장음표시 사용
481쪽
Sec τ Io II. Vt, .m Christus in quantum homo adoretur latria 'A T R i nomine loeelligimusiti praeienti adorationem . quae tribuitur loli Deo. propter eius iii finitam excellentiam , quam
. - ad orationem certi stimum est, non posse communicari alicui pur.e creaturae, eum n n reperiatiir in illa ticii liis ad lupre main adorationem. Quia tamen tui stipta diximus) duplex est adoratici , scilicet abloluta. λ respectiva &-etiam duae speetes reperiri possunt in adoratione Lati ix; oportet adii ertere. Dunc sol tum cile sermonem de Latria Albiuta, & de hae dicimus, non pollo tribui vili purae creaturae ; de Latria vero respecti-ua postea dicemus, an, S: quo modo possit exhiberi rebus creatis propter connexionem, vel habitudinem aliquam , quam habeant ad Deum.
Expediuntur aliqua dubia circa adorationem Latria. DVbitatur primo, utrum pertineat ait I atriam adoratio Dei propter beneficia, quae in nos confert Ratici dubitandi est, quia ne si ei a s uni aliquid creatum. finitum, ut
constat ergo excellentia benefactoris non est sussiciens ad terminandam adorationem Laritae , quae solum . debetur propter excellenitiam infinitam. Confirmatur ex Augustincti Mum dicente, Deo. ut Deo Ι.a ti iam, ut Domin a vero Duliam deberi. cuius verba affert S. Th. m. in praesenti ex glosia in Psam. 7. desumpta tamen ivtu ex Augustino
in Exodum. tam . . ergo sicut titulo
dominii. quia est temporalis . non respondet adoratici Latrix led Duliae sie titulo benefactoris, qui temporalis cit , respondebit sola Dulia. Certrim tamen est.Deum propter beneficia lora rictiam cultu Latri et Sic doeet Damasce. His o t. 3.de ubi dieit, Deum adorari Latri. . Primo. propter sit prenaum dominium; secundδ,propter supremam gloriam,& sanctitatem ἔ tertio, propter maximam benesiccntiam crga nos; quare δ . quia ab insos peramus omne bonum quinto, quia ipuim offendimus. Sic etiam S.Thoin sart. . ad 8.dicit, liciliacaustum offerri Deo pro apict iii premam inaiestatem, de excellentiam, quam in te habet; hosti in verδ pacificam, ut
supremo benefactori, & hostiani denique pro peccato offerri Deo,ut saluator L Vbi supponit, cluὸ Deum. ut benefactorem coli Latria. nam hostia pacifiea elim si e sacrificium iam includit cultum proprium Dei, de qui nulli purae creaturae tribui potest; ergo Deus etiam, ut benefictor eoistur cultu plus quam Dulix, S per eonsequens Latria.
Ratione probatur haec communis assertio, quia quando Deus colitur, ut Creator, se a propter beneficium creationis licet creatio sit motivum quasi remotum, quo excitamur ade ultum Dei, motivum tamen proximum cst excellentia intrinseca ,& infinita, quae est in ipso Deo, illum reddit Latria dignum, ha ratione utuntur Suared in praesenti s I in uater si ς. ex quo anfero. 6e vasqueZari'.9 num. s. Vasque S confirmati potest, quia sicut Deus adoratur propter beneficia in nos collata , sic adoratur Cyi m Propter peccata . quibus eum offendimus .ut dixerunt Damalcentis,& S Thom. ω- Damasse. pra allegati in tamen peccata non possunt cilcmortuum proximum adora nidi . sed remorum ut constat, quia nostra peccata non recidunt Deum excellentem .seil ni Duent nos, ut in
aliqira in satis Delione adoremus illum , quem offendimus ; ergo sic etiam aecipiendum est, quod dieitur de benes eiis, qu&l scilicet concurrant remore sidum , mouendo lim, ut iis gratiarum actione adoremus nostium bene
factorem . qui tamen aliunde supponitur habere excellentiam supremam . ratione cuiu possit iii premo cultra adorari. Explicari hoc ipsum potest exemplo clia- Explicaων ritatis . nam sicut religio adorχt Deum , ut bene actorem ; sic charitaς amat Deum , ut in benefactorem ; de quidem licet beneficia uinos collata non sint infinita , amat tamen Deum supcr omnia, quia nimirum benes
cia non sunt tota ratio proxima amaruit
Deum , sed remota ; prinxima ver A est ins-nita perfectio Dei , quae reddit Deum in- . trinsece . & summὰ amabilem. ergo e dem modo religio non colit Deum praecisu propter beneficia, sed propter excet lentia in intrinsecam Dei , tanquam propter . rationem proximam dignam supremo culcia
Latriae. Contra haec tamen videtur adhuc re 4.
stare difficultas, quia Deus non solum est dignus veneratione propter persectionem,& excellentiam , quam in se habet intri sece , sed etiam propter dignitatem bene- saetoris , de Domini. nam in crearis Princeps , aut Dominuς temporalis est dignus cultu propter titulum dominii , aut principatus , licet hic non sit aliquid phν seε intrinseeum , sed denominatio extrin- - ea , & miles , & dux est dignus cultu. propter res praeclarὰ gestas in Delio , quae omnia sunt aliquid extrinsecum , 8e praeteritum ; ergo similiter Deus et it multo magis dignus adoratione , propter benefi- 'cia in nos collata , & propter opera prα- clarE Je sapienter ab ipso iacta : de hoc ergo cultu redit dubium , an sit L itriae , vel . Duliae . non enim videtur esse . 'M M m a propter
482쪽
488 De mysterio Incarnationis.
propter supremam , 8e infinitam excellentiam Dei. sed propter excellentiam temporalem, tanquam propter rationem totalem pro
pro solutione assuetio dupliciter posse eoi siderati illas per se citones extrinsecas propter quas colatur Deus. Prim5 possunt coniaderari non prout sunt propriae solum Dei, i sed se eundum aliquem gradum, secundum quem reperiri etiam possint in ereaturis, ut si con-
sineretur Deuς. non ut supremus Dominus
sed soldm ut Dominus, vel si consideretur non ut prima. & luprema eausa, sed selum ut
eausa es eiens nostra, dc tunc certum videtur , non cognoscν titulum suffetentem ad
exhibendum illi e ultum supremum , sed se Ium ad exhibendum illi cultum debitum dominis, aut principiis, seu causis. An vero iste eultus licitε ponit exhibeti Deo coia siderato sub illa praeeitione; eonstabit ex his, quae die emus inserius , circa adorationem humaniratis Christi praeuiae a diuinitate,& unione hypostatica.
s. Secundό ergo , considerari possunt illae persectiones prout sunt propriae Dei, neque
ulli alteri possunt, competere ; v. s. Vt est supremus Dominus, ut est prima, & suprema causa, aut primum principium rerum omnium ; ut est arti sex infinita sapientia. Z: potentia mpeiant, Bee. de in hac consideratione eoncedimus, Deum posse adorari Lattia,non solum propter excellentiam intrinsecam, quam habet ab aeterno ; sed etiam propter illam persectionem Creatoris. Domini, artificis, &e. negamus tamen adorari tunc Deum praecise propter illam persectionem creationis, vel operationis in abstracto, & se eundum se consideratam 1 adoratur enim propter illam sumptam in concreto, scilicet, quia est primum principium, primum operans, dcc. in concreto xutem non solum includit persectionem erea tam , quam importat sorma illius e onereti, quae est et eata, de finita; sed etiam persectionem increatam , quae importatur ex parte subiecti eapacis ad recipiendam talem denominationem ; eum enim illa denominatio sit propria ibi ius Dei, requiritur plan E ad illam laniectum diuinum , & peteonsequens, qui adorat Deum. quia est Creator, adorat eum propter talem persectionem
sibi Ecti . & talem persectionem sormae, quae
eo inponunt illud concretum cre tori Si neque enim quodlibet coner erum ex creatione , de subiecto est dignum adoratione , Vteonstar in concreto ex creatione , de terminoereationis ; sed requiritur ex parte subie isti talis entitas, quae taliter se habeat ad creatio nem , S: per eonsequens ad illud concretum
Componendum requiritur entitas intrinseca
Dei. Quod autem ereatio sola in abstracto non sit tota persectio propter quam adoraeut Creator; sed creatio in concreto, seu coneretum per modum concreti constat in Aliis eoncretis creatis . nam homo iustus, &gratus est dignus quidem veneratione , Uti Ostea videbimus ; nec colitur propter id persectionem gratiae habitualis in abstracto sumptam . nam ipsa gratia secundam se non ita toleretur . nec, etiam lapis habens gratiam ea nilem sibi inhaerente in , colitur ergo propter persectionem concreti resultantis ex homine, 5 gratia, ac per consequens propter persectionem gratiae , 5e propter perfectionem subiecti, nempe hominis , ex quibus duabus retultat excellentia hominis grati digiis tali cultu; similiter
ergo Creator non adoratur propter sola nexcellentiam Creatoris . sed propter excellentiam concreti ereatoris, quae est digna tali, tantaque adoriatione.
Hoe ipsum declarari , fle eonfirmari po- Πtest in exemplo supra adducto dilectionis,
Ac amoris ; nam sicut aliquis est dignus cul a , & veneratione ratione principatus , dominii. vci .egregiorum fascinorum , quae secit : si e etiam est amore dignus propter haec omnia , S tamen quando propter haec amatur . non est tota bonita ,-tora ratio formalis , quae amatur, & allicit voluntatem. illa
forma dominii principatus , vel operationis in abstracto a sed perfectio concreti resultantis ex tali subiecto, & tali serma . quod constat etiam in illo eoncreto hominis sancti, in quo non est sola gratia tota persectio, quae placet. nam eadem gratia separata a subie ita , vel posita in lapide non ita .
placeret proculdubio , nec amaretur, sicut placet, & amatur homo sanctus : non ergo
amatur conete tum illud propter solam persectionem formae, sed propter persectionem resultantem ex tali forma. de tali subiecto, quae est persectio digna tali, & tanto amore.
Sic etiam quando charitas amat Deum , quia creator est , non aniat illum propter solam bonitatem creationis actualis, quae finita est,
sed propter perfectionem illius concreti, prout rei ultat ex tali subiecto, Ze tali sor-ma ; sub qua consideratione est obiectu indignum amore super omnia. Si autem consideraretur in Deo persectio aliqua non pro- I ria Dei. led communis etiam ercaturit, qua- is est esse domin m utcumque, vel esse causam , aut principium alicuius effectus . tunc.
non posset propter illam persectionem diligi
sueer omnia, sed aliquo amore communi, Minteriori iuxta gradum persectiouis, quae cognosceretur.
Ad locum Augustini responderi potest, in 8.dulia posse, connderari id solum, quod di-- πα- cit perfectionem positivam , scilicet cultum ' exhibit unx a seruis suo domino ratione do 'minii; & hunc cultum tribui posse Deo, ut Domino ; haec autem dicitur quidem Dulia communiter lumpta, non specifica, & inferior, quae tribuitur Sanctis; illa enim dieit imperfectionem,& limitationem. quae contrahit eam ad talem speciem , & haec non potest tribui Deo'. Augustinus ergo loquitur de Dulia in primo sensu , quam condistinguere potuit a Latria in hoc, quod Dulia respicit dominium , Latria veto respicit maiestatem,& excellentiam diuinitatis, quae disserentia
sumi potuit ex nominum etymologia. nam Dulia oritur a verbo Graeco , quod
483쪽
est sermo ; unde videtur referri ad dc minum. Latria 'vero oritur 1 verbo Graeco. λατρευω, quod aliqui volunt componi ex λα &τρευώ, quod est vehementer tremere ; quare magis videtur explicare reuerentiam doeitam infinitae maiestati Dei, an vero hae duae adorationes , quae Deo debentur ratione illius diuersi tituli, differant specie , statim dicemus. Et denique quid sibi voluerit S. Thomas in praesenti ametiis secundo. in corpore, dum ex illa glossa probat duas diuersas adorationes quae Christo debentur,dicemus infra dis'. .
9. Secundo ergo dubitatur,vir sim pro diuersim bium δε- tate titulorum seu perfectionum, quae in Deo considerant ut . differant iecie adorasiones rAn vero omnes sint ei uidem speciei . siue Deus adoretur, quia sapiens est, siue quia omnipotens , siue quia iustus , siue quia Domi
Sontentia e Communis sententia negat, quam sequitur
Probat primo SuareE . quia diuersa attributa Dei distinguuntur raticii e nostra inter
se, non tamen te omnino excludunt ἔ. ergo non poterit vivim adorari vcl mouere ad adorationem , quin omnia ador larur , dc ni
Haec tamen ratio supponit principium minus verum de mutua transcendentia attributorum inter le , quam suo loco impugnabi
ro. Sectin33 probat P. Vasquer, quia a lota-PH- ρ,-- tio latriae exilibetur Deo . ut est primum prin- ru in cipium rerum omnium', scd omnia attribuata , de omnes porsectiones diuinae conent runt ad eonstituendum unum primum principium ; illud enim appellamus primum principium, quod ex se haber omnes perseactiones. de est fons totius este ergo eadem adoratio tribuitur omnibus perfectionibus di. uinis. Haec etiam ratio , nisi amplius explicetur, videtur dissicilis. quia si esset essicax, probaret , non posse Deum adorari latria propter unam solim Perfectionem. V. g. propter omnipotentiam , scd debere tune adorari ali quo inferimi cultu . quia ut sic non est et primum principium rerum omnium, chim non intelliga ut time ut ineludens omnes perfe-istiones. Vt ergo haec ratio vim liabeat, videtur ita declaranda , quod scilicet omnia attributa in tantum possunt adorari, in quantum habent identitatem cum eisentia diuina, quae est primum principium rerum oti nium, & fons totius perfectionis ; citrare cum haec essentia sit una, & eadem, eandem etiam dorabilitatem refundet in omnia attributa cum quibus identificatur. I r . Adhuc tamen videtur . supercile dissicultas, quia licὰt attributa habeant adorabilitatem latriae , propter identitatem cum esseniatia, adhuc possunt habere adorabilitatem latriae specie diuersam. Sicut licet attributa habeant in sinitam persectionea ob identitatem cum essentia, &aequalem, omnia inter se, ut probwlimis supra di furatione L. fertisne
adhuc habent pei sectionem illectis,uci quali specie diuellam ; .ut ac relationibus diuinis concedunt plures Theologi, habere tres p sectiones inecie diuersas , quia participatur eadem perfechio Ψ singulis atti ibum , ta resationibus diuerib modo. Cum ergo x lorabilitas attributi si ipsa persectio, quam excellen tia illius attributi habet ad cultuio, consequens videtur , ut sicut inse excellentiae sunt speeie diuertae, sic etiam adorabilitates,& consequenter adorationes differant specie. Pro decisione huiuς dubii aduerto,posse esse t2.
quaestionem, v ci de ipsis adorationibus , qui- Aduertnia bus vltimo consummatur cultus , vel de actu in temo , quo adorans lubmittit se Deo . vel denique de affectu, aut voluntate , qua, supposita summissione , volumus adorare , scir.exhibere . illam notam sem missioniς. Et in primis . si sermo sit de adoratione ipsa vitima , seu de nota luminissionis ; haec potest
rursus elle vel externa , vel interna , utili pradiximuς. De externa nulla potest esse con-hrouersia in hoc dubio. nam hae adorata Ires, seu aistiones externae non accipiunt si c-ciem sitam ab excellentia . cui exhibetur culis tus per ipsas ; genuflexio enim. N aliae sin leς actiones sunt motus locales, Ae specificantur a rermino, qui per ipsas producitur, nec Prie diuersa specie genu flexio iacta coram Angelo, at ca, quae fiat coram B. Virgine , ant coram Christo Domno, ut conia stat.
Adorationes internae , seu notae illae, qui- IMbus , ut supra diximus, Potest interius consummari adoratio . sunt loquutiones internae . quibus manifestamus nostram summis scinem : hae autem loquutiones in aliquorum sententia sunt astus intellei hi alcs ; in alia vero , de s rian probabilioli. sunt abii voluntatis: in neutra necesse est . quod distinguantur specie, iuxta differentiam speci sicam persectionum . quae nos mouent a laclorandum ; quia ipsam et adoratio non debet respicere intrinsccE , aut manifestare excellentiam . quae mouet ad cultum, sed s luni debet manifestare tum missionem inter . nam : itaque per illam loquutionem non oportet dicere , Ego habeo internam sum-imissionem erga Deum, propter eius infinitam sapientiam . vel potcntiam , &c. Sed sussicit dieete, Ego habeo summissionem internam supremam erga Deum et sicut etiam genuflexio externa est vera adoratio, quia inani stat internam summissionem . lices non manifestet excellentiam, quae mouet ad summissionem. Dixi non esse necesse, quod adoratio etiam interior . rcipiciat. de explicet illud motivum excellentiae , non tamen nego , posse fieri, quod illud etiam respiciat ,& explicet: sicut enim exterius possumus adorare Deum per voces externas, di .cendo . Adoro te propter infinitam sapientiam, vel propter maiestatem, &e. Sic inteis rius possumus eodem modo loqui, & adora re Deum, de tunc adorario ipsa habet ordinem intrinsecum ad talem excellentiam.
484쪽
η o De mysterio Incarnationis.
intelle istualis , orobabile I qautionem tunc pote specie differre iuxta
grue clitatem specificam excellentiae , quam exprimunt ; nisi forte in illam serantur, rata. 'carn in obiectum materiale cognitum in aliquo medio ; sicut aflenius fidei non speci-fieatur ab excellentia Dei, quam credit, pr pter auctoritatem diuinam , quia obiectum materiale non speeincat actum iuxta communiorem,& erobabiliorem lententiam. I 4. Denique si di eamus, illam loquutionem interna:ra eIle actum voluntatis e licet exprimat excellentiam diuersian in specie , quaena Ouci ad suin mi ilionem , adhuc non fiet volitio ipta specie diuersa, quia volitio non spe ei fieatur, niti ab obiecto formali, siue a fi-nς , propter quem vult id, quod vult illa au- cm voluntas , qu .e eit loquutio , est actus.
quo ego loquens volo audientem cognoscere . me habere lunam illionem internam erga
Deum, propter eiuς sapientiain, v. g. dc quiadem haec volitio non habet pro obiecto formali suo sapientiam Dei, aon enim vult, vel amat hie actus capientiam Dei .lea volo, quod audien ς intelligat hoe, quod loquor, & huius incae voluntatis pomum habere varios fines, qui ipρcificabunt proprie hanc volitionem,lea loquutionem, quia ille finis . quem intendo in hac loquutione, erit proprie obiectum formale ipsius. I s. Nunc veniamus iam ad ipsum actum sum- miluonis internae, qui praecedit, & ad voluntatem . seu affectum adorandi, de quo actu videtur procedere potissimam hoc dubium. nam ille est in quo reperitur bonitas, de meritum sor male adorationis , & qui reddit honestam, demeritoriam ipsam adoratio
In ripiendo ergo a summissione interna, in hae postumus etiam distinguere. . nam paζ-trin pertinet ad intellectum recognoscentem in Deo talem vel talem excellentiam superioritatem ; partim pertinet ad voluntatem, ita vult homo summittere se Deo, seu ce-ete illi in omnibus, dando primum locum,dec. Quod ergo pettinet ad intellectum, constat ex proxime dictis, illos actus scire specie diiuersos , pro diuersitate specifica excellentiae , quam in D co recognoscimus, quando ipsa excellentia suerit obiectum formale;
non vero, quando suerit obiectum materiale cognitum in aliquo medio , ut si cognoscatur propter idem testimonium Dei, vel propter aliam rationem sormalem eamdein: erunt autem specie diuersae cognitiones,quando medium in quo cognoscuntur illae excellentiae , erit specie diuetium An vero de facto reuelationes , quibus mani stantur diuersae persectiones Dei, differam specie, S: I ur consequens ipsi assensus fidei. qui non s
Di habent pro obiecto formali veracitatem. Dei, sed ipsam etiam reuelationem , differant speeie inter se ex parte rationis sor malis partialis , pertinet ad materiam de fide, ubi de hoc puncto egimus.16. Restat de ipso ac hu voluntatis, qui est sum- millio interna. de affectu adorandi. De qui-biit breuiter dic ' i est , in primis non
differre specie morali, seu in ratione virtutis, prout ad moralem considerationem spectat , propter diuersitatem persectionum. quae mouent aA adorandum Deum. Ratio est, quila motivum immediatum , & obiectum
sormale illius vitiusque a fictus non est ipsa excellentia Dei nam si hoe esset , ille actus esset virtus Theologica sed est honestas obiectiva summissionis, vel adorationis: non enim dicimus, per illum actum, volo summitti Deo.
vel , volo eum adorare, pua excedens, velsi piens est. led dicimus, vias summura, aru cedere Deo, vel , volst eum adora e . quia honestum . bonum est cedere Deo , vel eum adorare ἔ c arri ergo
exeellenti, Dei non sit obiechum formale huius voluntatis, non debet ab illa specificari, sed ab honestate summissionis, vςl adorarionis, quae, moraliter loquendo. est eiusdem rationis semper ; nim licet una excellentia differret specie ab alia: honestas tamen colendi Deum infinite sapientem , non di Tertiseeie ab honestate colendi Deum infinit εrapientem , non Miffert specie ab honestate, colendi Deundi infinite bomim . vel iustum: utraque enim consistit in reddendo supremo cultu debito propter infinitam excellentiam. explicari, & confirmari potest exemplo iustitiae , in qu x noli differunt specie voluntates restituendi propter diuersitatem titulorum , quibus remo te inciuemur ;nam ei uidem speciei moralis est velle restituere rem illi , qui est eius dominus titulo emptionis, vel illi, qui est dominus titulo donationis, vel quia eam inuenit l, vel quia eam propria industria fecit , dcc. quia nimirum motivum proximum iusti aiae est . honestas reddendi lux suum singulis , cum autem illa omnia iura sint aequalia, parum refert, quod sint iura diuersa in ordine ad voluntatem restituendi. Sic etiam religio proxim3 vult honestatem illam exhibendi cultum supremum debitum ; quod vero debeatur ratioue tutinitae sapientiae , vel infinitae potentiae ,&c. materialiter se habet ad id. quod formaliter amat religio: cum omnia illa debita sint aequalia, licet landentur in diuersis titulis. Et quidem in hac materia est maior ratio non diuersificandi illos actus, quia liedi tituli, seu persectiones ipsae diuinae sint formaliter diuersae ; sunt tamen aequi ualenter eaedem : nam etiam si persectiones diuinae formaliter non se se mutuo ineludant in tecto; iacludunt se aequi ualenter, & quasi in obliquo , propter identitatem cum eadem essentia diuina: adoratur enim, v. g. sapientia Dei, quia est infinite persccta ; esse autem infinite persectam, licEt non dieat in recto alias persectiones , dieit timen illas in obliquo , hoc est , concititur sapientia Dei ut exigens identificare sibi omnes persectiones diuinas, de ut se dicitiam aequi ualenter omnes illas ; quia tam bonum, & persechum est intensiue eme sapientem cum neccssitate identificandi sibi omne persectiones, quam esse formaliter omnes illas persectiones; quando ergo adoratur Deus propter excellentim sapientiae, iam tunc ado-
485쪽
ratur aliquo modo promer excellenturni astitiae , de exteras omne , quia lino: n,ienda
est infinite persecta, quia etiam se t confli-stincta ab aliis habet exigentiam Put identiscetur eum illis, in hoc sensu intelligi potest ratio illa P. Vasque E suprὶ adducta, quod scilicet supremus Dei cultus debetur Deo, ut primo principio, hoc est, siue formaliter, siue
aequivalentem, nam quomodocumque Dei per- ethici ad retur , concipitur , ut infinite persecta , propter connexionem necessariae i)entitatis, quam habet cum cumulo omniς perfectionis , in quo consistit ratio primi prin-eipij.
Dixi tamen semper, illam voluntatem non distet re specie morali. se ii secundum moralem considerationem : li enim loquamur physicd , non ita facile erit excludere differentiam speeificam phylicam : nam ipsamet de centia, seu honestas obiectiua , quae apparet
ex parte cultus, S amatu I. videtur esse phy- c iliuersa', quando Deus adoratur propter unam persectionem, ac quando adoratur propter aliam : neque enim consideratur ex parte obiecti decentia ut sic, de in communi. sed talis decentia determinata I haec autem decentia , ut haeccsst, dicit ordinem , seu habitu finem ad talem persectionem, prCpter- qua in decet colere Deum ; cum autem haee
habitudo habeat terminum specie diuersum , consequens est . quiM decentia ipsa prout cum illa habitudine iit aliquid speeie diuersum, &per consequens . quod actus ctiam noster , qui termitiatur ad hane decentiam
obiectivam prout talis est, ut specie physica diuertus ab alio terminato ad aliam deiscentiam habentem respectum ad diuersum terminiim. Haec tamen disterentia physi ea non attenditur , quando agitur de honestate
virtutum ,& ideo Theologi de illa non eu-rantes, supponiim , illas voluntates adorandi pertinere omne ς ad cairidem speciem. licet respieiant diuersas perfectiones di
Dices, ergo non sussciet idem habitus ad
colendas in Deo illas omnes perfectioncs fecit sim . nam habitus non inclinat nisi ad aistus eiu idem speciei ergo habitus , quo adoratur Deus propter lapientiam , non inclinat ad colendum Deum propter iustitiam, vel miseri
Respondeo, si sermo sit de habitu insuis, facile posse declarari, quomodo idem habitus extendatur ad illos omnes actus, etiam si
sint i pecie diuersi ; iram habitus infusi dantur in modum potentiae , nec acquiruntur peractus, quare non alligantur ad eliciendos soluin alios actus eiusdem speciei cum prioribus actibus, ted extendi pollunt intra talem, di talem suetaeram ad plures actus; quanta autem debeat cise illa sphaera , de unde debeatinenlarari eius latitudo,alibi dicendum erit ex
pio sessis , de aliquid ictigimus supra iussi. 22. Si vero sermo sit de habitu adquisito in ordine ad voluntatem naturalem adorandi
Deum , propter diuersas eius persectione ,
quae gnosci possint lumine ria χ, dguendum videtur; nain possumus nori citer habere in eiusnxodi voluntate.
volendo ad ora Deum propter hone tem peculiarem . quae apparet in colenda su-letem a sapientia Dei. v. p. vel secundis, vo-endo adorare Deum itinnite sapient m propter honestatem , quae apparet, in colenda su- prelua cxcellentia, 'uaecumque illa sit. Si hoc secundo modo se habeat voluntas, non videt ut dubium , quo A habitus genitus ex prioribus actibus possit inclinare ad adorandam infinitam iustitiam, vel potentiam Dei. cum sit idem motivum sor male , nempe ho nestas colendi supremam excellentiam , quaecumque illa sit 1 nam siue illi actus disserant
specie, siue non ilifferant, certum est, eun
gem habitum posse extendi ad omnes actus. qui possunt seri sub eodem motivo sol mali;
De enim idem habitus amicitiae erga Petrum elicit amorem illius, de odium circa eius hostes ; quia nimirum uterque actus tendit sor- maliter , vel aequi ualenter sub eodem moti-uo formali dicet amor,& odium sim actus specie diuersi. Si vero voliuitas se habeat primo modo, & respiciat illam honestatem peculiarem colendi Deum , quia sapiens est ; tunc, si supponatur sententia communis ponens habitus adquisitos , qui sint sitialitates permanentes distinctae a speciebus bene eoordinatis, & intensis; consequenter dicendum videtur , illum priorem habitum non de erui. te ad colendam iustitiam. vel aliam perfectionem Dei, nisi accedat aliquid, per quod cx- temtatur ad hoc secundum motivum diu et- sum. Supposita vero sententia , quam esse
S. Thomae, & probabilem dixi in libris de ani ma , quod scilicet ii habitus sint species intensae , bene coordinatae, consequcnter dicendum est, illum priorem habitum non omnino inclinare ad hunc secundulis ictum; aliquid tamen conduccre : nam prior actu fi eo
tendi Deum propter sapientiam , potuit oriri; vel ex iuZicio quodam uniuersali dictante. honestum est e colere persectionem supremam , 3c infinitam . qualis est sapientia Dei; S tuna species relicta est habitus ad cole α- das omnes persectiones Dei, quae continentur sub illa uniuersali; vel potuit oriri ex iudicio particulari dictante , bonum esse cole. te infinitam sapientiam se ei propter eius peculiarem perfectionem . & tunc species relicta non conducet immediate ad colendam misericordiam , vel iustitiam , quia non generat immedia 2 iudicium dictans aliquid de honestate illius cultus: conducet tamen media-
tu , quatenus ex iudicio genito per istam speciem dictante honestatem cultus sapientiae diuinae, arguere potest intellectus facile ad iudieandam honestarem colendi etiam iustitiam Dei, cum non sit minus persecta, aut excellens iustitia Dei, quam eius sapientia r unis de faciliorem se expetit homo ad adoraitisam
iustitiam Dei. postquam habet habitum adorandi sapientiam, quam prius; non tamen ita facilem, sicut ad adorandam eamdem sapientiam , quia ad adorandam iustitiam oportet. quod
486쪽
quod intereedat aliud iudicium comparans hanc secumlam honestatem cum prima, ad quod iudicii: requiritur noua facilitas, ut sateriam sacile, qliae omnia unusquisque poterit
in se ipso facile experiri. Ex dictis colligitur, quid dicendum si ad
illam quaestionem, an ex diuersitate beneficii a Deo in nos collati, propter quod colitur, si tetram specie diuersa adoratio Afirmant Corduba Negant alii , quos sequitur Vasque a in praesenti dis=m. 9 P. . sed breuiter dicendum videtur. , co sensu, quo Dcus potest adorari propter beneficia, ita ut ipsa persectio benefactoris sit etiam ratio formalis , propter quam adoratur, iuxta superi u dicta ; iudicandum esse de diuersitate specifiea adorationiam . sicut dictum est de diuersitate adorationum . qllae Exhibentur propter diuersas persectiones intrinsecas , S: attributa Dei ; eadem enim est ratio de utroque , ut consideranti patebit. Ultimo dubitant in praesenti, an detur desacto , aliquod signum , vel aliquis actus ex- nuς adorationis, quem non liceat tribucro nisi soli Deci r nam genu flexio, percussio rectoris , de alii similes , tribuuntur etiam Sanctis. P. Suarer in praesentis R. dicit, sacrificium est e talem adorationis actum, qui loli Dco tribui possit. Ego in primis existimo, loquendo de pota
sibili, post e institui aliquem actum adorationis externum , qui non possit tribui alteri, quam Deo : nam de sacto possumus D cum vocibus adorare , fgnificando non qualem cumqtie summissionem internam , sed summissionem summam , propter eius supremam excellen iam , quas quidem voces non polliamus de facto usurpare ad colendos Sanctos; ergo similiter post et ex ordinatione hominum genuflexio habere hanc significationem, ut scilicet significaret selam summissionem in ternam summam , propter supremam Dei excellentiam , S: tunc quidem genustexio non posset alteri exhiberi nisi soli Deo. Deinde si loquamur de adoratione interius conlummata per aliquam notam internam sit inmissionis, qualem supra diximus dari posse, non videtur dubium , quili illa nota interior talis sit, ut non possit alteri tribui nisi Deo. nam cum illa non sit signum ad placitum, sed naturale , significat ex natura sua summistionem summam debitam Deo 3 quare illa eadem non poterit alteri, quam Deo exhiberi. Sed re vera illa est loquutio, quare sicut etiam extetior loquutio , qua signis eamus summissionem latriae debitam Deo, non potest: exhibeti aliis ; sc non est mirum , quod idem reperiatur in loquutione in
Vltim δ existimo, sacris eium licet non possit offerri nisi soli Deo , non esse tamen pro- ε, & stricte actum adorationis : sed aliumrcligionis.& cultus diuini specie di- 'riersum . vi bene notauit P. VasqucΣ in praesenti dis . num. 4 . ct 74. nam , ut dixi latius in tractatu de Eutharima . sacrificium ex sua institatione ordinatur ad significandam . & protestandam supremam potestatem Dei, tanquam Domini vitae,& mortis nostrae, in cuius recognitionem destruitur victima , quasi significare velimus . codem modo nostram vitam offerri debit ille in ob sequitim Dei, si ipse vellet : loco autem nostrae vitae onertur Deo illla victima , quae destruitur; unde const1t disserentia inter jdorationem , sacrificium. nam adoratio, ut
supra vidimus diastitatione praecedemi, instituitur ad significarulam summissionem nostram internam , seu voluntatem summittendi nos, decedendi Deo in omnibus : at vero sacrificium instituitur ad signiscandam potestat cinvitae,& mortiς qtiam habet Deus,&ad protestandum per destructionem victimae. ni,strum quoque eise ,&viuere effundi debuisse in obia sequium Dei. Restat ergo nullum reperiri de facto actum adorationis externum , qui ita sit Proprius
x trum Christas in quantum homo adoretur tria.
SVpponendum primo , hunc hominem c hristum adorari latria ; hoe est de fide
Certum, ut constat ex Scriptura, Conciliis: quorum loca addit cum Suare a dii furiatione sue. sectione i. de Vatque E di Futatisne 9s. ωp. 2. in quibus reserendis non est opus immorari; res enim ipsa clarissime constat , cum hic homo sit Deus , S: Deus adoretur adoratio. ne latriae. Dissicultas ergo est ali non solum propter communicationem idiomarum, sed etiam in quantum homo adoretur latria ΤSecundo supponendum est , hanc quaestionem adhue polle habere duplicem sensum. Primus est , si illud in qua ιm , accipiatur re- duplicatiue , hoc est, ita ut humanitas sit ratio formalis , propter quam Christus adoratur la-reia, & in hoc sensti certum est,non citc. Secundus sensus est specificativus utrum humanitas sit id quod assoratur latria, saltem vires, quae adoratur, licet non ut ratio sormalis 3 S inhoe se ii su procedit quaestio. His suppositis , prima sententia est. humanitatem Christi etiam in Verbo non adorati latria persecta, sed latria imperfectiori. Pro hac sententia adducuntur Alexander, Rabanus, Gabriel, Corduba, de Paludamis citati λVasqueZ num. 3. dc a Suaret scitone a. secu-do νον et . quae sententia potissim d fandatur in eo , quoil latria soli Deo debeatur ; eum ergo humanitas non sit Deus , non potest adorari persecta latria, sed alia imperfectiori, qua adoratur humanitas Christi, quia est coniuncta
cum diuinitate. Cones usio communiet, & certa est, adorari
etiam humanitatem Christi eadem prorsus latria, qua Verbum diuinum . nam licet ipsa humanitas Ad raris is qua digerae a sacrifiei 2I.
Alexandis Raban Gabriel. Corduba.
487쪽
manitu non sit ratio, propter quam adoratur,
est tamen id, quod adoratur , seu est id, quod coadoratur in Cliti sto. Hanc censet Vasquet ubi supra, esse de fide definitam in Concilio Alexandrino , ubi et niti definitur cinusus Iesm , sti/- genitin,
qui et na adorasione propria cum carne adora
tur. Ex quo praesertim loco inseri Vasqueet, duo cise contra Nestorium definita , nempe non esse in Christo duas personas, & non esse adorandiim duplici adoratione diuersa. Adduntur etiam a praedictis aut horibus plura Scripturae loca : sed te vera postent, utcumque explicari de latria exhibita soli diui .. nitati, & competenti homini per communicationem idiomatum. Clarius loquuntur Patres, praesertim Damasiccnus lib. s. cy. 8.bb. cap. 3. Augustinus sermone s 8. de verbis Domini .& in illua Plaim. y8. Adorate scabellum pedum riui . δ: ibi Calliodorus, Ambrosius tib. 3. de Sinuti clo, αφ. I 2. Leo I. sermone l. de Ucensione, circa sinem. Elias in oratio em FI. Naaaanciem . in illa verba , quacirca mens nos ira, qui omnes dicunt , carnem, de
humanitatem Christi adorari simul e utem adoratione cum diuinitate, verba horum Patrum videri pollunt apud praedictos au
Denique probatur ratione, & in primis aliqui utuntur ad hoc probandum exemplo pur-Purae resiae, quam simul coadoramus adorantes Regem : sic etiam humanitas Christi eo- adoratur , quando adoratur Verbum. Hoc exemplo utitur Epiplianius apud vas queehum. I. SI Augustinus apud Suarca seetioue a. Hoc exemplum non est simile in omnibus atque ideo cum proportione debet accipi, quia purpura in praedi ho casu, licet & adoret ut
cum Rege ; non tamen adoratur adoratione
absoluta, i ed rei pectiva,quia est aliquid Regis: at vero bumanitas Christi adoratur adoratione absoluta; partiali quidem, quia ipsa est pars
Christi,& adoratur,ut pars, verum tam n adoratione absoluta. Probatur secundo/melius exemplo alio, quo utitur Cyrillus relatus a Vasque Enum. I . nam sicut adoratur totus homo dialia, propter excellentiam , quae solum est in anima , δέ tunc coadoratur caro hominis: adoratur enim tota illa persona, in qua est illa excellentia ; licεt non sit excellentia in omnibus partibus illius personae: sic etiam adoratur totus Christus, quoad omnes suas partes , propter excellentiam diuinitatis, quae est
in illa persona , licet non sit in singulis partibus. Contra conclusionem 'sunt nonnullae obiectiones. Prima est, quia si Anselus, v.g. adorauit ante Incarnationem Verbum, inquiro, npost Incarnationem post etIer cundem actum adorare luria Christum Z ii pollet; ergo per illum ac una non adoratur humanitas,quia idem
aetus non potest nune habere aliud obiectum, quod antea non habebat ; si vero non possiet;
ergo citet nec ciliaria alia adoratio I ergo non a i ratur eadem adorationc humanitas , de Verbum. Dan.de Lugo de Inc M.
Respondetur facile concedendo , esse di uerium actum ; dc per consequens diuersam
numero adorationem, non tamen inferiorem,
sed eiusdem rationiς cum priori . diuersiam tamen , quia prior actus terminabatur ad solam Deitatem,posterior vero terminatur ad Deum smul & hominem. Secundo obiicitur Damascenus stratisne prima de imaginabus, relatus a Uasqueet num. I si qui ait materiam Christi hoc est,carnem non adorari ut Deum. Respondetur, non adorari ut Deum hoc est,
non adorari propter Propriam excellentiam, dc per se, sicut Deus ; sed coadorandam sbium, ut partem Christi. Affertur etiam a VasqueΣ in praesenti num. 22. quaedam glosia dicem, humanitatem Christi non adorari latria ; sed auctoritas illius glossae non probatur.
Tertio , obiici potest, quia non icquitur ex eo quod humanitas sit pars Chtisti quod adorando Christum , eadem adoratio terminetur ad humanitatem , quae terminatur ad diuinitatem : nam amor, quo amatur Christus , non terminatur aequaliter ad humanitatem,ut constat, quia Christus, ut Deus amatur super Omnia: humanitas vero eius non amatur super Omnia ; ergo adoratio etiam , prout terminatur ad Deitatem, poterit esse latria , prout attingit vero humanitatem dulia, vel livperdu-lia. Huie disti cultati respondimus suprὶ disput.rtione 16.sectιone ubi adduximus discrimen inter amorem , & adorationem, S simul diximus non ita debere intelligi, una adOratione coli Deitatem, de humanitatem ut codem modo adoretur utraque natura ; hoc enim est salium. nam Deus adoratur propter suam excellentiam ; humanitas vero propter excellentiam non suam, sed Deitatis. quare non tam dicitur adorari, quM coadorari, hoc est, adorari propter coniunctionem , quam habet cum natura diuina, quae adoratur inia dependenter ab omni alia excellentia praeter
suam propriam. Itaque ille idem affectus.& illa eagem adoratio non attingit indivisibiliter totum Christum , sed diuiti biliter, Si di
uetinode; sicut etiam cultus , quem tribuimus homini lapienti, non fertur eodem modo ad corpus, de ad animam ; sed diuerso, scilicet ad animam primario, seu tanquam ad id, in quo residet excellentia sapientiae ad eorpus secundario , tanquam ad partem illius suppositi, in quo est sapientia. Dicitur tamen una & eadem oratio terminata ad totum Christum , quia eandem genuflexionem,& eandem reuerentiam exhibemus toti Chrito, de omnibus eius partibus, & eandem summissionem internam significamus, licet non eodem modo omnibus debitam. Haec tamen diu et sitas modi non facit , quod debeat appellari latria relativa, aut inferior illa adoratio , prout attingit humanitatem, sicut appel. latur illa , quae terminatur ad imaginem Claristi, eo quod non terminetur ad imaginem,
propter excellentiam ipsius imaginis, scd et
pter excellentiam Christi, quem reprae lentat. Humanitas tamen adoratur latita absoluta , quia non adoratur propter excel-N N n lentiam
488쪽
4 4 De mysterio Incarnationis.
lentiam in alio existentem . sess existentem in ipso supposito. in quo est ipla humanitas, tanquam pars substantialis illiu ς;humanitas autem non dicitur esse in alto,quatenus est in suppo
sto, Non ermo adoratur propter excellentiam existentem in alio. 32. Dices, haee esse nominar siue enim dicantur uniim , δοῦ aliud, siue non dicantur . re ramen vera distinguuntur realiter in Christo illae duae naturae . quare humanitas colitur, propter excellentiam existentem in alia natura; sive ergo appellandast illa, adoratio respectiva. siue absoluta ; erit tamen adoratio inserior. nam sicut imae in is adoratio est inferior, quia adoratur propter ex e essentiam existentum in Chi isto , sic adoratio humanitatis suomodo erit insertor , quam adoratio Deitatis, quia adoratur propter excellentiam existe'
tem in alia natura. αΠἰM . Hine etiam obiecticini satis cimus loco eιω- es , licentes. reuerentiam externam Cile omni no eamdem , quia non diuiditur genus exio inter humanita em.& diuinitatem, nee alii tituli honorisei, quibus Christum alloquimur. asse istus ver Λ interior est quidem inaequalis
ex parte modi volendi, non tamen ex parte rei volitae r vult enim eundem cultum humanitati, re diuinitati exhibere,oc protestari eandem summissionem humanitati, quamdiu sue. rit in illo supposito Christi, cum enim omnes hae summissiones, & reuerentiae sint actiones politicae in ordine ad commercium , de loquutionem ; terminantur mnes ad personas,
quas alloquimul indivisibiliter, & cum quibus conuersamur , de agimus ; quare omnia signa reuerentiae . M omnem summissionem, vi cessionem , quam volumus liabere erga filiam Dei. volumus habere erga totum Christum , de per consequens erga omnes eiu vpartes, quandiu partes eius sunt: non tamen terminatur haec voluntas eodem modo ad
omnes cius partes, ut diximus , sed diuerso,& inlatiori modo ad humanitatem, quia terminatur ad ipsam-cum hac conditione implicita, uitie et, quandiu suerit pars illius suppositi; cum qua tamen conditione non turminatur ad Deitatem. Caeterum hae e diuersitas modi non iacit, quod debeat dici adoratio inscrior . nam hoe sonat non solum diuersitatem in modo volendi, sed etiam in ipsa re volita, seu in cultu ipso,&reuerentia, quam voluimis, & in summissione interna, quam pro-tcstamur. At vero cultus qui exhibetur imagini , utramque inserioritatem habet respectu cultus , qui exhibetur suo exemplari. nam& volumus istium cultum imagini , propter excellentiam , quae non est in ipsa,& rursus non volumus eundem cultum , ac reue-
Icntiam imagini , nee protest. anur eandemitim militonem internam illi, etiam quandiu est imago, qaam volumus, de protestamur respectu ipsius Christi, quem repraetentat; et set enim stillius,& imprudens , qui codem modo
se lumniitteret, ct eandem omnino reuereri.
Εἰλm vellet exhibere imagini . ae Christo, eum Christo debeatur iumma reuerentia,&saurmissio , autem eius imagini : ncc respectu imaginis procedit ratio aflducta, quδd
hae actiones politicae terminentur ad perlo. nam in regrε acceptam : nam imago, & exemplar non faciunt eandem perlonam . quare non debuit terminari etiam partialis ad imaginem reuerentia , quam exhibemus Christo.
Iuxta hune sensum , 3c hanc distinctionem 3
possiunt intelligi, & reduci ad coneordiam au-etores illi, qui volunt, humanitatem Christi non adorari latria ε, scilicet intelligendo nomine latriae illam persectionem , non solum, quoad substantiam reuerentiae , sed etiam, quoad modum volendi illam reuerentiam , δίprotestandi summissicinem, qui modus, ut vidimus inferior est respectu humanitatis: de in
eodem sensu intelligitur Damascenus oratione Dan se. pruna de imurnibus, pag. s. qui de materia , scueatne Christi sic ait; Non minerum,sed maleria auctorem Moro , qui Wσter me materia D lines, o in materia voluit habitare , ut per m.Πeriam in hi salutem praeberet ἔ mineriam et ero , Perquam mihi salin parta est , colere non desinam, Non ea n , ut Deum; absit. In quibus verbis non negat eandem adorationem , sed eundem modum adorationis quem significant illae vo-ees, non tamen ut Deum. Hoc ipsum significare voluit Epiphanius in Anchorato, post teptem Ep pha solii, ubi exemplo piurpurae , quae non acioratur. sed eoaRoratur , cum Rege, qui adoratur,
dicit, eorpus Christi non adorati, sed eoadorari eum Verbo diuino. quibus verbis scitum significat diueisitatem, & inserioritatem in
modo, non tamen in substantia cultus. & adorationis, quia quandiu caro Christi est, eandem reuerentiam participat , cum hac tamen conditione implicita, scut purpura istin colitur cum Rege , quandiu Rex eam gellat.
Dices iterum. Purpura, etiam quando cst in I Rege SP quando coadoratur simul cum Rege, Ma ova
non tamen ter inat aequalem adorationem,
sed inferiore. nam illa adoratio,prout attingit Regem est absoluta, prout attingit purpuram est respectiva ; de summisso etiam interna non est eadem respeehu purpurae . ac respectu Regis ; ergo humanitas Christi, etiam quandiu est cum vel bo, &quando coadoratur cum Verbo. non attingitur aequali adgratione, sed inferiori, nec terminat et qualem summissionem
Respondeo, duplieiter posse adorari pur- 3 s.
puram Regis. Prima seorsim a Rege,& pro- INMisimpler ordinem , quam habet ad Regem , sed non per modum unius cum ipso Rege i Zetune terminat qui flem in seriorem adorationem , quia illud , quod adoratur, non est dignum tanta reuerentia, quanta Rex. Secunda
potest adorari simul cum ipso Rege :& rursus hoe ipsum potest dupliciter fieri. Primo , ita vi ille actus terminetur ad Regem,& ad eius purpuram non per modum Unius,
sed ut ad duo obiecta diuersa ; sicut quando eodem a Ru veneramur Apostolos Petrum , & Paulum , vel Beatam Virginem.& eius filium , tunc etiam concea imus,
489쪽
Reetem , quia simultas in eodem amr. non tollit , quAd singulis obiectis tribuatur sua propria adoratio, sicut si diuersis asiluis eo-lerentur ; sic enim , qui simul aflorat Christuna , &ehu matrem , non adorat utrumqtie aequali adoratione , sed inaequali. se cundo denique potest purpura sinuit cum Rege adorari per modum unius obieehi adora..ti,& tunc dicendum est, aequalem adorationem utrique tribui , quoad substantiam, inaequalem tamen soldin quoaὰ modum, sicut de humanitate , ac Verbo dictum est: nam obiectum quod adoratur, est illud compositum ex Rege , 'de purpura , de licet in purpura non sit tanta excellentia, in composito tamen illo verὰ est excellentia Regia ; quare morito possum me sim mittere
illi composito, εe eedete illi, sicut Regi soli.
quia compos tum illud non est inscrius it se , cdm includat ipsum Regem: tunc autem purpura coadoratur , hoc est, colitur, quatenus est pars illius compositi , in quo est Rex. Sic colimus adoratione latriae supremae lacramentum Eucharistiae, ut definitur in Coac.Tsid. Concilio Tridentino fessone I 3. ea . s. cy cansne 6. δc quidem tunc non adoramus solum
Christum ibi existentem . sed totum illud sacramentum per modum totius. quare ad ipsas species laeramentales terminatur cliam
partialis adoratio , species coadorantur la-rria, prout sunt partes illius compositi, quiantilla summissio, aut reuerentia , quae nosiit Christo exhiberi, superat dignitatem illitis
compositi lacramentalis, ut constat. Merito ergo Patres vitin tur illo exemplo purpurae , quae cuin Rege coadoratur, ad declarandam adorationem humanitatis , quae coadoratur cum Verbo , licδt exemplum, ut diximus , sit dissimile, quatenus cultus , qui terminatur adpηrpuram , dicatur prout sic respectivus, non vero , qui terminatur ad humanitatem. Ex hoe tamen non fit,quis d cultus purpurae quando per modum unius coadoratur cum Rege . die endus sit inferior , nisi solum, quoad
Et hinc poterit Deil E definiri illud dubium , ait humanitas Christi dicenda st ado-ιia an huma- rari latria per accidens , an per sc ὶ in quo nita Hi Silater , & Uatque1 valde dissident. Sua-
zz f., a . At Duraiulum , quia dixerit , humanita
id n/- per tem adorati per accidens: nam per hoc signiscatur, humanitatem uniri solum per acci
Dui, 2 dens cum Uerbo, quod est absurdum. Ua
Adorari pre queZ tam ea in praesenti num. 1 f. Durandum quid. de sendit. δe illum modum loquendi approbat , quia adorari per accidens , non est uniri per accidens cum re , quae per se adoratur I ' sed est adorari , seu coadorari ad adorationem alterius, cum quo haec pars unitur: sicut moueri per xcciciens manum ad motum corporis, non cit manum vniri per accidens cum corpore , quod per se mouetur, sed est moueri ad motum alterius, quod per se mouetur quare manus etiam , vel pars alicuius Sancti dicetur adorari per accidens, quando adoratur ille Sanctus, de corpus etiam , P. Dariis Lueo de Inca M.
quando adoratur totus homo : IieEt istae partes non uniantur per accidens , sed per se. In quo sane non displicet iste incidus loquendi Durandi , Gabii elis Uata
Contra hoc tamen Ohiicitur primo λ ergo 37. etiam diuinitas adoratur latria per accidens: consequens est absurdum. Sequela probatur, quia ideo humanitas adoratur per accidens, eluia coadoratur,ut pars illius eoinpositi.
ad quod per se primo tendit adoratio , sed diuinitas etiam est pars illius compositi ergo
adoratur per accidens. Respondetur negando sequelam. Ratio Rosevur.
discriminis est , quod lic Et diuinitat sit pars illius compositi, est tamen illa pars in qua residet excelleritia . propter quam fit adoratio toti composio e talis autem pars non coado- et ratur, sed adoratur per se , qui 1 in sua ago- ratione non pcndet a coniumstione ad reliquas partes : sicut quando incita una etiam parte corporis, mouenti ir aliae , licet singulae aliae partes moueantur per accidens ad motum totius ; illa tamen pars, quae primo moueti r non dicit ut moueri per aeeidens, sed per se. Secundo obiicies contra solutionem ἔ ergo
aliqua nilo dicetur diuinitas per aecidens ado- 'rari', & humanitas per se; quia aliquando adoratio Christi primis terminatur ad cius humanitatem , ut quando fit per osculum pedum , tunc enim caro Christi , est quae primo adoratur . diuinita v vero per accidens, quia coniuncta est cum carne, quam Oscu
Respondet Vasqueet num. 18. in adoratio- Seruitum ne duo interuenire , nempe nostram exter nam summissionem , de affectum internum seruitutis; concedit ergo, notam extirnam si immissionis primo adhiberi humanitati: caeterum, quia haec nota externa non est completa adoratio, sine affectu interno seruitutis, qui est quasi anima adorationis; ideo non dicitur adorari primi, humanitas, sed pollux diuinitas , in quam fertur primo affectus seruitu- , .ris. qui est praecipua, de sormalis ratio adorationis.
Caeterum haec doctrina , de solutio non Authori nos plus ex , primo , quia, ut dixi dissula F isne fraecedemi , actus exterior i eri δ iactu thabet completam rationem adorationis, etiam sine interno allectu summissionis 3 quare si actus exterior primὁ respicit humanita- rein t humanitas primis , 3c per se adoratur. Secundis , quia licet demus , affectum internum seruitutis esse potissimam partem
adorationis e re tamen vera non est tota ado
ratio, praeeipuὰ in sententia ipsius Ualqueet, qui negat . posse adorationem interius completi; ergo licet affectus internus seratur primo ad diuinitatem : hoc non est satis, ut dicatur diuinitas primo, uer por se terminare adora
Aliter ergo ad obiectionem respondeo, il- 3'. lam notam externam non serri primati3 ad Alii ιν carnem, Ut ad obiectum adorabonis, sed ut
ad partem, in qua fit adoratio: quod est longEN Nn a diuer
490쪽
4 6 De mysterio Incarnationis.
diversiim. nam benὲ stat,notam fieri in aliqua parte; Si non adorari, vel saltem non. adorari primario illam narrem ; sic enim fit percussio pectoris in pectore, qilae est nota astorationis , non tamen adoratur pristus, quia illa percussio facta in pectore est nota summi iasionis , quam habemus ad personam coram qua id facimus. Sic etiam osculum pedis, vel calcei fit,in pede, vel calceo, & lic Et obirer sit adoratio pedis, vel calcei, non tamen primatio. nam est nota summissionis internae , quam habemus illi cuius est pes , vel
calceus ; quare non exhibetur nota exterior
ipsi pedi, sed in pede exhibetur illi, cuius
est pes, quia osculum est nota externa seruitutis non ad pedem primatio, sed ad per
Ceterum. licὸt haec ita se habeant, &pro babili, sit ille modus loquendi Durandi, flevasque E , adhuc sitis probabilis est modus loquendi P. Suar ea de aliorum , quod humanitu Christi non adoratur per aecidens , sed
per se. Nec obstat partem moueri pet accidenς ait motum totius, licet non uniatur perae ei dens, quia est dii crimen inter motum, de adorationem, qirδd motus ex primaria in
tentione mouentis non ponitur in toto cor
pore . 8e singulis eius partibus, sed in aliqua
parte qua mota mouentur aliae propter unio
nem,quam habent cum illa: at veris adoratio non terminatur ad vi xm solam partem compositi . sed ad totum compositum i, quare sicut qiii ton1retur mouere omnes partes, de sinpulis imprimeret suum motum , fle impulsum partialem , non diceretur, mouere peraecidens partes, sic nec qui adorat totum compositum per modum totrus dicetur, adorare per accidens,partes.
Confirmatur , quia tunc dicitur una pars m reueri peρ accidens ad motum alterius, quando pars primδ mota eodem prorsus motu moveretur, licet alia pars non adesset quare ad motum primae partis per accidens est quod moueatur secunda; ergo similiter tunc dicetur adorari pars per accidens , quando eadem adoratio esset alterius partis primo adoratae , cum ergo non esset ea dem adoratio, qua nunc adoramus Christum,s non haberet humanitatem, sequitur, nunc de facto per istam numero a lorationem
non adorari per accidens humanitatem, sed per se.
Hae e ramen controuersia tota est de modo loquendi, & quidem xuctores, qui dicunt, humanitarent adorari per accidens, iam eo ipso agnoscunt aliquam diuersitatem inter modum , quo adoratur Verbum . & quo adoratur humanitas, siquidem hane dicunt orari per aceidens, illud vero per se;quare confirmandi id , quod proximE dicebamus dandam esse aliquam heterogeneitatem, dedissimilitudinem in modo ipso, quo illae duae naturae adorantur in Christo, licet adoratio simplieiter , quo ad substantiam sit aequalis. Dubitari potest se elindo , virum sicut hu- manito Christi pati taliter terminat ad ratio nem Latriae, qua Christus adolatur; sc etiam terminet partialiter sacrificium quod toti Trinitati offertur; an vero sacrificium solam o seratur Deo, ut Deo,& prout condistinguitur ab humanitate a mimpta P.Silareκ in praesenti s e T. 'reque contra hanc. asserit, sacrifierum ' - φη offerri quidem Christo , non ratione humanitatis , led ratione diuinitatis, in 'tra est suprema excellentia per sacrificium significrata; adhuc tamen in humanitatem redundare,cium vere offeratur huic homini , quare videtur idem sentire quoad hoc de sacri scio, ac de latriae adoratione, cum praesertim hie auctor censeat, sacrifieium ellia proprie,& essentialiter cultum latriae per ista . P. Vasque et diffutatione 96. num. 6 I. 62. 64. dicit, saetificium differre in hoe ab adoratio- V qae nc , quia cum sacrificium sit protestatio diuinae potestatis. de dominii, qua Deum colimus, Ut vitae, de mortis auctorem, non potest alium, quam Deum, ut Deus est, respicere ; quare humanitati non tribuit ut ullo modo , sicut nec limagini Christi. quamuis adorari possit, sacrificium offerti nolse. Confirmat suam
sententiain ex Augii uino Io.de Ciuisate. p. ao. Augin. ubi de Christo homine sic ait : cum in torma Dei acra cium cum mire fumin , tamen in formsi uisacriticium malu--. qu.im sumere, ne vel hac Miarsione , qui jue existimaret, milibri faciij
Ego quidem loquendo de possibili , sen- 4s.
lio cum SuareΣ , potuisse sacrificium . non minus, quam adorationem latriae , ometrito- tri ri Christo , ita ut ipsam etiam humanita tem respiceret ; quia licet excellentia, & dominium vitae , mortis, fit solum in Chri .sto ut Deus est, potest tamen osterri sacrificium toti personae in recognitionem pol statis , quam habet secundum aliquid tui. Sic enim deserimus etiam Christo cultum adorationis Iatriae propter excellentiam m- creatam, quam habet solum quatenus Deus est; de tamen illa adoratio respicit ipsam etiam humanitatem cur ergo pariter non posset toti illi personae deserti cultus sacrificii, propter potestatem , de dominium vitat, & mortis,
'm habet,lieεt illud habeat solum quatenus
Verba autem Augustini a Vasqueet addu- Αε.cta magis sunt contra ipsum . clym cnim Augusti mis dieat , Christum non voluiise sibi, ut homini osserri sacrificium, ne daretur Occasio osserendi saerificium creaturis , aper-tὸ supponit, non fuisse repugnantiam intrin- - .steam ex parte obiecti, sed potuisse id fieri alioquin quomodo ex hoc capite coinii endaretur Christi humilitas, si oppositum fieri, nous olerat i aut quis quaeso dicat, Deum non v utile, facere chimaeram, ne esset perniciosa hominibus 3 Ex illis ergo Augustini verbis probatur clarὸ nostra prima aisertio, scilicet id
Loquendo tamen de facto, existimo, non q7. osset ii ita sacrificium toti Christo, ut terminetur etiam ad eius humanitatem; sed ita ut onerat ut diuinitati soli: quae est aperta mens