장음표시 사용
411쪽
cipuis , & administris agatur , eas longe plu-
tes esse quam tres, ut insta declarabitur. Ex dictis collige I. eum ordinem poni interdictas tres potentias , Ut nutriciua praecedat, I sequatur augmentativa, ac Vltimo loco generativa producatur. Primo enim Vivens indiget suae substantiae, quam in generatione accepit, conseruatione, quod fit per nutritionem ; tum vero Rugmento moliS, & quantitatis quam cum substantia primitus accepit, quod fit per accrctionem; ac denique cum vivens in se su ficienter auctum δί corroboratum, potest aliquid tanquam sibi superfluum, ex residuo alio menti seponere, tunc aptum est ad generationem alectius sibi similis. Collige et . facultates praedictas secundum ordinem dignitatis ita inter se comparandas esse, Vt nutritio praestet augmentationi: illa enim terminatur ad substantiam daaec vero ad quantitatem I at generatio utramque praecedat, quia ea potentia nobilior est quae destinatur ad bonum commune seu speciei, quam
quae bonum particulare seu indiuidui inx-diis
ARTICVLVS II. De distinctione quae inter potentiu anima
REsipondeo & dico I. Potentias lita inter sdistingui ratione, seu formaliter. Probatur; nam potentia nutritiua est facultas qua tuens nutritur; augmentativa, qua augetur;
senerativa, qua aliud simile generat: quae La
412쪽
tiones cum sint distinctae, potentias etiam ratione , seu formaliter inter se distingui necesse est.
Dico t. Frobabilitia videri eandem realiter potentiam anima veteratina simul esse nutriti am , au- stentativam , Ore raxiuam. Ratio est . quia
non sunt entia realiter multiplicanda sine necessitate; at non est necessitas realiter multiplicandi praedictas facultates ; siquidem una Maadem facultas videtur esse sufficiens ut per
varias alterationes alimentum ita transmutetur,ut ex eo possit tum idem Vivens nutriri,&accrescere, tum aliud generati. . Confirmature nam eo ipso quod vivens nutritur, acquirit aliquam quantitatem,cum per nutritionem conuertatur substantis alimenti
in substantiam viventis, & ncqueat substantia alimenti ita conuerti, quin etiam illius quantitas viventi adiungatur et haec autem quantitatis additio est accretio, quando quan titas superueniens excedit eam quae deperdita est, ad quod unica potentia alimenti conuersiua videtur pIane sufficere. Aliunde vero nutritio vocari soIet aggeneratio , quia est Pantalis quaedam eneratio , eo quod per illam vivens secundum se totum quoad partes subnantiales restauratur; quare non videtur absurdum quod per eandem potentiam realem qua vivenS nutritur, aliqua pars alimenti ipsius nutritioni minime necessaria disponatur ad generationem alterius quoad substantiam similis. obiicies r uiuens quandiu Vinit, nutritur,nori tamen semper crescit, aut generare PQ test; ergo potentiae vitalcs distinguuntur rea- Iiter. Respondeo non sequi. nam quandiu vi--ns nutritur , auqtud quantitatas acquirit
413쪽
non tamen dicitur accreicere, nisi plus aequIaat quantitatis quam deperdatur : quare euiaetus accrescendi pereat , ipsa tamen potentia manet ; siquidem nulla vi ei superaddita diceretur vivens crescere, si modo plus quantitatis praecedentis deperderetur. Et similiter etsi vivens non semper generare possit, id non oritur ex defectu potentiae , cum semper nutriatur, & nutritio sit continua aggeneratio; sed defeetu aliarum conditionum ad gener tionem requisitarum. Haecque responsio eo emcacior est contra arguentes , quod illi nobiscuin fatentur , eandem animam rationalem sussicere in homine, tam ad operationes vegetalitras &sensiti uas, quam rationales; etsi homo aliquandiu vivat, nec sentiat; itemque interdum vivat, & se tiat, nec ratione Utatur; nimirum defectu dis.
positionum ad eiusmodi operationes requisi
obiicies 2. eae potentiae distinguuntur realiter, quae habent obiecta distincta; atqui potentiae animae vegetatiuae habent Obiecta distincta: nutritiua enim habet pro obiecto substantiam,& augmentativa Quantitatem.Deinde vivens per nutritiuam sui aliquid substantiae adiicit, per generativam vero substantiam distinctam extra se producit. Respondeo I .nos supra obseruasse, potentiaS animae vegetatiuae potius habere terminos, quam Obiecta- Verum quia hoc magis spectat ad modum loquendi,quam ad rem ipsam, Respondeo a. maiorem non semper eme Veram , nam ficut diuersae potentiae in idem obiectum ferri possunt,ut supra ostendimus, ita & eadem realiter in diuersa tendere potest; ut patet in visis
qui omnes colores,ae lucem percipit,& in i
414쪽
tellectu qui omnia obiecta cognoscere potest. Respondeo t minorem quoque distinguendam esse; nam etsi potentiis vegetatiuis , ut per rationem dc in adaequale distinguuntur, a Dcgnari possint diuersa obiecta , congruentius tamen dici potest potentiam Vegetatiuam rea- Iiter unicam esse, cui simul competit vis nutriendi, augendi, & generandi, adeoque uni 'eum reipsa & totaliter esse illius obiectum,
nempe alimentum quod Varie transmutatum nutritioni, accretioni,& generat: oni inscruire Potest. Confirmatur: quia alias diccndum esset va- rias potentias nutriti uas in eodem animali ponendas esse: Clim alimentum conuertatur in carnem, ossa, cerebrum , aliasque partes inter
se valde distinctas. Obiicies 3. potentia nutritiua diffunditur
per totum corpus viventis , generativa Vero in parte aliqua determinara residet, ergo non possunt esse eadem potcntia. Respondeo I. hoc argumento tacite concedi potentiam augmCntativam non distingui a nutritiua, cum ambae Per totum corpus diffundantur. Respondeo 2. negando sequelam; nam sicut eadem est anima sensitiva in oculo,& in aurejetfi in oculo non audiat ,& in aure non Videat; re eadem anima rationalis in toto corpore hΟ-
minis,licet in capite intelligat, non in manus aut pede et ita potest eadem potentia habere vim nutriendi in toto corpore , & generandi
in certa tantum parte,ob ipeciales diIpositiones ad id requisitas.
415쪽
Ne polientia nutritiua. 'OVaeritur r. quid sit potentia nutritiua.
Re pondeo esse facultatem vitalem qua
alimentum conuerritur in substantiam aliti.
In primis ilicitur facultas vitalis,ut distinguatur 4 non vitalibus ; reliqua vero adduntur Vt ostendatur in nutritione alimentum Vere uerti in substantiam viventis, adeoque falsam esse eorum sententiam qui putant, totam corporis humani substantiam ab Adamo descendissc per generationem , eamque in se augeri sine conuersione ullius substantiae in aliam. Cum enim cibus sumatur eo fine Ut vivens nutri&tur, & per eam sumptionem fiat vivi uens conseruetur, & accrescat, hinc maniseste sequitur nutriticinem fieri per conuersionem alimenti in substantiam viventis. Eo vel maXime quia aliaS sequeretur Vivens crescere per solam partium rarefactionem, ii uod per se ridiculum est, & vel ipsis sensibus repugnanS. Accedit quod euidenter falsum est particn- Iam illam substantiae,quae ex Adamo I gene ratione profluxit, in molem adeo stupendam continuo Excrescere , Ut ex ea sola omnium hominum,quorum pene infinitus est numerus, corpora compingi possint. Et quamuis hoc Pa- tradoxu in hominibus gratis admitteretur, niis: hil tamen simile in plantis, & brutis cum ali-ruo fundamento fingi posset. Quare concluendum est potentiam nutritiuam esse facule tem vitalem qua alimentum conuertitur liv
416쪽
substantiam aliti,& per hanc particulam eiusmodi potentia distinguitur ab aliis potentiis vitalibus.
Quo loco obseruandum est I. potentiam nutritiuam in Viventibus esse facultatem a calore distinistam ; quia licet calor ad nutritionem valde necessatius sit, non tamen proba
hile est quidquid ex parte principi j ad actum
nutritionis requiritur, ab eo prodire posse. Maxim e cum non distinguatur specie a calore elementari, quem constat non esse potentiam vitalem, neque ea posse perficere quae ad nutritionem pertinent. Obseruandum 2. necessitatem potentiae nutritiuae ex eo peti, ut supra innuimus , quod per actionem caloris naturalis substantia unuentis paulatim consumitur & deperditur; ita ut quaedam partes materiae , x etiam formae substantialis , excepta rationali, sensim e fuant. Nisi enim haec iactura resarciretur per accessionem nouae materiae , & produinionem nouarum partium formae, Vivens breui mar. cesceret & omnino extingueretur a Vr constat in iis qui fame pereunt. Obseruandum potentiam nutritiuam debere esse diffusam per omnes partes animatas corporis; quia cum omnes desectu nutritionis extabescant , contra vero per nutritionem instaurentur , hinc perspicue colligitur in qualibct esse vim nutritiuam , qua partem alimenti sibi congruam in suam substantiam conuertit. Dico per omnes partes animataS; nam etsi etiam aliae crescant, illud incrementum sit per iuxta positionem , non autem Petintus susceptionem, ut fit in nutritione, & au
Quaeritur a. quaenam sint faenitates pote
417쪽
tiae nutritiuae inseruientes. Respond& eiusmodi facultates varias esse ac maxime quatuor, quarum I. dicitur attractativa. 2. retentiva. 3. concoctiva. . expulsiva. Et ratio est, quia cum omneS partes corporiS, etiam sti periores , nutritione indigeant, neque possit alimentam vi propria ad eas ascendere, eo quod propter insitam grauitatem deorsum tendit, necessie est ut in singulis membris resideat vis quςdam a tractiua , qua partem aliquam alimenti ad se veluti sugendo trahant. Deinde quia alimentum non potest conuerti in vivens, nisi Varie transmutetur, & alte retur, eo quod multum ab illius natura distat; neque illa transmutatio subito fieri potest, ob resistentiam qualitatum contrariarum,hinc requiritur facultaS quaedam retentiu a,qua alimentum in certo loco,tempore necessiario deis tineatur; & concoctiua , qua concoquatur, &digeratur. Tandem quia non omnes partes alimenti aptae sunt ut in vivens conuertantur; scd aliquae sunt illi inutiles , aut etiam noxiae,hinc necessiatia fuit facultas quaedam secrctiva, qua partes illae ab aliis segregarentur,& α- pultrix qua foras eiicerentur. Quidam etiam existimant in ventriculo esse vim expulsivam, uua chilum transmittit ad hepar in hepate qua sanguinem per totum corpus diffundat in corde qua spiritus vitales, & in cerebro qua animales immittit. . Verum non video cur haec posterior facultas expulsiva, seu potius impulsiva sit neces.saria , posita in qualibet parte vi attractrice ,
de qua ante. Neque etiam vidctur necessa-xium distinguere virtutem secretiuam ab expulsiva , cum partes impuriores secemeIe
418쪽
sdem fit ac eas expellere. Porro modum quo nutritio in homine peragitur , sic breuiter accipe. In primis cibus ore masticatus & contritus in ventriculum Per oesophagum demittitur, ubi primum cono coquitur , & venitur in succum quendam liquidum & album qui chilus vocatur; tum Ve-xo per inserius orificium seu ianitorem in intestina defluit,eiusque parteS puriores per Venas mei araicas , beneficio cuiusdam 'humoris aquei delatae, ad iecur per Venam Valde amplam, quae porta dicitur, demittuntur; crassio res vero in alia intestina inscriora dilabuntur. Rullus chilus in iecore denuo concoquitur, rein quatuor humores couertitur,nempe flavam, de atram bilem pituitam,& sanguinem I quo rum primus in folliculum fellis iecori iunctum, magna ex parte coniicitur , secundus ad lienem paulo remotiorem amandatur, ter lius cum nullum speciale teceptaculum habeat, manet cum sanguine, qui eo veluti vehiculo adiutus, e iecore per Venam cauam ad omnes corporis partes diffunditur , & in eas conuertitur, sicque tertia & vltima concoctio Peragitur : at humor ille aquetas qui chilo aliecur transmittendo usui fuerat, tanquam iam superfluus per venas emulgentes in vesicam
ditabitur. Quaeri dura quid dicendum sit de materia Circa quam , potentiae nutritiuae, seu de ali
Respondeo &dico I. videri alimeniarum misentis debere esse substantiam corpoream et
Quia cum debeat conuerti in substantiam vi uentis , adeoque illius forma animari, debet cum illo in materia conuenire, & conseque ter esse substantia corporea.
419쪽
Vnde refelluntur qui putant posse hominem aliquandiu odore nutriri, si .dor praecise suis
matur pro accidente. Imo qEamuis odor suis In retur Pro exhalatione quadam odoriferar non esset apta materia ad nutritionem, cum
ad cerebrum ascendat, qui non est locus numttitioni destinatuS.l Dico a. Non omnem substantiam corpoream ha bere rationem alimenti. Ratio est, quia cum altrimentum debeat mutari in substantiam aliti, aliquam cum eo conuenientiam habere debet. Vnde cum viventia sint multiplicis generiS, diuersimode disposita,hinc fit ut magna etiam sit diuetfitas inter alimenta, adeo ut quod Vnguiuenti in nutrimentum cedere potest, aIterisit inutile, vel etiam noxium. Neque id mirum videri debet, cum in eodem alimento sint partes aliquae ad nutritionem omnino, ineptae, Ut patet ex dictis.
Dico Ex quibusdam elementis,qualia apud nassent, aliquod vivens nutriri posse. Constat enim plantas ex terra & aqua,& quaedam aquatilia ex limo nutriri; imo experientia ostendit plantas aliquas & flores aliquatadiu ex aqua nutriri, pluresque autores testanttir serpentes Mtalpas terra Vesci ; cameleontem aere nutriri,& bestiolas quasdam muscis grandioribus
Paulo maiores , quas piraustas vocant , intra ignem nasci,& viuere. Licet enim Ilaec elemeta non sint plura, habent tamen formam substantialem elementi, ita ut absolute verum siealiqua viventia ex elementis saltem impurius lia apud nos sunt, nutriri posse.
420쪽
e potentia avgmentativa. O Vaeritur r. quid sit potentia augmenta
tiva. Respondeo esse facultatem vitalem, qua vivens suscepto intus alimen to, acquirit maiorem quantitatem quam ante haberet. Quo sensu AristoteleS I. de generat.
cap. s. tex. gr. ait acerationem esse magnitudinis qua νὴ quopiam est , augmentationem , decretionem vero eiusdem diminutionem.
. EX quo intelli is augmentationem distinguita rarefactione, cum per illam noua qua utatas viventi saperueniat, per hane Vero praecedens, quantitas magis extendatur quoad locum, ut infra dicitur. Et ratio est , quia augmentatio necessario supponit nutritionem, at in nutritione aduenit noua materia, adeoque & noua quantitas materiae inhaerens , cum materia , nunquam sit quantitate denudata. Confirmatur: quia sicut terminus nutritionis est substantia, ita 3c augmenti terminus est quantitas; cum eo tamen discrimine, quod per nutritionem noua pars substantiae producitur ; at Per augmentationem noua quanti-tas non producitur, sed praecedenti adiungi
Quaeritur et . quomodo fiat viventis accretio. Circa quam dissicultatem varia inquiri pose sunt. I. an accretio fiat secunctum omneS partes Viventis. 2. an fiat continuo quandiu Vivens Vivit. 3. quomodo possit alimentum per