장음표시 사용
501쪽
tas habet in se, quia ipsa habet in se totam illam de hoc tamen in sequenti conclusione.
excellentiam Vcibi , cu vitionis, quati tacumque' Dico ergo seciando,licet, I hylice loquendo,re- ilia sit,quatenus liabet in levia tollem ad Verbum, Pignet tali, ni Mus adorationis, ut vidimus con- . licui ctiam iustu, adoratur adoratione absoluta, clusione praecedenti, moralitet tamen loquendo, licet adoretur propter tultitiam, ut propter ratim si is verisimile est, non licere, nee decere illam licui formalem , licet non adoretur ipsa iusti- adoration n. hanc docet V quea ubi supra, &tia, quia adlinc adoratur propter excellentiam, late probat ex aliquibus locis Conciliorum , in quam iii se habet. quibus dicitur, in Christo non esse uterendum, Insero secundo adorationcm illam, qua sola veneriamur eis v, ζῶ in intus est prolyter euan, humanitas Christi de facto adoraretur propter bo nem , inu vi hau propter inuisibi- cxccnciatiam V cibi, non cile persectam latriam, lim. Item non debere .lici . sumptum hominem v sed imperfectam , ut late docet Suaree in prae--Deo IZ eos adstrirmiem, gloriscamitim , σ
1 . Nec obstM,adorari tunc humanitatem Chri- quod illa partis uti cum iideiussin care, sed/sti propter seivinam Verbi excellentiam, quam xi v a minione Et 1 uelim a rota, tuam in te habet ; quia ad persectam latriam ctiam re- glorisitavimem adaptan . . Haec enim Omnia quiritur quod adoretur res aliqua, propter sum- habentur in Epistola Cyrilli I o. approbata in Cytilli .mam excellentiam, quam in te non quomodo- Concilio Ephesino. Item in Concilio Cinstan- Con vlie. cumque habet, sed quam habet,& participae tinopolit. V tollat. 8. . v. 9 dicitur, SI quis Dd
per chimii O modo. Quia veth humanitas licet naturas adorari dicit Christum , ex quo duas adο- participet iuprcinam excellentiam verbi, eam rationes hirroducit separarim Deo Verbo, separa- tamen nun participat persecti isimo modo, nem- bσ-i; dicisti ad interempti,are, υel ad confu- re per identitatem, qualiter participatur ab iplo I mem Deitatis humilitatis tu. naturam, sae Vcibo, sed modo minus persecto , nempe per I sta tiam eorum, convenerunt, introducens, unionem , hi lic est hianianitatem praecisu conitia sic Chresum actorat, sed non ν a do; .uione Deum deradam , non esie Obicetum adoratiotiis pcri e- Ve iam incanaritum cum propria ipsus e me adrear,
ehae latriae, sed alterius latriae inferioris, quae sun- si us ab initio Ecclesia tradit .m ιγt ; rialis avat sema detur in cadum suprema Dei excellentia, inse- st. Haec tamen omnia probaliter explicat Su riori modo habita, ct participata. reZ , dicens, Concilia hoc unum contra Nesto- obiicit VMqueZ in praetenti ju . s. ergo illa rium , & alios haereticos intenditie, ut non in-UOratio non clicitur a virtute religionis. nam troducerentur in Christo duae adorationes comis virius religionis soli Deo cultum exhibet ; ergo pletae, ratione quarum intelligeremus uile in ipso illa adoratio, per cluain non adoratur ipse Deus, duaS perio iras. Qubd autem per mentis praeci- sed mera humanitλs, non subterit pertinere ad si oncm possit adorari humanitas sine eo, quod virtutem religionis. Verbum in rccho adoraretur, non curaste Con- Ad hoe tamen facile pores h responderi diecn- cilia, nec Patres, quia de hoe non fuerat quae-do, religionem per sivum ptimarium actum eo. si iocum haereticis.lcre Deum , propter supremam cxcellentiam, Astertetia pro se Uaaquea verba Cyrilli Ale- 16. quam in se habet lucum identificatam; per lecun- xandrini in Lbro Apologeticoro duodecim capitibus
larios vero colere ut iam ea, in quibus diuina de sensione S. Vbi docet, silium Dei chon canis Iaa cellentia alio inseriori minio repetitui ; qua. una considemia ese honorandu- , non s, ita et tre cuin humanitas Christi habeat per unionem et naco mori tribuatur, a teras erbo; led Cyrtalia, sibi CrHII . diuinam excellentiam, venit etiam adoranda per non habet illa verba posteriora , non Δ.abus harcligionem. τι vo , Sc. lolum dicit una considentia est e lio- Dixi tamen , hoc procedere quando ad raru- Iunaridum , quod SuareZ non negat, sed conce- s reditur humanitas propter excellentiam Uerbi. Ali- dit , addit tamen IValle etiam leortim humaniter enim videtur d: cendum, 'lirando adoraretur talem adorari. Vnde neque urgent etiam verba humanitas prςcise propter unionem ipsam,prout Clirylostomi to 3.Γmone de Asensione,ubi ait, Chusost.
codi: tinctam a V cibo,prout diximus supra poste naturam humanam in Christo participem sutile
conliderari,de adorari: tile enim clim tota ex ccl- ciuidem sedis cum Deo, & iplam Dominicam lentia immediata propter quam coleretur, non stac ni obtinuitie. Quini ctiam docet Damasce- Dan ecn. includeret excellentiam increatam , lud perse- nus lib. . de fiat. 2. Leo I .Frmone itae en-etionem creatam dicentem ordinem ad perse-- Theodoretas etiam in illud ad Eplieci .f- Theodotus.ctione increatam Verbi tanquam ad terminum crestiatum operiniano irentis , ait naturairi assum-Vnionis , posset cum maiori fundamento conce- ptam ei uidem honoris, cum co,qui assumpsit,eficdi, illam adorationem ut sic non e ite latriam, participem , absque ulla adorationis diderentia. nili valde improprie, sed ei Ie hypeiduliam iii Haecci iam omnia non vigent, quia solum prostadu excellentisii:no , vel aliam adorationem bant debere humanitatu ea sum adoratione ado- mcdiain innotuinatam,de qua pollet citam veria rari cum Uurbo, quando adoratur totus Christus,
similiter asseri , quda pertineret non at habitum sicut corpus colitur eodem honore cum anima, religionis propriae , & persectae , sed ad aliam quando colitur totus homo i hoc enim exemplo vir ilicin mediam inter duliam,& religionem. utuntur sie lucter Pat s ad id cxplicandii.) Cae-Haec itaque dicta sint lupossibilitate adoran. tersim non loquuntur de casu illo, quo per mutis di liumanitatem Christi praecitam a verbo, seti praecisionem aliquis terminaretur ad totam hu-
non simul cum verbo. manitatem. Magis ad rem videntur elle verba Maior autem dissicultas est . an illa adoratio, Athanasii oratione contra Artavos ad Adelphum Athanail
seu latita imperfecta, seu hyperaulia possit cilia statrem,aliquantulia postprincipium,ubi ait: vutus; si sorte vi atur ex aliquo capite; istiusmodi corpus seorsum discriminatim a Verbo adο-
502쪽
so 8 De mysterio Incarnationis.
a caree large sponimus,sid ei m sciamus, ut dicti
est,ti cristi m camran esse μα-n IIud iam in carnes tum Deum aenosi vis. Sed nec haee omnino conuin-AQuae cum, es multo miniis alia verba Augus .in illud
Scab. um prasanti, es,ubi per scabellu ilitelligit hunianitate ρων ε it ιν Christi, sicut etiam petiet tam in illis verbis Isai. s faedion pedum meorum,dc de litaui terrae & scabelli adoratione subiicit. Ideo, di ad terra
ινι milibet chm te incli ias, amine ro Zomis, non sterram intuearis,seu illam anctiῆ, cui pedum a bestam est , quod auorias, propter Uynm enim a Mora ziri. st his subiecit, adorarescabellam pstium cou3,ru niam ιnctum esiluis enim fallissus est,hr cuius arm- re adoras falellti pedia eius. Et eum adoras ilium,
feeris. Haec verba magis videntur retorqueri posse contra ipsum VaaqueZ : nam licet humanitas Christi non ita sit a Verbo praescindenda, cum
adoratur, ut non recordemur ipsius Uerbi, cui est unita,hoc tamen non probat, debere adolari tunc Verbum in rectα Imd c emplum terrae, quo utitur Aiiguit. videtur oppositum perinittere;
quando enim adoramus teriam, tanquam sc
bellum Dei, licet tunc recordemur excellentiae
ditanae , propter quam osculamur scrram; non tamen adoramus eodena genere adorationis te
ram, de Deum, sed diuerso, M inaequali, quia
Deum adoramus adoratione abloluta,tcrra in ve-ὰ adoratione respectiva, quae est longe inseviot: sic crgo ex mente Augusti colligeret aliquis, humanitatem Christi polle adorari, non adorato Verbo in recto, de licet actu habeamus prae oculis Verbi excellcntiam, inferiori tamen adoratione piosequi nos humanitatem propter V erbum, quam Vcrbum ipsum. Melius ergo probatur conclusio ratione, quia licet re vera pollit concipi humanitas Christi, prout praecisa a Verbo, dc ab unione, non tamen potuit decenter adorari in illo statu praecisionis, in quo non est capax adorationis latris perfectae, sed vel latriae imperfectae , vel hyperduliae , ut dictum est; ius enim persona , quando decenter colitur , debet coli, non quocumquc,
sed meliori genere cultus, quem habere powst: sicut si aliquis simul sit Rex , Dux , de Comes,
non potest decenter tractari ut Comes, omittaadoratione , Se cultu, qui illi debetur ut Regi: ergo cum humanitas Claristi eapax sit adorationis lacriae perfectae, quando scilicet adoratur cum
diuinitate, ut dictum est, non tractatur, nec colitur debito modo ab illo, qui praescindit solani
humanitatem sine diuinitate, ut carn inseriori
aliquo cultu afficiat ; sicut s Regina haberet a Rege titulum Comitissae sibi proprium, non coleretur debito modo ab eo, qui praescinderet a regia dignitate, de dat et illi titulum debitum solum Comitilla'. 8. Confirmatur prinid, quia si praecisio reddit li-
ei tu tale genus adorationis, sequeretur polle otiac hristum in concreto adorari hyperdulia, quia Postum ego habere tunc pro rationc formali,non quidem excellentiam diuinitatis , sed gratiam hab tualem alia dona accidentalia, quaere- uera sunt in Christo: cum ergo ratione horuitido iam iam non debeat ut latria, sed hu perdulia, conssequena Est, vi Clitillus po:iit tunc adorari
hyperdulia, & per consequus diuini ras ipsa,qua tiincludit Christus in concrcto, adoretur Itypridi lia. Hoc autem videtur durum, quod ipsi Deitati exhibeati ius praecise caldum craturis assignatum. Confirmatur ieculi do, quia si liaec praecisio Sy. valeret ad exhibendum cultum, tequeretur quod posset aliquis ulterius prael cindete humanitatem Cliristi a donis omnibus gratiae supernaturalis, considerando illam naturam in puris naturalibus,in quo statu non erat digna aliqua adoratione , & ut sic praeci Iam cana contemnere, illique verba contumeliosa dicere , probrare. que ipsi litam vilitat.in, de abiectam conditi irem , quod tamen indecentissimum esset.
Ratio a priori huius indecentiae est , quod so. cultus, qu alicui exhibemus, est significatio distantis , quam profitemur esse inici nostram dignitat cm, & illius, cui exhibetur; quare quo maior, & cxcellentior est cultus, eo maiorem fatemur distantiani nostrae conditionis ab eo , qui colitur, de quo minor etiam cst, & inserior cultus,eo minorem significamus esse istam distantiam , dc inaequalitatem, eoque magis nos aequare volumus illi, quem colimus. Cum crgo inde eens sit, vulgarem hominem, vel aliquein Civem, v. g. aequare, te Reginae, exhibendo illi talem cultum ut Comitillae, per quem se illi aequare videtur ; tunc cit, indecens clienon exhibere unicuique cultum ipsi debitum ratione maioris excellentiae, quam habet, quia quantum de isto cultu tollitur, siue praescindendo, siue alia quacumque ratione, tantum se quisque videtur illi aequare, quam aequalitatem in cultu
cxterno cum luperioribus vitare tenemur. Respondet Suarer, illam non cile indecentiani, quia esto ad hoc ut aliqua rcs decentcI ado--stia. retur, requiratur, qudd detur illi cultus debi- ω. ux, ratione maioris excellentiae, quam habet,
adhuc humanitas Cluisti, prout in illo statu et aecisionis, potest decenter adorari hyperduia, seu latria imperfecta, quia iam tunc adoratur ratione maioris excellentiae, quam tunc habet in illo statu, nempe ratione gratiis habitualis, vel gratiae unionis , de colitur adoratione illa, cuius capax est in illo satu; ergo decenter adoratur in illo statu tali genere adorationis. Sed contra cst , quia rationes supra adductae Remraretuν. ad hoc maxime tendunt, ut probent, non licere uti tali praecisone dignitatis in ordine ad cultum exhibendum, quia ex tali praecisione sequitur, quod ipsius praetextu tractetur persona indecenter, bc aliter, ac reipsa tractari debcret. Quare quando dicimus unicuique exhibendumelle cultum ipsi debitum ratione maioris excel-rentiae, quam IKabetis intellim debet, raticine maioris excellentiae, quam haneta parte rei, licet per nostram cogitationem ab illa excellentia
Obiicics primo, potest quis amare humanitatem Christi praecisam a Verbo non amando obiectio νι- tune Verbum per illum actum dilectionis. Po- ma. test item humanitatem ut sic praecise confidoratam laudare, ob excellentiam, quam in ipsa
considerat. Cur ergo non poterit iram arritas ut sic eraecisa terminare adhinn adorationi K. Rcspondeo, aliam cIle rationem amo is,& ruit . laudis; & aliam adorationis. nam in amore, &laude non debeo ait citaeie ad maiorem bonit i sen
503쪽
tem, vel excellcntiana, quam ros liabet, ut ratione illius ait crur, vel lavdctur : scd pollum Praedicare, vel diligere aliam ocellcntiam minorem, pcr quod nullam illi iniuriam irrogo, lectulo ican alii. At vero in adoratione debeo attendere ad luprema in d;gnuatum , quam res habet vere a patie rci, nedum minorciri cultum
illi exhibco, co iplo videar ponere aequalitatem aliquam inter me , & rem adoratam , in quo haec indecentia con Iittit, ut iupra vitum est I. Dices, adoratio est nota tuin militonis inter-E ' irae , lea mani itatio quaedam iudicii quod habeo de excellemia illius, quem adoro, S v Iuntatis summittendi me illi propter talem excedentiam: postum autem cgo licite , & decentei velle manifes ace id, quod inter. us sentio de excellentia gratiae habitualis ,-aliorum don Ium accidentalium immanitatis Christi, absque vo, quod pro tunc dicam , quod lentio de cius unione hypostatica , aut perloiialitate diuina; item pollum inaniscitat e , quod me illi humanitati meritusime sumin:tto interius, propter illa eximia dona , quae habet accidem alia , neque enim est culpa aliqua niani testare exterius actum honellum luminis sionis, quem habemus int rius i ergo adoratio humanitatis Christi propter illam excelleluiam praeci te, non habet aliquam malisiam tu, litiuam, licet non habeat persectionem, quam haberet adoratio ei uidem immanita is, propter iupcitotem excellentiam, quam habet. 6-. Respondetur ex dictis , adorationem non Pν. iussitur. ille maintailationem aliquam absolutam,& lpeculati iam tum militionis internae , sua practicam, dia res pectivam , per quam simul in actu exercito comparamus nobis perlonam, quam colimus . Se istam in sua quali sede , loco collo-
.camus. quem respcctu nostri diabet babere; quare eo ipso, quod non Exhibemus adorationem
summam illi debitam, videmur illam personain in gradu inferiori coit Oe Are, ita ut qtiae nobis, vel Di gratia, deberet clic centum gradibus superior, sit lolim viginti gradibu . Conilat autem hane essem cutem illius, qui colit aliquem. nam si homo plebeius Duri alicui, cui tolera excellentiae titulus dari, det solum titulum dinuinationis, licet re vera hic etiam sit titulus bon litieus, signi ii iis lummi Itonzm internan 'Petoptet Lgnitatem personae , cui cxhibetur; adfiii uci epulabitur indecenter tracti isse Principem
illum ; quia nimirum licet pir illum titulum do- lignificet in seriorem , de illum Ducem superiorem ; non tamen significat tanta in distantiam, quanta est, nec ponit illum in illo gradu , ac seae, quam respectu illius plebeiid
' beret liabete, sed in alio gradu in seriori, de minus dilianti. Si autem plebeius vlictius progrediatur, conlideiando ilium Ducem praecisi: vili ominem , alloquatur illum quasi fratrem , dicat, stater mi , vos cstis homo habens cilen-riam, de proprie atem naturae humanae treputar tur certe graui lima indecentia, euec colitum
lia; quia nimirum ille titulus, R illud pronomen et Osconstituit practice in gladu nobis inferiori , vel aequali illum,quem a; loquimur: sicut titulus dominationis constituit in gradu non multum superiori, Z titulus excellentiae in sua blimiori gradu; ac denicite titulus cellita4inis,
vol maiestatis in gradu longe superiori. Vnde
idem titulus datus non a plebeio, ted a Principe , vel lumnio Pinit ince non exit in arcturindecens , sud honor iliciis , quia signiticaret sumniissionem aliquam , vel aequalitatem Principis cum Duce illo , cui urqueretur. Nec e
cogitati Potcsi inulus aliquis, quo possimus s-gnalicare dignitatem alterius praescindendo ab alia maiori, quam habeat, qui non inistimetur eo iplo nunus decens; quia, sicut actio Physica non praescindit , sed ponit totam rem integram a parte rei, sic tituli, quibus limincsse inuiccm alloquuntur, inon Praescindunt, sed ponunt quemlibet in tuo loco, icde comi arative ad loquentum; sicut si physice poneretur aliquis in sede reali, non ii Ollet soni cum praeci none; sic nee quando ponitur lignificati liue per titulum, pota si poni cum r&xcisorie, quia ille titulus substituitur pro ipla reali collocatione in sede, de loco debito. Denique lixlioe sensu, ta liac de causa videtur intelli n-diim id , quod docet S. Thonias in prael ciui,
beri temper toti Iupposito; nain licc t ratio h norandi sit anima, vel aliqua pars, sed tamenliotior exhibetur toti tu )posito. Cuius iatio videtur cile ea, quam alnsnavimus, quod Icilicet collocatio in sede, qualis per adorationem signincatur, non Potes ieri, nili totum suppositum in sede collocetur; quare licet ratio collocandi, seu adorandi postit cile una pars, rotamen, quae adoratur, cst totum suppositum
saltem prout distinctum ab adorante: unde si in illo suppcisito est aliqua excellentia exigens altiorem tedum,& adorationem; iam eo ipsis videtur fieri conita reuerentiam debitam , collocando illud in sede inferiori, attendendo ad c clientiam aliquam inseriorem, quae simul in
Ubiicies secundd, humanitas piaecina a ' cr-bo potest a nobis exorari, ut aliquid faciat, quae oratio est aliquis cultus ipsi ex lituitus: ergo ut scpraecisa potetit cliam adolati. Suar eg dicta defendat, tuin ianitatem Christi polle adorari; negat tam zn, pol se orari, quia ille solus potest orari , qui iacturus est rem, quam ab co petimus: sed luit anitas L biisti prout praecisa a V. ibi, non facit quidquam ex iis, suae ab il la pollumus postulate, lim, nec ipsa prout se praecisa intercedit pro nobis , tima quia ac tonzs sunt suppositorum, tum suta omnis Christi intct-ce illo praecipuam inicaciam accipit. a pelliana
Verbi ; ergo humanitas Christi praecisa a Verbo non potvit orari. Mihi nullio magis placet in hoc Varquet,
qui num. s s. concedit humanitatem Christi posse praecisam a Verbo uxorari, licet non possit adorari. Nec obstat ratio supra in contrari uiua ducta, quia esto immanitas sollim non esset principium operationis s quoa meri id negat idem UaZquea, de nos negauimus supra , di-eentes sublinentiam non praere liliri ut principium , sed ut conditioncm ad operandum, adhuc pollet ipsa immanitas exorari, quia non solum ego polliini orare illum, qui potest soluς Ω-cere rem , quam desidero , ita illum etiam, qui habet saltem partialem influx uni ad ipsam rem
504쪽
saei ciuiam , maxinie si habeat tibi suborditiatum
concurium altetrus concausae. Cum ergo hu- inanitas Christi in communi lcmcntia trabeat saltem inadaequatum influxum in Opcrationem,& liabeat in tua potestate concurium lubiis clitiae, eo modo, quo itinuit subiistentia, cur non potium petere ab ipsa humanitate , ut praeli et illum concuruim , qai ad iplam attinet. tutis Ad obiectionem crin rei pondetur admitten- ω - liuinanitatem Clitisti praecise polle orari di, nogando tamen polle adorari ; quia in primis Oratio ipsa non est adoratio proprie dicta , ut vidimus L lutar. 3 3. nec valci consequentia ab oratione ad adorationem , quia cx eo , quod cxoretur humanitas Christi praecisa a Verbo, non cxhibeo illi talem cultum, pcr quem tractetur indecenter , aut significetur aliqua a qualitas inter me , & illam; quod tamen fieret, si adoraretur , ut si e praecita, ut supra proba
66. Poird posse orari luimanitatem Christi praecisam a Verbo, probare quis pollet cx illa or,tione vulgati, quae incipit, Ammatam tisan I sc Ame, dec. ubi loquimur eum sola Claristi ani-P. varquo. ma ,-ab ea petimus sanctitatem. Sed P. Ura quea in praeienti numeri s. negat ibi nos loquirroprie cum iota anima ; imb dicit nos loqui cum Christo, a quo petimus sanctificationem, propter merita animae ipsius ', sicut etiam in ver-ota loquentibus dicimus , Oritu Christis ua me; Clarasti inebria vel aqua tareis Christia
. me , pa. io Christi cortoria me. ubi tion loquimur cum corpore , nec cum languine Christi, S multo ininas cum cius passione , aut cum
aqua, ita cum Christo, a quo haec omnia petimus per corpus , pcr tanguinem , pcr ratis
nem,&c. Sicut etiam quando petimus a cruce, o ac aues es umαι, aude hiis istula ' , re servedma veNLim, non oramus crucem , sed Chri-llum per crucem ; sic oramus Christum per cius animam , a qua piidein sanctificationem non Pollumus pclcre, lixe enim est opus Dei. Sed quidquid sit de hoe, posset enim fortaste peti ab amitia Christi lanctificatio nostra, quia omnia posuit Patri in eius potestate, &pto libito distimuit gratiam , & auxilia ; quidquid ergo de hoc sit . concedi potest, ut dixi, exorari pos-1. Clitisti immanitatem, vel animam seorsim; ncgatur tamen polle licite, ut sic adorari. quia . adoratio haberet illa incoiruenientia, quae non
habet oratio.. 'I' Dices, qui orbat , eo ipso colit eam , quem cultus aliquis, & ideo oratio afl Deum est actus religionis ; ergo quando oratur sola anima, vel humanitas lirisii, colitur aliquo cultu. Redit ergo eadem dissicultas, quo, vel quali cultu tunc colatur ὶ an lirperdu-B αιυ,j l xii suprema, vel inferiori. Respondetur , illum cultum , qui exhibetur in oratione , quando oratur humanitas Chiisti secundum se, licet aliquando pcrtincat . ad hyperdui iam , aliquando verb povit reduci
ad latriam ; niinquam tamen habere incomtenientia, quae haberet adoratio eiusdem humanitatis secundum se , quia Tr orationem, licet implicite recognoscamus excellentiam illiu , , quem Oiamus ι non tamen collocamusi flum in tali statu, vel sede determinata Ic- spectu nostri, ricut sacrariis per propriam adorationcm, ut supra probatiam cit l, iunc clamioritur , qudd in Onmi propria adoratione debeamus aiccndure ad sui'. cmain excellum iam, quam habet, qui adoratur , ne cncmit, In assignanda sibi dcbita sede, S: loco, quem debet liabere respcctu nostri. Obiicies tertio , beata Virgo Deipara po- 68. test adorati latria , quatenus mater Dei est , si Obis te adoretur respective propter filium : de tamen licite adoratur hypcidulia; ergo similiter humanitas Cluisti licet pollit adorari latria propter dignitatem Verbi, poterit tamen licite ado- .rari hypcrdulia, propter Propriam sanctitatem
Rei pondeo quidquid sit de antecedenti negando conloquentiam. Ratio discriminis est, quia cultus ex latria, qui tribuitur Virgini, non citet absolutus, sed rei pectivus, & in diuerso generc a cultu li 3 perdullae , quo colitur propter se, oui est ablolutus , S pcr consequens optabilior unicuique , quilin Iespectivus: at ve-io immanitas Chri iti utroque cultu adoratarabsolute, & propter caecellentiam, quam h bet ut se : ex duplici autem excellentia, qua
quis pollet , non POiluinus attendere ad miti rem in cultu exturno, ut protratum est. Sicut etiam Legatus reous , licet aliquando colatur rei postiue cultu regio, cuius perionam repraesentat in nulliis actibus: licite tamdia poteli coli alio inferiori cultu, qui correspondet non dignitati Regis , sed Legati, qai cst absolutus : at
velli si uterque cultus ei deberetur ratione pr priae dignitatis, non pollet non tractari semper cultu rugio. Obiicies quarto ; ergo actus adorationis, quo
humanitas Christi coleretur seorsim , propter excellentiam Verbi, cui unitur. ctiam si re ipsa fieret , non pollut pertinere ad virtutem religionis, quia per te est actus vitiolus ; quomodo ergo potest elici, nec imperari a virtute religionis. Respondeo negando consequentiam , quia Retorruetari licet ille actus, quando re ipsa sit a seient , de aduertente malitiam , quam habet, non posset elici a religione, quia tunc continet irrcu rentiam, de potius est in specie sacrilegii: ex rum potest fieri ille actus sine aduertentia ad istam circulistantiam , vel quia non ira maniscite apparet, vel quia operans sequitur opinionem contrariam, de credit, ibi non dari aliquam irreuerentiam, de tunc ille actus est absolute bonus, & eliei potest a virtute religionis. Sicat si quis propter obedientiam superioris mitteret filium in ilumen, credens illam ellemateriam obedientiae, nec aduertens ad malitiam illius actus : proculdubio ille est et actus clicitas a virtute obedientiae ; sic crgo in praesenti. Quin id obiici potest contra rationem illam, To. qua nostiam colu lii sioncm probauimus, quia Ori. aliquando contingit, Princirem aliquem , cui alioquin sublimior sedes debebatur , consideratum tamen ut Canonicum alicuius Ecclesita, vel ut ciuem , aut scia atorem alicuius senatus, sedere inter alios Canonicos, ciues,vci scii torcs , tanqtian unum ex illis. Sic Rex Hispanaae, qui iure antiquo est imaul Canonicus eis, in Dian.
505쪽
Legionensis Ecclasiae, quando venit Legionem, sedc t in choro Oidine tuo inter alios Canonico : in qiro nulla sit Regi iniuria, quia tunc considera: ut praecisc ut Canonicus , de ut sic
non debetur illi maior laonor ; ergo similiter Christus consideratus praecise ut homo iutius, de lanctas , pol crit coli hyperdulia absque ulla irreu sentia, quia ut sic non debetur illi maior
OIDI M, e. Responde ir, in humanis id non contingere, cor . tur. nis , et quia in tali loco hominus cx nullo titulo debent Principi maiorem reuerentiam , sunt enim aliqua loca, in quibus authoritas Principis sui petiditur quod facile iure humano seri
potuit, cum uire etiam humano illa tota autho- raras nitatur, 3 vcl quia ipso Princeps pro tunei ponte sex tacite renunciat maiori auctoritati, ut hoc modo possit retinete illum canonicatum, vel officium, ac frui eius emolumentis : sicut olim aliqui apud Romanos renunciabant nobilitati, ut poste ut fieri tribuni plebis. i. Dices; omnis excellentia reddit subicctum, cima , dignum aliquo peculiari honore; cxccllcntia cnim est honore digna: sed in Cluisto Domino re vera est excellentia gratiae habia
tualis, & alio tum donorum creatorum in grais
du persectissimo ἱ ergo debet illis corresponde.
re aliquis honor, Sc cultus: hic autem non potest esse latriae, victinstat; ergo dcbet elle hyperduliae. OdeLMitti . Respondetur Christum de Acto propter i
iam etiam excellentiam a nobis adorari, ita ut ad ratio cadem tribuatur propter multos titulos, ut notauit bene I aEqueZ in praesenti num. I . Vantii ier. 3 se atque adeo poterit dici illa adoratio et se quidem latria, Sc elle timul hyperdulia secundum persectionem positivam hyperduliae , hoc est,
exhiberi propter eminentem excellentiam in ordine gratiae habitualis, non tamen secund&nim perfectionem hyperduliae, quatenus videturcon notare negationem iublimioris cultas, qui pertineat ad latriam. In quo etiam senili aces-λTbom. piendus est S. Thomas in praeuenti ni P. et iv --
Fore, ubi iacit, eamdem personam Christi adorati duplici adoratione, Icilicet latriae propter diuinitatem . 8c duliae propicr perfectio item
humanitatis: non enim loquitur de duplici ad ratione , quam sol simus Pio libito leparare. nam articulo praecedenti cxprcile dixerat , in Christo loli in intelligi duas adorationes ex parte rationis , leu tituli, hoc est, elle duplicem rationem , proptur quam ipsum adorcmus , unica tamen adoratione: hanc autem dicit postea ellesimul latriam , Se diit iam , propter diuersis ex-
ncntia G, qcra' sunt in Christo: sicut de ipsi met neo coiicedit ibi, adorari latria, de dulia, Propter Auerti,s titulos; quod debet intelligi
de una adoratione , quae habeat utrumqtie re
spectui nemo enim dicet, posse licite Deum adorari cultu aliquo inseriori scorseri , sicut si
colere si aliqua creatura. Denique aduerto.
ex hoc, quod illa Chriiti adoratici sit simul la-
rata . Ic hyperdulia, iron elle maiorem liuen-1iue , qu.1m si esset sola latria, sca italum exten. siue , quia sicut cxccllcntia , quam addit gratia habe ualis supra personali: airni Uerbi , non facit aliquid prisco ius intenIiue , ted sol tin
que excellentiae simul, non est maior intensiue, sed lotum cxtculmo, quam quae respondor et propter Iolam perlona luatum Verba vianam, hoc
eit , debita pluribu6 titulis, licet non aequalibus, sed in aequalibus inter se; atquc adch si dcellent gratia habitualis, di alia dona accideria alia Christo, illa adoratio non cilc liyperdulia; non quidem , quia dcclici aliquis gradus reuercntiae , N ador .ationis, sed quia illa reuerentia non haberet respectum illum, quem nunc habet ad hunc tirutulum sanctitatis, donorum accidentalium, per quem ici pectu in nunc constituitur in rati
ne hypeiduliae, ut diximus. Quaeri potest, an licue Christus non potest
decentur a tres is adorari, nisi cultu latriae; sic etiam ipte Christus non potuerit, nec possit de-ccnter adorare, vel colere aliquem hominem, vel Angelum. Ratio autem dubitandi oritur ex supradictis. quia adoratio est nota summissionis is uernae , ecrecognitionis , qua is , qui adorat , iccognoscit excellentiam alterius , & ratione illius se ipsi summittit; nemo cuim se prudenter sunt-niittit nisi luperiori; ergo Clitis tus , qui nem nem agnoscit superiorem, v l ctiam aequalem, non otest alicui se inici ius sunt mittere , & per Onlequeias nec poterit aliquem niti ficte ad rare, ostendemici tum militonetra inicinam, quam vere non liabet. Confirmatur, quia si ad adorationem , cultum suffieerct cxceli cntia in eo
qui colitur, Deus otiam ipse poII et colere dc venerari homines, de Angelos sanctos, in quibus veram excellentiam agnoscit: hoc autemncmo concedit; ergo fatendum cst, ad adorationem requiri non solam excellentiam , sed talem , ratione cuius, is, qui colit, agnoscat se inferiorem illo, qui colitur: quam excellentiam
cum Cliristus in memine agnoscat, consequens videtur, Christum non potuit se, nec possc exercere cultum , veneratio item , cespectu alicuius hominis, vel Angeli. Caeterum , si liaec argumenta siquid probarent , probarunt etiam, C hristum non poste e lcre , aut adorare Patrem iptum aetcrnum , quia
licet cultis lux ut homo sit in serior Patre,& agnoscat in i plo excellentiam aliquam maiorem sua humanitate, Cliristus tamen i impliciter, de ab solitic , cum sit Deus, Sc homo, aequalis est Patri; non orgo agnoscit aliquam excellcni iam in P tre, quam non habeat ipse Christus formaliter, aut aequi ualenter; crgo sicut susticit ad hoc , ut adoret Patrem, quod se ut homo est agnoscat inseriorem Patre, sic tussiciet, ut pollet colet c An Eclum,u.g. quod agnoscat se secundum naturam humanam minoratum ab Angelis, 3c inferiorem
illis, licet simpliciter, S absolute si Angclis ex-ccllentior,& honorabilior a=: tomestor An liis effectus,ru. tinta di mentius Illis nomen h-ris Mis Dicendum ergo videtur omnino, Christum ut hominen potu ille exercere actum dulix, ct cultum,etiam circa alios homines Ie Angelos, Scin primis erga suam sanctissimam Matrem, sanctum Iolephiam, non videtur dubium . quin
habuerit cultum, Jc venerationem, erat cnim it
lis subditus non solum obediendo illis, ted etiam
colendo illlia, Se cedendo . ac exercendo omnes actiis reuerentiae, obseruantiae, lucis filii excr-cere solem circλ suos parentes Deinde circa alii
506쪽
homines, praescitim circa Sacerdotes, & templi inlinilios, circa Principes, S nobiles, videtur cumuri, exercuille similes actus reuerentiae , 5chonoris , aliter cnim in vita ciuili, & politica, qualem Christus habuit, non potui siet sugcre notam magnam sita gularitatis, de arrogantiae, silpie Ibius consuetam reuerentiae, de honoris de- moniliationem non exhiberet. Huiusmodi autem demonstrationes non erant fictae, Jc simulat. ae, sed ex synceio animo, quales Christi ingenuitatem decebant;ergo oriebantur ex vera summissione interna, quae quidem possibilis erat in Christo. nani licet simpliciter, de ab lolate esset longe superior, ac excellentior iis omnibus;considerando tamen se praecise secundum naturam humanaen nudam ab aliis ornamentis , inuente, bat se inferiorem aliis, prout ornatis vel gratia,uci lanctitate, vel sacerdotio, aut nobilitate, de potentia, aut denique titulo, & dignitate maternitatis, quae Omnia afferunt secum aliquam su- Pelioritat in quare poterat verc agnoscere alios, ve his titulis Ornatos superiores tua humanitate secundum seiumpta;&cx hac cognitione poterat summittere suam humanitat cin his, quibus erat in serior: cuius voluntatis, dia summissionis internae poterat exhibere notam non fierim, sed Vcram, per reuerentiam, de obseruantiam exicγnam. Vnde patet iam ad rationes dubitandi. Ad confirmationem verδ constat ratio disertiminis. nam Deus nullo modo potest te considerare inseriorem creaturis, nec aliquid potest in se inuenire, quod post et siunmitti alicui creaturae;&ideo non PCtest exercere actum reuerentiae, S cultum erga aliquem: at vero Christus potest in se ii ruenire naturam, quae secundum severe est inferior natura Angelica, vel etiam alia huma-Mitate sancta, aut instructa aliis ornamentis,quam naturam inferiorem potest incrit δ summittere
absque ulla indecentia, sicut ratione illius iii rioritatis poterat obedire aliis hominibus, licet Deus nulli possit obedire. 7s. Hinc etiam obiter insertur, a sortiori posse
In idem Q num Angelum, aut hominem sanctam colere
alios Angelos, vel homines fallistos etiam inseriores, quia potest illos, ut ornatos gratia, & san-etitate, agnoscere tanquam luperiores suae ipsius naturae secuti dum te lumptae, de ex hac cognitione potest velle summittere suam naturam illis , ponere in loco inferiori illis ; cuius voluntatis internae potest cxhibere notam per reuerentiam, de cultum cxternum, ut dictum cst
Sic etiam inter homineς, ipsi Principes, de Praelati cxhibent signa honotis, & reuerentiae suis subditis, i hominibus inferioribus passim ; quae tigna tum debemus facile existimare uste ficta,&inania,sed orta ex vera suminissione interna, qua
lis in luminis etiam Prineipibus reperiri potest,
s. Ex ilictis insertur decisio illius dubij, qualis ad mali 3 debeatur Clii isto, quatenus r demptor est 3 SilareZ cl. a. 6. ct hinc obiter, dicit, este inferiorem latria, quia illa est dignitas inferior dignitate Dei. Ego tamen ccnsco,dignitatem rc-dUmptoris, inani tuo. b habet Christus, inelud
TU Vnumem, N Uerbum, atque ideo si reduplicat tue adoretur ut redemptor, idem est ac si adoreair reduplicatiue ut est deis cata humanitas;
de quo diximus supra. Quia licet omitto mediatoris , ct redemptoris solum eliciatur immediate a natura humana ; dignitas tamen, qua hic homo reddebatur colui ignus,ec aptus redemptor, prouenit formalitcr a Verbo.
De cultu , & adoratione imaginum.
SECTIO I. Vtiam liceat imaeines Des, Sanctorum depingere, se in templis co locare 'SECTIO II. Vtrum imagines Dei,cst Sanctorum simi adorandae 'SECTIO III. Vtrism possit adorari imago, non adorato in recto exemplari 'SECTro IV. Respondetur ad argumenta confra nostrum sententiam 'SECTIO V. Infertur ex dictis restatioatiquorum dubiorum'
R i v s , quae ad controuersistas spectant, breuitcr expediemus, ut ad quaestionem scholasticam acccdamu
sECTIO I. Vtrum liceat imagines Dei es Sanctorum A. pingere,oin templis cotticare. ΝΞgarunt plures haeretici,antiquiores, & re- I.
centiores,quos sigillatim reseri VaZqueZ in variaver. 'raesenti ris M. I or. contra quos breuiter cathoiea doctrina statuenda est. Prima conclusio : licet, & expedit imagines C et o habere sanctorum virorum. Haec est de fide, & prima. probatur in primis ex usu Ecclesiae, ab ipso Christi Domini tempore derivato , a quo coeperunt imagines haberi, qui usus probatur multis exemplis authenticis, quale est illud in primis faciei Christi ab ipso in linteo impresse, & Romae in
Baiilica sancti Petri cum summa veneratione ex antiqua traditione asseruatae, cuius historiae mentionem Deit Albericus in suo Dictionario,& hi- Albeiis. storia antiqua nianuscripta apud Bibliothecam Vaticanam, ubi narratur, quomodo, & quando erit Romam adducta. Iteriri imaginis sui ipsi , quam misit idem Clitistiis Abagaro Regi Edei- , quod testamur Stephanus, & Adrianiis apud su Eae snε-
Ilionen la testi decreti c. 33. 3c Damasc. lib. . de frie. I7. er orat. I. e imaginibus, circa finem, de Aisti, Euaerius lib. Iumriae 7.16. qui refert miracula Damast. per illam imaginem sacta, Nicephorus ιιb. 2. Euagrim Q i T. Metaphrastes in et ita Consta, tince inque
se vidisse testatur I eo Lector in V II. Synodo viῖ his sis l. s. hodie seruatur, de ostenditur Romae in Ecelesia Monasteria sancti Sylvestri. Item est traditio antiqua imaginis Christi crucifixi a Nic
demo factae, ex qua sanguis postea eflluxit misraculosus, ut resertur,& approbatur in Synodo VII. .. I. . Item traditione habetur, imaginem Christi erectam sui isse Caesareae ab illa muliere, quam tete a fluxu sauguinis liberauit, de qua
507쪽
thaeis. Soromen. de Gregorius lyapat, Ppim t.tu Gemia uian, quae habet ut in U I l. 1iodo ast. . Ex eadem etiarn traditione habetur, . . Lucam depilix ille imagines Christi,& Beata: Virginis, quae in maxima vcncratione nuc etiam habentur. Approbatur etiam liaec historia a Ni
de a Metapli ral e tu S. o. Constat item sanctum Sylvestium sectum habuille imagines Pctri, 3c Pauli, quas Constantino Imperatori Ollendit, ut tullatur Niccphor. lib. . Hi t. c. 3 3. e chabetur in e litio Constat. suem.Conris Sc legitur in Breuiarici Romano in osticio S. Sylaestit: sicut die et iam 9. Nouembris in ossicio dedicationis Eceleliae sancti Saluatoris legitur in eodem Breuiario, tepore eiusdem Sylvestri apparuisse imaginem Saluatoris in pariete illius Eccles .e, quod cx antiquis, de probatis historiis constat. De hoc
tamen argumento videri potest Canii lib. s.c e Virglae c. a 2. ciui plura cxempla congeri . Secundo probatur ex Conciliis ,& Patribus relatis a SuarcZ , & VaZqueZ in praesenti. Tertio denique probatur ratione maniscita, qui avsus imaginum nullam habet intrinsecam in alitiam,cli cnim imago repraesentatio quaedam Personae absentis , quare sicut pollumus habere instoriam, ad renouandam memoriam rerum, S perionariim , quae Praeterierunt , cuius in umeiae sunt utilitates; cur non pol crimus etiam uti imaginibus ob eundem finem praesertim cum utilitates ex usu imaginu plures, de maiores sint, quam ex historia,quas congerit SuaruZ in proelicise . i. de quidem mirabile imo intolerabile eL set quod licet et retinete imagines Pi incipia, Regum Sc aliorum virorum insignium, quorum enngies maximo studio formantur , dc alseruantur, non liceret conseruare ossisies coriura, qui in lumino laudis genere floruerunt,qualis est, que ex virtutis, ac pietatis stilAio oritur. Dices .non licere vlum harum imaginum propter periculum idololatriae. Sed contra, quia hoc periculum Acile potes
praecaueri doctrina, de cura Praelatoriim, qui docent frequenter imagine' non habere in tu, nee propter se aliquam dignitatem , niti quam accipiunt ab exemplari.Aho quin propter idem periculum non liceret retinere vellem, aut pollessionem defunctorum, ne i cilicet ellent occasio idololatriae. Contra hanc conclusionem obiiciuntur ab hae teticis nonnulla loca Scripturae , quibus a Deo omnin5 prohibetur vias imaginum: Exod. 2 O. De ut. .ic s. Non facies tibi sculptile,de Levit. 26. S alibi, quini 1 raeceptum, ut lonat,obseruatum suit cum omni rigore a populo Iudaico. Suar. 7D.
2. n fine, eum aliis multis negat antecedens,dieitciue solum sutile a Deo prohibita idola , de de
rum salsorum imagines. V qu Z tamen per totam multis contendit fuisse pio hibitas quascumque imagines, quae uilbiat in sorma apta ad cultum . de venerationem iptri exhibendam , propter nimiam
illius populi propensionem ad idololatrianes quod ex multis te antiquis historiis, δc aliis arguinei i-
tis satis erudite piobat. Add t tamen, illud sui de
Praec Ptuna caercmoniale quoad hanc pancm,S per consequem cci falle in Icge gratiae.
Vtraque sane lolutio piotabilis cit, nec enimcx illo praecepto Iudaico inscrtur, lioc elle ex natura rui 1 II icitum : praesertim eum in illo iplo praecepto dispuniatuni fuerit a Deo , quando iussit duos C herubinos poni iuxta arcam, de quan do facta fuit imago lerpentis in deserto , ex qui bus colligitur, illud non sutile praeceptum naturale , sirit caeremoniale. Hinc constat, licete etiam imaginem Christi η. Domini; ii enim licent imagines aliorum Sanctorum , multo magis licebit imago Christi Domini, ob maiores sane utilitates, quae ex eius usu percipi pollunt. Quare ex antiquis, dc probatis
restimoniis accepimus plures Christi imagines ab ipsius Christi, & Apostolorum temporc in
Ubiicitur, quia qui figuram Christi Domini Asiae umst.
depingit, videtur eo ipso diuidere humanitatem a diuinitate, cum diuinitas non possit figurari,led sola immanitas, de per consequunsvidctur duas per scitias in Christo introducere i, qua ratione vi sunt haeretici in VII. Sunodo sevcrali sic falso nuncupata, ut rcsertur in II. Synodo Nicaena, vii. Synossi quae fuit ver c V I I. generalis. Respondetur tamen negando antecedens,quia licet diuinitaς secundum te non pol it proprio figurari, potest tamen tepiaesentari in Christo; sicut quando homo figuratur,lici t sola caro figu-
Utur , repraesentatur tam cri , ut habciis animam
rationalcm ; quaxe non diuiditur Cluillus, ted repraetentat itu humanitas ut habens diuinitatem. Secunda conclusio ; licet etiam depingere Cli istum sub specie agni. Haec etiam constat ex usu Ecclesiae: videmus enim Cepe Christum stib specie agni a Ioanne demonstrMi depingi. Neque obstat VII. Synodus ubi ea r. 82. haec imago in posteriim proli ibetur ; nam licet plures
conciatur ipsum canonem vel reiicere, vel aliter explicare, ut Suared sese. 1. a lesecundam ωπ-cti sionem; melius tamen VM queet dii Ddish. io s. cap. 2. admittit illum canonem , cuius praeceptum, licci tunc temporis sortitan fuit neces-larium ag eoAcendum nimium in hoc excessam: postea tamen tempore ipso derogatum est, de aliquando huiusmodi imagines figurantur. Tritia conclusio: licet etiam imago Dei, & s.
Haec est contra aliquos Catholicos, quos reserunt Uraqueae , de Suaree in praesenti, licet Vatque non sit de fide; contraria tamen temeraria cst apud Vaetqueet et i si νὴ can. s. Constat enim nostra coneluso ex usu Ecclesiae univcrsalis, cx V II. Synodo My. s.circa medii , ubi appro Vii. Synod.
batur pictura Spiritus sancti sub specie columbae;& denique admitti videtur Dei imago a Tri- Trident. dentino a s. ubi iubct , moncri populum, non ideo depingi Deum in specie corporca, quia
Probatur primo, quia licet Angeli si it spirituales, adhuc depingi pollunt sub specie coryorea, de in veteri Testamento tultu Dei positi umiduo Cherubini iuxta arcam ; ergo licet Deus sit incorporeus, adhuc poterit specie corporali depingi, Probatur consequentia, quia ideo Ari-
508쪽
si 4 De mysterio Incarnationis.
scli pingi possunt , quia aliquando & saepe sub
specie corporea apparuerunt; ud Deus etiana laepe iub specie corporea visus est ; crgo pol itcuam in eadem specie figurali. Turrian. Probatur secundo a ii ostro Tulliano I b. s. de chara laribus ; quia licet Deus rum ha-brat membra , frequenter tameti illi in Scriptura tribuuntur membra, ut varias eius persectiones significet ; quia nos non postumus aliter de rc-bus spiritualibus cogitare, nisi ad modum rerum materialium cur ergo non poterit similiter Deus corporea similitiadine exprimi, ut ruditas nostra pollit ex illis persectionibus corporeis, ad puria ctiones Dei considerandas paulatim ascendere. 7. Obiicitur primb contra conclusionem ex Scri- brectast pri- plura, Eod. ro. & D re. . ubi prohibetur Dei
' Respondetur ex supradictis, illud sutile prae-
salis tiari ceptum caeremoniale illius populi, proptet nimiam eius propensionem ad idololatriam. δε- Secundis obiicitur ex eadem Scriptura, Isai. C.
tunda ex ea- Cinfimi em fecistis Deum , alit ira m imaginem po- iam scriptu--γ-Aeloin i . inquit Paulus: rus elio eumsmus Dei, non debemus astinare auro, vel argento, aut tapiri artis fulpturae, er cogitationis homims diuinum essesimile. Myeisuri Rei pondetur, his locis non prohibeti Dei ini ginem , sed solum ostendi, iuillam posse formari imaginem , quae Deum, ut est in tu, repraetendet. de quo etiam plebem instrui iussi Tridentinum bis se. ε . Tertio obiici pollunt plures Patres, quos re-ria. seiunt VM quo, de Suarer ubi sigra , qui imaginem Dei uniuei aliter videntur prohibere. Hi tamen omnes in eodem seritu loquuntur, ut solum velint, nullam posse fieri Dei imaginem, quam existimemus repra sentare iplum Deum, ut est in se , cum Deus iit incorporeus, atque ideo solum nactaphorice pollit repraeliuntari per nostram
8. Sarta conclusio: licitae etiam sunt, & utiles Canelusia imagi ires sanctorum Aligelorum. Haec est certa, s hia pCr ς in VII. Synodo ac3. i. s. I ' Vbi cum sententia proponeretur Ioannis Thessalonicensis Episcopi, dicentis, Angelos depingi P Ie, quia coi porci sunt, di polle etiam depingi in figura humana, quia ita tape apparuerunt:approbata suit conclutio a tota Synodo ; non ta-men debuit, nec oportuit approbare omnes cius
rationes; quia licet secutida ratio efficax stadprobandum posse depingi in figura humana non tamcn prima ad probandum polle depingi, tum
quia supponit falsum , nempe elli corporeos; tum, quia etiam si es lent corporei, non haberent talia coqu ra , quae nostris coloribus polsent cxprimi, sed aerea, vel subtiliora, ut aliqui Patres
Conclusio ergo probatur,primδ ex Scriptura, in qua iustu Dei legimus Cherubinos iactos elleiiixta arcam, & alios etiam duos postea ante armeam stinos esse a Salomone. Confirmatur, quia
ipsi Angeli potueriint se saepe ostendere homi-.tibus sit, specie corporea cur ergo nobis non licebit eo, frequentet sub illa lpecie conliderate, , . abibita i men cura Piaelatorum, ne hac occasione aliquis error in io tueatui Q god autem talos im1gii ieς utiles fuit, ad oste iidendas ipfbrum Angu tm pelles zotta; , Probat late lacon usus e cui stἱ Hiens ch. e. 2.1 3. I 1. & ex ipso Va queet ubi pria car. Fiaras Ic.
Ultima conclusio: licitum ell,& utile ima. gines praedictas Dei, tu lanctorum hominum, SI Ceut ιι si Angelorum in templis collocare. Haec est de fide, quia attinet ad imagines in communi,definita mpluribus Conciliis,ubi definitur usus,& adolatici imaginum, quae postea adducentur. Probatur in primis, ex allidua Eeclesiae traditione, a cuius exordio imagines in templis collo. eatae sunt, licet Caluinus omnino mendaciter di, xerit, primis sco. annis noli suisIe ullam imaginem in templis: hoc autem es tu mendaciuin, probant ex innumeris historiis, Uasqucros. p. i. & Suarez et usupra sed . r. Ratio autem est manifesta, quia nullum aliud melius templorumoria amentum potest excogitari, quὰm imagines Sanctorum ; quare extam in veteri Testamento
iustu Dei positae sunt imagines Cherubinorum: M a sortiori constabit exsectionesinenti,ubi probabitur imagines Dei, & Sanctorum adorandas esse; quia si adolandae sunt, ubi quaeso melius, quam in templo, quod est locus adorationis,
Contra conclutionem obiicitur prim, Con- ro. cilium Eliberitanum cap. 35. ubi dicitur: placuit Dia/ctis pia pictaras in Feci sta essemn iuberetne quod colitum, auo fur, in raristitas i ρ gar criRelpondetur, omissis variis solutionibus, quaeS A tia ιαν. refert, Se reiicit VaZquet assii ut ros .c. r. ibi Non
prohiberi imagines in templis, sed solum ne de-l ingamur in pariete, quia clim ipsi parietes facie decrustentur, neces le est,qubd imagines amittam tuum decorem,& splendorem. Dcind quia sicquenter contingit, ut propter varios casus extemplis fiant domus priualx, in quibus indecenseth relinqui imagines. Caeterhira quia haec inconuenientia magis sorte urgebant pro tunc , quam pro nunc id iam videmus, praeceptum illud ctiam quoad hanc partem derogatum esse.
Secundo obiicitur Epiphanius, qui in episto- I 1. la ad Ioannem Hierosolymitanum dicit , t e clim OM. θ- inuenisset, velum pendere ante fores templi habens depictam imasinem quali Christi, vel allia Epiph . cuius Sancti, rupille velum, ne penderet imago hominis in Ecclesiia Dei. Suareet Ieci. r. circa sum, respondet cum aliis, D, Puuis. illam partem epistolae additam suille ab haereticis, quod ex variis coniecti uis probat. V qu et bisust a cap. 3. alia via pro ccdit Micit enim,illam
non fuisse imaginem Christi,nec alicuius Sancti, sed alterius hominis, quae tamen quasi Christi, vel sancti imago pendebat in templo, quod aegre tulit Episeopus. Utraque solutio probabilis est,& vir
que satis bene a luis authotibus confirmatur. Tettili obiicitur, quia Adriamri Imperator I 2. templa extruxit in gratiam Christianorum sine ollactis tεν- imaginibus, teste AElio Lampridio in visa Al - 'UViui Imperatoris.
Respondetur, templa illa non suille sine ullis Dilisit, . imaginibus, sed absque idolis, de imagibus Deorum, quas Christiani respuebant;quare ipse Lampridius illa sinu lachra,qui biis carebant illa tcmpla, appellat Numina, quia Getiles existimabanta idolis incile aliquod numen occultum. Han. e si .
de Var ii ieerbi sepia GD apud quem viin rc P teris solutiones aliarum facilium obiecti m. ia T.
509쪽
DVplex potest elic ii, hoc quaestio. Pi ima,
utrum imagines lint adorandae ὶ Secunda, quomodo imi ad randa'. Prima eli cum I aereticis, iecitnda cum Catholicis. ''rima facilis eculida dissicilis Nunc ergo de prima breuiter,postea vero de s ccunda. I s. Imagines non es re adorandas docuerunt plu-
λ Ira a Ies haeretaei tam ex antiquis, quam ex neotericis
quos referunt Suaicae dig)utat. s .siis. t. se VaZquce di sis. I z6. c. i. nam licet aliqui ex his ima-Sines retinendas censueriint, hoc tamen solum saciunt ad excitandam memoriam cxemplarit m , non vero ag ipias imagines colendas,sed ad turn mum ad colendu exemplar in pri seritia imaginis Hanc lententiam quoad ultimaera cius par- uaree. tum tribuit Suarer , nonnullis Catholicis, quasi ipsi etiam dixerint, imagines forum
eatenus adorati, bd coli,quatenus coram ipsis colimus, & adoramus exemplar. Sic cnim v nil er-
Distand. salit in vidcntur utiam loqui Duiand. Holcot. Pi-Holcoz. cus Mirandulanus, & alii: quos tamen excusat Mik-d ul. Vae quee 'spra , uorum v crbis sigillatim relatis mam hi multum diderunt ab haereticis. Haeretici enim nolebant con dere imagini Osculum,genuflexionem, tu alia huiusmodi ligna exhibenda , quae tamen omnia praedicti auctores concedunt, licet dicant, illa signa non contincrepropriam adoratiori in imaginis, ted exemplaris. in quo quidem non differunt a Vaχqueet, aliis Catholicis, nisi in modo loquendi, ut videbimus1ec . s. ubi de hac opinione agendum cil. I . Vcritas ergo Catholica est, imagines Dei, &Degma Sanctorum et sic adoranaas & venerandas. Probatur primi, ex Scriptura, in qua licet ex prcise non Damase. Contineatur hoc dogma, ut testat hir Damaicen.
se fide cap. I p. implicite tamen, de arguitiue ex ipsa colligi potest, quatenus in Scriptura dicuntur adorandae aliquae creat uiae irrationales propter ordinem , aut rei pectum peculiarem, quem habent ad Detin illic dicitur adoratada arca
Se Pial m. I si. Adorabiamus in loco, ili steteriam pedes eicis. Inid mensa etiam, Se propitiatorium, ac tabernaculum ado- Damase. rata suille ab Ilraelitis, tu tantur Damascen. VH. synod. supra, & V II. Synodus a V. 3. in epiliola The dori Patriarchae Hiercit olymitani. Scimus etiam, qua veneratione tractarentur omnia vasa sacra, di insitumenta cultus diuini,a. quae tractanda S potianda reuerentur seligebaiulit homines sacri ex tribu Levi ; reliquus antem populus arcebatur,ne proxi: mis in stet et arcae, ut Labetur Ihlias. 2 l. Reg.6. plurii norum lilage puniti sunt,quimin is reuer ter arcam voluerunt aspicerc. Item fixo. . propter te reae sanctitat cara iubetur Mov-ses soluere calceameta de pedibus suis, testa enim au quas ν , locussueti sis. Sic etiam vestes facerdotales dicuntur lanchae, Exo l. 18.& dies Pasclix dieitur fani us, 1. Scriptura dicitur sacra
a. at o b. Hinc etiam res in animatae alii i-muntur tanquam materia iitram viati I Luth. s. iuramentum autem includit cultum, de reue, enia iam ci ca rem illam, perquam iuratur: constat ligo, res inanimatas polle coli propter Ordinem, ac rei pectu peculiarum, quem habent ad Deum; cIgo in agm cs etiam PIOP ei rc prae cinationem Dei, vel Sanctorum, ad q ios pertii Pnt, P. ν cIunt Icuc cliter tractari, dc coli, Iacet hianu natae sint. Secuti dis probatur ex Cimciliis, in aItius cia. I s. rius definita est haec veritas. In Concal. Rinnano Onc. Rom.
sub Gregorio III. de alio Romano sub Stepha
tione Sanctorurn, quibus adde Adlianum Papam Adrian. iii epistola relata, in praedicta V II. Synodo, MCanonem Apostolorum , de quo late Torcianus Turaian. ιλ r ero epistolis c.wom , cq. 2 F. Tettio probatur ex Patribus, quorum testis Inonia plura adducuntur in illa VII. Synodo: ubi etiam reseruntur miracula multa, de illustrissima facta in eoni rationem huius vetitati S: constat autem haec quotidie creicere, ut apparet ex impiis innumeris B. Virginis, x alio tum Sanci Ortim, pci quorum imagines siu:rt passi in in
citius la imaginis Sal. ij dc I o ola, quam q.Ldam Sac ci soles saeculatus in tua Eccletia vcncrandia ri posueriti it in oppido Mundi, osae in regno Aragostiae, brciv tempore calta rutae pluiquam 2 inmiracula duler, brum generum in cultum illius imaginis,in quibus ec n. ortui zziam resuscitati mim erantur. macto denique probatur ratione, quia ho- IC. nor imagini cxii ibit Us tedii lat in O emplar, sicut intuita imaginis est iniuria exe:nplar.s: Iic enim videmus imaginem Rcgiς, vcl imperatoris decenter tractari;ergo imul tur de imaginabus Sanetor uni dicentum est. Ratio a pDori cli, quia perlona honorabilis non lotum d coet in icipia, ted in tui; rebus decenter, & li On rifice ta. tari, quod ipso natiit.e Iuminc experimur; crgo Sancti pro su i dignitate postillarit in suis etiam imaginibus reueiciater tiactari. Confirmatur, quia omnus res sanctae debent reuersinter,& cum veneratione tractari, zo iplo.
quod sanctae silit,ut patet in illia Psalm. 98. AIonares ibilium p aum eιus, qui vita sau Acme,s; ludimagines sanctae sunt ex relatione ad exemplaria; ergo debent reuerenter uactari. Contra hoc fidei dogma obiiciunt haeretiei I .pri inb nonnulla Scripturae loca , sanctorum Pa-.tra T,& Conciliorum, quae omnia optime rei ieit 'VaZqueZ ubis praeal. 4. 6. 2 7. hae et f- obiiciunt deinde a lictoritate potissimc Con- . i. cilii Francos 1 dicrisis. nam licet macti scius Con- Oinctio; ciiij. quae apud nos extant, nihil proruis dicatur contra adorationem linaginum; in actis ramuri, eoibid. quae nuper ex illo Concilio haece .ici ediderunt,&ex historicis illius temporiς constare vidctur, illud Concilium reieci sic doctrinam Conciiij Nice ut Il. circa imaginum adorationem. Quare Suarea tia sit pria set L ς. ec UaZqueae Sunisuri dissur. t 7. prolixo satis tractant hoc argumentum. Viri utque quidem solutio probabilis est. qiiδd sei licet vel historici errarunt consit riden tes Nicenam Synodum II. cum Constantiliopolitana V II. falso geli orali dicta, quae aequi- uocatici ex ipsorum verbis colligi ei detur, vel quia Hincularus , qui primus in illa iiis tori .i er- Itinentur. ralse videtur, putauerit, Ni nam Synodum tri
510쪽
s16 De mysterio Incarnationis.
bi Lile latriam imaginibus, quod ubi cet lectione libri Carolini persit alit , quem librii in tu ii si Concilio Frairco sordienti ictiptum salso I utauit, coqtie Hinc mari et raro potherios S auctores deciapti s erint. Conicci tuas au cm , quibus utraque Iblutio nititur, vide apud praedictos Theologos.
1 g. Ultimb obiiciunt haeretiei , quia Catholici
adolantes imagines non excusanriit ab idololatria: quid enim est aliud idololatria, quam deserre Iigno, aut lapidi cultum Deo debitum. Pio solutione aduerte in V II. Synolo a T. P. Vt L byn dictam es le anathema contra cos, qui linagii csmiam quic sanctas appellauerint idola. Ratio eth, qtua idolum citi, quod, clim Deus non sit, colitur tamen ut Deus ; ex quo patet latissi inimi dilect- mea inter cultum imagitium, de idololatriam:
nam Gentiles adorabant idola, saepe saepius sistendo in ipsis, q ita iiii piis putabant ii iei se aliquod
numen ; nos vero colimus imagines nequaquam
in iplis sistenaci, lea in re tignificata, Deinde
Gentiles coleb1nt idola , quae repraetentaban: perloiram illo cultu omnino indigium , ut Iouem, bacchum, S c. atque ideo cultum Deo de-bi: uni tiria serebant ad creaturas,ae denique colobant idola, Deum aliter significantia, ac ipse cit: nam aliquando cum colebant lub lpecie li minis, aliquando lub specie tauri, S c. putantes Deum habere illam sormam, quae omnia in cultu ito strarum imaginu contra omnino accidunt. per quod patri ad obiectionem, de qua videatur VasqueZ at . I o I ger Ic SuareEF i. S.
Vtium pessit adorari imago, non adorato In recto exemplari '
H Ee est quae itio celebris. inter Theologos,
Pter UatqueZ, qui in ii ac re acre dii Edium habui cum Sual eZ , viri utque sententiain breuiter audiamus. Gabriel V qucet g jutat. I OS. per tot. , lati si e plobat,nun polle imaginc in adorati,quin adoretur etiam exemplar ipsum in recto, imo ita ut aliud iis interior lammilitonis solii in seratur in excmplar. Docet itaque,in adoratione interuenire plures actus .nam in primis aliquis propter cxccὶ lentiam piopriam cognitam in Deo, v. g. summittit se illi, deinde vult exhibere ali- 'uam externam notam illius interioris lunam i Diionis: nempe genustexionem, capitis inest nati nem, &c. dicit ergo, lumniissionein internam nullo modo serri ad imaginem , quia imago non est capax tum mi istiniis: sertur tamen ad imagi-Dem illa exterior nota, nempe genuit ex io, vel inclinatio, dcc. quia licet noti habeam ego summisionem internam imagini, ipsam tamen im sitierin osculor, ipsique gemissecto , caput ap 'lio, c. propicr e xcellentiam exemplaris,cui interiorem sum ni issionem exhibeo. Hae e est sententia l). VaZqueZ, quam acriter conatur prob re ex Conciliis, Patribus,3c rationibu, ita vi op-POii' una adorationis modiim stultum, S: superstiti Olum appellare non dubitet. Franciscua Suareκ et bi si pra si Er. s. licet non neget, Pol o adorari eadem adoratione imaginem, S cxcmplar per modum unius . sicut adoratur eadem adoratione , tua coadoratui putrui acum Rege, caro Cluilii cuin eius driimitate; de quos clioue f. uom:: t, alle: :t tamen . polle ali quem actum aeorationis ferri in tacto ad ima gmem, quin feratur in rccto ad caecmplar,sed lo
lum in obliquo: nam sicut potest amari medium propter finem,de diligi proximus propter Deum, tum finis, vel Deus amentur in recto, Ced -ltim in obliquo: sic etiam potest adorari inrugo
in recto, non solum per notam externam,icdctiam per actum internum proptur exemplar; si-iae co quda cxemplar te tantia et actum cxternum,ue i internum in recto, lud tot una in obliquo.
Hanc sententiam latissime etiam probat Suaregibi Ilipnta Pro resolutione huius controuersiae notania 2 I . dum est,circa eam quadruplex polle est e dubium. 2 uelix Primum , quando imago simul exemplari
adorat ut, seu quando adoratus aggregatum Ex tνιώεν .imagine, & exemplari, an tunc imago partialiter terminet asse, tum etiam sum millionis , &adorationis internum I ait vero tunc etiam solam terminet actum caeternum, qui circa imaginem
fit 3 Secundum cst, an possit imago adorati, ab . que eo, quod in recto ad arctur exemplai 3 Ter tium , an pollit etiam imago adorari, absque eo, quod adoretur exemplar ullo modo formaliter, neque in recto, neque in obliquo, sed solum ac guttiue Quartum denique an adoratio, quam terminat imago, cum adoratur sine exemplari sal tem in recto , sit soliun externa, an vero affectus etiam si immillionis internae t de quibus omnibus singillatim dicendum crit. 3rtino dubio,in illo unum
r.ei itur.Supponitur enim, t cxemplari in recto adorari, ita ut adoleti iraggregavIn ex utroque,&utraque pars in recto: quaeritur autem, siue id sit, D liklta
siue non sit possibile, an si ille modus a lorandist pollibilis, tunc imago etiam terminet saltem partialiter tabctum internum summi ilionis, an solii in cultum cxternum, qui circa imaginem
P.VaZqueZ, quantum ex eo Colligere potui, in P. varquiae. hae quaestione suam mente ψa non latis clare aperuit ; nam licet ipse semper dicat, imaginem non polle adorari sit ne exemplari; hoc tamen ipse explicat, ita vi statim illio interna terminetur ad exemplar; nota vero externa ad imaginem. Quare semper dicit, non posse aflectum internii in lsum millionis terminari ad solam imaginem. An vero possit termin ari affectris internar summis.1ionis ad exemplar, & imaginem per modum unius, sicut terminatur interna summi illo ad di uinitatem, & immanitatem Christi quando ad ratur Cliristus, plane non desinit onmilio clate VaZqueZ; seriaile, quia praevidit si semel admittatur imaginem cum exum plari poste saltein partialiter terminare internam si immissionein, non leue argumentum csse iam ex hoc ad probandum , posse etiam imaginem solam in tecto terminate internarii summissionem , ut Sua ter hoe ipso argumento fere utitur ad probandam tuam lementiam. Sicut de afferri potest exemplum in carne Christi , qu.e similcum anima,& druinitate adoratur, re ternilinat aesectum interiatim lautae,& ii immissicinis. Vet. Incipienao itaque a supponitur,oc alter u qi polle ima ei nem simul