장음표시 사용
491쪽
Augustini in verbis adductis.&mnisuratio- me P, VasqueZ, quae: ut vidimus, non est es, cum probet etiam rΠ1ugnantiam de pon' si Nili. Prematur elaia , quia de fa unicumribemus sacrificium verum proprium in Eccles, Chiistiana, in quo offerri r corpus, sanguis Christi ; illud autem sacrificium non offertur Christo ut homini, sed ut Deo ; ergo nullum saetifieium de facto offertur Christo, vi homini, sed soli Deo, ut Deo. Minor probatur, quia sacrifieiuna Eucharisticum, ex sua institutione habet , qu M offeratur ab ipso Christo, qui est prine ipsis Sacerdos , si ust per
se ipsiim immediate , Due per ministros, qui eius nomine offerant; nam ea de causa Christiis est sacerdos in aeternum secundum orJtiri in Melesi sedech , quia semper usque ad finem mundi offert per suos ministros hoc sacrificium si nemo autem potest sibimet ipsi scit maliter loquendo osterre sacrificium , quia actio haec pertinet ad rcligionem, quae est parς potest artua iustitiae , & per conloquens debet esse ad alium t unde sicut Christus non poterat per actum obedientiae obedii e sibi, ut homini . sed potius quatenus homo obediebat sibi ut Deo praecise ; sic quatenus Sacerdos non ciiserebat facii fietiim sibi . ut homini sed i pl. , ut honaci, obtulit saeriheliim tibi, Ut Dco , quia haec actio requirit disti ictionem inter illum , qui offert, & illam , cui ci
seretur. Eadem autem ratio est de sacrificio , quod nunc ostertur per sacerdotus, aede illo . quod Chiistus obtulit in Cana. nam in hoe et lairi sacrificio Christus est sacerdotprincipaliter olferens ; nos autem lutariis sa cet dotes ministet tales. qui eius nomine Ope ramur. de ideci vi urpamus eadem verba Christi, quasi ipse per nostrum os loqueretur, quod suppono ex triictatu de Sacrificio ; crῆonec in Coena, nec modo potest hoc lacri licium offerri Christo , ita ut terminetur etiam
ad eius humanitatem ; ideo dixit Augustilius . maluisse Christum secundum lium 1 nitatem offerri , quam sumere sacrificium, quia in illo sacrificio , quod de facto unicum datur, Christus ut homo non potest accipere factificium , sed offerre, &Ostetri in illo Solii tu possent obitet verba Athanasi libro I. de Im amatione Verbi, post Primum fotium, ubi de Christi corpore , sic ait: Et quia in ea. ιι eo ρώι sae tam est, ideo ei- ων- dicitur, eu-i-st iuua est. Ac proinde issi sacra ossertis, adhibetδjue vel iram adorat nem , eaque de causa rise , se rit inti que rarione adoratur , is divina adoriri ιsne colitur. Sed , ut notauit vasque E numer 62. per illud vocabulum fera ossertis, non intesti ait ut proprium sacrificium, sed fgna alia religionis, & cultus, qualia sunt oblationes suis rarum, Iulia inarium , S c. quae coram V enerabili sacramento corporis Christi 1 sidelibus exhibebantur . sic rit etiam c.f. 2. D- ω, Nabuchodonosor iustit Danieli hostiam, de incensum offerri , nec id . Daniele prohibitum est : unde nomine Hostiir. , ibi interpretes non intelligunt lacrificium , ted odorem, de alias oblationes exterio vocabulo ; sie etiam in praesenti. Et quidem, Ilaὸt sacriscium terminaretur ad totum Christum, etiam secundum humanitatem 1, adhuc ille modus loquendi fuisset inusitatus . si de vero & proprio sacrifieio intelligeretur : qui enim cum cum Christo loquitur licὸt eum toto Christo, etiam secundum corpus,& animam loquatur; non tamen dieitur simplici rer loqui cum corpore Christi ; nec qui Paulo, 3c Barnabae sacrificabant, dicebantur sacrificare corporibus Pauli, & Barnabae r minus ergo proprie dicerentur fideles sacrificare corpori Christi, licet sacrificium toti Christo omerretur t merit Aergo intelligimus illa verba de alio cultu, qui peculiariter Christi corpori in Eucharisti, contento exhibeatur. Vtraim vero humanitas Christi praecisi a Verbo possit adorari dulia, Vel cerre hiperdulta, dicemus dissutatione sequenti, ubi etiam videbimus, qualis adoratio competat Chri ito ut Redemptori.
s olutae. SEC Tio I. De cultu, se adoralione San.
SEc Tio II. De adoriuione Virginis Dei-
SEc Tio Il I. Vt iam Chrisui humanitas, prout praecisa a Verbo ,fossi adoran adoratione ducia to D pctrine sui cultum Sanc otium, inaglia ex Par C perti controu ursiam eum haereticis nostri temporis, quam partem breuiter attingemus, remittentes longiorem disputationem ad co trouersistas, praesertim ad Cardinalem Bellarminum tom. I. eontrouersia T. & Gregorium de Valentia in controuersiis, in controuersia de Idololatria,qui latδ, & optimὶ de
De cultu,s adoratione Sanctorum. P Rima conclusio. sancti, praecipue Beati, qui cum Christo iam regnant, cidendi sunt cultu facto, & plusquam ei ulli. Appellatur
autem cultus ciuilis ille, quo se mutuo ciues, de homines communiter honorant. Conclusio est de fide definita ab Ecesesa in multis Conciliis,quae congerunt Vasqu*E , Se suareEin praesenti,quam etiam docuerunt omnes Ecclesiae Patres ab iisdem relati, de probari item potest ex Scriptura pluribus in locis, ubi legitiis adoratio facta Angelis, vel viris etiam iu- .stis, de sanctis, quae omnia loca vide apud auctores citatos.
492쪽
; g De my sterio Incarnationis.
Rxtio autem est manifesta , quia adoratio est exhibitio summissionis internae alicui ha bitae ob eius excellentiam , ut supra dictum est , er 'o quis maior fuerit excellentia alicu..ius,eb,illi maior reuerentia debetur: Sancti ras autem excessentia , quam in Sanctis concipimus,est multo maior, de superioris or-dlinis, qua in ea , quae in Regibus etiam huius saeculi apparet ; ergo illis debetur adoratio, Mreuerentia maior, de superioris ordinis, quam ea, quae ciuilis appelytur. 'Contra hanc concilitionem sentiunt plures haeretici , quos commemorat Vasique EeF. t. qui benὰ notauit, non omnes illos, qui negarunt e ultum imaginum , vel reliquiarun) negaste eo ipso cultum Sanctorum, sicut nec qui ne etant e uirum imaginis Christi, negant eo ipi. cultum Dei, ei se Christi ; su ut
tamen plurea, qui utrumque neg Iunt ἔ praecipue autem versantur in hoc errore haeretici nostri temporis, qui sanctorum cultum , Madorationem impugnant. Pro haereticorum errore contra conclusionem obiicitur : Primo, Scriptura, quae in pluribus locis videtur reprehendere hanc sanctorum adorationem. De ut. 6. Domimum tuum
οul Mue , sibi a Christo dido rarionem Christus
Respongetur . in his locis sermonem esse, non de qualicumque cultu,& doratione, sed de eultu, & adoratione Latriae soli Deo debitae , Ut ex antecedentibus,& consequentibus eoiliguia ν Patres. Adde in illo I.-Timoth. I. non absolutὰ dicere Paulum , nemini dandum honorem nisi Deo : praesertim, cum alibi idem Paulus ad Rom. x. dicat gloriam tribuendam etiam aliis omnibuς, qui operantur b
num, &c. in illo ergo loco dicit Paulus, Gli Deo deberi gloriam, de laudem ob misericordia ri , qutin ipsi fecit, saluando eum cum aliis peccatoribus . ab iniquitate absque ullis metitis,ct c.& ut bene notauit vasqucet et bιδει
Secundo obiicitur, quia sancti ut constat ex Scriptura in saepe tecula tulit huiusinodi cultum ; nam in Primis Paulus, S Baritabas cum
a Lycaonibus adorarentur, id vehement r recusarunt, Hoc tamen facile dissoluitur, quia ibi non ut sancti, sed ut Dii cole
Seeundo Petrus cum a Cornelio adoraretur, Ac I. Io. prohibuit cum , dicens, Suree,cteto ipse homo βι m. Tertio, Angelus cum a
Ioanne adoraretur eum prohibuit. Z Focat. I9.
Respondetur tamen , omissis aliis explicationibus , Cornelium non prohibitum a Petro , quia id peccatum eiset, sed modestiae, de summissionis causa. Ioanues prohibitus fuit Ut signiticaretur ab Angelo quantam digni-r tem accepisset nostra humana natura, e
quod a Verbo assumpta fuerita atque cliam, ut dignitas Apostoliea erile adorcetur, a qua ips-m et Angeli cultum recusabast. Quartum exemplum est Mardoelixi r qui
recusauit constanter genuflexionem eoram Amano, quae tamen non crat cultus Latrix,
neque enim credibile est, Ast uerum imperasse cultum diuinum Amano deserti , quem sibi
Hic locus disti cilis est, eius tamen difficultas communis est etiam lix reticis. nam ipsi non negant, cultum ciuilem Principibus dς serendum quem tamen negauit Mardochaeus, ille enim cultus qui ius Ius fuerat,non erat sacer ut ipsi sat cmur. Respondetur ergo.cum Vasquea ubi sima. omistis aliis explicationibus, Mardochaeum noluisse genuflectere coram Amano, quia genussexto apud Iudaeos non exhibebatur communiter , nisi soli Deci ; R egibus autem, MPrincipibus raro, & magna ex causa. Quare merito timuit scandali occasionem , si genu flexionem , quae soli Deo communiter fiebar, exhiberet passim A mano, quod etiam Mardo chae i verba satis indicant. Tertio obiici possunt nonnulla Sanctorum loca, quae adorationem soli Dcci tribuendam ob ini. -- dicant. Caeterum haec omnia de adoratione Latriae accipiuntur, ut ex ipsotum Sanctorum verbis colligitur. Loca vide apud auctores ci
arto obiiciunt. Concilium Laodice num osci
canone ubi anathema dicitur,tis,quid cre- Pana
laeta Ecclena , idololatriam exercet coram C L MC. Angelis. Ibi tamen sermo est de veneratione exhibita malis Angelis, ut notat Vasquca,
Quint 3 obiici potest epistola' Adriani ad ovinci
Constantinum , & Irenen adduista ab eodem Vasqueet , ubi cultum sanctorum dicitur talem elle , qualem exhibemus nobis n lituo cui ν salutatione, &c. ergo non est plus quam ς iuilis. Respondetur, comparationem illam solum S.IHρωκ. esse ad exeludendum cui cum Latriae, est enim hic cultus non quasi ad Deos, sed quasi ad homines ; ob eorum tamen excellentiam , Miustitiam; ut ipse Adrianus praedixerat. obiicies ultim δέ non est de fide, hunc an obiis i. istum esse in coelo, v. g. &esse sanctu mi ergo tima. non est de fide eum esse adoran lum. Respondetur quidquid sit de antecedenti, Reto' -- negando consequentiam , quia lic)t ium sit de fide hune est e sanctum: est tamen de fide, quod debeatur adoratio illis . qui lic Et non certitudine fidei , certitudine tamen morali , habentur ut sancti, S: ut tales ab Ecclesia proponuntur. Secundo potest responderi, ii cet non esset de fide , hunc numero sanctum debere adorari , esse tamen de fide illum. qui re ipsa sit lanctus debere adorari ; quod sussicit ad veritatem nostrae conclusionis. Dico secungor sancti coli possimi, non λ- γ.ltim cultu externo, sed etiam interno. Haec factu probatur, suppositis iis, quae diximus stipra H fm. i. Vbi asseruimus, polle adorationem interius consummari. Quo supposito facilὸ ostenditur eoneltiso ; quia sanisti non indigent signis externis ad cognosccndos nostros affectus ; eognoscunt enim in Veibo
493쪽
Verbo nostras internas operationes;ergo possiimus sine exteriori nota , exhibere illis internam summissionis notam.
His suppositis. est dissicultas, qualis sit haee adoratio, an scilicet respei hi , vel absoluta.
In quo etiam breuiter dieendum est , sanctos posse utique utroque modo adorari; nem.
Pe respectiuE, & absolute. Nam si istum
considerentur , ut sunt Dei templa quaedam, ubi Deus peculiariter habitat, vel quaedam Dei imagines , quae magis ad viuum exprimunt Dei bonitatem, possunt san , ut sie coli
adoratione Latriae respectiva, quae tamen vitanda est iuxta doctrinam S. Thom, ne detur aliquis errori locus. Si vero adorentur propter propriam excellentiam , & sanctitatem, quam in se habent, coluntur sane adoratione absoluta , quia non adorantur propter excellentiam existentem in alio , icd quae in ipsis et reperitur. Dices, quando Sanctus colitur, quia Sanctus est colitur,quia est Dei amicus; ergo de primo ad ultimum colitur propicr Deum. Respondetur negando conlequetiam; nam licet ratio sor malis, ob quam colitur sanctus, sit amicitia, quam habet cum Deo , & haec dicat rei pectum ad Deum : non tamen adora tur propter ipsam Dei exc clientiam, nec mediatE . nec immediate, sed propter aliquid, quod habet ordinem ad Deum . sistendo tamen in ipsa sanctitate creata, ut in ultima ratione formali. Dices, licet Deus non sit ratio formalis immediata, videtur tamen esse mediata. quia adoratio illa est propter amicitiam Sancti cum Deci : haec autem amicitia habet respectium ad Deum; ergo adoratio illa saltem mediat E est propter Deum, sicut si diligo filium Petti, quia filius Petri est. de hunc item Petrum diligo propter Paulum; consequens est; ve mediate diligam filium Petri propter
Paulum. Respondeo negando consequentiam. ratio
autem discriminis est , quod ut aliquid dicatur ratio formalis, etiam mediata, debet non quomodocumque terminare respectum illius , quoA est ratio se alis immediata, sed debet etiam es e rario sermalis respectu rationis formalis immediatae. Exemplo adducto res ipsa declaratur: nam ideo Paulus est ratio formalix mediata , quando diligo filium Petri, quia ipse Paulus est ratio sor- malis immediata , propter quam diligo Petrum , qui Petrus est ratio formalis immediata propter quam diligo eius filium. Similiter ergo , ut Deus diceretur ratio sor- malis mediata in adoratione Sancto exhibi- ea; deberet sie se res habere; ut ego colerem sanctum , propter amicitiam, quam habet cum Deo, & riirius ipsam amicitiam coierem propter ipsum Deum. Non autem se se habet, quia licet amicitia illa habeat ordinem ad Deum, non tamen est ille oriado ut ad rationem sormalem , propter quam illa amicitia si venerabilis, sed ut ad obiectum. quare, sicut, qui amat cognitionen , obiecti . non eis ipso amat obiectum , se qui Veneratur amicitiam cum Deo , non eis ipso veneratur formaliter Deum; sed verὸ sistit in illa amieitia, de sanctitate, ut in ratione viti ma sormali illius adorationis. Fateor, qu.indo adoratur sanimis praecise, uia Deo charus & amicus est , adorari quiem arguitiuὸ ipsum Deum ; quo senili plures Patres addisti a SuareΣ in prae criti
m. a. dieunt tunc etiam Deum agorari; formaliter tamen non adoratur tunc Deus.
Imo non videtur mihi impossibile , quod adorerur explicitὸ sanctus, & negetur adoratio ipsi Deo. Sicut nee videtur impossibile, quod aliquis diligatur, quia amicus Regis est , de tamen odio habeatur ipse Rex , quia possum ego , esse male affectus in Regem c bdamnum , quod ab ipso meritis sorsitan accepi ; & tamen cognostere bonum eme habere gratiam , apud Regem, & diligere illum, quem video gratum Regi. Sic etiam possum colere illum , quia gratus est Regi, dc tamen ipsum Regem non colere, vel quia illum odio habeo, vel qilia in se habet aliquos desectus , ratione quorum videatur reddere
eontemptibilem dignitatem regiam in seipso. Cur ergo similiter non potero colere sanctum ; quia Dei amicus est, de tamen non colere ipsum Deum. In quo est maxilNe no tandum discrimen huiusmodi actus, ab actu electionis medii; non enim potest eligi medicina, v g. propter sanitatem . nili ametur ei iam ipsa sanitast quia tota ratio formalis illius electionis est bonitas sanitatis. At vera potest coli sanctus, & amicus Dei, sine eo; quod colatur Deus , ut praedixi, quia Dcus non est ratio sormalix mediata , vel immediata illius adorationis. Dubitatur tamen adhuc , ut clim adoratio sancto exhibita eliciatur ab eodem habitu religionis,a quo elieitur adoratio Dei Communis sententia negat, quam docent late Suare et in praesenti habu rem'. s. & Vasque et contra Marsilium in tertio, art. r. circa finem artis. qui affirmat, ab eodem habitu religionis elici utrumque actum , nempe Latriam,
erga Deum . &Duliam erga sanctos. Ratio pro Marsilio est, quia ab eodem habitu charitatis elicitur dilectio Dei, de dilectio proximi, ergo similiter ab eodem habitu religionis potest elici utraque adoratio. verum haec ratio, faeilὸ Aissoluitur, distinguendo antecedens: nam si diligimus proximum volendo ei bonum non praecis ε , quia
bonum eius est, sistendo ibi, sed quia ipse proximus est aliquid Dei , & bonum etiam illud est aliquo modo bonum Dei, tune illa dilectio elici potest 1 charitate erga Dcum;
at vero si volumus proximo bonum , quia bonum ipsi ua proximi est , sistendo ibi non elicitur ille actus ab habitu charitatis , sed ab alio listitu diuerso , qui versatur Circa proximum. Quare similiter si adoretur Sanctus , propter exeellentiam Dei . quae in illo relucet , tunc ille actus pertinebit etiam ad religionem , ut supra dictum est.
494쪽
si .etb adoretur propter propriam excellen tiam . sistendo ibi debet elici ab alio habitu peculiari Duliae. Scio, alias solutiones huic argumento adhiberi, sed quae facilὰ reiiciuntur, easque optimὶ impugnat vatqueet ibi jura
obitet potest secuncia contra communem sententiam ex cap. a. Danielis, ubi Daniel propter interpretationem somnii adoratus est a Nabuchoctonosor qui iussit etiam Danieli ho .stias, & incensum offerri, qui sanE erat actus Latriae, neque ideo a Daniele prohibitus est; er 'o cultus etiam, qui sanctis defertur, pertinet ad Latriam. Respondetur ex Theodoreto ibi nomine hostiarum intelligi odores , ut suprὶ diximus,
iuxta translationem septuaginta Interpretum, non viistimam; dicuntur tamen hostiae, se a munera extenso vocabulo ad omne genus oblationis; quare, cum haec munera. ctiam sine Latria possitnt offerri, non mirum oblatas suis se Danieli a Nabuchodonosor. Caeterum lichi haec sentεtia ita soleat com muniter doceri, tamen adhuc videtur indigere aliqua explicatione. Censeo enim, iuxta ea, quae insinuaui supra,dupliciter polle ferri adoratione ad Deum : prim δέ ita ut ratio sor malis mouen; voluntatem fit honestas communis,
quae apparet in exhibendo cultu debito viii cuique iuxta propriam excellentiam: secundo. ita ut ratio sormalis sit honestas peculiaris, quae apparet, in exhibendo cultu supremae Dei excellentiae. si hoc secundo modo res se habeat, non dubium, quin ille actus eliciatur ab habitu peculiari religionis,qui versatur solum ei rea Deum floquimur autem de habitibus acquisitis; ex his enim facilε colligimus. quid sit die dum de infusis. in Ratio est manifesta,quia ubi non repetitur eadem ratio, formaelis, non potest conducere habitus praecedens, neque extendi ad nouum obiectum formale, ut lath dixi in libris de anima. Si vel δ tes se habeat primo modo, sicut revera credo posse contingere, tunc censeo, ab eodem habitu posse elici adorationem erga Deum, Si erga unctos, quia uterque actus habere potest eamdem rationem sormalem, ni mirum honestatem, quae apparet. in exhibenda unicuique adoratione ipsi debita iecundum propriam excellentiam. Quod enim debeatur Deo ob excellentum increatain, homini verδ,vel Anselo ob excellentiam creatam, per accidens sc habet, & materialiter ad internum ut ita dicam illius habitus : sicut qui debet pecunias ex mutuo,vel ex pacto, non obstat, quominus utraque solviatio possit fieri ab eodem habitu iustitiae , quae solum attendit ad ponedam aequalitatem cum Omnibus,iuxta id ,quod singulis debetur. Hinc insero primo, eodem modo poste nos philosophati de adoratione sancti x debita, sicut loquuti sumus de adoratione Deo debitat nam etiam ipsos sancto; possumus duplici-zer adorare. Primo ita ut ratio formalis sit honustas , quae apparet in exhibendo cultu singulis , iuxta propri am excellentiam, S tunc ista adoratio poterit elici ab eodem habita communi , quo diximus aRorari etiam Deum ob eamdem rationem formalem. Secundo, Ossumus adorare sanctos propter peculiaremonestatem, quae apparet in exhibendo cultu excellentiae,vel sanctitati creatae r & tunc elicitur hic actus a peculiari habitu Duliae , qui non versetur circa Deum , sed circa lanchos. Quare possunt assignari ex dictis ite; habitus. Primus qui versetur circa solam excellentiam increatam, & hie dicctur proprie religio, seu Latria. Secundus, qui versetur solum circa sanctitatem creatam , & hic dicetur proprie dulia. Tertius, qui praescindat ab utraque, &solum attendat ad reddendum cultum singulis debitum ob propriam excellentiam λ dc ab hoc habitu poterit elici actus Latriae erga Deum,& Dulia erga homines vel Anscios. Infero secundo actum Lattiae , qui habet pro ratione formali honestatem p culiarem,qua: apparet in exhibendo cultu supreniae Dei excelletiae, differre quidem specie ab actu Dii. liae, cuius ratio formalis est honestas peculiaris, quae apparet in exhibendo eultu sanctitati
creatae. At vero actus Latriae,euius ratio formalis est sola honestas communis,quae apparet in exhibendo unicuique cultum debitum, non
differte specie ab actu duliae, cuius ratio formalis est eadem, licet ille actus versetur circa Deum, iste ver 3 circa aliquem sanctum : hoc enim habent per suas indiuiduationes. quare cum solum specificentur per obiecta sormalia, ut docui in libris de anima. non est unde isti duo actus differant specie: immd non essent proprie actus Latriα,& Duliae,quia hae videntur esse disserentiae specificae , sed essent actus
obseruantiae alterius terti.e r tionis. Infero tertio eodem modo loquendum ense, si eomparent ut inter se cultus sanctorum, de cultus ciuilis. Nam si uterque procedat sub eadem ratione sor mali communi, nempe lubhonestate , quae apparet in exhibendo culta cxcellentiae creatae secundum debitum uniuscuiusque; tune utraque adoratio erit eiusdein speciei; & utraque potetit elici ab eodem habitu communi. Si vero attendatur in adora tione sanctorum, v .g. ad honestatem peculiarem , quae apparet in exhibendo cultu sancti tali creatae , tunc iste actus erit alterius speciei, ab eo, cuius ratio formalis si honestas peculiaris . quae apparet in exhibendo cultu excellentiae humanae , Je naturali : gignentur
eti1m duo habitus diuersi ab illis duobus
actibus. Insero quarto, eodem prorsus modo i quendum esse, si comparentur ipsi cultus ciuiles inter se; nam cultus,qui exhibetur parcntibus, Regibus, v.g. vel sapientibus, pollunt omnes esse eiusdem speciei , elici ab eodem habitu, si habeant eamdem rationem soris malem , nempe honestatem, quae apparet in exhibendo cultu excellentiae humanae. Sr naturali , iuxta uniuscuiusque debitum. POL sunt item pertinere ad diuertos trabitus, de ad diuersas species , si rationes sermales sint diuersae, nempe honestas peculiaris, quae apparet in colenda sapientia , vel dignitate Regia, e c. insero
495쪽
1 m Insero quinto, hanc ea dem doctrinam com-Hiis munem cite ad tere omncs alias virtutes.Nam si- . militer potest dari item habitus communis iustitia ,v. q. quo rcadatur dubitum Deo, & honuni, S: cuius ratio formalis sit honestis reddendi debitum cuicumque debeatur: pol sutat item dari duo habitus iustitiae I alter,quisbium reddat Deo debitu in ob peculiarem honestatem,quae ibi apparet;alter,qui reddat dubitum creatulae, ob re- euliarem etiam honestatem,quae ibi apparet. Deinde potest dari duplex habitus poenitentiae alter, quo doleas de quolibet peccato,propter turpiti dinem communem, quae apparet in quocumque peccato: alter , quo doleas de lolis mortalibus, V. g. propter turpitudinem peculiarem, quae apparet in peccato lethali. & ad hunc modum potest cogitari de aliis virtutibus. 2 o. Inscio sexto , quid dicendum sit de habitur liosexta. infuso; de quo nihil certum amrmari potest nam
loquendo de polisibili, potuit idem habitus ii
suius d .ui ait omnes illos actus,lcilicet ad colendum Deum, propter eius excellentiam supremam, ad colundos Sanctos, propter iunipeculiarem sanctitatum, Q ad colendos alios homines propter suant cxcellentiam doetrinae, dignitatis , Potcntiae ,&e. Nam diuersias horum omnium actuum inter se ,non tollit, quod possent clici at, viro habitu insulo, qui cum de rurad modum potentiae , potest cxtendi ad Idures
actus irecte diuersos. Potuit etiam dari unus h bitu; insutus ad cultum Dei, Sanctoium, qui habitus ex tetideretur ad communem cultum ia- csum , tam , qui csset propter excellentiam Dei, quam qui ei let propter salictitatem creatam; at ter vero habitus,qui ellet ad cultum ciuilein. Denique potuit etiam dari diuersus habitus ad eultum Dei solius; & ali cr, qui cilci ad cultum excellentiae creatae,quaecumque illa sit, siue sancta, siue pro sana; ves etiam potuit hic habitus ei leduplex. unus ad colendam caecellcntiam creatam cubii sacro ; a ter ad cultum ciuile1n excelleniatiae creatae. Haec omnia de possibili videntur ad-
.. r. De facto autem non esse eumdem Labitum insusum, quo colitur Deus, S lio coluntur Sancti. probari posset a limili, quia non cst idem habitus infitias, quo amamus Deum ex charitate, & quo diligimus proximos propter ipsos, &propter tham crcatam bonitatem; ergo nec eodem habitu colimus Deum, & Sanctos, propter ipsorum excellentiam. Sed re vera hoc argum ulitum non cit omnino enicax , quia magis distat bonitas Dei, quae est obiectuin formale cliaritatis,a bonitate proximi quam cultus Dei , a cultu Sanctorum ; nani bonitas Dei superat infinite bonitate proximi: at veto cultus Dei non superat infinite cultum Sanctorum,cuiri uterque sit cre ius,& finitus,& uterque habeat honestatem finiatam quare licet idem habitus non extendatur ad amandam bonitatem Dei,& proximi, propter ipsam ; poliet idem liabitus extendi ad honest tem cultus utriusque, quae utraque est finita. Neque ex hoc sequeretur, quod Sancti eolerentur per religionem stricte uir aptam , quia licet uterque cultus eliceretur a virtute religi nis, illa tuanen virtus racm denominaretur relisio in ordino ad onmes actus suos, sed solum in ordine ad illo; qui titu coleret excellentiam due ILIO.w.ue Engo deuinam i sicut habitus poenitentiae non denominatur poenitcntia in ordinc ad omnes actus,quos elicit circa peccata, icii lotum in ordine ad retrachalcionem, de dolorem de peccato praeterito. Adhuc tamen probabile mihi est, distinetii 22. de facto habitum insultim religionis, quo exsu-betur cultus occllcntiae diuinae, ab habitu insu- , quae coluntur Sancti quia virtus insula par. nitentiae, qua dolemus de ostensis contra Deum, non ponitur eadem ad dolendum de offensia contra honi incita praecise Prout contia hominem: idem crgo dicendum videtur de habitu adorationis , non exim minus distat honestas cultus diuini, ab honcitate cultus humani, quam honestas reconciliationis cum Deo, quam in icta dit poenitentia , ab honestate reconciliationis cum homine ; ergo exigit alium habitum diuersum. Inad diuertiis etiam habitus insusus obedientiae erga Deum , ab habitu infuso Obc-dientiae crga alios superiores, propter eamdem
Vnde vlici sis probabile etiam cst, non esie 23. de facto eumdem habitum iii suium ad colendos Sanctos cultu sacro, de ad cultum ciuilein aliorum hominum; adeo enim magna disterentia est inter illos titulos unitis, alterius reuerentiar, ut videantur exigere diuersos habitus: sicut etiam non ponitur cadem virtus insata erga Patrem , quae ut pictas, crga alios homines,quia nimirum titulus Paternitatis eli valde diuertus 1 titulo aliorum hominum , dc exigit habitum diuersum. Idcm tigin videtur dicendum de titulo sanctitatis, qui est in diuerso ordine, de grada ab aliis omnibus titulis, quibus rei pondct cultitus ciuilis.
Ratio autem in hoc puncto solum potest elle congruentia aliqua, quia de facto habitus infusi
ita dantur inulti, dillincti inter se, ut non multiplicent tir,sicut habitus acquisiti; habent enim maiorem sphaeram habitus infusi, quam acquisiti; non tam n tantam, quantam ipta podcntiae, sed cum aliqua restrictione cuius licet non possimus assignare aliquant mensuram , de regulam
indivisibilem de certam possismus tamen proba biliter dilcurrere ex aliis habitibus infusis, quos scimus cile dillinctos,quales sunt Fides, Spes, ScCharitas; ut pariter opinemur distingui inter se de alios, quorum obiecta ita distant, scut o icctatior uiri, plus, minuivc. Haec autem regula prudenti iudicio applieanda est ad deccineiadum de distinctione horum habituum in praesenti; licet nihil cellum de his possimus asscrete. Vnde illequenter loquendo de cultu ciuili 1 . in ordine ad diuersas excellentias profanari V.g. in ordine ad colendos homines doctos, diuites, Nobiles non videntur multiplicandi habitus insus, quia licci si aliqua diuertitas inter has
excellentias; non videtur tamen tanta, quae requirat diuersum habitum insusum; imo nequei Ili cultus,tiee peccata, seu irreueremiae illis oppositae disserunt specie morali inter se, parum enim refert ad considerationem moralem, quod cultus sit debitus alicui, propter nobilitatem,vel propter opes, aut propter doctrinam ; licet non parum, sed multum reserat ad considerationem moralem,quM eultus sit debitus propter sanctitatem, Se beatitudinem, vel propter doctrinam. aut nobilitatem. OOo Insero
496쪽
sor De mysterio Incarnationis.
1 s. Insero septimδ,cultam,qui exhibetur Sanctis, si ita Propter peculiarem ipibrum lanctitatem , ellem . iacium, religiolum , quia licet non pioce dat ex peculiari virtute religionis, habet tamen maximam coniunctionem cum diuino cultu, quatenus, ut praedixi, ex hoc Sanctorum cultu arguitiue colligitur cultus ipsus Dei. Adde, eultum Sanctorum sere exerceri per eadem signa, quibus diuinus cultus cxhibetur, nimirum vot tum oblatione, luminaribus, thurincatione., Scaliis eiusmodi. 16. Insero octauo cum Gabriele Vaetquet tibi si Natio ειυ- pra cap. 4. iniuriam, quae fit alicui Sancto, vel ipsus imagini, aut perionae sacrae, non cite pro-VMq- saetilegium , quatenus sacrilegium Opponi tur virtuti religionis: cile tamen sacrilegium latiori modo sumptum, quatenias opponitur cuicumque cultui lacro, qualis est Sanctorum,licci non oriatur ex propria religione , ut dictum est. At vero iniuria saeta contra imaginem Dei, vel eius templum, aut aliquid aliud ad Dei cultum pertinens, erit proprie sacri lcgium, quia opponitur contra propriam virtutem religionis. Hoc tamen intelligi debet in sensu solii .di, hoc est, illam iniuriam non cite lacrilegium stricte, quatenus est contra illum sanctum , re tamen vera,& identice loquendo, existimo, illam contrahere etiam malitiam sacrilegii contra rcligionem, S cultum Dei; neque enim negari potest, quod 1it irreuerentia contra Regem sultibus, vel sa-sris percutere eius Vicere ira; nam licet haec iit etiam peculiatis iniuria in i plum Vicermem, contra cuius auctoritatem fit ; est tamen ii reu rentia in Regem, cuius minister ille est, S in quem reduntat dcdecus sui ministri. Sic etiam est contraheligionein, & cultum Dei, cius Vicarium, seu Ponti fieem verbeiare, & a sortiori erit contra eamdem rcligionem, quaeciamque iniuria facta contra eius Salaetos, qui multo magis sunt illi coniuncti. Unde apparet discrimen notandum, qudd scilicet, non quaecumque adoratio, aut cultus Sanctoruin est actus religionis propci at vero quaecumque Sanctorum inhonoratio, est contra religionem propries Ratio discriminis cit clara, quia ad hoc, ut aliquis actus pertineat ad religio-Dςm proprie, oportet, quod sciatur formaliter in cultum Dei, intendendo illum; potest auatem aliquis honorare Sanctos, non intendendo cultum Dei, qui ex illa Sanctorum veneratione sequitur, sca solum ipsam honorationem illius Sanehi, & tunc actus non pertinet ad religionem propric: at vero ad contrahendam malitiam sa-- crileg 3 non requiritur intendere formaliter inhonorationem Dei, sed satis est, id facere, quod materialiter asteri secum irreuerentiam aliquam in Deum , licet non intendatur. Quod etiatuinuenitur in aliis virtutibus ; v. g. in charit te, Coinra quam peccat quisquis committit aliquod peccatum mortale in proximum, vel in
quatris materia; non tamen e contra erit actus
charitatis omnis ille . quo obter tur studiose liquod pr.eceptam , vel qyo volumus aliquod obiectum honestum ; quia politumus hoc velle
inter peccata opposita religioni tractet de eiusmodi peccatis, ubi dilplicet etiam , quod additidem auctor, dicetis,illam iniuriam iii terdum uile contra religionem, quando Icilicet heret exodio peculiari in milier ij, sacerdotii. Hoe,inquam, mihi dii plicet, quia sicut iniuria facta 'Sacerdoti,
v g. eius verberatio, licet non nat ex odio contra eius dignitatem,adhuc contrahit pcculiare ninll-tiam contra reuerentiam debitam Sacerdoti, ratione cuius est grauius P ccatum, quam verbzratio hominis laicistic potuit contrahi malitia contra religionem,& cultum Dei, licet non intenda tur inhonoratio Dei, nec fiat ex odio ministeri, ut constat in exemplo polito illius, qui fustibus percutcrct Viceregem si qui certe licet id non δε-ceret ex odio Regis, aut dignitatis Viceregis, adhuc delinqueret grauiter contra rcuerentiam debitam Regi in tuis ministris;ergos militer peccat contra religionem,& rctier iam Dei,qui inti norat eius Sam hos, aut ministros, licet id non s ciat ex otio mini steri , aut non intendat inhon
De adoratione Imrginis Desp.rra.
HAEc qiiaestio facile ex supradictis potest de- 2
finiri:pro 'lim lupponcndum omnino est, B. Virginem adorabilem elle, & in Ecclesia leni- pcr religiolo,de lacro cultu adoratam suille. Quod ex Conciliis, & Patribus late probant Cati, iiii, LRhysius
Obiiciunt haeretici contra Virginis adorati se nem Epiphanium Lae .s I S. ci 3ca linenι, haeresi 79. ubi reprehendit mulierculas, quae imaginem in Beatae Virgiliis circumducentes, ei liba, S aliam uncra obtulerunt.
Rel pondetur tamen , causam reprehensionis non suis te cultum Virginis, sed sacrificium,qii Virgini offerretentabant, cum tamen soli Deo debeat Offerri. Hoc iupposito dubitatur primb,ob quem titu- λ 9-lum debeatur Virgini DeipaLY adoratio. Respondetur breuiter cum Suarea ibi supra , f. a. ob triplicem rationc polle Virginem ad Suared. rari. Primo potest adorari adoratione respectiva, sicut crux Christi, v. g. Propter contactum adipium corpus hristi, & hie ellet proculdubio cultus latriae respectivae, quia tunc Virgo adoraretur propter ipsam verbi excellentiam, sicut
crux oo eandem rationem adoratur latria respectiva. An verb hoc genere adorationis liceat Virginem colcre, dicemus inserius. Secundus titulus est ipsa eximia sanctitas excellentia gratiae , & gloriae Virgini in h.ciens; quae sicut excedit sanctitatem aliorum Saelorum, ita & adoratio Virginis excedit adi rationem aliorum Sanctor ima quare hic cultus Virgini exhibitus merito appellatur a Theologis Hyperdu-lia, lioe est, cultus exhibitus ob singularcni , Se supreinani sanctitatem, qualis in alia pura cre
Tertium denique titulus es: dignitas maternit iis, clua B. Virgo vere nominatur, de est mater
497쪽
stente in ipsa virgine in otio sit denominatio
moralis a generatiotie piae: crita moraliter ma-ncla , ii xta ea, quae de similibus relationibus diximus in Metaphylica, ad praeseiuem enim quaestionem ararum resert , cuiri in omni sententia verum sit B. Virgincni vere elle Dei matrem,
quae dignitas. praestat sussiciens iandamentum
Dices, istum tertium titulum non differre a primo, nec adorationem propter ipsum exl ibitam esse ab lolutam, sed ret pectivam, quia nihil aliud est adorare Uirginem , quia mater Christicit, quam adorare ipsam, quia habuit in utero Christum per consequens adorare illam Propter contactum ad Christum ergo de primo ad ultimum hi duo tituli, & adorationes in ipsislandatae non digit gulandiit. Respondet ut multum est erre tertium titulum a Primo, quia contactus non dicit moralem dignitatem propriam personae rationalis, sed solum habitudinem quandam, qualis etiam in rebus inanimatis reperitur ἔ at vero maternitas dicit dignitatem moralem propriam personae rationalis , & qitae in ipsa petiona matris siue physice, siue saliem moraliter consideratur, facitqtie illam personam adorabilem propter se, & absolui C. Dubitatur secundo, qualis sit haec adoratio, qua B. Virgo adoratur propter titulum maternitatis, ara scilicet sit latriae, vel duliae. Rc spondeo brcuiter, illam non esse latriam, haec enim loli Deo debetur, ut supra dictum est. Deinde verius videtur disti tigui specifice ab adoratione, qua Saltim alii colutur, propter gratiam, de sanctitatem, quia titulus, seu ratio sor alis di-uetia eth in specie, M per consequens ipis ador tiones diueriae lunt, ut constat ex dictis festione
Caeterum dieendum adhue est quod ad no. men spectat illam adorationem esie dii iam, seu hyperduliam, quia haec nomina non solum comprehendunt adorationem, quae fit propter gratiam , de sanctitatem creatam, sed etiam omnem cultum sacrum exhibitum ob excellentiam creatan qualis est cultus exhibitas Virgini, quia mater Dei est. Ubi aduertit bene UaZquee rid . oo. m. 8. duliam peculiari, de magis stricto titulo competere B. Virgini , quia dulia stricte videtur
tantum conuenire seniis erga dominos, ut docet S.Thom. 2.2. vult ros &quidem B Uirgo cumst Regina,& Domina uniuet lotum, habet pec liarem titulum , ut cana tanquam serui vener mut dulia stricte acccpta. Denique dubitabis tertio, a quo habitu elici
tur ille Sehux, quo adolatui virgo ob titulumma erilitatis.
Franciscus Suarez ubisit ras L est sinem, vult, hunc actum procedere ab eadem virtute religionis, qua colitur iple Deus:quia dignitas matris habet ordinem ad filium, connexionem cum ipso ; quare virtus quae colit filium , debet.
Caeterum si haec ratio aliquid probat, probaret etiam ab cassem virtute religionis procedere cultum alioritin Sanctorum, qui sunt amici Dei . de fili j adoptiui: amicus enim, S filius adoptiuus dicit ordinem ad amicum, Ze patrem , quale vir- tu ζ, quae colit Deu im,deberet colure filios etiam,
8e amicos Dei. Nec obstat, maiorem esse connexionem ii ter mallem,& filium natui alem, quam inter adoptiuos, ves amicos, quia tota haec differentia est lucundum magis, Δ minus ; quare non obstaret, quominus idem liabitus i osset extenda ad colendos etiam amicos, Sc nitos adoptiuos. are 'Visqueet ubi hora dis uia. I OO. cap. 2. vatque Domnino negat, illam adorationum procedere a
virtute religionis, quia licet dignitas matris dicat ordinem ad filium, non tamen est dignitas fili j ; cum ergo religio solum inclinet ad venerandum ipsum Deum, seu ea. in quibus relucet dignitas Dei, non poterit inclinare ad venerandam matrem Dei, in qua non est dignitas Dei, sed alia dignitas omnino distincta. Ego quidem magis alsentior P. Varaqueet. Ad- 34. do tamcn consequenter ad ea, quae dixi sectione Irrcedemi, polle aliquem actum ita versari erga
excclientiam maternitatis,ut eam habeat pro ratione formali; tuncque dichium est istuin habitum non te extendere ad cultum aliorum Saninorum, quia non liabet pro obiecto sormali dignitatem supernaturalem creatam in communi, ted talem dignitatem maternitatis in specimquare cum haec
dignitas differat specie a dignitate gratiae sanctificantis, ut supra dixi consequens est , ut ille habitu, disterat specie ab habitu, qui solum versatur circa cultum Sanctorum propter sanistitatem ,& gratiam. Caetcrum non ideo ncgo possedari alium habitum communem,qui praescindat ab eadem dignitate, & solum attendat ad dignitatem creatam supernaturalem praescindendo I dignitate gratiae, vel in aternitatis, vel Ap stolatus, vel qualibet alia, & tune ab hoc codem habitu poster procedere adoratio Virginis. &adoratio reliquorum Sanctorum, sicut in simili diximus Fuisset medem. Diem,cadem virtus, seu idem, habitus, qui in- 3 s. elinat adeolendum Regem,inclinat etiam ad c lendam eius matrem , ergo religio, quae inclinat ad colendum Deum, ille inat etiam ad colendam
Dei matrzm. Respondeo cum VaaqueZ admittendo ante. Praeliadisuri cedens,& negando conloquentiam, quia in crea- vazque
tis non disterunt specie cultus Regis, & cultus matris;quare poteth uterque procedere ab eodem habitur at verbeultus Dei, S cultus Virginis differunt specie , de ideo non pollunt procedere ab eodem habitu,sed a diuersis. Uel si cultus Regis , & eius nistris velis differre specie ; tunc poteris etiam negare antecedens. QEMI aliquando dicunt Patres, totum honorem matris Dei ad filium referri: non id aecipiendum est in sensu sormali, ut qui adorat virginem, sarmaliter adoret Deum ; lad arguitiue, sicut etiam dici potest, cultum Sanctoriim reserti in Deum, quia, qui adorat Sanctos,arguitiue adorat Deum,ut diximus Irmone prece Anti. Denique si sermo si de habitu infuso; consequenter ad superius dicta videtur dicendum,non esse eumdem habitum, qui clicit adorationem Dei, & qui clieit adorationem B. Virginis, pr pter eius excellentiam, sed diuersum. An vero sit idem habitus infusus, quo adorantur alij Sancti, de Beata Virgo, non potest aliquid definiri: tanta enim est virginis excellentia, & tam pe- ealiaris eius dignitas, ut posset aliquis non im-O Uo i meri id
498쪽
so 4 De mysterio Incarnationis.
merito assignare peculiarem habitum ad eam venerandam, lieci ad caeteros Sanctos stilliciat
idem habitus , quia B. Virgo licut in gloria, sic
etiam in venulatione constituit civilem ab Oiunibus diuersatu, S: longe superior: a.
SECTIO III. Vtram Christi stimamias prout praeesse a
Verbo possit adorari adoratIone Duliae Z37. I Vplicein habet sensiim haec quaestio. Pri Dismi βου- x inus est , virum si humatutas Chtilli sep
PMyιν- raretur reipsa a Vcrbo, adhuc manetet adorabibis . lis, propter unionem praeteritam, & qua ado---. ratione. In quo suit error V Viclephi, quem re-vvieleph . ferunt V queZ-93. ramo . I. M Suarezva quς dis, urat. s . sectis e s. in fine ; dicentis illam hu- ἔμπτε manitatem debere adhue in eo calu per se adorari latria. Quem refellunt praedicti auctores ibi, eo quod humanitas tunc noli haberet Premam excellentiam;ergo non citet per se adorabilis latria. Aliter dicendum esset de adoratio ne respectiva, si illa humanitas coleretur in ordine ad Verbum, sicut reliquiae Sanctorum in ordine ad animam quam habuerunt. de hoc tamen' infra suo loco.
38. Secundus sensus est dissicilior, ut tu in scili, νιηθωθι -- cet humanitas Christi nune de facto praecisa a
. Verbo nostra cogitatione, possit tcrminare aliquem actum adorationis, quem non terminet
Verbum, & qualis sit ista adoratior Quaestionem hane di incilem reddidit acris controucr-sa inter Franciscum Suareae, & Gabrielem VM-quze , uterque enim pro sua lententia totis viribus contendit.
Stia rex. ItaquE P. Suaree et bisupra, docet, posse humanitatem praeci iam a Verbo adorari , quam adorationem dicit, pollia esse in dupli ei distexentia nam si consideretur humanitas prout praecise habens eximiam gratiam habitualem,&alia dona accidentalia pratiae ; prout sie potest quidem adoraci euttii Juliae, licet ob eximiam. V excellentiam illorum donorum , dicenda sit liy- perdulia. At vero si consideretur humanitas Christi,prout habens unionem ad Verbuna tunc inanitas potest adorari alio cultu, qui licet non si perfecta latria, quia non terminatur ad Deum s humanitas enim etiam prout habens illam unionem non est Deus, est tamen latria impersecta, Se procedit a virtute religionis, quia colit humanitatem ob cxcellentiam Verbi, si non ut intrinsece inelusam in ipsa humanitate; saltem ut terminum ad quem illa viaio te in tur, quod siliscit, ut illa adoratio procedat viacuis secundarius ab eadem virtute, quae colit diuinain excellentiam in seipsa : per camdem
enim virtutem colimus diuinam excellentiam,
non in seipla, sed participatam ab humanitate Christi, quae ab illa excellentia dignificatur.
39, P. Gabriel VatqueΣ i irrat. 96. per i mr,ri que R. totus est in impugnanda hac sententia Francisci Suaret, docetque in primis, humanitatem Christi non rnise adorari illo secundo modo propter unionem ad Verbum, quin includatur iplum Verbum in obiecto adorationis, per cons
quens, quin adoretur ipsum Verbum. Dein addit , si humanit aes Christi consideretur princise cum donis glacia' accidentalibus, de in uni uersum in quacumque considetatione accipi
tur, non polle decenter adorari fine eo, quod adoretur verbum, de semper debere adorati peccultum latriae persectae. At en autem uterque pro sua sententia, sed praecipue Ua quea, plura testimonia Conciliorum, de sanctorum P trum ; ex quibus tamen nihil potest certum desumi,omnia eni in facilem habent Gylicationem; Sc plures etiam auctores, qui apud ii os videri pollunt. Pro decisone quaestionis suppono, polle du- Q. bitari in praesenti de duplici potentia. Prinid, sumsisse pravirum detur Potentia playsica ad eolendam liti si '
inanitatem prout praeci iam a Verbo ; an vero in repugnet ex parte obiecti ador humanitatem Christi de facto, non adorato Verbo. Secundo potest dubitari, utrum esto detur potcntia phylica, detur etiam potentia moralis; hoc st, an liceat adorare humanitatem sub illa consideratione,exhibendo illi aliquem cultum inferiorem;
qui non sit perfecta, & propria latria.
Dico primo, noli repugnat, physice loquen- qI .do, talis modus adorationis. Haec est contra Pa- Prensitiatum trem Uraquee, sui non lotum contendit, non ' licere, led neque posse ullo modo adorari limanitatem , non adorato Verbo , eamque late probat suarca,quia in primis non repugnat concipere humanitatem, prout praecise habentem dona gratiae accidentalis, non considerata viri ne, quam habet ad Vcrbum. Deinde sub ista consideratione est obiectunt amabile , de vener
bile ; cur ergo non poterit aliquis si velit, ipsam
sub ista conlideratione venerari, non adorat Verbo, cuius non meminit.
Respondet VM queet I l. nunquam nos 42. recordari immanitatis Christi, quin recordemur Oliactis. unionis, quam habet eum diuinitate, quia nunquam 1 cimus extitille illam immanitatem sine illa unione. Sed contra,quia licet nunquam unum extiterit Rostrisur.
sne alio: lcimus tamen polle ex se existere sine illa unione; quare sicut pollum considerare animam Petri iucundum se, lic nunquam extiterit sine corpore; cur non & humanitatem secundum 1e. Alioquin nec potero considerare, nec adorare Verbum sinu immanitate, quia licet extiterit sine ipsa ante Incarnationem: non tamen fuit hominibus manifesta saltem communiter persona Verbi, donec incarnata est y negari
ergo non potest, quin possit, physice loquendo,
humanitas secundum te terminare actum adorationis considerata cum donis gratiae accidentalis.
Probat secundo Suarca,quia potest humanitas 43. Christi adorari propter excellentiam unionis, quam habet cum Verbo, quin eo ipso adoretur
Verbum; ergo. Dices cum V qtiez non polic, adorari humanitatem , ut unitam cum Verbo, quin adoretur Verbum, quia humanitas prout
unita, est humanitas prout deificata; humanitas autem prout deificata includit ipsam Deitatem; ergo non potest adorari de primo ad ultimum
humanitas, ut unita, quin adoretur Ucrbum.
Dupliciter pollet huic obiectioni sitis seri,
primo admittendo, non posse adorari reduplicatiue humanitatem, prout unitam, nec prout deificatam, quin adoretur Vcrbum ; quia licet huma ita s
499쪽
mantias prout deificata n n sit Deus, includit
inen Dcum : sicut licet materia prout in forinata non sit forma , includit tamen formam: nec videtur liisile cogitari prout insormata, quin C sitetur & forma. aeter uti licet concedatur, non pollic adorari humanitatem, ut unitam Ueibo reduplicatiue,
quin adoreturi erbum,adhuc dicendum est, pocie humanitatem adorari specificative propior excellentiam Verbi, seu unionis , quin illa adoratio ternunetur ad Uerbuit, Sicut polliam ego adorare hominem iusium ., propter itistitiam, quam habet , quin ille actus terminetur ad ipsam iustitiam adorandam : potest enim aliquid esse Iatio , propter quam aliud adolatur, 3c tamen
non esse, nec intrare intrinsece in rcin, quae adoratur. Sic ergo potest humanitas adorari, propter excellentiam, suam habet a Ucrbo , & tam n non adorari iplum Verbum, nec unio etiam per illum actum , quia tunc non adoratur humantas ,ut unita reduplicatiue,sed quia unita eli.
ψε. Dices, illa adoratio sertur testem in obliquo
Σ μ. ad excelletitiam Verbi ; ergo adorat saltem in obliquo excellentiam Uerbi:sicut qui amat creaturam propter Deum, amat etiam Deum saltem in obliquo. Oeeruditur. Respondeo , quidquid sit de exemplo negando primam Conicquentiam; ratio vero dil- criminiscit , iiidd adoratio sertur diuerso m do ad personam adoratam, & diuerso modo ad rationem sormalcm , propter qtram adoratur. nam ad personam adoratam Ditur, ut ad id , euieedimus , de submittimur , ad rationcm vero formalem non surtur, ut ad id, cui lubmittimur , sed ut ad id , Propter quod peribnae tu
mittimur. Non ergo adoratur ratio formalis ne-ccitat id ex coptaecise , quod si ratio sotinalis; quia non semper habet proportionem ut ipsi submittamur: nam licet ego lubmittar Petro, quia iustus, vel sapiens est; ipsa tamen iustitia, vel sapientia non cii digna, i cc apta , cui ego me submittam. Confirmatur exemplo aptissimo desiimpto
ctiam ex actu voluntatis, quo ego amo Petrum
amore beneuolentiae, de amiciti. e , quia sapiens, S iustus est: & tamen poteti hic actus terminari ad Petrum, quin terminetur ad iustitiam, vel sapimitiam, nisi in obliquo, quo casti non diligo ipsain sapientiam, vel iustitiam amore ben uolentiae, Ze amicitiae, quia ipse iacui sunt ea- paces talis amoris. Sic etiam posthin amare hi manitatem Christi an ore amicitiae, quia unitacit Verbo licet Verbum sit ratio formalis,ssu sit ipsa bonitaς, propter qum amatur hu-
inanitis Christi; poteli tamen ipsa unio, de persona Verbi non amin amorde amicitiae per illum aciam, ut de se patre; ergo similiter licetvnio, vel Verbia si ratio formalis, propter quam adoratur Immanitas, potest tamen non adorari Verbum, nec unio per illum actum adorationis. s. Dices, licet quando adoratur Petius, quia Aliae R. iustus, possit non adorari citis iustitia: noli potest tamen adorari humanitas, vidciscata, quin adoretur Deus, quia Deus est de se capax illius adorationis i iustitia vero creata non est capax.r, eluditar. Rei nonaeo , licet Deus de se si capax adorationis. hoc tamen per accidens se trabere iis praeserui: sicut licet Deus sit capax terminaiuli amicitiam, non tamen necesse est , qudd terminet actum anticitiae , cluando diligitur humanitas Christi propter excellentiam unionis ad Ue bum , ut iupra dictum est, quia in praedictis ca-sbus Verbum folii in exercet munus rationis se malis ; quare non potuit terminare actum amoris , vel adorationis, quia ratio formalis praecise ut ratio fiantalis non est, quae terminat, sed propter quam obicctum materiale terminat ad
Dicus , ergo quando amo Pctrum propter 6.
Dcum, Dcus non terminat in eam amicitiam, In alia.
quia habet se ibi ut ratio formalis.
Respondco , negando tequelam ; quia tunc Re--r. Petrus non temuriat actum amicitiae, sed si
liis Deus. nam licet actu ille sit bene fieentiae respectu Petii, no est tamen amicitia propria, nisi respectu Dei, quem diligo propter se ipium.
Quale Dcus non est tunc ibi a ratio formalis, sed cu iplum etiam obiectiim materiale,quod per illum actum amatur amore amicitiae. Petrus autem , seu bonum Petri est quasi res amata, de v lita Deo, sicut quando amico volo sanitatem, tunc amicus non est ratio se alis,propter quam amatur sanitas, sed est ipse cui amatur lanitas. At uod in nostro easu humanitas Christi,est res quae adoratur, & cui defertur cultus: Verbum autem non est cui, sedis, propter quem de se tur cultus humanitati, quia solum cxercci munus rationis formalis.
Secunda tamen solutio ad obiectionem prin- 47 cipatum cile potest , negando cum P. Suat Mistias e-ῖquod non possit adorari humanitas ut unita Verbo etiam reduplicatiue, quin adoretur P γlorialitas Verbi. Nam re vera licet effectus sor- malis, quem dat vitio, non possit considerarisne Uerbo, cui unit ; non tamen includit in- . trinsece ipsum verbum, sed solam humanit rem, & unionem .. Quod quidem a priori pro- 'bari potest elub , quia effectus Acinalis nihil
aliud est, nisi concretum aliquod ressultans prae- .cise ex humanitate, & unione ad Verbum ; ergo noli includit iplum Verbum e nam concretum illud est binarius illarum duarum cntit tum , scilicet humanitatis, de unionis , quae cimi a parte rei simi duae entitates distinctie ad aequare a verbo , constituunt plane binarium condistinctum adaequare a Verbo, d illud t tum, quod rei ultat ex his duabus cntitatibus,
appellatur. concrctum cx huinanitate, dc unione : possumus ergo loqui de illo concreto sinem , qudd includamus Verbum non quidem sine eo, quod consideremus Verbum in obliquo& extriniete, quia unio dicit Oidincm citentialem ad verbum, sed sine eo, qudd includamus Verbum intrinsece in illo cuneuto: ae per consequens poterit adorari humanitas prout
coniuncta cum vnione , de prout siciens concretum cum ipta, non adorato Uerbo, quod, ut
vidimus, non includitur in ilis concreto, quod
Dices, lieci re vera vitio , de forma mitra,snt 48.
duae entitates diuersae , non tamen possumus i asium
qui de effiectu formali, quem subiectum accipit
ab unione, quin eo ipso loquamur de este stu sor- mali, quem aecipit a forma: nec enim postlimus concipere subiectnm, ut unitum albedini, quindicamus subiectum habere albedinem, & per
500쪽
so 6 De mysterio Incarnationis
consequens subiectum esse in somnum albedirie, ac denique cIsse album : ii militer ergo noli pollumus concipere humanitatem Christi , ut vimam ad Verbum, seu ut habe item unionem eum verbo, quin dicamus eo ipso, humanitatem denominari, tu dei sicari a Uerbra; quid viii maliud est viii ri Uerbo, qtiam informari s ut ita dicam seu deificari a Vcrbo. Ratio est, quia licetvnio & forma distinguamur, tota tamen clientia unionis eth, qu bd per ipsam com numicetur forma subiecto ; ergo non postlimus loqui de illo,
quod subiectum accipit ab unione quin loquamur de illo, quod accipit a sorma, quia tota es.sentia unionis humanar, v. g. est,quod per i plam
anima communicetur materiae; quare non pol- sum cocipere materiam habere unionem ad animam rationalem, quin concipiam materiam esse anima alon, quia licet materia non animetur p erVnionem, ut pet formam animantem, animaturtamcn per unionem, ut per viam, impossibilecti concipere viam,quin concipiatur ternunu lius viae , dc perconicvcns repugnat concipere humanitatem, ut habentem unionem cum Verbo , Sc non ut habentem ipsum Verbum. Quare videtur non poste reduplicatiue adorari humanitatem , vi habentem vitioncm ad Verbum, quin eo ipso adoretur, ut habens Verbum, quia per ipsam mel unionem ad Verbum habet humanitas ipsam unionem, & habet Verbum,& per consequens iam tunc quando concipitur cum vnione,
concipitur cuni Verbo, & includit Verbum. 49. Respondetur, in rigore loquendo, non esse Extruditur. idem subiectum, ut via illim albedini, ac subiectu in ,ut album ; nec esse idem humanitatem, ut unitam Uerbo, ac vi subsistent cm in Verbo, quia humanitas, ut unita Verbo, solum teduplicat intrinsecc lupra unionem de connotat Verbum ; at
ver b. ut subsistetis reduplicat intrinsece supra ipsam subsistentiam,seu pcrs alitatem Verbi,&quidem licet humanitas, ut biblitans deibeat in
cludere etiam intrinseeu unionem, quia effectus formalis formae non distinguitur adaequale ab
unione ; at veto e contra humanitas ut unita non
includit intrinsece subsistetitiam , quia estectus
formalis unionis no includit intrinsece sorniam, cui unitur. Quando autem inquiritur an sit idem subiectum, ut unitum albedmi , ac Libiectum, ut habens albedinem , distinguendum est. nam
dupliciter intelligitur subiectum habere albediriem, scilicet i habet albedinem per unionem cuin albedine sormalites qui vitio est habitio albedinis, seu id.quod affert subiectos lutem, seu via ad albedinem, atque ideb per ipsam unionem formaliter deno-iuinatur suo lectit in habens albedinem , quasi in via, seu accipiens albedinem i pcr ipsam vero albedinem denominatur subiectum habens albedinem ιι :- , quia ipsa albedo formaliter communicat se ipsam in facto esse,& per consequens denominat subicctam a se ipsa. Quando ergo
dicitur idem esse adorare huinanitate in , Utuniis tam Verbo, ac humanitatem , ut deificatam, scudenominatam a Verbo. disti rapuendum pariter est: deificatam τι quo, seu qu3li in via, concedo; deifieitimis Dod . S qirasi in iacto cile, nego. Nam per unionem praecise luna liabet huma- nitas accipere subsistentiam Verbi, de liabere
1lum vi quo i non tamen habet iubsistere , qixia hie est effectus formalis includens formaliter, &imrinlece irium Verbum.
Explicari hoc potest duplici exemplo. Pri- So. muni desumi potest ex actione, quae prout coh- sideratur prior otione , qtram tmninus, qui P rillam producitur, intclligitur quidem iam productio , S: politio actuatis termini, quia ipsa
actio est positio termini, ac per consequens denominat terminum positum : quod etiam vide. tur dissicile , quia ante i plum terminum non
potest iiitelligi terminus positus ; sed tamen
trumque verum est, cum eadem distinctione:
scilicet pro eo priori terminum este politum it . o, seu in fieri, & in via; pro posteriori autem terminum poni et i quod, scu in Actci esse. Sic per unionem intelligitur forma in subiecto vi sua, leti in via; per ipsam velli sormam, ii betur forma it quoci , seu in facto esse. Alterum exemplum potest ei se theologicum, ex his scili-Cec, lilae obseruauimus
ubi diximus, Christum , ut hominem, seu ut includentem humanitatem,&subsistentiam Verbi praeci,c, prout eodistinctam virtualiter ab esIentia diuina, intelligi iam vi filium naturalem Dei: quia li in prout sic non includat naturam diuitian inii cliait tame filiationem, sica acceptionem naturae, atque iacis Potest ut sic dici habens naturam diuinam in via, & quasi in ficti, licet non in facto est e. Sic dicendum cst de unione, per quam ut condistinctam a lubsistentia verbi, intelligitur iam humanitas liabere subsistentiam in via, & te licet non in terimino, si in facto. l)otest ergo adorari linmanitas pr.ecise ut habetvmonem hypostaticam, sub quo conceptu non
includit intrinsece personalitatem Vertii ; sed
connotat illam, quasi extrinsece.
Secundo probari potest pi incipaliter nostra II. eon lusio, quM lcilicet non repugnet adoraretrumanitatem Christi absque eo, quod ador turtotus Christus; quia ipsamct humanitaes Christi adorabat, & colebat pei sectissimo cultu i triae totam diuinitatem, per consequens ipsam-m et perlonam Verbi diuini: & tamen nullo modo adorabat etiam partialiter scipiam , quia ad
ratio ut supra dicebamus de laetificio 3 cumiit pars potestativa iustitiae, debet eme ad alium; itec potest aliquis ullo modo sibi humiliari, aut ostendere summissionem erga te ipsum; quare fatendum est obiectuna, in quod serebatur adoratio illa, qua immanitas Christi colebat Uerbum diuinum,non sii ille perio nam Christi prout
includentem utramque naturam , sed solam naturam diuinam, & personalitatem ; ergo non repugnat adorare aliquid , abique co , quod adoratio terminetur ad totum illud, quod includitur de facto in illa persona, & per consequens
non reptagnabit intrinsece , Sc ex terminis adorare hun anitatem, absque eo quod adoretur natura diuina, vcl personalitas illiuς per irae, in qua subsistit humanitas : neque cnim apraretinator repugnantia in uno, quina in alio catu. Infero prinab, adorationem istam qualium a- s 2. natas Christi adoraretur, propter excellunt iam M tispiam unionis ad Verbum, quam habet,non else dicen. dam adorationem respectivam, sed absolutam: nam licct adoretur propter excellentiam Verbi
ut proptcI rationem formalem , adoratur tamen propter excellclui ira, quam ipsa humani