quidquid dicatur de hoc, non inde arguitur bene ad negandam uni uocationcm inter cultum Dei, de cultum Sanistorum, quia licet illa distantia sit
inter Deum, de creaturas; non tamen est inter cultum Dei,-crcaturae, cum uterque cultus
sit finituς ; ficut neque est illa distantia inter
visionem creatam Dei, de vilionem creaturae, neque inter amorem creatum Dei, & creaturae,ut supra vidimus.
P. Vasquca et bis pra probat suam sententariam , quod scilicet sit conuenientia mere ae qui uoca, hoc unico argumeto,quia si illae duae
adorationes comi enirent in aliqua rarione communi, maxime in riatione adorationis . in hac autem non conueniunt, quia cultus Laistriae, qui tribuitur Deo , est sub genere religionis, sub quo conuenit cum voto, iura merito, ratione,& aliis actibus religionis.qui omnes versantur erga Deum propter ipsius supremam excellentiam: Dulia veto non est sub genere religionis , sed sub genere obseruantiae: ergra adoratio Dei, de sanctorum non po sunt conuenire in eodem genere proximo adorationis: nam si hoc esset,i equere IT, eandem virtutem Latriae , v. e. contincri sub duplici genere proximo dii parato, uitie et subgen cre . uiolationis . 3c sub genere religi imiς. neutrum enim horum continetur sub altero; nam ad ratio in communi non continetur sub religione , cum adoratio Sanctot um non pertineat ad virtutem religionis; neque etiam religio continetur sub adoratione , cum dentur plures actus religionis qui non pertineant ad adorationem ; ergo non potest dari genus univocum ad illas duas adorationes. Hinc autem inseri, nee posse conuenire arialogizὸ quia rario analoga praedicatur simpliciter . be proprie de uno analogato de aliis vere secundum qui 3,3c impropriE. vi constat in visu, qui simpliciter conuenit homini , 5e secundum quid prato; at vero adoratio proprie,& simpliciter dieitur de Latria, Dulia; ergo non dicitur analogicὸ sed mere aequi uocὰ, Hoc argumentum instari potςst in exemplis supra postis; nam amor etiam,quo amatur Deus ex charitate inlata , est sub genere virtutis theologicae , sub quo genere non est
atrior quo amatur creatura ,-tamen ut exque
amor est proculdubio sub genere amoris quod est aliud genus disparatum; iteque enim omnis virtus theologica est amor , ut constat in fide, quae non est amor. Item visio Dei. est sub genere actus iupernaturalis, de tamen est etiam
sub genere visionis, sub quo non est genus
actuum supernaturalium; neque enim omnes actus supernaturales sunt visiones, neq; etiam omnes visiones sunt supernaturales Ergo citi
dilectio Dei, & visio Dei sunt sub duplici ge
nere Ail parato, seu nota subordinato. Omnes ergo de emus respondere negando, quod sit
absurdum ; si aliquod ens secundum diuersam
476쪽
considerationem contineatur sub duobus generibus diuersis, im 3 id esse omnino necessarium probatu in Logica, de ostendi potest multis exemplis ; nam homo licet communiter eonstituatur sub genere animalis, de animal sub genere viventis eorpor en posset tamen se. ei dum aliam considerationem orditiati alia
series generum diuersa , diuidendo substan
tiam in vitrentem &non viventem sub vivente continentur Angeli homines,bruta .plantet:
rursus substantia vivens diuidi potest in cognoscit auam , & non cognoscitiuam , rursus cognoscit tua in intellectualem , & in mer Esensitivam: sul intellectuali continentur An- .geli, Sc homines: Denique intellectualis diuiditur in spiritualem , de corpoream qualis est homo. Ecce secundum hane diuisionem , &or tinationem homo constituit ut sub genere
intellecti ui , te contrahit illud per di fibrentiam corporei per quam differt ab Angelis; potest ergo idem homo . qui est sub genere animalis , intelligi etiam sub genere intellectivi. quae sunt duo genera diuersa, de disparata. Neque ex hoc sequitur differentiam esses mul genus, aut genus elle simul disserentiam ; nam rationale, quae est differentia hominis diuidens . de contrahens genus animalis non est illud intellectivum quod diximus, poste etiam considerari. vi genus hominis; nam intellecti uuin eonsideratum,ut genus est aliquid praescindens 1 eorporeo, ct incorpo-rct, eum habeat sub se etiam Angelos: at vero rationale, quae est differentia hominis, est aliquid determinatum S: limitatum ad esse corporei, nec prae se indit materia. sed illam includit, & eoniicitat saltem in obliquo gradum animalis euius est differentia. Rursus intellectivum, quod est genus .considcrattur per m dum per se stantis; ideo enim praedicatur inquill de suis inserioribus: rationale veris,quod est differentia. consideratur ad modum alteri
adiacentis, & ideo praedicatur in quale quid de suic inferioribus. Aliud limite exemplum potest en in habitu aliquo naturali , vel infuso, qui sit ut sit practiens, de speculativus, qualis est habitus fidei; Sie enim potest esse Mib genere h ibitus praetici, de iub genere
habitus speculatii linta tamen. Ut quando consideraetur sub genere speculativi, tunc specu-
ut tuum sumatur. vi quid commune abstrahens a prachico de non practico, ac praedicabile de utroque ; practicum ver δ,quod consideratur tune , ut differentia illius habitus, non consideratur, ut commune, sed vi limitatum ad contrahendum genus habitus ire-culatiui ad speciem habitus, qui simul sit i peculativus,& practicus: c contra Milando Practicum consideratur ut genus, abstrali it a speculatauo,ci: non speculativo; at tunc differentia speculatilii non praescindit, sed ex se habet contrahere genus praelici: denique speculatiuum sub conceptu generis consideratur ad modum per se stantis: .ub conceptu vero differentiae consideratur ad modum alteri adiacentis . & ccinnotat in obliquii genus habitus practici cui adiacet di nam licet disteren- ιδ prascindat a genere , qua cnus non includit intrinsece rationem gcncri λm ; non tamen praescindit ab illo tanquam a connotato saltem e rinseco cui adiaceat ε, nam eo ipso, quod consideratur ut differentia . concipitur ut adiacens alteri praedicato communi.
His itaque breuiter ex Logi ea suppositis,
ubi susus examinantur; sacile iam est ad ar- umentum supra positum rcs cmdere, conce-endo latriam secundum diuersas considerationes esse posse sub genere religionis, de sub
genere cultus sacri; ira ut quando comparatur
ad genus religionis,tune differentia cultu et sacril non sit aliquiia commune ad Duliam , 3c Latriam; sed differentia determinata cultus sa eri religios, seu diuini; quando ver b comparatur ad genus cultus sacri, tunc differentia religionis non sit aliquiit commune ad adorationem, orationem,uOtum de e. sed aliquid determinatum tanquam differentia contrahens adorationem ad cultum, vel adorationem religiosam, seu Dei; quare differentia illa non appellabitur religio, sed religiositas pectinens ad adorationem Dei. Denique illud principium , quod nulla species postii essie sub duplici genere proximo , intelligendum est, vel de duplici genere opposito, de non communi
came,quale est lapis, δe animal, vel de cadem specie eodem modo considerata ', nam homo, V. g. quatenus explicatur perant i rinion stri
non potest esse sub alio genere proxima , nili sub animali, quia rationale significatur tunc, ut differentia , de ut aliquid deierminatium, de limitatum ad talem speciem : caeterum si homo declaretur per alias voces, scilicet perte erimunt corporeum . tune poterit intelligi
sub alio genere, scilicet sub intςllectivo; quia1 parte rei tam conuenit homo cum Angelisper intellectualitatem , de tam differt ab eisdem per corpor citatem , de sens bilitatem, quam conueniat cum brutis per animal itatem, S disserat ab eisdem per rationem, seu intellectum; quare non liabet minus fundamentum noster intellectus ad abstrahendam rationem genericam intellectivi ab homine, de Angelo, quam rationem genericam animalis ab eodem homine Fc brutis. Sic ergo in nostro casu dicendum est de praedicatis religionis,Z cultus respectu Latriae,& Duliae.
Vltimo diuidi potest adoratio in absolutam,& respectivam. Adoratio absoluta dicit ut illa, qua aliquid adoratur propter excellentiam,quam in se habet: ut Deus adoratur propter tuam ipsi his excellentiam infinitam, sancti etiam propter sanistitatem , quam habent in seipsis. Respe istiua est qua aliquid adoratur, de colitur propter excellentiam existentem in alio sic adolatur imago Christi propter excellentiam,quae est in Christo: se etiam Crux propter eiusdem Christi excellentiam. Vnde fit. adorationem absolutam non posse tribui,
nisi rebus intellectualibus . nam res rationis cxperte ς non habent excellentiam, cui Prudenter possit homo rationis particeps lesubiicere. De hoc tamen latius in sequentibus dicendum cst.
477쪽
DIximus, orationem esse notam summi sonis internae, in qua definitione inuo uuntur diit et si actus, qui in adoratione intercedunt. Primus est existimatio de exe ellentia illius, qui adorandus est,& hic actus pertinet ad intellectum ut constat. Secundus est voluntas summittendi se illi proptet illius excellentiam . S hic οῦ linus pertinet ad voluntatem, de habet pro obielio e cereirium sum missionis, quale est cedere loco, subiici, dare primas partes in omnibus, &c. tertiux est iudicium dictans. esse honestum, & rationabile testificari reuerent et hanc summissionem internam . s eu exhibere aliquam notam illius summissionis . hoc est illius existimaticii iis de excellentia personae adorandae , & illius voluntatis summittendi se. Quartus actus est voluntas exhibendi aliquam notam praecedentis summissionis. Quintus denique aetus est ipsa nota summissionis , quaecumque illa st. Quaeritur ergo ex his actibus quales in- eludat adoratio, & in quibus potissime consista tr& qualis debeat elie ille actus
1 L . suppono autem, voluntatem,qua volumus adornicinem , habere obiectum , de ob icctum Cus; volumus enim cultum Deo , vel sancto, quem colimus ; Deus. vel sanctus est obiectum Cultus vero est obiectum quod
Ex dictis saetiὸ eonstat, adorationem CDΠ-s stere in illo ultimo actu, quem dicimus, ei se notam summillionis praecedentis. nam alii omnes antecedentes, & praeuii ; Se denique voluntas exhibendi illam notam est voluntas adorandi ; ergo habet pro obiecto adorationcm e cum autem eius obiectum sit exhibitio notae , sequitur, ipsam notam cile adolationem , quae in peratur a volantate praecedente, a qua accipit honestarem, dc moralitatem, de sine qua non esset actus humarius, scutnec pro, alio vocis sine voluntate loquendi effet loquutio humana, licet esset loquutio materialis; sic etiam genuflexio ex tertia sine Oluntate non esset adoratio formalis, sed materialis ; quare in ratione adorationis sci malis includit etiam voluntatem illam , a qua imperatur, quae non habet pro obiecto volito adorationem sol malem .ut formalem. nam
hoc ellet habere se ipsam pro obiecto , sed
adorationem materialem, hoc est , ipsam genuflexionem ad testificandam summissione in
1 3. Duplex restat dissicultas prima est, an si aliquis sine interna summissione exhibeat exteterius euitum, illi die enda sit adoratio essentialis .in vero fictio adorationis Secunda est, . . an possit tota adoratio interius eo pleri, abl-que aliquo actu extetiori adorationis, qui in corpore exhibeatura
Pro prima diis cultate supponendum est, voluntatem adorandi poste haberi tribu ς mo-- ei si quis velit exterius exhibere actionem adorantis , v. g. gcnunc xionem ad irriflendum, ut milites Reerunt coram Christo Domino: de ille actus exterior proculdubio non est adoratio quia, ex modo ipso, qu exercitur; non significat summissionem internam , sed potius despectum, de contemptum. Secundo modo potest quis velle facere genuflexionem , propter cognitioncm cxcellentiae personae adorandae , ic cum vera
summissione interna, Se de hac etiam non dubitatur ; quin si vera adoratio. Tertio denique potest viliquis velle exhibere exterius signa adorationis non irrisoriΘ, sed serio, fallaciter tamen, de propter metum,& adulationem, aut ob aliam causam ; sicut sanctus Historias. Marcellinus si vera est illa historii) incensum obtulit Idolis propter metum mortis absque ulla summissione interna , vel existimatione de excellentia idoli, de hane non es le adorationem ; indicant Suarer in praesenti sectione , te prima.*-fectione situ rael. 3. reliqua, sectione & Vasquee Vasqnet.
Verius tamen existimo, illam in rigore est e r4. adorationem, quia participat totam adoratio- Semnia auis nis definitionem, eum sit nota exterior sunI- missionis internae, procedat a voluntate,
qua homo vult significare exterius, se habere talem summissionem internam si quare sicut propositio vocalis, qua aliquis dicit, te esse ieiunum , quando re vera comedit, adhuc est Imropositio , & loquutio, quia procedit a vo-umare significanai mentem internam, licὀtre vera non sit tale iudicium interius ; sie genust cxio erit realiter adoratio in illo catu, quia ponitur ad signi scandam summissionem internam, licet re ipsa non detur talis interna summi illo. Dia es, illo actus exterior sgnificat tunc Ea Asummissionem internam, quae tamen non datur, ut supponimus; ergo illud signum exterius non est verum sed falsum,cum non signi-fieet rem sicuti est ; ergo non est vera adoratio, sed salsa. Respondeo distinguendo: illud signam ex . pinlud M.terius non est verum .id est, non contor matur cum re signiscata, concedo non est verum. id est, non participat vere rationem siqnἰ, nego. Sicuti ii aliquis proferret propoctionem
vocalem taliam, tunc sane illa propositio vocalis esset vera propositio,id est participat vero rationem propositionis, non tamen esset propositio vera,id cst conformis eum suo ob tecto ; similiter dico de adoratione illa , quae quidem vere habet rationem signi , licet non
habeat conformitatem cum obiecto. Dice ς secundo , qui promittit exterisis,aut inta vovet sine animo interno, non promittit, nec uouet; ergo nec, qui ad Par. Respondeo negando consequentiam, ratio Rem tauri
discriminis est , quod promissio, aut votum exterius in rigore non est promissio, nec votum, sed expressio promissonis, aut voti interni, signum autem voti non est votum ; at vero adoratio exterior est vera adoratio, quia tota essentia adorationis est quod si ncit, summissionis internae, quod totum habet adoratio exterior , ctiamsi non detur 1ummis
478쪽
Ex quo obiter in sero illum . qui exterius adoraret Idola sine animo interno,licet reue --ra non esset Infidelis, esse tamen verὰ adoraratorem Idcli, 3c per consequens si lata essete ensura in talem illam incurrere: similiter illum, qui ex pacto adorat Daemonem, etiam sine interna recognitione,&c.
His suppositis eirea primam dissicultatem,
veniamus ad secundam, in qua est maior controuersia inter Patrem SuareΣ , & Patrem Vasqueet, qui uterque acriter pro sua sentent a pugnauit: ρ isticultas autem tota est in declaranda connexione . quam voluntas interna circa adorationem habeat eum opere ex
Prima sententia docet adorationem internam , seu ast cetum illum internuin , & opus adorationi habere se sicut fidem internam. externam Dei consessionem. Ita ut adoratio interna consistat in affectu quodam voluntati I , quae complaceat in diuina excellentia, quae Voluntas vlaetius non progrediatur . sed
ibi sistat. & consummetur, se ut fides intcrnatae respectu ad ulteriorem actum, lic Et aliquando detur etiam actus externus , qui sit quas protestatio , de professo illiu ς internae voluntatis , U. g. gentissexto, vel alii simile actu . Hane sententiam resert VatqueZ disput. Secunda sententia est ipsius vasqueet cap. 4. qui dicit,adorationem internam esse actum voluntatis, quae habet pro obiecto aliquam
actionem externam aliquo corporis gestu faciendam , quae actio exterior est complementum , consummatio adorationis, & fi
ne qtia solum dabitur adoratio affectiva, sicut sine largitione pecuniae non clabitur misericordia consummata, sed solum in aD sectu. Tertia sententia est, quam docent plures relati ab eodem Uasque et ibi supra cap. a. qui
dicunt, adorationem posse consummari inte-Itus,quia n n solum actus externi, sed etiam interni omnium virtutum possunt esse materia adorationis, imperari a voluntate adorandi , quia per actus omnium virtutum de fertur aliquis cultus Deo. Quarta sententia est Francis et Suare et dis uiasione si .settione 2. qui limitat praecedentem id actiim fidei, spei, de charitatis : negat Vero , omnes actus virtutum habere proportionem , ut per illos adoratio exer-
Ego in primis existimo, in voluntate inueniri illos diros actus supra explicatos. Primus cst . v.et. actus summissionis, quo vult aliquis summittere se Deci , propter eius excellcntiam , de iste quidem actus non hahet pro obiecto alium actum sequentis adorationis, I ostea veru flatur actus voluntatis, quo vo tum ut testificari illam notam summissionis,sule ipsi Deo . si te aliis. Se Ele actus habet pro obiecto alium actum , quo illa summissio testifieanda est, postea vel δ sequitur ipsa te stificatio, que potest esse actus potentiae externae , si fiat ore,vel nutibus. aut alio corporis gestu, vel potest etiam esse solum actio interna , de de hac loquendum erit diuerso modo . iuxta duplicem sententiam nam qui censem, loquutionem internam rura loquimur eum aliis , consistere in actu intellectus, consequenter dicent, istam testiscationem fieri per actum intellectus , quo dicimus alteri . nos habere talem summissionem. Qui
vero die unt, loquutionem internam coa-stere in actu voluntatis , quo volumus nostram mentem aliis patefieri . consequenter dicent, exprimere nos , de testificari praedictam summissionem per actum voluntatis, quo volumus illam Deo, vel aliis notam
Hoc supposito. dico secundo lieὸt ille as γ fectus primus summissioniς internae posset
appellari aliquo modo adoratio interii a ; usus tamen obtinuit, ut nomen adorationis non tribueretur illi affectui, sed alteri, ex actibus tequentibus. Probatur,quia Omnes definiunt adorationem esse noram Iummissisms . dcc. ergo adoratio non est ipsa summissio , sed aliquid suoponens iam summissionem , & ipsam mani stans: ad quam manifestationem potest merito assignari peculiaris virtus adorationis, est enim per se maxime honestum ita nos cum aliis gerere, ut ipsis, & omnibus manife- stemus internam summissionem , quam illis habemus. Petes cum Vasquea supra de a D IS. sectu illius summissionis interno, quo nos summittimus Deo, v. g. ad quam virtute in pertineat 3 videtur enim spectate magis ad humilitatem quam ad religionem. Respondeo, non pertinere proprie adhu - Sotalaia militatem , quia humilitas solum curat cohibere nos intra nostros terminos ; quare non
tam respicit ad id, quod aliis debetur i, quam ad id. quod nobis non debetur, δc ideo non est virtus ad alium : at vel O praedictus a fiuctus oritur ex debito alteri, id est, ex eo, quod honestum est nobis erga nostros superiores esse illis in omnibus cedendo, quae quidem est virtus ad aliam , Sc quando versatur circa Deum , appellatur religio. Dices , affectus contrarius non pertinet ad sacrilegium , sed ad superbiam, qua quis non vult se Deo summittere ; ergo iste affectus non pertinet ad religionem, sed ad humilitatem. Respondeo negando antecedens ; non liis Remouetur, e et ille astectus oriatur ex superbias adhuc
induit malitiam saeti legij.: sicut si quis exodio Dei cateiret imaginem crucifixi ; ver Eiste esset faetilegus : de sicut si aliquis propter
auaritiam , vel luxuriam furaretur vel E edet iniustus. Dico tertio, assectus agorandi potest ha- 19. bere pro obiecto non solum adorationem re CX ernam corporis, sed etiam liuernam sistendo in ea: dure est contra Vasqueet ibi supra,' de probatur late a Suarer ex Scriptura, dc a
Patribus. Mihi potissim E ibad et in primis,
quia consormis est Scripturae, ubi actor tores spirituales passim vocamur, qui sino ali- . qua corporis nota adorant ; item Angeli di- cuntiit Deum adorare in Scriptura. Pasiim, de ideo in nomine Iesu flectitur omne genu coelestium
479쪽
e celestium spirituum ; quod non videtur satis congruenter explicari de impropria adoratione. Secund3,quia non est dubium quin possimus adorare Deum solis verbis externis sine genuflexione , vel alio corporis motu; ergo poterimus ctiam verbis internis. Consequentia patet; cur enim magis verba externa , quam interna suis cient ad exprimendam summissionem voluntatis, cum per utraque verba possimus aliis loqui. Antece-dcias vero probatur, quia sepe dicimus cir momni vcritate, nos adorar Dcum . cium tamen inritum corporis gestum sacra n iis , ut cum in misia, vel precibus dicimuς, adora m
& alibi saepe, ergo signum est , adorationem Veram posse verbis con innaari absque alio corporis gestu : eigo etiam praserit, contum-naari vel bis internis. Tertio. S a priori, qtita adoratio sol uni est 1ista sed possumus etiam inici ius exhibere aliquam notam summissionis, non immuS , quam CX-terius ἱ crgo. Minor probesur, quia loquutio interior, qua loquimur cuni Angelis. vel cum Deo non minus est nota obiecti, qu in loquutio cxterior , ergo non minus erit nota sumniistionis, de ad ratio. Dico quarto, pr habitu: s videtur, non pos-ρ se consum:nari ad arationcm internia in P Erexercitium solum altarii in virtutum , etiam fidei, spei, aeraritaris. Huc est contra icr tiam, Sc quacian sententiam sit pia postam : &probatur, quia adorare est exhibere notam luministionis, &c. iud actus virtutum aliarum non sinit notae tutarinis mis ', ergo eorum ex ei citium non est adoratio. Minor probatur, quia in primis de actibuς miserico taliae, Eutrape Iiar, A: si in ilium non videtur , polle dubitari. quod non sint notae lum missionis; ut aperte fatetur Suare z. Deinde de ambus aliarum pilabatur , quia si actus fidei, v. g. estia ea ii immissionis , vcl est sigii uiri ad placitum , vel din lignum naturale, neutro modo est signum ; ergo. Quod non iit signum na- rate , p.a et, quia It citer signum naturale, non citet necessiarium iri DCtium religionis, ut victus fidei esset actus ac orationis 'lita ex ruti ira icia haberet significare illiin silmurissionein. Quod vero non iit signum ad placitum suificiens ad constituendam adora a tioncm . probatur, quia actus adorationis, ut suprὴ dictum eli, est manifestatio , quae aliis fit de interna summissione ; omnis aut mmanifestatio debet lieti, vel per ligna naturalia , vcl per talia ligna ad placitum , quae non solatia ex mec, beneplacito , sed ex conuentione illorum , inter quos agitur , habeat talem signiticationen vel a re imblica, aut ab hab cute pol cstatem imponenai significatio-iic m. Alioquin posscnI ego adorare per omnes actioncs externa ς , quas facio, allum endo eas pro inco arbitrio, pro notis summissionis : quod ridiculum est; crgo nec potero, pio meo albitratu sacere , quod actiones in- . ternae liabeant cana significationem ad placitum, qu .im non habent ex natura sua. Et costii tinatur, quia nemo dicet, posse bominem allum ere qui di: bct Opus cxternum , U.3. -- P.MD. .de Lugo de Incarnα.
bulationem: iv l loquelam, ut per illam in rat verum sacrificium instituendo pro suo a bitti' illam actionem in signum: protestarionis supremi dominii Dei in viram, & mortem: ratio a seem est,quia debet illa protestatio fieri Pes actionem talem , quae ex institutione publie, habeat illam significationem, ut vidc-bimus in tractatu de ergo nec postu-inus quamlibet rem assum nure pro nostro arbitrio in notam tu inmissionis. Dices , actus obedientiae , cst etiam nota tr. summissionis internar qtra me alteri lubdci, ut εμψε superiori; ergo potest actus obcdienti allum iὶ virtute religionis ad .ialorandum DCum. Rel pondeo, si actus obedientiae ex se ha- Diruitur; berct, e lsu actum adorationis, non esset necesse imperari , virtute rcligio tris ; scd quamlocumque eliceretur virtutu obedientiae esset actus adi rati mis; sit Od. tamen est salium: nemo enim credct, quod quandoctimque obedimus Deo, vel homillibus, ipsos velem pro prida loramus. Dicendum ergo est, c.bedientiam disturre ab adoratione in eo, quod Obedienti. testo biter indicet lunam illionem inrern am, non tamen illam inten. lii praeeipud ostendoe:
pii maiio enim intendit. t iam adimplere ivlsa luperioris; quare si posset fieri haec adimpletio, sine eo.quod per i tam significareriir lumniissio inicina alli, ue is .i citet aestus obcalcia tim,obedicntia enim non alitendit a s h ne starem pectiliarem, quae apparet in signifieatione summissionis: ad quam tamen Iolairi attendit
Dices, cst 3 actus obedientiae non possit cliei ab liabitu a doto ionis, quia non habet illuΛ obie istum formalet poterit tamen imperari ab incctu adorationi; sicut potest imperari actus tempei antiae ab alia ista pamite litiae. licet pinnitentia , S temperantia non trabeant idem motivii in sor male. Rei polideo, nec hoc modo posse imperari. Oces ita ut per ipsimi actum obedientiae exerccatur adoratio. Potetit quidem impcrari actus obedientiar, ficut & actus aliarum virtutum a virtute a lorationis,tanqua utiles ad suum finem.
nam quilibet actus virtutis potest conducere ad impetrandum Dei auxilium quo eum dignE& laudabiliter possimus adorare : non tamen 'poterit imperari actus obedictiae,tanquam id, per quod iacinalircr Deum adoramuς quia adoratio non potest exerceri per quemlibet actum, qui utcumque significet summissionem intern.im, sed per actum, qui significet simul internam summissionem , le significet etiam illum actum exerceri ad significandam sum missione in internam. Habet enim se in hoc adoratio, sicut loquutio ad quam non fustitit,
quod significet,uteumque mentem internam. nam hoc modo actus etiam obedientiae esset
loquutio; qui enim obedit superiori eraecipieti, quod exeat domo,iam significat, se habere illum pro superiori, & iudicate honestum esse obedire illi, S: velle simul se illi obedire;& tamen non loquitur haec omnia obediendo , de' exeundo domo ; quia nimirum haec non tune instituta ad significandam ordinationem mentis meae ad alios, quod est proprium loquuti nis,per quam non solum signiticamus obiecta,
480쪽
46 De mysterio Incarnat Ionis.
sed etiam significamiis nos ordinare mentem nostram ad alios , seu velle nos illis nostram mentem communicue, ut latius dixi in materia de Angelis. Similiter ergo adoratio non est, qMecumque nota summissionis inter me, sed illa, perquam fgnificamus etiam, nos velle, & intendere illam tum missionem aliis significare , quod quidem non habet actusos edientiae; non enim significat hanc intentionem nostiam ; hoc autem habet genus e-άio, v. g. vel inclinatio capitis, quia sicut vo-ees signiscant illam intentionem loquentis; se etiam genuflexio significat intentionem manifestandi summissionem internam. Porro ad adorationem requiri , quod signi sie et ut haec intentio, sicut ad loquutionem. Probatur sic ilὰ , quia alioquin sequeretur , quod per quemlibet actum obedientiae , vel religionis. saltem externum adoramus Deum , nam
quilibet ex his actibus significat sufficienter
nos habere summissionem internam, reconitionem diuinae excellentiae ; nemo autemicet, omnes illos actus esse veram , & propriam adorationem etiam materialem : hoe enim esset confundere actus virtutum ; ergo
satendum est , ad actum adorationis requiri; quod significet peculiari modo illam summissionem; hoe est , significet ipsam intentionem significandi summissionem; sicut requiritur in actu loquutionis, Hine insero primo , actum adorationis δη- semper esse in ordine ad alium; non solum, quia sertur ad personam adoraram , quae debet esse distincta ab adoratore, nemo enim potest adorare seipsum, sed etiam, quia sertur ad alios, quibus manifestatur per adora
tionem summissio voluntatis: in quo aduerte, aliquando posse hos velle per adoratio- . nem manifestare summissionem personae adoratae, & tune adoratio ordinatur, & sertur ad personam adoratam, non soldm, ut ad id, quod adoratur, sed etiam,vt ad eum, cui manifestatur summisso. Aliquando vero possumus ordinare adorationem , non ut manifestetur summissio personae adoratae, sed aliis ut quando in absentia Pontificis, v.f. inclinamus caput coram eius imagine, vel audito eius
24. Infero secundis non benὸ assignatum essex is με , a Suareet discrimen inter actus fidei, spei, &eharitatis, & inter actus aliarum virtutum, ut per illos, de non per alios, possit adoratio in terna exerceri: nam in primis actus charitatism se non est nota summissionis, solum enim fertur ad bonum Dei quia bonum est. Deinde fides non est nota summissionis, quia benδpotest aliquis et edere Deo, quia est verax, &tamen nolle ipsum adorare, scut etiam inter duos homines contingit r quod idem de spe dici potest. Si vero dicas illos actus posse assumi voluntariὸ, ut signa summissionis; cur non
8e actus aliarum virtutum imo cum maiori proportione de humilitate , & obedientia , id dici posset ; multo magis de liis actibus virtutis religionis, quia omnes supponunt recognitionem excellentiae diuinae.
Insero tertiis, quomodo disserat ago ratio 1 pὶ charitate , quia lices utraqite versitur circa Iliatio Deum, & ex hoc capite possct videri, adorationis affectum pertinere ad charitat , quia vult Deo aliquod bonum , nempὰ cultum, &reuerentiam : Eliserunt tamen cx eo , quod charitas vult bonum Deo, quia bonum Dei cst ; at vero affectus adorationis vult cultum Deo, non praecisti, quia bonum Dei est, Ac sistendo ibi , sed quia honestum est colere
Deum; quare immedia tu non mouetur ab excellentia, aut bonitate Dei, sed ab honestate,& bonitate ipsus cultus, quem vias propter ipsius honestatem. Insero quarto , posse bene ab affectu adorationis imperari actum internum adorationis, ut dictum est, item actum ex rernum immediat E, sine eo, quὁd detur aliqua adoratio interior propriar scut etiam potest imperati oratio vocalis ab affectu petendi, sine oratione interna propria, quae enim in hoc potest est e repugnantia. Contra doctrinam positam possiunt obiicialiqua ex Vasqueet,qui sentit, non dari adora-tionem internam consummaram. Sed ea omnia eb solum tendunt, ut probent, non nosse
actus aliarum virtutum imperati ab assecta adorationis; non tamen probant de protestatione illa, quam diximus poste fieri interius. quae verὰ ex natura sua est nota summi iasionis. Possunt etiam obiici alia ex Suaret ad pro- Alia .
bandum actum fidei, spei, Be charitatis posse imperari ab affectu adorationis. Primo, quia
sicut charitas, poenitentia, aliae virtutes possunt imperare actus aliarum virtutum adfinean suum : cur non etiam adoratio
Respondeo, non posse, quia actus aliarum virtutum non habent proportionem ad finem adorationis, qui est exhibere cultum, qui totus fir ad manifestandam summissionem, &c. Actus autem aliarum virtutum . nec sunt sina naturalia talis summissionis, nec possunt
abere hane sgnificationem ad placitum solum operantis, ut supra dictum est: nee sunt solum ad manifestandam summissionem, cum singulae habeant alios fines. Seeundo possunt obiici aliqua PΡ. loca.qui docere videntur, Deum eoli,& adorari fide, spe, charitate, &c. Sed haec bene explia cantur a VasqueE de cultu latius sumpto.