장음표시 사용
321쪽
eum ista quidem artepugno: sitstne tanta, quantam tu Llam esse τis. Etenim sine controuersia oe magna et, te patet, ad multos pertinet, G ummo in honore perfuit, O clarismi ciues ei studio m per praefuerunt, c etiam ho lepraeseunt. Sia viae, crasse,ne dum novo'alis no ornati elu ornare iuru ciuil lentiam, fio quos e concesso trassitu obes ais denudes. Nam si ita , dic res,qui iurisionsultus esset, se eum oratorem: iremi 1μι esset orator, iuris ciuilis eundem esse. consultum praeclaro duas arteis constitueres,aη, :nterpe pares, O Aufilem scia gignitatis: nunc vero iuristo ultu ne hac eloquentia
δε qua quaerimus steris essepos, fui Fesplurimos oratorem negas, nisi ista ientiam assumpserit eseposse: ' fra tibi iurisio ubin i per se nihilnisi leguleim quidam,
cautus m acutus,praeco actionum,cautor ormularum,au
ceps Labarum. Sed quia sepe utitur orator ubsidio iuris
in causis , idcirco istam iurisiennam eloquetia tanquam
dentiam a iratus es eorum patronorum,qui aut cumarua nefrent,mae e profiterentur: aut ea quae maxima essent in iure ciuili tractare augerent in causis,cium ea nem
bis ' coemptiosa ne cia eundem eius mulieris,quae coempti nem fecerit, causam posse defendere. Nec si parui nauigi magni eadem est in gubernanilo silentia, idcirco qui
quiἱus verbis herciseri oporteat,nsiacissem herciscundae familiae caussam agere non possit. ' Nam quo maximas centumuirales caussaου in iure positasprotulisti, q tandem eam caussa fuit,quae ab homine eloqueti iuris impe
322쪽
Hu non ornatissimepotuerit dicis quibus quidem in causiis omnibus, sicut in ipsa Orν, quaeabs te nuper est dicta, O in C. Hostil, Mancini controuersia, ais in eos ero qui
ex altera natus erat uxore non remiso nuntiosuperiori,
fit inter periti mos homines summa de iure aissensio. uaero igitur quid adiuuerit oratorem in his causis iuris scientia: cum hic iuri 62bus seperis uerit discessem qui esset nonsu artificis, Malieno, hoc est ion iurisscien tiased eloquentia sustentatus. Equidem hocsepe aurim,
eum aedilitatem Subl. Gras veteret, eums maior natu e
tiam conse laris Sergius Calia aspectaretur, quo se istiam Gai Γομο δεροπά fiet, accessisse αἱ coassem consiι-lendi causa quendam rusticanum: qui cam ct u Δ-
xissetinis as eum retulisset, resto imi ab eo verum mogis, quam ad Dam rem accommodatum ab irare, ut eum tristem Calba vidit, nomine appetiauit,quaesiuitii qua de re aI Crassum retulisset: ex quo ut audiuit, commotum sui vidit homine, si resi inqui animo G occupato se assum tibi re*οndisse ridea. deinde ipsiῆm crassum manu
prehenssit, .Heus tu, D ιit, quid tibi in mentem venit ita re*onileret ' Tum illi fidenter, homo periti mus,confirmare itast rem habere ut respondi et, nec duAum esse posse. Calia autem alludens xarseo copiole multa mili tu ines asserre, multas pro aequitate contra ius dicere: aisitam quum disserendo pares e naup et 1 Vanquam Vits afris innumero istorum. a par Lalbae nuti mori adambores confugisse, i quo ipsi diceret, in P. u
323쪽
s ni eiusmodi, ut de earum iure dubium esse nonposit,
omnim in iudicium vocari non fleui. Numquis eo telamento quodpaterfamilias ante fecit, quam ei sius natus est,haereditatemperit' Nemo quia conlatagnsendo rumpi testamentum. Ggo in hoc genere iuris iudicia nustasunt. Licet igitur impune oratora omnem hanc partem iuris in controuersiis ignorare: quae pars laetabio multo maxima est. In eo autem iure quo de ambigitur interperitissimos, non est dissicile oratori eius partis quocunque desin a
authorem aliquem inuenire , a quo cum amentatin ta
svi acceperit, jst eas oratoris lacertis viribust torquebit. Nisi vera bona venia huius Optimi viri dixerim Scaeuolae tu libelris auipraeceptis seceri tui caussam M. 6urq risi di . nne arripuistipatrocinium equitatis, m defensio
nem testamentorum , ac*oluntatis mortuorum' . fc mea
quidem sententia stequens enim te audivi, atque assui multo maiorem partem sintentiarum ste tuo O lepore politissimi aceti spe existi, cum m illud nimium acumen
illuderes, admirarere ingenium Scaeuolae, qui excogitas' nasiiprius oportere,quam emori cums multa colligeres O ex legibus, ex senatumnsitis, m ex vita ac 'mone communi, non modo acute,sidetiam ridicust ac facete: bisverba non rem sequeremur,confici nihilposset. stas hilaritati plenum iudicium ac laetitiaesuit: in quo quid tibi imris ciuilis exercitatisprofuerit, non inteiluo dicendi vis Ggregia semmoesiuitate venustate coniuncta, profuit. Ipse in Iditatim paterni iuris sense, m qu patrimoni' propugnatomi, quid in ita caussa , cum contra te diceret, attulit,quod de iure ciuili Lyromptum videretur quam le
gem recitauit ' quid patefecit dicendo quod fuisset imperi-
324쪽
R V D. T A L. E X P L I C. tis occultius' nempe eius omnis oratio versata est in eo,viso iptum plurimum valere oportere defenderet. QAt hoc in P neretueri apud magistros exercentur omnes, quum In eius
movi caussu abasscriptum, alias iniuitatem defendere δε- centur. '' Et, credo in ista militis caussasi tu aut haeredi maut militem destia fies, ad Hostilianas te actiones, non ad tuam vim oe oratoriam facultatem contulisses. Tu vero vel si telamentum defenderes, sic ageres, ut omne omnium testamentorum ius in eo iudiciopositu videreturi velsi causisam ageres militis,patrem eius, ut soles, dicendo a mortuis
excitassis aluisses ante oculos, coplexus esset filium,sensi,
eum Gentumuiris commendasset lapides me hercule omnes fere ac lamentari coegisses: ut totum illud, '' tali lingua nuncupas sinen in duodecim tabulis, quas tu omnibus bibliothecis anteponis, sed in magico carmine scriptum via retur. '' Nam quod inertiam accusas adolestentium, quilam artem primum facissimam non e sicant, haec quam fit facilis illi viderint,qui eius artis arrogantia,quasi di fillima sit itissubnixi ambulant: deinde etiam tu ipse videris, qui eam arte facilem esse dicis, quam concedis adhuc artem Omnino non esse ,sed aliquando si quis aliam artem didic risivi hanc artem efficerepositi, tum esse issam artem futuram: deruis quo iplena delectationis,in qua tibi remi
tunt omnes istam voluptate, east carerepatiuntur nec
quisquam est eorum, qui iam sit edistendum sibi aliquid.
non Teucriι Pacuui' malit, quam Mamban is venalium xendendorum leges ediscere. Tu autem quod amores tria censes nos nostrorum maiorum inueta nosse debere,non xides veteres leges aut ipsi ιa vetulate constenuisse, aut nouis legibus esse sublatas '' Quod vero tiros bonos iure ciuili
325쪽
feripulas, qMia legibus σpraemiaproposita sint virtutia
dendo, non minis oe vi ac metu tradi nam ipsum quidem illud etiamsine cognitione iuris, quamsit bellum cauere malum, trepossumus. '' De me autem 'se, cui Initu conce
Avisne ulla iuris fientia tame caussu sat acere possem, tibi hoc crasse restondeo, nes me unquam ius ciuile didicisse,nes tamen in 's care in uas in iure pessim defrudere,γα quam istam sicientiam Asiderasse. uiles, nim csse artis
scem cuiusum generis ais artis aliud in communi vita vulgari hominum consuetu me non hebetem, nec rudem
fui nostrum non licet fundos obire, aut res rusticas τε sectus causa,*el delectationis inuiseres tamen nemo tam sine oculis, tum sine mente visit, H qui sitsementu ac m quid arborum putatio ac vitium, quo tempore. anni, aut quo modo ea fant,omnino nessat Num igitus cui sundus injiciendus, aus man andum aliquidprocuratori de a stricultura,aut imperangum xi icoset,' ' Magonis Carthaginensissunt libri peraestendi an hac communi intellamna contenti spepossumus cur ergo non , em in iure ciuili, Iraesertim quum in caussis in negotp, inforo conteramur satu instrusit esepossimus adhoc Antaxat, ne in nos patria peregrini atque aduenae esse videamur' ' . si amsit causa aliqua ad nos delata Osurior, iusicile, croilosit cum hoc Scaevola communicare: quanquam i omnia quorum negotium est considia ad nos exquisita deserunt. '' . n vero si de re ipsa definibus,cu in rem praefiniem no venimus de tabulis O praestriptionibus controucri ιι ωιἰ contortas res oesere difficiles necessar, o perdisiimui:
326쪽
ministras habent in caussis iuristeritas, quum ipsissutperia
tissimi, qui, ut abs te paulo ante Actum en,pragmatici vocantur. in quo nonri omnino melius multo, quo clarissia morum hominum authoritate leges oe iura tecta esse voluerunt. Sed tamen non fugisse hoc Craecos homines lita ne cesseesse arbitrati essent,oratorem ipsism erudire in iure ciuils,non et pragmaticum adiutorem dare .' iam quod
dici nectuum apolitudine vindicari iuris ciuilis cientia,frtasse etiam pecuniae magnitudine. '' Sianos non quumbu utile, verum quid oratori necessariumsit, quaerimus quanquam qVoniam multa ad oratoris similitudinem ab
ο artificesumimus )flet idem Zostius dicere, se, quoptuss aetatis accederet, eo tardioreis tibicinis mons,m cantus
remissiores esse facturum. V. o Fide a strictus certa sua
dam numerorum moderatione γ pedum, tamen aliquutarequiem senectutis excogitat, quanto facilius nos non laxare mosos, sed totos mutare possumus' ' senim hoete crassesellis,quam multasset, O quam varia genera di credi, quod auociam an imprimus ostenderas, quilam Lu multo dici, remigius oe lenius quam solebas: nea mi mu haec tamen tuagrauis misermonis lenitas, quam ist summa vis contentis trabatur . multis oratores fuerunt, ut sitam Scipionem audiuimus,m Laelium,qui omnia si mone conficerentpaulo interiore: nunquam,Vt Sergius Valba lateribus aut clamore contenderent. v si iam hocs
rere non poteris,aut noles, vereris ne tua domus, talis oe via
ri, ciuu si a btigiosis hominibus non colatur,a caeteris δε- feratur Equidem tantum ab ὀιm ab ista sententia vincnmon non arbitrersubsidium Hlutis in eorum qui confiubsim Vcnian multitudine spe tonenilum. siil tau
327쪽
rus iuri de iure ipse metires cuidam rustico respondi quam P. Crassus iuris p tituli inus: de quo ante dictum est D demina cit ira conclusum, Si cerium ius est de eo nulla potcst esse lis: si xero dubium, cum orator
iureconsultum consuluerit caussana poterit optime dicete: Sed ius aut certum est, aut dubium: Lisci de iure aut nulla est lis aut cum orator didicerit, melius de eo dicet,quain iureconsultus. to Allegoria est a iaculatoribus,qui hastas amento, d est oro vinciunt,& religant et firmata manu vehementius eas torqueant: qua sim litudine smi Urinae probationes in causiis hastae amentatae dicuntur. Cic. in Bruto, Vt hastae velitibus amentatae traduntur, sic oratori argumenta. ii Antonius illustiat secundam
parte dileminatis dissoluedis quibusdam exemplis a c iusso prius citatis: respondet igitur ad flactu exemplum de caussa Curiana & iure haereditatis:, bi Crailus non iuris,led eloquentiae subsidio,&viribus Curium defendit, &exinde concludit, maxurias caussas sine scientia iuris ab oratore tractari posse. ii Ironia est ad cleuandum primum exemplum prolatum a Crasso de caussa militis de cuius morte cu falsus rumor allatus esset.&pater alium quendam si psisset haeredem, miles Romam reuersus,de bonis paternis egit in iudicio. Is Veri culus erat in x i i. tabul is, Sti lingua nuncupassit, ita ius esto id est,quod quis ore Pronuntiauerit alum esto: Crassus igitur si milite defenderet diceret seruiendo suae causse hunc veritim no est. x i i.tabularum, sed potius magicum & praestigiosuin,quia si verba legis huius sequamur, interdum in errorem deducemur, et exempli gratia,apparet in testamento patiis similias, qvialium, flium suum militem scri-p: erat,ec nuncupatat haeredemon enim oportuit iudices xerba testamenti sequi, sed aequitata usi P. M Antonius strictim N cursim dissoluit quaedam latius dicta a Crasso de inertia caussidicorum, qui ius ciuile non discunt: ac primu n eat eam scientiam e re facilem,duobus argumentis,& st ita iureconsulti iudicet, L. Ph. aec scienti nondum in artem redactast, sed adhuc confusa scperturbata. is Secundum principale a timentum Cnisi item contutatur ab eXenapio maiorum, Homines t bentius ediscunt Teucrum tragoediam Pacuvii, alibros Manilii de iuremon est igitur iucunda iuris scientia. M .Pacuu us scriptit Tragard am de Teucro Telamimio, qui Aiace fratre ad Troiam interempto,& patrem &patriam fugiens, exilium sibi in Cypro delegit. 1 Manilius iureconsultus perscrip erat lege, & sormulas rerum venalium vendendarum:quibus cauebat, ne damnum accli'cret venditor, aut emptor:qualis est illa apudVarronem de bubus. Eos Lib. curvemimus domitos, ripula muta sic, illo ce boues sanos esse, noxisq; praestari,
fronde neὸ Paulo verbolius haec,qui Manilii aditones sequuntur. Ibidem,Emptio equina sinitis sere, di boum, di a sua cirum. st in eisdem rebus dominium inemptione mutatur, utin Manilii legibum sunt perscripta. i 6 Respondet arm-mento de antiquis legibus, et hae sere .n usu nullae sint,& idcirco earum cogia tio non admodum , t si, inta ir Nerat ruetu legum bonos ciues fieri, quia virtus amore tra a ur hom ii bus: sed hi cleue S captiosum est: vi enim viri boni praemio educuntur ad virtute: sic etiam improbi poena reuocantur a vitiis. 38 Socruces m Menone negat virtutem doctrina comparari, quia nulli sint Praecept res tradenda: virtutis,& ad extremum concludit eam nobis diuinitus tradi. 9 Autolii usi e Dondet deleti': , Per concessionem, quod ius ciuile non didicerit: probatque :l ud non es e oratori neces Iario perci licenduin : argumetumeli a simili. Utrustica, res sine arte ta libris usu quodam communi notas habet mus, ina in legibia, Ic uire ciuili communi quadam prudentia Sintelligetia contenti esse debemus: sed ad hanc sim: litudinem possit quis ita respondere, Si ad naturam α communem usum doctrina qΗaedam accesserit, virtutem &sci eu-tiam multo praestantiorem & persectiorem existere. xo Mago Carthaginei
s s Punica lingua compotuit viginti octo tiros de Re rustici, qui in Sena
328쪽
tusconsulto in Latinum sermonem conuersi sunt,ut Columesia est: hunc Nar nein in Georg.Virgilius est imitatus,ut ait Seruius. ii Si de iure in list Antonius dubium est vel orator iurisperitum consuli vel litigator recta Pixiis coi fultam desert ad oratorem. 21 Argumentum in a collat one ma omni cum minoribus. Orator caussas difficiles & multis circunflantiis implicatas,quum i
Pus erit, ad tempus cognoscet 13 Prolepsis haec soluitur a gissim li: licet ius
Quae prosit oratori, non est tamen in eo oratori magnopere elaborandum : qui locus illustratur a maiori ad minus: Orator Graecorum more vocem de sellum non exercebit, quamu s utraque res stet valde necessar .a, quanto igitur Ieviore studio ad cognitionem iuris descendes in prima parte comparationis cicclanitur multum studium Giae rum circa votis&gestus exercitiat canem de consorin
tionem. Paean & Nomion hymni sun in honorem Ap. llinis olim celebrati&cantati,& ex ipsius de . cognominibus scappellati: nam Apollo a Graecis cognom matus est Paean,vel λῆ G α γειν - ώIM. id est, a sedandis molestiisriel ο τ et ιιν. id est seriendo, quod radiis seriat. Et Arcades Apollinem νομιοῦμυ -3- δε M appellant quod ab eo se serunt leses accepisse: ut ait Cicero In quibusdam exemm υμερrμ. plaribus legimus Munionem corrupta voce, pro Nomionem. 2s Dissini litudo vocis & gestus a iure ciuili approbatur,ab exemplis dissimilibus: Graeci oratore, conlulunt iurisperitos, doctos quidem, sed infimo, homines, & pene minitastros sitos, Romae vero iureconsulti clar: simi lepraestant is ini sunt,& habentur. 29 Antonius refellit argumentum Crassi de celebritate iureconsulti in senectute, ab aliis caussis: quod peculii a S eloquentia possunt etiam efficere, ut d mus senis celebris & frequentata sit: in quo Antonius cum Crasso leuissime pugnat : Praesertim quum liae tres cauis, unius & eiusdem essectus esse pollini. 27 Probat oraturem, quantumuis senex sit,caussas agere posse,licet paulo remisiuis.Argumentum est a collatione minoris. Roscius quum in senectute aseret fabulam, vel canticum saltaret, iubebat tibicinem non incitatos, ut antea, Ied tardiores modos e licere: quanto igitur sv lius orator in caussis agendis aliquid in senectute relaxabit8 Libro i. de Legib.Atticus similiter disputat,atque hic Antonius: nam quum Cicero dixisse , se non reculare,quominus is Patrio more i dens in solio, consulentibus rei ponderet, senectutisque non inertis grato & h nesto munere fungeretur: Atqui vel eor inquit Auicus,ne istain caulsam nemo noscat, tibiq; semper diceridum sit, ted eo magis, quod tute ipse mutasti,&aliud genus dicendi instituisti: ut quemadmodum Roscius sim liaris mus in senecti
te numeros in cantu cec: nerat, triasque tardiore, secerat tib ias, se tu ἱ conte tionb iis qu bus summis uti soleo , quotidie relaxe, aliquid, ut iam oratio tua
non multum a philosophorum tenuitate abii uod sustinere vel quum summa senectus posse videatur, nullam tibi .i caussi, video dari vacationem 28. Illustratio secundae pari s collationis, ab exemplis oratorum, ,et Scipionis εἰ Laeli, qui si e vehementi contentione vocis cauilas agebant- 29 Antonius rese: it pumen uni Crassi ex contrariis, Subsidium senectutis est solitudo, non igitur clientu in frequentia. 3o S militudo a nautis, qui ut ex longa nati satione in. portum veniunt plenum qu etis, ita senex in longa vita in tranquillam Soti
iam sistitudinem confugere debet.
' Alaliqua vero etiamsi adiuuant, historiam dico, frudentiam iurispubsici, antiquitatis iter, G exemplorum copiam ,siquauri opus erit, a viro optimo, σψlis rebus in
329쪽
IN L DE ORAT. a somnia aulant, in omni recto uilis ais humanitate versentur. Sed me hercule, nita multum flat, mihi videtur,
si modo eafacere perstequi olent, quae a te Crasse princ stasunt, qui mihi prope etiam nimu duras leges imponerexi isti huic aeta ista tamen ad I quo cupiunt adipiscem dum prope necessaria Nam o subita adpropositas caussas
exercitation P accuratae, O meditata commentat Iones,
ac Hylus ille tuus, quem tu vere dixi Iersiri rem dicendi esse ac ma 'u,multi sudoris est illa orationi uae cumscriptis alienis comparatis, m de alieno frigio subita τἀlaudandi, vel vituperandi, vel comprobandi, vel refellendi causa di*utati,non mediocris contentionis en vel ad momoriam,veladimictam. Iliad xero fuit horribile,quod
me hercule vereor,ne maiorem vim ad deterrendum habueris,quam a cohortandum. Gluisti enim insuo genere v- .
no tam ea quae recta essenterobari, quam quaeprauasunt, Asb. sadhaeresiere. quod ego non tam fastidiose in nobis, quam in hi ionibus 'ectariputo. stas nos ' raucos 1 aepe attenti e du iri video: tenet enim res ipsa ars ca se: at sopum, sipaulum irraucuerit, explodi. quibus enim nihilpraeter voluptatem aurium quaeritur, in os essenditur simul vis imminuitur aliquid de voluptate. In eloquentia autem multasunt,quae teneant quaestomui umma non sunt, oe pleras, tamen magnasunt, necessee Hi ea ipsa qua sunt,mirabilia xideri. ' Ergo ut a primum Hud reuertar, forator nobis is, qui,ut brassus descripsit, accommodate ad persuadendum post disere. Is aute concludatur in ea qua sunt in usu ciuitatum *ulgaria orensi remotus caeteris, quamuis ea sint ampla ars praeclara, in hoc νυ opere, τι
330쪽
mosthenem,in quo tantum stadium fuisse tantul, labora
citur,vtprimium impedimeta naturae diligentia in Ubi
Iesuperaret: quumsita balbus est,ut eius sius artis cuiuderet,primam literam noposset dicere,persiecit meditan do,ut nemoplamin eo locutusputaretur. Deindequum sit ritus eius es elangustior, tantum continenda anima in H-cendo est assecutus,ut una continuatione verboru sid quod eius' tu declarant binae ei contentiones vocis remissiones contineretur: quinetiam ut memoriae proditum Ad
coniectu in nos calculis, summa voce versus multos Ῥno Ili
ritu pronuntiare consuefiebat, nes ij consistens in luco
inambulans,at s astensu ingrediens arduo. His ego cohortationibus, iras a uilium γ ia laborem incitandos iu uenes vehementer assentior: ' caetera quae collegisti ex ν rip diuersis u6s artibus, tametsigsi es omnia consscutus, tamen ab oratoris proprio oscis ais munere situ Ha esse arbitror. Haec quum tonius fixisseisine dubitare risius est Sulpibus,m Cotta, utrius oratio propius a lueritatem videretur accedere. Tum fragus, ' Operarium nobis quendam Mntoni orator facis,al, haud cio an Gliter tias, utare tua illa mirifica adrepessendum con fetu me,sua tibi nemo unquampraestitit: cuius quidem ipsius facultatis exercitatis,oratorum propria est M iami philo horum con*etudine versatur, maxime eorum qui de omni reproposita in utramquepartem silent copio Asitae dicere. Derum ego non sesium arbitrabar,his prortim audientibus, a me informari oportere qualu esse fiet