De sacra summi pontificis communione sacrosanctam missam solemniter celebrantis commentarius...

61쪽

lemni Communione

Athenaeus Vitruvius

Petrus Oaccolitus , Si Fulvius r.

sinus lib. de Trictinio Mattheira 16 Mar. 1 vir'. Aerrei

tionem facit expressam . Sed nos hunc locum breuitatis causa silentio praetermittemuS, Vt reuertamur, ad varios coenandi, conuiuandi q. modos in laesit , quod prae manibus habemus, deseruientes, quOS pra ter Athenaeum , Vitruvium in Philandrum, Petrus Ciac conius in Fulvius Ursinus , viri eruditissimi, quiq. nostra aetate fuerunt insignes, tum verbis , tum etiam Tricliniorum Iconibus hinc inde conquisitis, ad amussim repraesentarunt. Petrus autem iacconius , Christum Dominum cum Discipulis, Coenaculo illo grandi strato, in Triclinio tribus scilicet Lecti eos coenasse opinatu Sest,in iure quidem, dicens e Tribus autem

Lectis eos ornasse, illud indicio es quod cum tredecim essent, in eamdem omnes patinam porrigebant manus . uod, mense fuissent perpetuae fieri hau - Ψυquam potuisset . Proptereo Chrsus Dominus dixi ui intingit mecum manum in Paropside, bis me tradet neminem num hac voce designans s m id omnes ex aequo facerent . Haec IaccO

nius , qui per Mensa perpetuas, Mensa longas intelligit iuxta Virgili j verba dicentis:

Perpetuis soliti Patres considere Mensi. Ora m l cram seruius interpretan S ait 'mpetuis

62쪽

Summi Pontificis. 3petuis mensis , des longis ad sedentium ordinem exaequatis, ruatores enim nostri sedentes epulabantur. Haec SeruiuS Adde etiam, quod Antiqui coenaturi iuxta diuerso Nationun more , necnon iuxta locorum in Triclinio

diuersitatem, alij sedentium instar super Lectos coenabant 'lij vero proni, puluinis, v-ti iam diximus, pectori apposivis , ali supini iacentem ali vero in cubitum repositi, ut videre est apud Petrum iacconium,& Fulvium Vrsinum , Viro aetate nostra insignes, qui de Triclinio scripserunt, vario discumbendi modos tam Scriptis , quam Iconibus repraesentarunt. Aliquot huius generis accubitus , Uniclinium in Biclinium dictos, marmore antiquitu repraesentatos, videre licet in Hortis Esquilinis Illustrissimi, ac Reuerendissimi Alexandri Perelli Cardinalis de Monte Atto , nec non in Aedibus il lustrissimi ac Reuerendisssimi Odoardi Cauedinatis Farnesij. alibi tam Romae, quam in alijs Italia locis , in quibus non solum

marmorei accubitus diuersi, veru metiana

aere incisi, etiam Christi Domini cum Discipulis reperiuntur Epulabantur etiam, sicut dictum iam fuit, humi sedentes, puluinari- bus

Ursinus de Triclinio. Uniclinium& Biclinlu.

63쪽

ψ De olemn Communione

Antiquorii mos in discumbendo. Mens dis. cubitoriae

mensura in Matth. s. Marc. q.

bus tamen cubito interdum subiectis, sicut apud Christicolas, apud alias Nationes in Regione, Oraue Orientali ad hanc usque die fieri, non ignoramus. De humi cubandi more mentionem facit Bonaventura sanctiis, Doctor Seraphicus in opustitio, Meditationes Christi vitae, inscripto , dum Coena nata & ensem Dominicam, ad Mensam item sedendi , seu potius discumbendi moduri L,

meditatur dicens e Scire autem debes , quod 'fata,

Mensa erat in terra, ct more antiquo in terra δε- ferunt ad Genam Erat autem Mense quadra ut creditur depluribus tamen Iabellis; quam scilicet Mensam ego vidi Romae in Ecclesia Lateranensi; ct ego eamdem mensuratii. Est autem in uno quadro duorum brachiorum,' trium digitorum, aut palmi , vel citra . Ita quod licet arcte tamen in quolibet qua dro, ut creditur Ires Discipuli Medebant τὰ Dominus Iesus humiliter in quodam angulo rota quod omnes in uno catino comedere poterant. Et propterea non intellexerant Discipuli quando dixi Qui intingit mecum manum in Paropside , hic me trade quia omnes pariter intingebant L Hic Sanctiis

Bona uenturia Tabula verb, siue Mensa ligneo, de qua Doctor Sanctiis loquitur , adhucusque in Ecclesia Lateranensi per longam seculorum seriem diligenter custoditur in veneranter asseruatur, tamqua lavd

Christil

64쪽

Summi Ponti cis .

Christi Domini Mensa, quam in Coena ipsius ultima cum Discipulis ante mortem praestita adhibitam fuisse ostendit sanctus Bona uenturas cuius opinio de Tabula illa quadrata humi disposita, a Triclini, tribus, videlicet Lectis aliquantum a terra eleuatiS, videtur esse aliena . Quod autem Christus Dominus in Triclinio parum a terra leuato cum Discipulis discumbere consueuerit, ex eo etiam coniectare licet, quod Maria a dasena teste Beato Luca Euangelista hsani

retro secus pedes ae ominici discumbentis in Domo Pharisei, lachomi coepit rigare pedes eius , ct capillis capitis fui tergebat, ct osculabatur pedes eius, Unguento ungebat. Quare si Christus in Le to parum a terra eleuato non recubuisset,

dum in Domo Phariis comedebat Magdalena retro stare secus pedes Domini, illa q obsequia pedibus eiusdem Dominiis stare

non potuisset, ut ratio ipsa cuique actiones enarrata Contemplanti persuadet. Mens itaque in Laterano asseruata , de qua loquitur sinctus Bonaventura in de qua traditio habet, quod in ea coena ut rit Christus cima

Dii ipulis, pedibus suis suffulta, Madiectos Discubitorios admota , commode potuit in

- ue. . de Maria Magis datena.

65쪽

Cratorium Ioannis Pa/x VII. An.

Sigma quid. Hexactinium a

De solemni Communione

Bibl. Angelica

seruire Triclinio. Quod hic idem accum-bedi modus a Christo Domino seruatus fuerit, ex maiorum nostrorum sententia , comprobari etiam potest, e veteri praesertirr Basilicae sancti Petri Musiiuo, quod erat supra Portam Sanctam ad Oratorium Ioannis Papae VII. circa Annum Domini in C . constructum , in quo Christus Dominus cum quinque Discipuli accumbentibus , Pisce, asta ad Mensam apposito, repraesentabatur Huius autem generis accubitus vocabatur Sigma, quia erat instar Sigmatis, quod est unum Alphabeti Graeci elementum, siue littera, cuius formam , vel figuram retinet apud Latinos tertia eorumdem Alphabeti littera, quae est C . Idem item accubitus vocabatur Graece Hexaclinon, vel Hes ac liniri, hoc est , ex Accumbentium Lectum. Hanc Musiui partem, in qua dictus accubitus reptiesentatur, in ultima Vaticanae Basilicae

demolitione desumpsi, in mea Bibliotheca Angelica reposui, una cum alijs Historijs in eodem Musitio rep sentatis,quas ad perpetuam dicti Oratori memoriam penicillo

desumendas curaui. Petrus autem Ciacconius , dum suam opi

66쪽

Summi Ponti eis.

7nionem tueri studet, ordinem LectulorurIU, atque sedentium hunc in modum explicat: Christi Discipuli vi veri mile est, quini in Hisbus

Lectis discubuere e in reliquo titem tres tantum Ipse nempe Dominus . Ioannes , ac δε diuinar permittitur , Petrus: Is enim velutiproximus Ioanni innuit, ut ex Domino Auctorem tanti facinoris

quaereret. Haec CiacconiuS, qui Ioannem tam

quam Christo maxime charum in in sinu eius recumbentem , prope Magistrum utari sedisses Petrum autem eodem in Lecto, tamquam futuru Christi Vicarium si mihi quod sentio effari liceat recubuisse opinor Hunc igitur tertium Triclini Lectum, ut

coniectare mihi fas est, Romanus Pontifex cum Diacono , ac Subdiacono in Solio communicans duo quodam modo , non solun quantum ad numerum personarum, sed quantum etiam ad quemdam recumbendi communicandiq. modum adumbratim reptarsentare videtur. Ipse enim ad debitam venerationem tanto Sacramento praestandam , Solio adhaerens non sedet, nec stat, nec omnino cubito innititur, sicut in Triclinio recumbi lini solebat, sed cernuus , siue curuu S, quasi quemdam recumbendi modum adumbra tim

Petrus Ciae conius de Triclinio Christito. mini,&ti. scipulorum

Triclinium

tificis in solemni Missa

Communi cantis.

67쪽

tim praeseserens , Diuinum Eucharistia Sacramentum maxima cum veneratione sumit. Summus itaque Pontifex ad Solium, non Conclusio ad Altare communicat ad uniuersum Po-

2αμ pulum spectantem conuersus , ut Christum

Dominum sit meam opinionem interponere liceat in Triclinio cum Discipulis communicantem , vel eumdem Cruci affixum , coram omnibus passum , atque in ea quasi reclinantem repraesente , sicut Sancto Bonaventurae videtur . Haec de secundo Quaesito, ut ad aliud tertio loco propositum accedamuS.

68쪽

Summi Pontificis. 9

In solemni Communione , iuro e Soli latere Meralissima quia allaia bi partem,

Sanguinis vero ι latere dextro sibi porrecti quoque par tem sumat.

N C illud , quod tertio loco proposuimus in scitu dignum

sane iudicatur, examinandum est; cur scilicet Romanus Pontifex ad Sedem communican S, Sacratissimae Hostiae sinistro e latere sibi allatae partem, praetiosissimi vero Sanguinis e la tere dextro, sibi porrecti quoque partem sumere soleat. Id quod non absque mysterio introductum esse reor . Quare si mihi sententiae dicendae ius concedatur, ego non tanquaarbiter, sed quasi unus de Studiosorum grege hunc Ritum referendum censeo ad Sacrosan. clam Euangelicam Historiam , quae Sanguinem , inquam e Christi Latere luxisse narrat. Quod autem Latus non inistrum, sed dextrum fuisse, non solum vetustissimus pingendi, effingendiq. sacrum Christi Corpus Cruci affixum usus docet, verum etiam Scri- pto

69쪽

so De solemni communiones Bern. r. in Cantica. Huius ateris claxtri Figura in E

ptores aliquot, qui de hoc Euangeli loco mentionem fecerunt , illud ipsinn constantera sirmarunt morum e numero est Sanctus Bernardus, qui ibi hoc est , ad suam, im-nium Fidelium tilitatem Latus Christi Domini dextrum in Cruce apertum fuisse ait hisce verbis texistum mihi Latus e di permisit ut

a dextera in dexteram transeamus Uce S. Bernardus De Animae item suae utilitate per dicti Lateras dextri apertionem a Longino in Cruce factam S. P. Augustinus loquitur in hanc verborum formam : LonginM primit mihi Latus Chris lanoei: ego intraui, ct ibi requisosecurus. Haec S. Pater Augustinus de Latere Christili dextro per antonomasiam , id est, per excellentiam intellecto. Hinc ad insinuandam eiu dem Lateris dextri apertionem lancea factam ab uno Militum, Longino postea nuncupato a voce Graeca, quae Latine Hasta, siue Lancea interpretatur, antiquitus, dum Papa lemniter celebrabat, Diaconus Micrologo teste, cuius testimonio Innocetius subscribri noc. lib., oblatione facta, Calicem ad dextrum Oblata

es,' ζ' 'ri Hostiae scilicet clatus praeparabat, hoc sane symbolo,'ubd Summus Pontifex Sanguine, qui de Latere Chiisti dextro creditur, ac per pietilis

pag. 39l. Microl. de Eccl. obseris

Innoc lib

70쪽

Stimmi Ponti cis.

picturas cernitur profluxisse, suscepturus esset Uelibesipsum, ut ait Aleiasiis, a Diacono factum volunt, quod Sanguis, quem Christus Dominus in Coena Discipulis propinauit, de

Latere eius dextro emanasse insinuaretur iuxta illud , quod in Canone Missae hisce legitur

verbis medit Discipulis suis dicens: Accipite, bibite ex eo omnes Hic es enim Calix Sanguinis mei noui, aeterni Testamenti m erium ei, quino vobis,ct pro multis effundetur in rem ionem peccatorum.

Sicut itaque Diaconus, Romano Pontifice solemniter celebrante, ad hanc rem insinuandam, Calicem in Altari ad dextrum Oblatae, hoc est, Hostiae, latus praeparare antiquitus solebat Ita Summus Pontifex 'treor ad Sanguinem e Latere Christi dextro effluxum repraesentandum, Sanguinem cum Calamo elatere Soli dextro sibi porrectum sumit Hostiam vero e sinistro eiusdem Solu latere sibi allatam percipit, ut Mysterium Sanguinis, edextro Christi Latere emanati ignificantius, kexpressius repraesentet. Si enim Sanguis,&Hostia eodem Elatere sibi porrigerentur Mysterium essus Sanguinis non ita signifi

canter exprimeretur. Haec de Tertio Quaesito, Vt Quartum explicemus.

Mos anti.