장음표시 사용
511쪽
Vere tamen Vaz qiieΣ nec hoc concedit, ut col
ligi potest ex io'. cap. . De , , bi potius significat, carnem Christi non rerminare latriam in spiritu, S: veritate, sed solum fgnuiuexternum latriae, sicut de imagine dixerat: &idem videtur etiam de imagine selit ire , clubdnec partialiter terminet affectum internum,nec possit per modum unius ita adorari , ut colligi potest ex his , quae docet L p. O8. cap. 16. n. I A. σμrutruit ut. Suarta ibi seupra fict. expresse concedit, imaginem posse simul cum exemplari terminare candcm adorationem, & internam ctiam summissonem , ita ut tam exemplar, quam imago
terminent in recto,& por modum Unius,ador
tionem icut Deitaς, de humanitas Christi adorantur in recto por tandem adorationem, &Icrmodum unius . quam dicit clie communem sententiam S.Thoma ,de Scholasticorum, quos nominatim resert. Caeterum ij omnes non satis
expressi sunt pro ista sententia. nam sol uri dicunt, illum actum, quo adoratur imago, terminari criam ad exemplar. An vero terminetur ad
exemplar etiam in recto, an solum in obliquo, non explicant: & soriaste huius quaestionis non
Probat deinde SuareΣ suam sententiam ex nonnullis testimoniis Conciliorum, & Patrum:
quae tamcn omnia sollim probant , non polleterminari adorationem ad imaginem, quin terminetur ad exemplar:non tamen dicunt, terminari ad exemplar in rccho. Miror autem Suarea
his testimoniis probare suam conclusoi mr;quq san E sit probarent de adoratione exemplaris in recto, probarent utique non solum possc exemi lar adorari in recto per adorationem imaginis,ed etiam non posse imaginem adorari , quin
exemplar adoretur in recto, quia ibi hic modus adorandi tanquam omnino necestari iis proponitur, & non 1blum vi possibilis. Quod tamen est contra ipsium Suarcet,qui sentit polle adorari
imagi nem solam in recto, ut vidimus. Denique probatur haec sententia ratione,
quia sicut potest purpura Regis adorari seorsima Rege,5 potest etiam adorari, seu coadorari sitimul crum ipso Rege , ita ut principalis terminus adorationis sit ipso Rex, turpura vcro adoretur obit cr,& concominanter: sic etiam imago potest hoc secundo modo adorari, seu coadorari cum ipso exemplari. Ego sane censeo, posse eumdem actum adorationis simul terminari ad imaginem, de exempla ad utrunque in recto. Haec conclusio videtur manifesta, suppositis his, quae dixi in lib. anima ubi iii uniuersum docui , polle actum vo-l utatis serti primd ad duo,vel Plura obiecta diuersa; δἴ in prς senti materia ex te videtur manifestum , posse cundem actum adorationis serriaeque primo ad B. Petrum, & Paulum. Cur ergo non poterit etiam eadem adoratio terminari ad exemplar.& imaginem, cum utrimque sit obiectum adorabile ὶ Iinli existimo, hunc esse valde frequentem modula adorandi imagities; quandoeitim sese osteri iningo, chira ipsa repraeseluctexcmplar, necesse est, quδd sese etiam simul
ria enti osterat exemplar,& per consequens re vera tam interna adorati ,quam externa fertur ad
PIbanae Lugo de Incarnat. Hoc ergo supposito circa primam partem du- 2 6.bi; dico iam circa secundam in praedicto casu
imaginem etiam terminare partialitcr astedii iiii summissionis internae tanquam obiectum partiale illius totius,quod adoratur; probarur, quia non videtur polle negari humanitatem Christi,& carnem,quando adoratur Christus,terminare partialiter affectum etiam internum summistionis, de latriae ; quia alioquin millo modo adoraretur caro, vel humanitas Christi, lud sol.i diuinitas: quis do enim adoratur persona Christi, v.g. per osculum ipsi imprest ina; tunc nora exterior, seu osculum torum sertur ad imaginc ira, ut constar. Item quando imago Christi proster reuerentiam ponitur a nobis in nictiori ,& sublimiori loco, aut eam propter reuerenti am etiam
mundamus a pulliere, vel rdibus; tunc certum est, illum actum honoris non tori rinarc immediate ad ver uri catilem Christi, quam nec ponimus in illo loco meliori,nec mundamus,aut Ornamus, sed solam imaginent; orgo fatendirinest, tunc caritent Christi ter inare illum cultum solum,quoad summissionem inter iana ,quam te stamur per illum cultum externum exlii bitum cius imagini. atque aded totum Christitin ut
constantem ex diti initate, de humanitate,cx anima,& corpor , este illum,cui nos etiam interium
subiicimus; non quidem carni secunditiar se, Ied toti composito, timui coadorando chis omnes
Vnde consequenter idem videtur dieendum 27. de imagine, si adoretur per modum Vnius aggregatum cx cxemplari, & imagine; nam sicut caro Christi, quia est pars illius totius , cui me summitto,terminat partialiter summissonent etiam internam; sic etiam imago, cum sit pars illius ag- regati, cui per modum unius me summitto, de- Det terminare partialiter illam etiam summissionem internam. Ratio autem a priori est,quia licet imago secundum se non habeat excellen- iam , ratione cuius possim me rationabiliter illi summittere; illud tamen totum amr gatum cximagine, de exemplari, vere habet talem excellentiam , & illud aggregatum est mel ius me, de
per consequens dignum , cui me summittam. Sicili enim homo sanctus non est melior me ratione iratiarae humanae,sed ratione sanctitatis, &tamen non me summitto sanctitati secundum
se sed homini sancto, seu habenti illam sanctitatem,atque ideo ipsi humanitas terminat partialiter meam summissionem, quamuis humanitas secundum se non sit melior mea humanitate, sed quia aggregatum illud ex humanitate, de sanctitate est melius: sic licet imago secundum se non
sit aliquid excellentius, sed inserius me; illud
tamen aggregatum ex Gemplari ,& imagine est aliquid exceluti iis me,& ideo rationabiliter me summitto interius illi toti, utpote habenti in se perfectionem, de excellentia aliquam supra me. Ad secundum dubium constat etiam ex dictis: 28. nulla enim apparet repugnantia in hoc subd Dubium μadoretur aliquando in recto sola imago siue M um, exemphari in recto adorato. Possumus enim velle
exhibere illum cultum, quicitiaque ille sitὶ qui
exhibetur imagini, tali imagini propter excellentiam exemplaris.Et quidem in hac aitertione pinscindimus ab eo dubio . an scilicet affectus internae summissio:iis seratur etiam ad imagi
512쪽
si 8 De mysterio Incarnationis.
nem, an vero solus cultus externus . nam quidquid sit de hoc, certum cst etiam apud ipsum vaZqueZ, actus cxternos versari circa in aginum,u .R. Olculum,amplexum, illam in superiori loco locare , geliu flectere coram illa, de similia. Post uia igitur velle genuflectere coralia imagine, vel ponere illam in loco eminentiori,propter rciteremiam debitam ex plari, iis ae eo, quod per hunc actum velim in rccto osculari exemplar, aut semiflectere corain illo. Cum enim sint diuerta obiecta, osculari imaginem prae lontem, & osculari cxemplar , quando adcllet, polliam ego velle unum, absque oo , quod velim in recto alterum, Sc per consequens co gcnere adorationis , qui terminatur ad imagin ira, quictimque ille sit j non adoro tunc cxemplar, ut constat An vero debeat adorari exemplar saltem in obliquo, nunc diccmUS. Tertium ergo dubium erat, an possit adorari imago. absque co, qudd adorctvr cx mplar formaliter,saltem in obliquo Dixi aut cm formaliter. quia de adoratione aliqua arguit illa non videtur est e posse dissicultas ; cum enim adoretur imago praecise propter cxcclientiam Cxemplaris arguit me saltem colitur exemplar; sicut qui colit Santios propter amicitiam , & gratiam Dci, quam hab nt, argui titie colit Deum, cuius amici sunt. Dissiculta; ergo solum cst de adoratione formali, Sexprelisi , an si inui terminetur ad Sanctum ipsum,cuius imaginem adoramus Videtur enim id non esse nece starium . nam lices ratio adorandi imaginem sit excellentia, quae est in ipso exemplarii non ideo oportet,quod adoretur ex inphir, quia adorare est ostendere, vi saepe diximus; iii ternum affectum summissionis, & animum cc-dendi rci,que adoratur: potest autem aliquis liabere animum cia cndi imagini, hoc est, dandi illi meliorem locum, osculandi, gestandi cana cum veneratione, genuflectcndi corvin illa, Sc. abl-que animo faciendi haec circa ipsum exemplar; cum enim distincta sint lite obiecta , scilicet
Osculari,aut gestare imaginem, coram illa gcnu- sectore, aut haec circa cxemplar facere, potcst aliquis velle unum, absque zo, quod tunc velit facere aliud ; ergo poterit adorare imaginem non adorando per illum actum ullo modo exemplar , adorato enim est manifestare animum illum cedendi,& summittendi se rei,quam aliquis adorat. Confirmari potest ex adoratione,qua colimus Sanctos,quia sancti sunt,& amiei Dci .nam licti ratio, propter quam illos colimus, sit :unicitia,& gratia Dei,non tamen oportet,quod per illum acti 1 in adoremus etiam sormaliter ipsum Deum; dicitur quidem ille etiam cultu; Dei arguit iurivi supra explicuimus, A quasi pra prositi ui , non tamen propriti formali zcr; crgo similiter, lices cultus imaginis sit proti et repraescia rationem cxcmplaris , dc per consequens si quasi arguitiu & praesippo litiue cultus ipsius cxemplaris, non tamen oporici, quod sit formaliter cultus,vel adoratio exemplaris.
Caeterum in hoc puncto omnino dicendum est, non posse adorari imaginem, quin per illuminet actum adoretur etiam exemplar, sue in recto, sine in obliquo ; quod videntur supponero auctores communiter, de colligi videtur ex verbis Conciliorum, quae postea attacinus, inqui bii, cultus limginis dicitur cliῖ magis cillius
Ratio autem a priori huius doct: ianae, de quae simul ibi uit rationem dubitandi in contrair uiri
adductam, deluini debet cci n. attara adorationis,
quae sui omncs supponunt cst pars potcstati ira saltem iuitatiae. nam religio, siue dulia est ex illis
virtutibus,quae sum ad alium, bd quae constitu uir tur , t palles saltem potestari uae iustiriae: quas eoruncs actus harum virtutum debent liabere
hunc resilectum intrinsccum cisin dialem, de debent tendere ad soluendum id, quod alicui naturae intellectuali debetur ob suam excellci uiam: tieque cnim potest cise virtus, qhiae sit pars subiectilia, siue potestativa iustitiae, quae non lit ad natiuam intellectualem , quae sola intolligitur
per illain voc ad tum, quae ponitur in conceptu iustitiae; noe potest cile actu, ii stitiae ad lapidem, vel ad lignum , ut constat , quaarcspccui illorum non possumit, habere verum .icbmini; omui, ergo actus adorationis, sicut & quilibet actus iustitiae ,debet tendero ad soluciadum alicui naturae intellectuali id , quod ei debemus: talis
aut m cst actus, quo colimus imaginem talicti Petri, v. g. csim enim sk actus adorationis, &duliae, d casei et se ad alium; est quidem voluntas ibi uendi lancto Pctro id, quod ci dcbemus,
propter eius cxcellentiam , & lmictitat in , propter quam debemus illi, non solum summillio-Hem, S cultum circa cius persollam immediat sed etiam cicea eius imaginent; volumus ergo reddere notam animi tum missi , & parati, a prompti ad cedenaum imagini, quam notam debemus sancto Pctro , non enim debemus imasini culi qm, sed sancto Petro dc mus cultum tuae imaginis; quare exhibentes hunc cultum, soluinius non imagini, sed sancto Dctro, quod ipsi debemus: a per conisequens vcru,& proprie
sanet iura Petrum tunc adoramus, Dori quidem
immediate in sua peribita, s ed mediate in sua imagine, lioe est , soluinuas debitum, quod illi debemus, cedendi illi etiam in rebus suis,& in
imagine sua; liocost. vitem propriissime lio norare ipsum sanctum Pettium: cum enim hic honor, qui ex lii luetur imagini, exhil 'ariir tanquam debitum sancto Petro; consequens cst, quod exhibeatur tanquaui honor ipsius cincti Petri, cui debetur, seu tati quam redundans in honorem ipsius ,quod est reddi tanquam honorem mediatum ipsius , S animo Itonorandi
ipsum.1 Iinc constat iam, quid dicendum sit ad iα-tionem dubitandi in contrarium adductam: dicimus enim, licet sint diuersa obiecta cedcre imagini , dc cecidie exemplari ; non poste tamen virtutem duliae velle prii muti sine secundo, quia non potest velle cedere imagini, nili propter
honestatem illius cultus; hae c aut cin holu stas, elim tota sit honestas iustitiae potestat luce, ut vidimus , dcbet concipi ad alium, cui honestum sit si luere illum cultum imaginis debitum ; nam praescindendo ab hoc debito, de ab honestate soluendi talis debiti, nulla apparebit honestas
in cultu imaginis; ergo si ille cultus ana. tur, Vc honestus, amatur ut includens solutionem illius
debiti, seu quatenus per illum solis imus cx m-plari, quod illi debemuς, scilicet colere illud in tua imagine, S ideo non possimius ex virtute
513쪽
duliae velle honorem imaginis, quin velimus simul honorem exemplaris faticin in obliquo. Ad confirniationem dicimus, esse magnum disci inicia ; iram qui colit Sanctos, propior gratiam , & amicitiam Dei, quam habent , in ipsis
Sanctis inuonit obiectum adaequatum adorationis , illi enim sunt , quibus debetur ille culciis.& quibus ibi uitur dobitum,& in ordine ad quos adoratio imaginis est Prs potestativa iustitiae,&cst ad alium, quare non oportet, quod ille honor reseratur a o opcrante ad Deum, sed po-tcst sistere in ipsisSan chis:at vero imago non potest terminare adorationem, tanquam is citi debetur, vel cui soluitur debitus cultus, sed Aluin tanquam obiectum, cuius cultus debetur alteri, nempe cxemplari, ideo cius adoratio debet ulteritis progredi ad exemplar, licet adoratio Sanctorum acbeat ad Deum progredi, sed possit in illi: si sterc. 3 L . Dices , in imagine ipsa , etiam prout condistincta ab exemplari datur dignitas filiqua, neu pe repraesentatio excinplaris . nam hoc, quod estr praesentare exemplar, est aliquid distinctum ab exemplari, siue sit physice, siue moraliter existens in imagine; ergo potest bene adorati imago propter propriam excellentiam distinctam ab excellentia exemplaris, licet non possit concipi excellentia imaginis sine ordine ad excellentiam exemplaris. Confirmatur, cxplicatur, quia licet honor, qui exhibetur Legato Regis, retandatur tandcm in ipsum Regeiri, quem Legatus repraesentat ; attamen ipse Legatus habet in sc excol-lcntiam ,& dignitatem distinctam ab excellentia Regis, propter quam colitur, lices haec ipsa dignitas I Hati dicat ordinem ad Regem , ut insit perioribus dicti im est; ergo similiter lices dignitas imagitiis dicat ordinora ad cxemplar: das itur tamen in imagine ipsa dignitas, Propter quam illa colitur immediate. . Rcspondetur, imaginem non habere vllam eιIuuitur. xatir c cellentiain, propter quam possit adorari, distinctam ab excellentia, & dignitate exemplaris. Discrimen autem inter Legatum , quatcnus repraesentat Regem, & inter imaginein, quatenus repra scillat cXcmplar,consistit in hoc, quod legatus etiam quatenus distinctus a Rege, hisci in se excellentiam quamdam distinctam ab excellentia Regis, nempe dignitatem Legati , quae cum si dignitas propria per nae rationalis, proculdubio talis erit, propter quam possit alius homo ei se summittere, quia inuenit ibi aliquam superiorem excollcn-
Liam. At vero tota dignitas, quae est in imagine, quatenus repraesciuatvxemplar, quantacumque illa si, cum non sit dignitas naturae rationalis, tal talis, quae non excedit sphaeram,& capacitatem rei inanimatae , non cit talis, cui propter
ipsam se .lcbeat sun mittere lion O, cuius dignitas est longe superior; ergo ut homo se summittat imagini, non debet attondere ad dignitatem imaginis, sed ad dignitatem exemplaris, S propter ipsam debet adorare imaginem. 3 Haec tamen non cogunt, ut dicamus, debere adorari in recto cxemplar per eumdem actum, si illi eit enim si adoretur saltem in obliquo; nam illa voluntas potest tendero directe ad solam imaginem, si dicat hoc modo: Volo osculari P. iam de Lugo de Incarnat. imaginem Christi, & significare illo osculo voluntatem , quam habco cedendi in his actibus externis illi limgini, ut hac ratione, & hac nota exhibita sol iam debitum, quo debeo Christo colere ipsiun in sua imagine, propter ipsius cxcellentiam , vides cultum Christi importari quidem, sed in obliquo, quod lusticit, ut ille actus sit soliuio respectu Christi, nequc enim repugnat ab eidem voluntate accipere diucria obiecta ditiersas etiam denominati Oncs.
His suppositis, quae faciliora sunt, erit iam Dubium minus difficilis rest, lutio quarti dubij sit pra positi, in quo videtur esse praecipita diu cultas linius controuersiae; an scilicet adoratio imminis, fit ille solus externus cultus Osculi, genunc ionis, &c. an vero sit Ctian cultus intcrnae summissionis , quam imagini habeamus In quo etiam aliqua videntur ponenda, quae ab utriusique partis authoribus negari non possunt,& de quibus non videtur posse dubitari. Primo ponendum cst id , quod certissimum 3 s. esse debet, quando imaginem colimus, non scrin Positio triri affectiun intcrnum ad imaginem eo modo, quo sertur ad exemplar. nam exemplar colimus in primis absolute , hoc est, propter ipsius propriam excellentiam ; imaginem vero colimus cultu solum rcfrectivo, hoc est, propter ex ccl- lentiam non ipsius imaginis, sed alterius, scilicet exemplaris , qui cultus est longe inscrior, quam ille alius absolutus.Deinde exemplar colimus , tanquam id, cui debemus illum cultum, S eui soluimus debitum , S in ordine ad quod ille cultus habet rationem iustitiae , saltem p testativae , ut diximus; imaginem vero non ita colimus, sed ut tem inum illius cultus, qucinalteri debemus, scilicet exemplari; de idcirco, haec adoratio imaginis, prout fertur ad ipsam, non appellatur in Conciliis adoratio in spiritu, quia i cilicet per hane adorationem non habemus ciuilem,& Politicam communicationem cum imagine, haec enim solum potest haberi eum natura intellectuali rationis, & communi- icationis participe , sed est adoratio, & cultus quasi materialis, & inanimatus, quia sc aperimus caput imagini, ut per illam actionem nihil
velimus imagini dicere, aut significare, sed soli exemplari, ad quod dirigitur ille actus prout
significativus, & prout ciuilis communicatio,& ideo solum respectu illius videtur esse actio animata, & io spiritii. Secundo ponendum est , summissionem internam, quam habemus respectu cxemplaris, positios eum non haberi canidem circa eius imaginem; nam exemplari nos subiicimus, agnoscentes, illud ense excellent iusta& superius nobis, quam summissionem non possumus prudenter concipere . respectu imaginis; tirid nec ullam prorsus, qua summittimus nos illi , praeserentes illam nobis; hoe enim esset stultum mendacium, quia,ab lute loquendo, meliores sumus nos, qu1m imago sanidi Petri; ergo prudenter operando debemus nos metipsos praeserre ii gini tanquam digniores , & excellentiores: nemo ergo potest dicere , qu bd adoratio imaginis includat etiam talem uatem iam summissionem , nec de hoc potest esse rationabilis controuersia.
Tettid ponendum est , non ita Diri ad imagi- 3 7.nem solum actum externum osculi, aut genuste P. S. tima: xionis,
514쪽
31o 3 De mysterio Incarnationis.
xionis,&c. ut non seranir etiam ad illam ali xiis assectiis internus, qui etiam potest dici as-ecitus aliquis summissionis. In hoc etiam non videtur esse dissicultas, si termini explicuntur. Ahiasis quia adoratio, ut ex supradictis patet, ε omnes supponunt , est nota summissionis, & reuc
D in ascenus. rentiae, ut dixit Damascenus oratione l. de, & Anastasiis relatus in VII. Synodor ' Qt- . quae quidem definitio debet intelligi respectu eiusdem, quod scilicet adoratio sit nota exterius exhibita, quae sit nota, seu signum summissionis, quae interius habetur rei ad Oratae. Ridiculum enim est dicere, quod adoratur Petrus , quando exhibetur nota reuerentiae , &summinionis internae, quam cgo Paulo habeo: i ergo ad hoc ut imago ipla dicatur adorari,dinet
exhiberi ipsi imagini nota summissionis, quam interius habeo ipsi imagini: vel definitionem
adorationis communiter traditam debemus negare , & aliam nouam confingere.
's. Confirmatur primo, quia li in tantum dicitur cultus externus exhiberi imagini, in quanti m circa ipsam imaginem, seu in ipsa imagine inaret talitrer infigitur osculum, v. g. per quod significamus internam summissionem , quam habemus exemplari ; hoc non suscit , ut dicamus imaginem adorari: alioquin etiam diceremus, quod ego adoro meum pectus, quando percutio illud adorans Eiicharistiam; quia etiam tunc circa pectus, seu in ipso rectore politria rex terior nota, per quam significo summissionem internam. quam habeo Eucharistiae. Confirmatur secundo, quia si non datur interior Tummissio, etiam respectu imaginis, amnpotest dici genuflexionem, seu cultum ci iamcxteriorem fieri imagini, sed potius debes dicere, fieri exemplari in imagine , ergo iam imago, ne
que terminat adorationem intcrnam, ri que CX-rernam. Ante dens probatur, quia genuflexionem fieri imagini, non est seri praeciso coram imagino,nam etiam fit coram pariete, & non fit par et t. Peto ergo, quid sit, genus extollem fieri , seu exhiberi ipsi imagini, si non sit fieri ex
animo honorandi imaginem; non potcst autem fieri exanimo honorandi imaginem, nisi procc- dat ex honorifica existimatione, ex summissione interna, quam imagini habemus; ergo de primo ad vitinaum,vel cultus cxternus non exhibetur imagini sine interna summissione,vel illa genuflexio exterior est falsa nota sim missionis, quae re vera interius non datur, & t Mnen eam exterilis signiscare volumi S. Ratio denique , priori est chara , quia in omni sententia illa genuflexio externa est cultus cxhibitus imagini, ergo oritur ex Miqua volunt a te interna exhibendi talein cultum imagini: haec autem voluntas est iam aliquis internus affectus summissionis, est enim affectus exercendi circa imaginem eos actus, quos eiercere solem iis circa nostros superiores; ergo est affectus summit tensi nos exterius imagini. Item imagini vere cedo exterius. dando illi meliorem , & superiorem locum, honorifice eam tractando, &c. hoc autem ipsu in , quod exterius facio, non solum interi is volo, sed volo etiam sigilificare me habere animum illa omnia pr.rstandi, hunc enim animum significat verbum adoro, quo sanctas
imagine. proiequimur ; ergo significo aliquod interitum propos tum codendi,& sebi ieiendi me
xterius imagini: hoc autem ipsium propositum,& hunc animum appellamus uimmissionem intcrnam; ncquccnim voli in iis dicere, quod interius existimenuis, cile persectiorcin nobis, aut supcriorem, vel dominam , cui seruire dcbeamus; quis hoc dicati si is solum interius nos habete animum cxcrccndi cxterius circa imaginem propter excellentiam exemplaris, quam rcpraesciuar, cas actiones summissonis cxterilae, quas exercere solemus circa excellentiores, & dominos , quia totus hic honor debetur exemplari etiam in sua imagine. His ergo stabilitis, quae a nemine negari pos- έο. se videntur; restat iam quaestio fere sollini denomine, an scilicet ratione illius actus externi, quem circa limginem exercemus , & ratione huius affectus interni, quom etiam probauimus ad imaginem ferri, non praeferendo imagin nobis , sed volendo illi externo cultu cedere propter excellentiam exemplaris ; an scilicci propter haec duo diei possit uoratio completa, secundum utramlic partem serri re vera adlinaginemmam P. 'arqueZ MD dis'. Io s.ca's. Malibi , diuidere videtur adorationem in duas Partes estentiales, scilicet in affectuit, internum
summissionis , & actum externum , quarum unam silam, scilicet actum externum dicit, torminari ad imagincm , non veris adorationem complete suinptam, licet adhuc contendat c. 16.π-m. I. Propriam , veram adorationem ad imaginem terminari, contra aliquos, qui eam adorationem impropriam,& analogicam esse dicebant. Caeterum adhue in hoc puncto dicendum vi- I. detur adorationem simpliciter completam terminari ad imaginem , prout condistinctam ab exemplari; lic eodem ipso actu adoretur etiam emplar, ut dictum est. Haec est mens auctorum a. scntcntiae supra relatae ,-videtur colligi ex modo loquendi Conciliorum , S Patrum, quorum loca congerit Suarca in praesenti stu. 3. in suater. quibusimagines dicuntur si inpliciter,& abGlute adorari,ut habetur expresse in V II. Synodo pas- V II. Synod. similaesertim ad . 6.cr 7.Videri etiam possunt di
nodi , quae Hriter imagines adorari fatentur, re
ubi eum recitaretur testimonium Maximi Max. Abbas. Abbatis, si ni is , venerandam crucem, crnem Dei Saluatori, MI BἰIes. Chr H. nec non Dominae nοLyra Destare Hlutarunt . Constantinus Const. Prisc.
Episcopus Cypri exposuit verbum illud saluta.
rum dictum suille pro atira it Tarasius. rasius addidit, redarguendos esse
omnes, quι venerari sinentur, adorasionem autem recusant, ubi apparet cum quanto rigore volucrint consteri adorationcm Verriam, Pr
priam csic, quae circa imaginos cx rcctur: quo etiam modo loqituti sunt Patres in Synodo syn . VII . VIII. alii omnes; crgo intellexerunt, torminari ad imaginem prout condistinctam a suo exemplari adorationi in veram , S cis ti lem secundit in totum , quod requiritur ad essentiam adorationis.
Porro, si ex dilabus partibus, quas adoratio dilentialiter includit, altera solum terminaretur ad imagines, nempe actus exterior,ut prinis scia-tentia volobat, non diccrctur imago propriuadorari; O
515쪽
adorari , sicut non diceretur liomo, qui solum
haberet corpus sine anima, vel animam solain sine corpore. Nos autero dicimus,imagines proprie adorari, quia terminant non 'solum actum externum, sed etiam summissionem intomam, qua volumus eis cedere , non propter ipsarum excellentiam , sed propter excelleriti. - xcmplaris,quod etiam in imagine veneramur. Dices, adoratio omnis includit etiani cissentialiter solutionem honoris alicui debiti, vir e Participat rationem iustitiae potestativae, ut surri diximii de tamen imagini non soluimus debitum aliquod , nec respectu illius cxercemus
actum iustitiae, licet eam vere adoremus; crgo poterit etiam in rigore dici,quod adoretur imago,licet ad illam non teraninetur summisso interna,quae tamen essentialiter includitur in omni adoratione:cur ergo magis requiretur terminatio summissionis internae ad rem adoratam,
quam solutio debiti respectu eiusdem, cum Iam solutio, quam suminissio interna sit de essentia
Respondetur, disiparitatem eollisi ex ipsa definitione adorationis supra posita, & ab omnibus recepta , adoratis enim , ut ait Damascenus orat. I .de maginibus,sse nmi tono, or hono u vota ; scu, ut in VII. Synodo ase. .dixit Anastasius Episcopus Theopoleos,a soratis est honoru asi ui exhisiti veluti emphasii; oportet crSo , ut illa rcs sola dicatur adorari, cui summissi otiis, aut honoris nota exhibetur ; ac per consequens summissio ipsa interna, cuius nota exhibetur, dcbet ad rem adoratam terminari ; neque enim adoro illum, cui ostendo me habere internam summissionem circa alterum: terminatio ergo summi Dconis iurernat ad rem adoratam est de cilentia Omnis adorationis,saltem vi res significata,qtata licet possit fortasse esse adoratio illa,quam nulla summissio interna praecedit, ut dixi sui pr adisi ut.
I .fect.2.num. I .quando, v.f. aliquis fingit summissionem internam per cultum,& reu rentiam
externam, quam serib exhibet:non potest tameneste adoratio,nisi quae saltem fgnificet summi Dsioneni internam, circa illam rem, quae exterius
adoratur; & in hoc sensu dicimus , summissionem internam ad rem adoratam essὰ de essentia omnis adorationis,nimirum siue re vera existentem, sue saltem significatam per ipsam adorationem. At vero clutio debiti non est in hoc sensu de clientia omnis adorationis; ita scilicet,
ut omni rei, quae adoratur, soluatur debitus cultus: neque enim hoc habetur in ulla desinitione adorationis,ut constat; fatemur, non posse est cadorationem aliquam, pcrquam non soluatur debitum alicui, vi supta probauimus: negamus tameti,debere solui debitum omni rei,quae adoratur. nam sine hoc fatuatur tota essentia, S: definitio adorationis,qubd scilicet per illam exhibeatur cmphasis, seu nota reuerentiae ,& summissionis rei, quae adoratur. Requiritur tamen,
quδd eadem adoratione se luatur semper debitum alicui, non quia ipsummet exhibere notam
summissionis sit soluere debitum rei adoratae, sed quia, ut supra diximus, non potest in ex lit-benda nota summissionis alicui , in eniri honestas quam intendit virtus,nisi ille holior,& cui tus debitus si, vel ipsi rei adoratae, & cui exhibetur , vel alteri propter cuius excellentiam exhibetur, & qui in illa alia re mediate saltem adoratur, & colitur; quare dcbitum, de solutio debiti non ita formaliter, & explicite ro- periuntur in definitione adorationis, sed in plicite, de quasi praesuppostiue, ut ipsa adoratio possit esse honesta, atque ideo non cogimur illam conditionem verificare respectu omnis rei, quae adoratur, sicut cogimur verificare illam aliam conditionem summissionis internae, quae formaliter ,& explicite ponitur in des-nitione adorationis in ordine ad rem omnem, quae dicitur adorari. Exein pluin habemus aptum ad hoc declaran- 43. dum in ahit amoris,amare enim est uclle bonum, Aman ivεν-
quod quidem ita intelligendum Omnino est , ut amare aliqudin sit, velle bonum illi ipsi, quem
amamus ; ncque enim sufficit, ut Petrus dicatur amari,si eodem actu volumus bonum Paulo, &non Petro. Sic etiam non potest dici adorari aliquid , nisi id solum, cui exhibemus notam firma- missionis, quam ipsi habemus, quia ad Orare ali quem, est notam luminissionis ei exhibere, sicut
amare est velle bonum ci,quem amamus. Caeterum sicut omnis adoratio debet osse propter aliquam excellentiam . sic omnis amor debet est. Propter aliquam bonitatem,& sicut actus adorationis serri dcbet idem ad personam excellentem, propter quam fit adoratio: sic omnis amor debet idciti ferri ad bonitalcm, propter quam amamus: item sicut possimus adorare aliquando propter excellentiam,quae non est in ipse, sed in alio, lic polliamus diligere Petrum,u.g.dc velle ei bonu propter bonitatem,quae non est in ipso, sed in eius Patre. Denique sicut omnis adoratio est solutio, non tamen respcctu omnis illius. qui
adoratur; se omnis dilectio videtur esse quali solutio assectus debiti alicui bono; non tamen respectu omnis illius, qui diligitur, cum aliqui
diligantur, propter bonitat in alienam, ut di
Obiiciet aliquis, sequi ex hac selutione nostra, η
posse aliquando rcperiri adorationem, quae non obissio.
si lutio debiti inordine ad villini prorsiis subiectum : si enim tota ratio,cur debeat dicere ordinem ad aliquem, cui solitatur dcbitum , est, quia alioquin non haberet motivum honestum illa adoratio imaginis; crso quando adoratio non esset honesta, ted vitiola, poterit carere illo ordine,& tamen adhuc esset adoratio, quia esset nota simmissionis internae, seu voluntatis cedendi exterius rei illi, quae adoraretur; sic enim
posset aliquis osculiari statuam lapideam chimaerae , non ut significet, se soluere aliquod debitum chimaerae, sed ut significet, se velle cedere illi statuae in actionibus externis; scut cedit suis superioribus.
Respondetur , eo casu licci non daretur so ιαν voluntas soluendi , nec existimatio interna alicuius debiti; daretur tamen voluntas exterius
significandi debitum ,& internam existimationem debiti. Nam sicut supra diximus, polle
dari adorationem essentialem, quae non oriatur
ex summissione interna, quia ad es lentiam adorationis susticit,significare summissionem intemnam, licet haec re vera non detur: sic dicimus, non quiri ad eitcntiam cuiuslibet adorationis, quod oriatur ex vera existimatione dcbiti, de ex
voluntate illud soluendi, sed sufficere, quod
516쪽
sa 1 De mysterio Incarnationis
significet talem existimationem,& voluntatem: i uod adhuc inino calu haberet, nam mim de hae linaginu adoratione sic ait: non enim lignum miolatur , sed i quin illud. quod iis tigno
datur contemplandiam. ConciliuMO miniam cae- Cone. M oui non per iocum S irrisionem, sed serio colo ' .iet exter uis statuam chimaerae , eo ipso vellet si- lebratum anno 1149.c. I. inexpinitione prima Soni hcare e interilis rcputare chimaeram,vel 1H- praecepti,ubi dicitur, v imaginem,st ad
MaseMy. tiram excellentem, ex cui deberetur talis honor: nam utitur signo externo imposito ad significandam hane existimationena internan ,& per consequens vult illam cxterius significare ,& idebetiam est vitiola illa adoratio , quia exterius lignificat id,quod iii mente non habet.
SECTIO IV. Regiondetur ad argumenta contra nostram
sententiam. REstat nunc respondere ad argumenta Patris
V qucet,quatenus contra nostram sententiam esse possint. Et quidem,quod attinet ad loca Conciliorum , & Patrum, quae ipse plurima
hoc poni , ut exemplaru recordemiar. Hicrcanias P Hietem. Pa. triarcha Constantinopolitaniis in ccnsura Ec- triaIcha. clesiae orientalis aduersiis h. vreticos modernos
Ecclim . elusique alumnis alienissisna, vere,ct non ad aliud relate cras imagines adorare. Parum omni honor ad prima earum exemplaria .inquit D. IIa vi, referri debet,ubi pro codem accipit adorare relato,
Has te alias similes Patrum loquutiones,'uas 47- affert VmqueZ cap. i . explicat ipse iuxta suam VaZquc sententiam de adoratione in spiritu, seu secundum affectum internum suminissionis, qua adoratione imagines non adorantur, licct adorentur illa alia adoratione , quae consistit in nota cxteriori Nos iuxta nostrum modum loquendi dice- affert ad probandum , non pol se imaginem sine re pollumus, intelligi de adoratione in spiritu, exemplari adorati : admittimus illa omnia, SI seu absoluta, quae sulit in ipsa re adorata , & cui soluit debitum cultum; non de adorationc r spectiva,qualis est adoratio imaginis : quae qui l licet sit vera adoratio , de propria, ut ipse dem concedimus, quod intendit .hoc enim ipsuin volumus , quia illo eodem actu , quo adoratur imago, adorari etiam debeat Christus, Vel S Π . - 4 ctus, cuius est imago; licet non oporteat, quod Vazquet fateturi, caeterum adeo diliat ab adora- semper adoretur etiam in recto exemplari uis si- tione ab luta,ut si cum illa comparetur, vide cit enim,si adoretur in obliquo; nec de hoc cu- tur, quali non appellanda adoratio. Non crgo rataint Patres,aut Concilia: similiter enim , qui negant Patres, imagines etiam adorari, imo id ex motivo charitatis dat ele imosynam, amas expresse definiunt,ut stupra vidimus,&Τltra te- Deum, eodem actu, sed in obliquo; de qui credit stimonia allegata, ponderari etiam possimi ver- Trinitatem propter reuelationem Dci, sertur eodem actu ad reuelationem,non in recto, sed in obliquo. 46. Aliqua sunt testimonia Patrum, quae ulterius videntur progredi,& probare,cultum illum,prout terminatur ad imaginem, non esse veram, MCompletam adorationem, sed talum prout ter- Aelianas ut minatur ad exemplar. Athanasius in quaestioni Damasee- bus ad Antiochum S. apud Damasconina ba illa VH.Synodi act. .quibiis rationem reddit VII.Syn d. imaginis adorandae. Imaginuenim lunor inquit, in Protot pum resultat, qui adorat ima inem, in ea adoras quoque defriptum argumentum. hi notanda
est illa conii inhio quoque . quae ηwrte supponit, non adorari solum exemplar, la d sinuit etiani ipsam imaginem adorari. Non itaque id negant praedicti Patres, sed dicunt, non adorari imaginem, sed exemplar; id est , magis adorari cxemorat. --.gἰmbus icit,nos imasinem adorare plar,quam imaginem. Sic cnim dici re etiam so-Aὀtunus. August. Chrysost. Stephanus
scuti Iacob fastistium virgae Ioseph adorauit
non virgam imam honorinus , sed eum , qui virgam tenebat. A scut populus Iudaicus oli in legis tabulas,& duo clu ubina aurea adorabat,non lapiades coires.sed Dominum. Leontius Dialogo F .contra
Butios , sub eodem Iacob dicit: Manifestum est, quod lignum non adorauit, sed per lignum Ioseph,
quem modum cst nos per exucem Christum. Adria-mis I. Da Fistola ad Constantinum , ct Irenem, quae refertur in VII. Synodo actione a.de codem Iacob dixit, non quδd virgam, sed tenentem eam adorauit. Augustinus 3. de doctrina Cluistiana.
cap. 9 smi viri inqait' aut operatur, aut venerialis Mitesignum diuinitus institutum,cusus vim significationemque inrelligit. non hoc veneratur , quod via test tangit, sed illud potius. quo talia cuncta referenda Iunt. Chrysi,stomus allegatus ab Adriano tantia
epictola ad Constanι tim,st Irenem, dc a Damascc-no orat. de imaginibus mam cum regia lura, σἰmagines in civitatem inferuntur, popiam non inam tabulam. aut ex ceras tam imaginem ianorem ' hur, eum Iue masistratu illae obuiam ρracessit,sed 'rius νegiam in Horiam, ct relati praesint iam fusi EOIein Gne mo da . est 's creatio non terrenamist imJeciem .sideat wmbi oriam admiratur. Ste-
lemus, cum, qui amat aliquem amore concuriscentiae, ipsum amare, no amicum, hoccst, a Mgis se amare , quam amicum, certum cnim est, etiam amare amicum. nam amor concupiscentiae
amor verus est, de qui amat diuitias filio, licet magis amet filium, vere tamen amat diuitias similiter de eo, qui vult medium propter finem, v.g. abstinentiain propter sanitatem recuperandam , & ut postea pomi caute comedere , dicimus, hunc non amare abstinentiam, sed gulam, hoc est, magis amare hanc', quiura illam, licet rever i amet cliam es aenei uiam praesentem. iamnamor medij amor vertis est quia tamen non sistit ibi affectus,non videtur amare medium,si comparetur cum amore finis. Sic etiam, qui adorat imaginem, magis adorat exemplar in quo sistit adorationis affectus, non in imagine; ideo dicitur non imaginem, sed exemplar adorare; quod quidem non solum de interno affectu,sed etiam de externo cultu dici posset, qui etiam magis tendit ad ipsum exemplar, quam ad inraginem: naui de cultu externo loquebatur, qui dicebat iumento, non tibi sed reli mi. Per quae verba non significabat, citi tum illum externum non defcrri etiam ipsi iumenti ,huic enim vere deferebatur,
cum ipti Iocum datent, S: honorifice illud tractarenta
517쪽
ctarent, sed quia haec omnia non fiebant propter et taln circa ca omnia, quae ad ex mplar per- ipsum, diccbantur non is, si feri, sed alteri. Alia tinent. Patrum verba dis scilia asticit, de explicat V - Confrinatur secundλ, quia, quando Chri- II. queZ disto cap. t . stas adoratur, adoratio illa non sol imi tetiuitia Secundd obiici potest ad probandum, sum- tur ad diuinitatem , S ad animam , sed etiram admissionem internam nullo modo terminari ad camem, non propter ipsi ucamean, sed propior imaginenia , sed solam notam externam. argu- dignitatem Dcitatis, vel sinctitatis, S e. ut dixi- mentum quo utitur saepὸ idem Vaaqueet, desum- mus stipra loquor ergo de adoratione illa, prout
Pilina Lx ratione , Sc natura adorationis, quia partialiter terminatur ad carnem, sane ut sic est
miliares inanimata ,&irrationalis sine ratio- adoratio partialis sena missio interna p.ritia-tiali ea pax est secundum se honoris, cultus, & lis, qua interius me summitto non soli. m alii summissonis: ted imago est res irrationalis mae, sed etiam carni , seu matoriar Christi Do- inaniurata, ni antumcumque ut imago conside- mini , ut supra probatum cil ergo in ateriaretur ; ergo secundum se sine exemplari non eli Christi Domini, licet sit in se quidem quaedam
capax si immissionis, S reuerentiae. Minor entitas irrationalis; est tamen capax terminare consequentia videmur clarae. Maior probatur, partialitora dorationcm, summis Itorum, non
quia adoratio est nota animi summissi,&cedcn- quidem propter suam dignitatem, sed pwpteriis ; sed non potest homo , si prudenter Orcre- dignitatona Verbi, vel animae, cuius materia cli;
tur, summittere se rei inanimatae; cum enim res cur orgo similiter imago non poterit terminare inanimata, quocumquc modo accipiatur , non meam adorationem simam iuionem, non qui-
possit ipsa in se considerari ut superior ipsi ho- dem propter se, scd Propicr dignitatem c xcminini, non potcst homo te illi nummittere , N plaris. seruum illius se profiteri, sicut nec potest illam Confirmatur icrito, ania ipse Varqueet ad- y2.
cxorare; ergo non potest affectus summissO- mittit num. Su rolle hominem ab hornino adora-Vaetquc riis internae terminari ad imaginem in se sine ri, ut imagincm vivam Dei, non adorato ipso exemplari. Deo in recto, quia Itomo, ut inrugo 'ina Dei Hoe est potissimiliai fundamentum contrariae habcti ille dignitalcm quamdam, Sexcellcnscia tentiae, cui tam citresponderi potest nogrado tiam , cui pomise adorans subiice se: quod quiniatorem, S ad probationem dicimus, nomi- dem verum est. Ex hoc autem sic arguinciator; nem posse quidem se prudenter aliquo modo . ergo iam Potcst se aliquis alicri prudcnter su:Ἀ- sumniittere rei inanimatae secundum se, hoc est, mittere , quem traiicia non apprehendat in se secundum suam cntitatem, non tamen propter isse, ut sibi superiorcin .nam virils holam non cit se, sed prqpter cxcellentiam exemplaris, vel al- superior alteri , etiam si apnr chendatur ut inratcrius personae, cum qua habet connexionem. go viva Dei, cum omnes nomines in hoc sint nec ideo necessio est , ut ego me profitear seruum a quales ; Omnes enim sunt imagines vitiae Dei,
imaginis, quia imago non est capax dona inb: & tamen per te potest onus se alteri sint mittere, sed tota haec summissio est in ordine ad ceden- quia est imago viva Dei ; ergo ideo, quia non sedum imagini in honore externo, caesi quendo summittit praeesse proptzr dignitatem ipsius circa imaginem camunera, quae solent serui cx- imaginis, sed propter dignitatem Dci, quem sequi circa dominos suos; offerendo item ima- quilibet homo apprehcndit sibi superiorem. sint locum magis honorificum , & in omnibus obiicit terrib, quia religio est Pars porcitati- σ3. profitendo illam esse dignam ninori honore, ita iustitiae , sicut aliae virtutes, in quibus re- obiectio te quam me, non quidem propicr se, sed propter quiritur ratio dcbiti ad alterum , ut gratitudo, dignitat cin exemplaris: quod revera nihil alitia pictas,&c. quo supposito se arguit: ille, qui
est, quam dicere, exemphar ipli im in se cile di- adorat imaginem,non exercet iustiti Mnali tu utignum, quod tractetur honorifice , non solinu erga imaginem; imago cnim non est capax iusti- in se, sed in rebus omnibus, quae cum ipso ha- tiae, aut aeqtralitatis. crgo scruatilham aeqiralita-bent connexionem, qualis est in ago, vestis,&c. tem cum exemplari; ergo adorat tunc in recto Huius auton summissioliis sic explicatae capax ipsum exemplar cum imagine. est imago quantumuis sit inanimata, & irratiO- Respondetiir ex dictis, adorationem imaginis Dul odisia alis. Quare S Thomas in si aq-16 .ari. r. 1n esse actum iustitiae potestativae , quia re vcra per
corpore, nilae, simpliciter dicit, hominem subie- illum actum redditur ius, quod debet, non qiii cliun esse rcbus corporalibus inanimatis, qualia dem ipsi imagini , sed exemplari. tiam licet non
sunt sacramenta. adoretur sor maliter,& in recto exe inplar, satis- Confirmatur solutio primo, quia pollum ego fit inanen iuri, quod habet exemplar, ad hoc, Ii ominem omni illi indignum amore diligere, ut adoretur sua imago: nec enim nec sic est, non quidem propter se, sed propter Deum, vel quod aequalitas ponatur cum omni re adorata; propter alium amicum bonum, citi scio pilacere, dum ponatur cum persona, prDPter quam resqiuia amem indignum.Item potitan ego pri iden- sidoratur. Sicut etiam gratitudo supponit debit et serit ire homini vili, es indigno, ed qudd tum alieri; & tamen possim ego ex gratitudine, sciam illud obsequium placere Deo, vel alteri quam habeo Deo, succurrere proximo inopi: inpotentiori, cui ego dcbeo summissionem; ergo quo casu licet non succii tram Deo, nisi virtualii imiliter potero cedere interno summissionis a D ter, & implicite, exhibeo tamen gratitudin nasciau, modo explicato imagini, non propter formalitur erga Deum, quia succurio inopi pr ipsam. nam ipsa in se iton est digna illa 'innim in pter Deum. sone, sed propter exemplar, cui ego debeo il- obiicit quarto idem metqucet, quia imago Fq. lam animi inmissionem, & reucrentia ii ex- secundum se non est capax iniuriae ; ergo nec est obi σε hibere,iron solum circa propriam Persorum, sed capax honoris, iris coniuncta cum exemplari.
518쪽
s14 De mysterio Incarnationis.
ollactis Probat consequentiam, quia contrariorum cadem est ratio , & utrumque contrari iura debet versari circa idem subicctuita. Antecedens vcid probatur clare . quia , qui malς Iractat equum alterius, plane non est iniurius; nec iiiiii luis contra equum , sed contra dominum. cr-go sit,in iter , qui male tractat imaginem , non si iniurius imagini,sed excireptari , ergo nec poterit honorari imago non adorato in recto ipse exemplari.
Hoc etiam argumentum non urget contramc , qdi conccdo, eodem actu debore adorari exemplar, Ialtem in obliquo, quod sufficit , ut inhonoratio imaginis sit iniuria exemplaris: qtiae, stricte loquendo, est contumelia exemplaris, largius ver est etiam contumelia imaginis; sicut citam adora is maginis, licet si propriEadoratio ipsius, non tamen cum ex Proprietate est honoratio imaginis, sed exemplaris: ratio at tem differentiae desumitur ex definitione honoris & adorationis . nam honor est tessisiratio qua-
ἀrm excellentia alterius, ut cum S. Tnoma 2.2.IC .au. I. a 2. docent Theologi mont
stamur aut cui excellentiam imaginis proprie per adorationem , sed exemplaris : adoramus ta men proprie imaginem, quia adorare non est
testari excellentiam rei adoratae , sed summissi sicinem nostram internam re si ectit illius: quam summissiciliem possumus habere respectu imaginis propior excellentiam cxemplaris, ut di
Obiicit quinto VatqueZ Gis ran. 96. quia affectus ilic,qiu terminatur ad imaginem selam, non est latriae, hae e enim ii Deo debetur; sed neque est dulix, lixe enim debetur doministimago autem non est domi ira;ergo non datur talis affectus adolationis erga solam imaginem. x Pothur. Rospondet Suarti uno verbo,illam adorationem nec sic perfectam latriam , neque perfectam duliain : sed secundariam latriam , vel duli. un pro diuersitate exemplaris. nam si exemplar est capax latriae, tunc eius imago adoratur
secundaria Latria ; si vero exemplar holum sit capax di iliae : tunc imago etiam adorabitur dulialecundaria. sicut supra s. dixi, humanitatem Christi s de tacto coleretur praeci laa Verbo , t ni nare latriam imperfectam. An vero haec adoratio procedat ab eodem habitu, quo procedit adoratio exemplaris, vide Suar Ein praesenti, &quae diximus in similivbiIupra. nam iuxta doctrinam ibi traditam pollunt hi duo aetiis procedere aliquando ab eodem habitu,& aliquando a diuersis. Obiiciet sex tb , si post um adorare imaginem
propter excinplar non adorato exculptati in rc-; ergo potero cli .am adorare imaginem contempto exemplari. Probatur consequentia a simili, quia i diximus supra, positim ego venerati Proregem, contempto Ruge,quia adoratio Pro regis,non est adoratio Regis in re a mergo sini-liter, S c. Res', ideo negando consequentiam. Ratio discriminis inter Pro regein,& imagine haec est, quia Pro rex habet propriam excellentiam,vzibi dix unus,distinctam ab excellentia Regis: qua rapossum imi enire excellentiam in Prorege, Criam quatenus Pror x st, licet excellentia Regis ob
deluctum peculiarem ipsius Ripis, non m mia
ueat ad eius venerationeni. At vero cum iiDUO nullam habeat excellςntiam praeter excellcntiam quae et in exemplari; impossibile est adorare imaginem , propicr illam Excollentiain , &coniciniicie exemplar: nam si xxccllcntia excin-plaris, prout in ido exemplari,non est adorabilis, sed coni cmptibilis, quomodo potest illa ea. sum cxcclleluia reddere adorabilem imaginem rSicut licet possim diligere amicum Regis , quia amicus Regis est, S: lia Te odio ipsum Rogem, ut ibi diximus : non tamen Polsum amare me dium propter fine, & odio liabere ipsum finem, ob eandem rationem, quia scilicet amicus RGgis, ctiam inquant imamicus Regis, habet distinctam bonitatem a bonitate Rcgis: at v ro edium amatur ptaecise propter bonitatem fi nisis uares bonitas finis prout est in fine non estaniabilis, non potest mouere adamandum medium propter ipsam. Obiicies vitiivd qilia humanitas Christi non s totust licite adorari praecisa a Verbo, ut diximus Obiιctis via supra quia maior illi adoratio exhibetur, quando coadoratur cum Verbo, &ided non potest licite in illo statu adorari, in quo non accipit supremam adorationem, quam potest liabere,ut ibi diximus; ergo similiter imago, licet physice pollet de facto adorari non adorato exemplari,adhuc non liceret talis adoratio, quia imago simul sumpta cum exemplari est capax maioris adorationis ,&per conloquens sub ista consideratione debertius semper imaginem
adorare Solutio huius obiectionis const. abit ex dicendissectionesiquenti num. 69. ubi vidcbimus, imaginem, etiam si cosideretur cum exemplari, noui resultare maiorem adorationem respcchia exemplaris,quam si adoretur sola in recto, quia semper, de in utroque casu imago adoratur adoratione respectiva, & exemplar adoratione absoluta.
Pctes primδ, Utrum sit saltem possibili, illo
modus adorationis imaginis, scii exemplaris in D. Q Mi inagine, qu in UazqueZ vult esse necellarium; quod scilicet ad imaginem non terminetur interna summissio, sed sola exterior nota, per quam explicetur summissio ad cxemplar. Respondeo,nec possibilem quidem sic, quia raeludisin. ad hoc quod osculum,v. g. imaginis cedat in honorem Gemplaris , & sit nota summissionis exempliari habitae, debet esse etiam honor ima sinis; ideo enim explicamus per illud osculum summissionem habitam exemplari, quia hono-xamus eius imaginem, quia cius imago est; ergo ad hoc requiritur quod si honor inrasinis. Non potest aut cm esse honor imaginis nisi procedat ex animo siurantisse ema imaginem,ut probatum est; ergo nec potest cile honor cxemplaris, neque adoratio exemplaris in imagine ; nisi illud s-gnuin significet aliquam internam summissionem inlagini habitam propter exemplar 3
Petes secundo utrum actus, quo adoratur ima- , oso, si dicenda una, vel dupleX ad ratio , qua- Dusis aurum altera terminetur ad imaginem, altera vero secututa.
ad exemplar, quod diximus semper adorari cum imagine λ Videtur quidem, appellandam duplicem, quia non adorat mir aequaliter imago, 6 exemplar, sed seperiori, & nobiliori ad otiatur exemplar ; inseriori vero imago; ergo non estum
519쪽
una, & eadem adoratio, sed duae, quarum altera sit superior,altera inscri T. Respondeo tamen,esse varam,& eamiem adorationem, simpliciter loquendo, terminatam ad duos terminos realiter diuersos, quos denominat inaequaliter adoratos; ad hanc enim denominationem inaequalen tribuendam,non oportet duplicare sormam, seu adorationem; nam Vnain eadem adoratio potest inaequaliter denominare illos duos terminos. Sic actus amoris,
quo homo aliquis diligitur ab alio propter
Deum, & ex motivo charitatis, idem actus ter minatur ad utrumque obiectum, sed non denominat utrumque aeqtialiter amatum,Deum enim denominat amatum super omnia , pro imum vero multo minus. Sic etiam ut magis phrsico exemplo utamur eadem viato inter materiam,&formam physicam denominat inaequaliter utruque extrcmum . nam formam denominat infor
tam,& actuat an , quae est ignobilior denominatio. Ratio autem Otimium est, quod licet Cadcinforma respectu eiusdem non possit dare diuersas denominationes contrarias, quales cst. ut amari nauis,& minus; perficere, de rum re licere, Sc. respectu tamen dimersertim non repugnat, ne que enim repugnat eundem assiim masis affici ad unum,& minus ad aliud, imo illud ipsum astici . id hoe magis, est affici ad illud milius: stetit
illud idem connectere formam cum malesia, tanquam actum cum Potentia, est respicere formam tanqualia digniorem , & materiam tan
quain minus pcrsectam,& dignam. Sic ergo in praesenti illud idem adorare in apinem propter cxemplar, seu soliuere exemplari in sua imagine, quod ipsi debetur, est respicerc exemplar Ianquam aliquid dignius, S imaginem tanqua in
minus dignam. myd autem idem ordo rcaliter respiciat duos terminos, non est ii ouum, & sinsulare in adoratione; haberniis enim innumera exempla. Aelio eadem res icit agens, & terminum productum: viri O r spicit utrumque cxtre muni unitum, cognitio , de amor respiciunt principium, a quo producuntur ,-Obicetum,
ad quod tendunt ractus fidei respuit obiectum
Disteriale, quod creditur, Z obicctum fornuale, seu aut horitatem Dei, pror cr quam creditur , de se de aliis, ex quibus etiam constat,non solum reipiet duos terminos pcr cii mdciri ordi-ncm realem , sed etiam respui lavrqualiter, vi consideranti patebit in exemplis adductis. Maior posset elle disii cultas, an distinguantur ratione nostra duae adorationes ibi, ad ima ginem, altera ad exemplar Respondeo b ulter, si singulae concipiantur, Protar tales sunt, non posse nec ratione nostra concipi unam sine alia. Nam in primis adoratio imaginis prout talis est. non est adoratio absoluta, sed relativa. sertur craim ad imaginem non propter ipsam, sed propter exemplar, & ut selliat exemplari in sua imagine des itum reuerent .e; nec potest illa adoratio imaginis prae scingere ab hoc ordine ad exemplar; non enim potest concipi adoratio, quin eo ipso concipiatur ordo ad aliquam excellentiam propter quam fiat cum ergo in ipsa imagine nulla sit excellentia, ut diximus,de t neccilarili concipi cum ordirne a d aliud, in quo reperiatur illa excellentia; P. D---Lhoc autem non est aliud praeter ipsum exemplar;
iam ergo concipitur, ut adoratio in lagini, propter excmplar; vel ut adoratio excinplaris iii imagine. Rursus neque illa adoratio, prout torminatur ad cxemplar, potast concipi sine ordine ad imagincm, quia non terminatur ad exciri farin se ipIb immediate, seu tanquam ad id, cui
proxime, & immediate defcrtur cultus extor nus , sed tanquam ad id, cui descrtur mediate.& in alio: ergo co ipso concipitur mediate aliquid, cui proxime deseratur ille cultus, ta in quo colatur ipsum exemplar: hoc aut , quod Imcdiat, non est aliud, nisi imago; ergo adoratio illa exemplaris pro ut talis cst , non praescindit in suo conceptu ab adoratione imaginis. Dixi, semper, adoratio illa print talu es. non enim nego, polle illam adorationem exemplaris concipi sine ordine ad inraginem per conceptum communem, si, v. g. concipiatur praecise Prout est adoratio situsti Petri, praescindendo ab adoratione mediata, S: immediat. a: vir actue enim adoratio, talia illa, qua colimus sanctum Pcerum in se ipse . quam illa , qua cum colimus in imagine, comi enit in hoc, quod est esse adorationem laitisti Petti; possim iis et eo illam adora tionem concipere,prout praecise habot imc praedicatum adorationis salii: hi Petri, praescindclido a modo, cilio illud h.ibet, & tunc non concipimus illam eum ordine ad imaginon: sed tunc non tam distinguetcmus ibi duas adorationes ratione nostra, quam rationcm communem adorationis exemplatis a differentia particulari huius adorationis exemplaris, quem modum diltiti-guendi ibi duos conccytus nos non negamus.
T N sertiit primo solutio cui iisdam dubia , quod
I ex supradictis videtur relinqui.Diximus Cnim, Do aio ait imaginem non posse adorari sine exemplari ado- πε rato simul saltem in obliquo; polle tamen ali quando adorari utrumque simul in recto , complexum scilicet illud ex excmplari, R imagine, sicut colitur aggregatum ex Rose , de eius Purpura. Circa hoc dubitari posset, an eo casu Dώιiam. imago, quae partialiter terminat illam adorationem, terminet solum adorationem respcctivam. an vero ab tutam,quae terminetur non ad solam imaginem, sed ad complexum, ex excmplari, imagine λ & quidem videtur terminare adorationem ab tutam,quia licet imago secundum sequando colitur sola in recto, adoretur Pror crexcellentiam alterius, nempe exemplaris,& ideo adoretur respective et quando tamen adoratur smul totum illud compositum ex exemplari, Scimagine per modum unius , illud totum adora tur , prop cr excellentiam, quam in se ipse habet, non propter aliud, per consequens totum illud adoratur adoratione abseluta;ergo singulae partes termisiam partialiter illam adorationcm absolutam totius; ergo imago quae est altera pars illius compositi, icrminat partialiter adorationem absolutam.
520쪽
num. F.ubi notauimus purpuram posse bifariam adorari simul cum Rege ; scilicet primo , ita ut actus terminetur ad Regem, & ad purpuram, non per modum unius, sed per modum plurium,S: tunc diximus, purpuram terminare in tiorem adorationem, quam Regem. Secundo, ita ut
Rex, & purpura adorentur simul per modum unius compositi accidcntalis;& tunc diximus ad
V Iamque partem terminari aequalem adorationem in substaiuia, sed inaequalem quoad in
dum , quatenus una pars, nempe purpura colitur non propter excellcmiam, quam habeat in
se, sed propter excellentiam, quae est in altera parte, nempe in Rege,& ideo magis dicitur purpura coadorari cum Rege, quis adorari:dicitur
tamen terminare adorationem eamdem, S aequalem quoad substantiam, quia ex parte obiecti
voliti nullum cultum volumus Regi, quem non velimus purpurae, dum est pars illius compositi, quod per modum totius colimus. Sic ergo in praesenti dicendum est de cultu, quo imago,& exemplar adorarentur per modum unius compositi accidentalis: tune enim illud c5positum terminaret adorationem latriae si esset Christus,euius imago colitur ; vel adorationem
dullae,si estet aliquis Sanctus: imago etia partialiter terminaret eamdem adoration , SQ qualem
quoad substantiam; in seriorem vero quo ad modum,quia non terminaret eam, propi suam excellentiam,sed propter excellentia altorius com partis idcirco adoratio, prout partialiter attingeret imaginem, dicenda cIset non absoluta,
sed relativa, licet respectu totius cilci abs tuta;
non enim oportet, quod eodem modo denominet singillas partes, sicut denominat totum. nam totum colitur propter excellentiam in ipse existem na: una vero pars, scilicet imago non colitur prister excellentiam in ii sa existentem, MPer consequens non ab lut),sed respective. Vnde fit, in praedicto casu actum illum adorationis terminari dupliciter ad exemplar, semel in recto, de semel in obliquo ; in recto quidem, quatenus torminatur ad illiid, vi ad partem illius
compositi, quod per modum unius adoratur : in obliquo autem quatenus terminatur partialiter ad imaginem, ad quam cum terminoriar relatiue, S propter aliud, uempe propter Exemptu ,
oportet pro ut sic ferri etiam ad exemplar in obliquo, tanquam ad id, propici cuius excellcntiam adoratur imago p artialiter. Sicut si eodem actu diligas Deum,& proximum propter Deum, tune ille actus respiceret Deum in recto, vi obiectum directe amatum ; atque etiam in obliquo ,& indirecte, quatenus est ratio diligendi
Cirea hune denique adorationis modum, quo imago coadoraretur simul cum exemplari, tanquam pars illius compositi,duo sint ad iter tenda. Primum est, de facto numquam, aut sere nunquam , eo modo adorari imaginem . nam lices nunquam adoretur sile ipso exemplari saltem in obliquo, ut supra diximus; & Dcquenter adoretur etiam in recto ipsiim exemplar, ducti enim imaginis visu ad exemplaris memoriam ipsi metiam exemplar intentione,& adoratione nostra Complectimur , &hie videtur cliam frequentior modus adorandi imaginem:ὶ non tam n sa-cimus unum compositiun ex exemplari, de ima gine , quod per modum unius obiecti adoremus, sed utrumque obiectum adoramus per modum
plurium ; sicut, qui videt filium . unici, dilistit illum propter patrem amicum,& simul recordatus patris diligit dirccte eum dum patrum; non quidem diligendo virum qire per modum unius compositi, sed diligendo utrumqtie directe:
filium tamen propter patrem, patrem verδ occasione fit ij, qui ciun in memoriam reduxit. Sic fideles videntes imaginem Christi, recordantur statim Christi, & imaginem quidem venerantur directe propter Christum, qucm repraesentat:&Christum ipseni, quem imago in memori mn adduxit , venerantur etiam directe propter seipsuin, non tamen faciendo aliquod compositum ex utroque obiccto, quod adoretur per in dum unius; sed ita ut feratur actus silmil, S directe ad duo obiecta; neque enim hoc repugnat uni actui, ut constat in eo, qui simul adorat Apostolos Petrum, & Paulum, quos non ad Iat Per modum unius composti, sed ut plures, Mdiuisos inter se,ut constar cxperientia.
In quo sui haec obiter admoneamὶ deficit 6
ex plum purpurae, qliae potest simul co adorari cum Rege; haec enim, licet aliquando adorctur
ta in recto: frequentius tamen non adorat ut
seorsim, sed simul cum Rege, colimus enim Regem vestitum per modum unius,in quo adoratur concomitanter purpura , tanquam pars illius compositi. Imago Utem nura quam,aut sere nunquam ita colitur, ut dixi, neque enim polluimus tacite formare aliquod compos tum in exemplari , & imagine, cum nullam inter haec inueni mus coniunctionem aliqua aptam ad saciendum compositum. Hoe est contra P. Suare M. A. . qui suam. licet sepe conetur explicare hanc coniuncti nem,& unionem imaginis cum exemplari, scin- per tamen eam relinquit satis obseuram. Neque enim apparet, qualis coniunctio sit inter exemplar, & imaginem, ad hoc ut ex utroque fiat unum compositum adorabile. Rehu,ndet Suarra, considerari 1 nobis exemplar quasi comemum in imagine, quia licet revera ibi non si, continetur tamen ibi in elli reia
tia in esse repraesentativo, nihil aliud est in re, rquam imaginem, propter similitudincm, quam
habet cum exemplari, vel propter aliam rationem ducere nos in notitiam, dc cognitionem actualem cxemplaris: totum autem hoc non sufficit,ut cogitemus exemphar includi in imUine,
nisi singendo; ergo sine fictione non possvinus
apprehendere per modum unius imaginem, Arexemplar. Confirmatur,quia vel illa coniunctio,
dc unio est aliquid ex parte obiecti, vel nillil
prorsus est, nisi simultas, & unitas cognitionis,un quod repraesciuatur ut Inque cadcm cognitione.Si dicas se cundum,hoc est, qutid intendimus. Si dicas primum, ergo iam concipis ex parte obiecti aliquam unionem, qualis non reperitura parte rei; imago enim a parte rei non unitur
cum exemplari; ergo concipis unionem non realem,sed fictitiam, di rationis, Se per consequens
compositum in ratione compositi non erit re te, sed rationis,atque ideo nullo modo adorabile. Relbondet idcin Suarce, coniunctionem iIl.un cum, sicut est coniunctio, quae datur inter obi ais S in bominem, de vestem,quae simul coadonatur cum homine.