장음표시 사용
461쪽
obiectiam repraesentarent, Vt patet in actuale cognitione obieci i , quae ab illo valde distae quoad cssentiam , etsi sit formalis dc expressa illius similitudo. Quaeritur z. quales sint species sensibiles, an scilicet sint qualitates corporeae, an sint ex tensionis & latensionis capaces , an a sensi percipi possint. Respondeo & dico I. Species sensibiles esse
qMal:tates corporem. Probatur a nam emittuntur ab obiecto corporeo, recipiuntur in subiecto corporco, iuuantque potentiam corpoream ad eliciendum actum copo reum. Quaxe necesse est ut sint corpor ast. Nec refert quod ab Aristot. Vocontur for mae sine materia, ita enim appellantur, non
quod sint immateriales quoad esse ; sed quia
fimi sine materia quam repraesentant, Vt species coloris sine colore, species soni sine sono, dcc. Vel forte quia res materialeS repr. Esen
tant modo indivisibili , & veluti spirituali, ut non pauci arbitrantur, de quo tamen Po
Dico et . Species sensibiles esse quoad entitatem extensad seu diuisibiles. Probatur , quia formae corporeae siue substantiales , siue accidentales; eductae e subiecto materiali, coeXtenduntu1 illi,ita ut tota forma toti subiecto,& pars parti respondeat. Confirmatur e quia proprium est formarum spiritualium ita esse in subiecto, di tota forma sit in toto , & tota in qualibet parte: Quare cum species sensibiles fine materiales, ut omnes fatentur, modus existendi indivisibiliter iis competere non potest. Dico 3. Species sensibiles esse capaces intensianaeo remissionu, seu recipere metu, O minus. Probatur; quia Possunt esse modo fortioreS , mo-
462쪽
dis debiliores , & consequenter alias claraus, alias obscuritis repraesentare obiectum e quod aliunde non oritur nisi ex eo quod sunt qualitates, quae possunt intendi & remitti . Nec dicas diuersitatem illam aliunde oriri quam ex speciebus, nempe ex Varia dispositio. ne medii, vel organi. Nam etsi interdum hoc ita contingat, non tamen semper ; quia cumagentia naturalia agant Validius per se loquendo, & seclusis impedimentis , in partes spatij proximiores, quam in remotiores , Ut patet in agentibus calidis,luminosis , &c. negari nequit quin obiectum sensibile , caeteris paribus, producat speciem intensiorem dc vegetiorem,in spatio sibi Vicino, quam in remo
Dico . Species intentionales , ex communi senωtentia, non eadere sub fensum; sed tantum esse medium qua ob te Rem cognoscitur. Probatur L. nam
si species illae sensu perciperentur , Cae cognitionem terminarent,essentque obiectum illius, quod vel ipsa experientia falsum esse demonstratur;cum parietem V. c. directe vidCamus, non autem speciem illius, quae per totum ae rem intermedium diffusa est. Et ratio est , quia visu non percipimus nisi colorem & lucem ; at coloris & lucis spccies intentionales neque sunt coloratae, neque lucidae. Item auditu non nisi sonoS percipimus,
at species soni non est sonus ; & sic de aliis
quare species sensibiles sub sensum non cadunt. Confirmaturmam si species coloris non percipitur a vim, nec species soni ab auditu,
multo minus fingi potest species illas percipi
ab aliis sensibus; cum longe minorem propor tionem,cum earum obiectis , quam cum pro
463쪽
Probatur 2. nam si aliquae species sub sensum cadunt, id maxime verum est de speciebus obiecti quod intuemur in speculo; at quod species illae non Videantur, sed Ooiectum ipsum a quo emanant,inde Perspicuum est, tum quia specios in speculo recepta non potest esse maior speculo & tamen quod in illo videmus est interdum longe maius speculo I tum quia spe
cies ab obiecto emissa sistit in speculi luperficie, quod autem videtur , apparet intra speculum. Imo quo magis obiectum a parte anteriori distata speculo, eo magis quod Videtur, recedit ultra partes posteriores speculi; quod manifesto indicio est obiectum ipsum , non autona illius speciem in speculo videri. Obiicies : si obiectum videretur in speculo, eodem modo & situ videretur quo est in se; at hoc non fit, clim pars illius dextra sit sinistra in speculo , & vice versa. Respondeo maiorem falsam esse; nam cum pars dextra obiecti sit directe opposita sinistrae speculi , in quam sui speciem emittit,inde fit Vt species,eadem
via qua emissa est, ad oculum redienS , repraesentet dextram obiecti partem ad sinistram speculi, & sinistram ad dextram. Atque hinc colligitur, cur domus prope
fluuium sita in eo in uersa appar atecum enim partes illius inferiores miniis ab aqua distent, Cae etiam parum intra aquam depressae appa- Tent : tectum vero , quia longius supra illam
eminet, ad partes profundiores fluuij depressum videtur.
464쪽
ARTICULUS V. De causalitate acti ιa, ct passiva specierum sensibilium. O Vaexitur I. quomodo species sensibiles
concurrant adsensationem. Respondeo .concurrere effective cum potentia sen-stiua, ita ut ambae sint causae partialeS , quae simul iunetae constituunt unam causam totalem & adaequatam sensationis. Et sane quod ipsa potentia agat, a nemine negari potest, . cum sensationes sint actus vitales, qui necessario a potentia vitali procodere debcnt. Quod Vero species ctiam effective ad eosdem actus concurrat, inde suadetur, quia quemadmodu sensatio, quatenus est actus vitalis, a potentia vitali proflucre debet; ita quatenus est similitudo expressa obiecti ab illo oriri debet, non quidem immediate; sed mediante specie quae Iocum illius tenet. Confirmatur : quia quod sensatio sit expressa repraesentirito obiccti, id est effectus realis qui in causam aliquam etficientem reduci debet; nempe in speciem sensibilem, cum alia non appareat. Vnde refelluntur qui dicunt, satis esse adsensationcm quod sensus informetur specie
sensibili ; quia sic obiectum illi sum cienterVnitur, ut ipse solus possit actum vitalem elicere. Hoc enim falsum esse constat ex iam dictis, cum species non debeat utcunque uniri sensui,sed ut comprincipium sensationis, quae totaliter a lensu oriri non potest; c a se solo non habeat vim producendi expressam simili-
Midinem obiecti, sed tantum mediante specie
465쪽
sensibili, quae est Veleti semen obiecti, quo potentia foecundatur ad gen crandam speciem expressam, quae est proles Vtriusque. Refelluntur etiam qui putast,si species concluteret cffcetiue ad sensationem, fore Ut potentia sempcr Jc necessario operaretur, quamdiu specie esset informata; non enim id sequitur, quia praeter consortium speciei, requiritur applicatio & attentio potentiae, quae interdum deest; ut patet in iis qui non vident quae ante oculos eorum siri posita, quia ad alia atten
Quaeritur et . quam am sit causa subiectiva, Rem cicias specierum sensibilium.
Respondeo & dico I. Species illa/ reeipi non tantum in medio, sed etiam in ipsis se UM. Probatur , quia cum debeant simul cum sensibus concurrere ad producendam sensationem actualem, illis intime coniungi debent. ade Sciue in iis recipi; co modo qno habitus recipiuntur in iis potentiis , quas ad actus eliciendosem cienter iuuare debent: v. c. scientiae in intellectu. & virtutes morales in voluntate .6 Confirmatur : nam visio clam sit actio immanen S , in ea potentia manet a qua elicitur; at elicitur a visu , ut specie visibili informato: orgo in illis manet; quod fieri non posset, nisi species esset simul cum visu in eodem oris
Neque dicas . species saltem internas, ponendas esse in spiritibus animalibus, eo quod sensationes internae, quae in somno contingunt , fiunt boneficio spirituum animalium, species rerum huc illuc dcferentium. Non enim , etsi hoc totum detur , inde sequitur sensationes fieri per species in spiritibus exi-
2cnῖcS i sed per species similes quas in senta
466쪽
bus producunt; quia cum potentia scia sitiua non rcsideat in spir tibus,sed in partibus organicis ab iis valde diuersis; repugnat quod sensatio fiat alibi quam in eiusmodi partibus , Scper species in iis residentes.
Dico et . Species sensibiles externorum θη-um pro ei a proprii obiecto. Patet ex ante dictis rnam in primis iuxta Aristot. sensus patitur ab obiecto, quod non aliter intelligi potest, quam quia obiectum producit speciem, eanique immittit in sensum. Deinde cum species teneat locum obiecti, fitque veluti semen illius, quo sensuI foecundatur ad producendam sensationem, nulla alia causa proxima illius esse potest quam obiectum, saltem si agatur de specie illa quae immediate coniuncta est cum obiecto , quidquid sit de remotioribus,de quo postea agetur. Neque obiicias colores , ex doctrina Aristi
non esse activos: sensus enim est colores non habere vim producendi alios coloreS, eo modo quo unus calor alium calorem producere
potest. Verum id non impedit quin species in tentionales per simplicem emanationem coloribus profluere possint: maxime cum sint illis simpliciter ignobiliores , csto eos dignitate superent secundum quid ; quatenus habene modum quendam essendi minus materialem,& veluti spiritualem. Dico Probabili ι esse species aliquorum senis
Itium p scedere omnes immediate a suo obiecto, non
tamen omnium. Prior pars probatur quoad species rei visibilis , nam cum tanta sit dependentia eiusmodi specierum a suo obiecto , Ut
eo ablato, stati in omnes evanescant, nec per momentum Vlla earum , etiam remoti Isir ,
subsitare Possit ι hinc perspicue colligi vide
467쪽
tur, omnes illas species immediate ab obiecto
proflucre, non autem unam mediante alia.
Confirmatura quia eiusmodi specierum di fusio & propagatio fit in unico & eodem an- stanti, etiam ad magnam distantiam: quod tamen fieri non possct, si propagatio illa ita fieret, Vt obiectum primam tantum partem speciei per se produceret , haec secundam , secunda tertiam, & ita deinceps usque ad ultimam: tot siquidem productiones non fierent sine aliqua successione, adeoque non nisi in tem
Obiicies: quando obiectum a terso positum in speculo videmus,etsi ab eo immittatur species directe in speculum, species tamen qua a speculo ad oculum reflectitur , ab illo prodire non potest , cum ratione loci in quo est, non possit agere in oculum. Ergo necesse est ut species reflexa producatur a diricta quae in speculo recepta est. Respondeo hoc totum sine fundamento dici, quia etsi obiectum illud non possit agere directe in oculum ; potest tamen reflexe : cum enim habeat vim speciem suam ulterius immittendi, occurrente j peculo quod ulteriorem illius propagationem impedit, eam versus oculum reflectit: ad eum modum quo lux solis reflectitur ad occursum terrae, & pila vi impulsa ad occursum parietis e quare sicut lucis reflexio est a sole, dc pilae regressus a proiiciente ; ita specierum reflexio quae fit inspoculo, in obiectum ipsum, ut in causam praecipua in referenda est. Posterior pars ostenditur in speciebus soni; illae enim omnes non possunt immediate profuere ab ipso sono reali, ut cx eo manifestum
est, quod nihil potest effeetiue produci a re non erastenve, tanquam a causa per ie ae tam
468쪽
LIBER TERTIUS. 44. Im diata : at s ono non existente , aliae & aliae illius species producuntur, Ut patebit ex infra dicendis: ergo species illae non possunt fluere ab ipso sono, tanqu.ian a causa per se,& imme
Dico A. Speciem fensibilem ab obiecto ita produeit tota a toto obiecto, ct pars a parte illi vi pendeat.
robatur, quia si una pars obiecti potest videri independenter ab alia , sequitur Vnam partem immittere speciem independenter ab alia, adeoque eandem speciem non depcndere a toto obiecto. At verum prius , ergo MPosterius. Maior ostenditur, quia cum speciesrcpraesentet obiectum a quo procedit, sane quet 'Potest unam partem repraesentare sine alia, ab ea tantii ira procedit. Minor suadetur ; nam si occultetur media pars parietis , aliam videbo Codem modo ac ante,esto eam qme occultatur non videam ; ergo possum Unam partem obiecti vidcre independenter ab alia, & consequenter singulae obiecti parteS Videntur per Proprias specieS. Neque dicas in eo casu cessare priorem ainctionem a toto pariete ortam & nouam a parte detecta profluere: hoc enim sine fundam n-to fingitur, quia sequeretur ex hypollicii quod paries paulatim & successive totus occulictur, aut detegatur , innumeras fieri generationes, dc corruptiones specierum, etsi oculus codem modo semper partes detectas conspiciat; quod sane nobis Valde absurdum , prorsusque incredibile videtur: Eb vel maxime quia cum
aliquae partes coeli perpetuo occuItcntur, aut detegantur autum Volatu, nubiumque motu, sequeretur omncs coeli species infinities lingulis diebus & horis corrumpi , novasque ge- iacui: quod a viro cordato Prorsus admitti,
469쪽
non debet, etsi nonnulli reclament. Obiicies I. sol se toto producit totam lucem & ignis totum calorem , ergo & obiectum totam speciem. Respondeo I. antecedens ab ad. uersariis supponi tanquam certum , quod tamen probandum erat. 2. eo dato, negando se-
quelam i & ratio discriminis est , quia. lux dc calor sunt meri effectus; species vero destinan tur ad representandum obiectum a quo fluunt, quare cum partes obiecti distinistae sint ; amosaepe omnino dissimiles,lingulae species partiales singulis assignandae sunt: quia alias dicendum esset, eandem omnino speciem quae producitur a capite bouis , produci etiam ab illius cauda: sicque habere vim utrumque equa liter repraesentandi per speciem expressam, quod omnino ridiculum est. Obiicies et. multa corpuscula simul iuncta ad certam distantiam videntur , quae separata ibi videri non possinit. Hoc autem non aliun de oritur, nisi ex eo quod simul iuncta se mutuo iuuant, ad producendam Vnam speciem perfectiorem quae singula repraesentet. Renpondeo minorcin falsam esse,nam etsi corpuscula illa simul sint, nullum tamen ex iis distinete videtur, si antea. seorsim ad illam distantiam clare videri non poterant: quo fit Vt ap-Proximatio aliorum corpusculorum nihil iuuet ad emittendam validiorem speciem , Vegratis supponitur, esto videatur aliquod corpus confu5e, ubi antea nihil obseruabatur. Confirmatur: nam si ea corpuscula se mutuo iuuarent. id tantum contingeret in eo
pustulis similatibus,& eiusdem coloris , ut in multis graniS tritici mon enim dici potest obiectum aliquod album nigro coniunctum .eandem cum illo producere speciem, qua albe
470쪽
Ao dc nigredo reprauentetur : & tamen experientia ostendit corpusculorum multitu danem
ex praedicta distancia visam similiter percipi, siue eodem , siue diuerso colore affecta sint et quod aperto indicio est unius obiccti partes
non se mutuo iuuare, ad emittendam eandem speciem omnium repraesentativam.
Obiicies 3. etsi species sensib)lis sit diuisibilis
in ossendo, est tamen indivisibilis in repramentando: at non emet, nisi quaelibet pars speciei a toto obiecto pendet et I ergo ita pendere fatendum est. Probatur maior,quia ex quolibet Puncto medij totum obiectum videri potest. Minor vero suadctur , quia cum species non repraetentet nisi id a quo procedit, necessio eth Ut quaelibet pars speciei a toto obiecto pro- fuat,cum illud integrum repraesentet. Resp. negando maiorem , & ad probationem illius dicendum, non ideo ex quolibet puncto medii possc totum obiectum videri, quod pars speciei ibi existens a toto obiecto pendeat; sed quia ibi reperiuntur species diis initae omnium Iartium obiecti; quod mirum vi ieri non de-
et, cum sint minimae entitatis, Sc modum cs.sendi veluti spiritualem habcat. Confirmatur: nam si in eodem subiccto innumerae qualitates Physicae reperiuntur simul,ut albedo,dulcedo, odor,frigiditas,humiditas,&c. in pomo. quidni multae species intentionales in eadem parte aeris, vel oculi simul reperiri poterunt
Dico s. Decus externao, em lsaltem quibιω sit υiis sa , pendere ab obiecto Duoadcviiseruatianem actu tem, ita vi eo destructo . aut ablato, statim evanes cavi, n u tamen Ihecte internas. Prior pars patet
ex dictis,3d manifesta experientia comprobatur , quia cum Visibile oculis nostris subtrahitur ilico cessat in nobia visio illius : at nom