장음표시 사용
151쪽
natura, & cognatIs naturae proprietatibus, idιὸ perfectas dici. Cum autem a ditur: eom-μuit Opus Dam, continuam exind/occtipatis nem operandi actiones ad quas a Deo ἐν linantur, signifieanter denotari. V nde subdit S.Dionysius Carthusiatius in c. Gen. a. Sicque Διιιur mi isse Deus Ieptim die opus Dum complesse i quoniam:-- cσperunt sex durum generaliter sua ψιν . exercere actus congruos ι, o in inuicem cle- - re , atque similia propagare , sta administra i , aut gubemari . Hine paulὸ post dieitur Deus diei benedixisse. sie itaqu8 ompleMit Pt opus Dum. Vers, 3 Quare cum Deus creando non delati gatus est,scribit Moyses, o requieuir d:e Dp- Deus ἐπ timo ab uniuerso opere, quod patrarat Z Quias cum Deus incat natus est, tunc requieuit , V ob & cessauit ab operibus:Sane opus tam grun- . auis ab de , tam eximium, ac sublime, ut quod cx-σWi 3. celientius ei sceret , non haberet; ideo im, hoc opere requievit. Suffragatur D. Bernar- MARIA dus Serm. de B. νο - RIA. I , quasi munium Deciissimum condidit: e M s' in ,niea illa salutaris Foemina, in qua sola , quaestam in omnibus requiem inuenit. Attestante i a Deipara per os Eeelesiastici cap. 2 .
creavit me, requieuit in Tabernaculo meo.
Vehs , Vel quieuit ab omni opere: Quia creando hominem , habens cui misericordiam H,ma suain cistenderet, & cui pec cata dimitteret, itanc requieuit . Expende pulchram Diui Ambrosii sciuentiam In lib. 6. Hexam. cap.
ni m. . Io. tom. 4. Gratias ago Domino Deo nostro , qait' huiusmodi opusfecit in quo requiesceret . Fecit Dini in corium , non lego , quod requieueris . Fecit ter- rura nisi tu ram , non lego quod requieuerit: Fecit solem , σεο Itiuam, o stellas , nee ibi Iega quod requisuerit: Dd icio quod fecerit hominem , o tunc requieuerat, habens cui peccata dimitteret. Vers. I. s Quare Diem a creatione Mundi , Grati uri septimum benedicere Deus clementer di-
ν, 1, O nesis v. 3. Vt diseamus , c nos grati esse illis, qui maximὸ nobis beneficia collocarunt, maxime illi, a quo: z .r bona cuncta procedunt.
Vers a 6 Quare cum opus dieruin caeterorum , quos ad humanum opus destinauerat Deus, communi clausula sngulos perstrinxistet Moyses Vel re scilicet, σ mane; percurrens ad diem septimum diuino cultui, S sacrae quieti destinatum , neque Clausula vespera, . neque inara illum concludit ; sed solum, scribit b e dixit diei septimo, σfanctificauit illamλ- , -- Quia in re virtutis, & obsequis Deo praestandi, nulla pamitus habetur ratio, vel ma-
Morientis, vel ven)ere decidentis aetatis erimoumiacia virtus careat Tempore, inquit Rupertus . Et MAE: . Caietanus in c.22. Prouerb.v. 6. ex Hebraeo, Q... Inoriet sic οῦδε ipso principio visae pueri , assuefae illum ; quamuis non sit capax doctrina , est tamιη - in capax eo uetudinis , ut Icilicet incipiat assue-
qva primum imbibimus, re immas etiam mθ-
Quare cegauit Deus-septim diu ab Vers. 3 orum erere suo e Quia cum in isto die omnes spiritus caelestes unanimi sensu, pari iubilo,& concordi voce laudarent Deum tanto in trarum operum architectum , de molitorem ,
secundum illud quod scriptum est apudio, cap. 38.Ubi eras eum me laudarent astra matutina , o iubilarent omnes fili Dei, benὰ dici. tur nam orante homine cetrat An c, Munc geliea Melodia in coelis, ut auscultet Deus r. Nea in tanctorum orationes: hinc resert prophetica ir ηεαρ Voce Ioannes Apostolus, Apocalyp. cap.8. vers. I.& 3. Factum ιβ silentium in caelo quasi Driis ammeia hora; er Angelus venit, ct stetit ante al- . . tare habens et buribultim aureum ; ct data sunt illi incensa multa, Ni daret de orationibus fauctorum mi omniMm super altare aureum , quod est amethro- e M
8 Quare omnia producta reducit Moyses ad unum diem . dicendo, istae lunt generati
nes caeli, ct Terra quanao creata Ium, in die quo fecit Dominus Deus: eslam , ct terram , & a Gserit omne v irgultum tunc productum non
actu,sed in virtute ad germinandum, si in capite primo sex dies assignat dicendo . F ctum est Velpere, re man8 ies istis: factum est vespere, o mand dies secundus, & sic de singulisὶ Quia voluit ostendere omnia facta Omn esse primo die , & aliis sex in diebus esse , rata: Nam S. P. Augustinus lib. q. de multa Oriad lit. sit lib. I i. de Civit. Dei cap. .ait mn sex illos dies recensitos non esse naturales, csed Angelicos, distinctos non ex parte curiti vii τώ enis, sed ex parte rerem cognitaram, ita ut pri- di mum opus, nempe creatio Coeli, Terrae, &lucis , ut cognitum ab Angelo, dies sit pri- i. Gia ι,
mus. Opus secundum, nempe firmamem n ea. x.
tum in medio aquarum factum,& aquarum diuisio, ut cognitum ab Angelo, sit dies secundus, ta sic de alijs: de quibus sacer Historicus loquitur Vespera, ct mane, micr-pretatur de cognitione matutina, & vespertina , quarum illa cognoscit res in verbo , ista extra Verbum per proprias species : ' Quae duae cognitiones cachinnantur a Benedicto Pererio inGen. c.2.nu. i 83 Dp l. in ment.to. l .dicendo absq; tali Ecclesiae sanctae Doctoris Reuerentia: Postea nec fom, nec ratione habet ullam,voluisse Molem opificium mundi, quod exponebat Hebraeis, tam ob ut 8 ct enigmaticὸ describere per cognitioras Nidelicet A geDrum matutinas , ct vespertinas, Ῥix The
ιogis ipsis boseque liquid4 pernectas, o cognitus : Et miror cum iste Auctor sua ingenii perspicuitate perdita potius quam cum tanto admirabilis iapientiae in re sentire de his diebus , allucinatus propriis argu mentis confundere quaerat: Md quid Ten blae ad lucem vere in tenebris erat , dum de hac re scripsit , nata se superiorem in ingenio Ad SS. Patrem existimauit, dum haec sormalia expressit in Gen. ubi supra nu. in fine. ADDE , QUOD EC ESIA UIDETV , TOSTHM TA OPINIσNE AUGUM
152쪽
Ego autem magis cum Doctore Ecclesiae sentiam, uuam cum alio philosopho , citanquam filius licet indignus tanti D choris Doctorum , & Patris Patrum, quid
docet, minus intelligens, sed magis amans, smu ar: Sic etiam Angelicus Doctor specialem instituit articulum,in a.dist. Ia quaesi. . artic.a. ad confirmandam Sancti Patris Au- stini siti praeceptoris sententiam; S de ea in articulo secundo sic dicit: Hae opimo plus mihi placet. ergo mihi non magis placere non
potest ; 'ia legi Dei deest , quod Auguli o
deest. dixit Volusianus. Pro Sanctissimo Parente stant, Scriptura dicente Eccles P. IS. Qui vivit in areniam, ereavit omnia simuι. Iob. cap. 26. infortitutane vitiis reperad maria eo rrigata sunt. S. Basilius homiLs .Hexamemn.
Omnes ob a Iurgebant ', rosa, tauri uno momento , cum antea non essent, extitere : Accedunt
Philo Iudaeus in lib. de Allegoriis legis
Mosaicae, Procopius Garaeus in Gen. mi tanus in Comment. mp. I. cap. Gen. S. Gregor. lib. 32. Mores. & alii, quorum nomina breuitatis causa relinquendo , siccum M. Patre in lib. 1. de Genesi cap. I. concludo. De ob ris naturatium rerum, qua Ommpotentimo Artifice facta semimus , non vir ,- ,sed quaerendo tractandi est; in libras maxim8, quos nobis commendat autboritas diuina.
v Quare postquam scribit Moyses homo
non erat , qui operaretur terram , subdit statim
Sed fons ascendebat δ terra , irrigans superficiem te & quisnam est hic fons , qui uniuersam terrae superficiem irrigare sussicit ; & qualis est ista uniuersa superficies terrae , quam fons ipse irrigat abunde λAudi Richardum a S. Laurentio lib. s. de Laudibus B. Mariae. Hae est terra scilicet Maria in o qua dictum est, q-d homo non erat,
qui operaretur terram . Vullus enim homo ope.
νaius est in ea rena virgine, de qua formasus estcbrsas, oec. fednos ascendebat δ ιerea ιregans uniuersamis'rficiem terra . superficies terra , id st dignitas terra Ungo Marta pia rara omni forum Deciositate,ses νι tutum , quam irrigat Spiritus Soctur, qu est fons aquae viva. Neminem autem praetcreat latens Richarai acumen, quo plus significat, quam dicit. Expende igitur verba illa , Iuperficies Terea, cte magis quam millia Arcana recondita inuenim.
1o Quare dicit Moyses Formaritigitur D minus Deus hominem de timo teres , si iam antea in primo capitulo vers. n. semper narrauit nominem creatum, quando dixit: σcreauit Deus bomiuem ia imaginem suam si prilis , cur modo, si antea creatus est homo, ergo non hic : mr an ne sunt duo limmines e minime, dicit striptura Tulit Dominus hominem, quem Drmauerat : Quare igitur bis nominat hominis sorinationem, seu cum tali verborum discrimine , antea cre ..S trum Theu.Bibl.Tem. I.
uit, hic veroformauis 3 Quia sei Ahominem de nihilo fecit Deus ;idia creauit dicitur ;quia postea Sacerdotem ipsum hominem se-
eit beni dieitur fora uit . Sacerdotium enim per impositionem manuum conis- . tur, hinc dicit Psalmista Psal. I 3 g. vers. s. nomine Protoplasti , Tu formasti me ,σρ fuisti super me, manum tuam. Audi quam bel' s. A.
per me manum tuam,sacerdotium enim manuum μιιν -- impositione eonfertur .
II Quare hominis creationem bis Moyses
memorat ut homo esset gratus Deo de tam, tantisque beneficiis acceptis: Ratio est Lip- Gratitudo pomani in cap.3.Gen.vers. I.Ut sciat ,evisu, sistentiam suam , er vivere aeceptum referre deb/at homo. 1 a Quare dieitur Deus inspirasse Ada- Vers. 7.mo Spiraculum vita, & non animam λ Ut eius dierum breuιtas exprimeretur , nam inspirare,ait 3 isai Hieronymus,est idem aes ritum emittere, σ d -- . quidem Spiritus , aeternus perbibetur 3 Diraeu- - ηιε .
tum , ab tempus eadit, habet Procopius. M Quare corpus hominis Deliino terra sa- Vers ctum, animam vero spiraculum este vitae dicitur ψ Quia Anima sublimia debet appetere , Corpus vero sui ortus vilitatem agitosicens infinissima sapere . Sed audiendus est Ioannes Damascenus in Catena ad supradictum Gen. p.Fecit igitur Deus hominem purubonis omnibus ornatam , veluti qηendam ferundum mundum, in magno quidem mando paruum, ' μνω . Angelum alterum, adoratorem nuxtum, te re- -
num simul, ct ea essem, temporalem, oe immor. talem , medium magnitudine , s humilitote , qua ira, eundem Spiritum , o carnem , Spiritum propter gratiam , earnem propter eIationem.
ani in viventem , ct non in animam rationalem λ cum hoc nomen, Anima vitiens, conueniat brutis ,&iumentis, & anima rati
natis sit distinctiuum hominis inter caetera anima uiuentia λ Rupertus Abbas lib. at in Immo μνGen. cap.22. hoc dubium proponit, & soluit
sic, Quare ergo tantum bonori huius factura de- ιμ- tractum est ,hoe Iolum dicente scriptura, &n- caris .ctus est homo in animam vivente λ Uidelicet, quia,qui tactus est homo rationali dono non benduus est, em honorem suum non intιllexit , sed iis .... comparatas est iumentis; read tui iam formato ascriptore quasi detractum est illia, quoIuperioν est ,
Is inare dum Moses enarrat Paradisi versa plantationem scribit , a principio ; Plantaverat autem Dominus Deus Patradi fam Heviatis
a Prisepio 8 NE homo plantandi ab initio αἰ --. Paradisi stientiam inssilenter ambiret , &-. satis illi fuisset posses larem Paradisi non γ., promotorem,& auctorem esse ; - , Proh - . dolor i Instilens Primaevi Parentis iactantia, tantum, & tale parui pendens donum, cu- D ius
153쪽
ius non est auctor , posses ionem depretiat rei, cuius ipse auctor non erat , nec a principis mis auspicijs condiderat, & ideo ambit, ct ipse scientiani plantandi sibimet paradi--: Eccinh humanae mentis honorum dira cupidol Miraris e sat mrsan tibi videtur eri- - interroga in cap.2.Gen.ver g lib. I .cap. 39. Pale-ima , inquit, scientia est, ν----, qaod tuum Paradisum delieiarum talis, ae tantusam με. Notarit boriolanus , nempe Deus )Ieientiae inquam, uos spe inflatus est homo, eseente sibi Ha--o: comedite, er eriti laut Dij, scientes bo reum, o malum. Nolao quam belle I indignabatur enim miser , Diratus a diabolo, quia alienum hortum sub alieno custodiret imperio , σι δ tanquam medicinam ea abat, ut haberet, ipse scientiam plantanis sibimet Paradisos. Vert. s. io Quare postquam Deus plantavit Para' distim νοιuptatis in plaga orientali, in eo pol Hama uo fuit hominem,quem formauerat Z Quia excogi-
tat seuerianus in Cat. Lippomani inibi. stae...is, ira admodum Ddera ab ortu tendentia ad occasum , rara. rursus apparent . sic, ct hominem oportebat avita pro are ad mortem, ct oecidere , ideo ibi postum . Vers. 3. I7 Quare purit bomineni in paradiis velunatis ut disceret Adam ,& cum eo omnes ..iis; homines, diuitias,&delicias huius mundi , , a. in . instabiles esie, & propter hoc cor non προ- raritia. nendum di affluant. De quo diximus expenderationem : Nam in Paradiis νοIuptatis , quod habet Vulgata nostra, stat Haebraice in horto Edem. Edem autem crat prope ter ram Nod , siue Haid ut patet cx.Hebram' Gen. 9. U. I 6. quam Tellurem D. Hieronymus in quaest Hebr.& in epist 3 Iactuantem, seu instabilem explicat: Ergo stat mysterium Paradisti in hune terrenas huius vitae delicias, nec non diuitias repraesentare perpetuo suctuantes: & prilis labentes, quam adue- D. iis, nientes undis PaulusTimothaeo I. p.6. vers. .s in II. dicit: Diuitibus huius saeuis praecipe nou fu,
D . esse, blime sapere , neque sperare in incerto divitia. - rum , sed in moviuot qui praestat nobis omnia ,
abundὸ ad fluentam J hinc S. P. Augustinus
praedictum Pauli locum expendens in Ps 33. Hr--- , inquit, tam incertum , quam re , - δει- νοlubiles ὶ nec immerito ipsa pecinia rotunda ei . I, r. signat in , quia non stat. Vers8 18 Quare in creatione, coeli, terrae, lucis , firmamenti, solis , Lunae , Animai tium omnium ,& arborum ; simplici nomine scriptura vocat Deum , nullam addens compositionem, vel additionem: ut quando i dicit, In principi ofecit Deus ealum, o terram, o deinceps dixit Deus , separauit Deus , Vidit Deus ,fecit Deus : Et postquam hominem creatum legitur, statim nomini Dei adiun-μ git, Dominusa eum appellans Dominus Deus, Formauit igitur Dominus Deus , vlaruauerat Dominus Deus, ero μxit Dominus Deus. Et id non. ter, nec decies, sed in septemdecim capitibus ordine ,&rursus deinceps , S semper ipsiun Deum , & Dominum nominauit λ
Quia sacto homine duplici qui est itinuam,
compositus ex terra, ct diuina insufflati ne in statim scriptura compositum quoque, Dearna
& duplex fecit nomen opificis ipsum nominans Dominum , de Deum ; Audi etiam 'I TM. Anastasium Sinai tam Patriarcham . tioch. lib. 7. de Dei nom. duplicato. in Bibl. Vet. PΡ. oc obserua mysterij nobilitatem γ Tm
quam eontinuatione duplicationis, ct compossit nominis Spiritu Sancto nos docens, et dicens :cognoscite quia qui olim arid saeuia simplixerat, et incompositus , Hi constrιcto humano Tabernaculo , et unietis in Hypostas in posteri Η - mirabus temporibus, et fiet compoMus , qui eruant/ simplex, et incompositus, compuliam portans appellationem per inornationem , ut qui appelletur christus Deus νιοe est Deas , et ιο-
io Quare dicitur lignum vita in medio Pa Ver.ς. radisi e ciuia figurabatur Eucharistiae essicacia ; proinde lignum Vita in medio Ecclesia 'lign multa , quia hic cibus vitalis est mortis antidotum, & vitae promptuarium. Sic pul- -dia Te.chre meditatus est Iacobus Sarugiensis, in Orat.de eiectoAdamo apud Barc pham de Parad.p.a.cap.ro. qui ait. Fieri posse, ut a CF iambor illa vitam allatura esset, propter quod mω- terium christi in illa lateret; ae proind/ oecina quadam eseaeia ipsius fructus , ramique pMυ- νi vita. rant,eam christus ipse natu sua vita sis, atque
ubicumque ille adest in propinquo, irrie laud absit mors.
zo Quare fluuius egressiis de loco Volu- Uer. Ioptatis in quatuor diuiditur eapita Quia Sanguis Christi cuius figura fuit fluuius ille, uti scribit Sinaita in lib.3. Hexam. ex latere in egressius in Cruce in quatuor terrae partes diuiditur irrisando, purificando totum o Min , & vivificando precipue paradisum ab Ecelesiae , ideo cecinit Regius Vates Psal. π-7 3. vers. Ia. Deus autem rex nonr ante facula,
operatus est salutem in medio Terra . . . xi dicitur Fluuias Paradisi in qum versa otuor diuisus capita, α non in tria, aut duot usq; ad Quia cum quatuor sint lacrymae,vel genera I . inlacrymarum animae deuotae , idcirco bene clusuE. dicitur diuisus inquatuor capita. Elet enim se--
anima primo pro incolatu miseriae; Secun- ' do pro tristitia culpae I Tertio pro horrore
gehennae ; quarto pro desiderio Patriae. Pri. - mae lacrymae potant sitientem animam ,& de his dicitur Psal. 7st. vers. 6. cibabis nos pane lacomarum : er potum dabis nobis in laes. mis in mensera . Secundα lauant immun- . idam , & de his dicitur P al.6.vers. 7. Ob raui in gemitu meo, lauabo per singulas noctes lectum meum. Tertiae humectant aridam;&de his dicitur Pi l. ia .verso. 23i feminant in lactrinis in exaltatione mιtot . QAartae ri.
gant iam saecundam; & de his dicitur Psal.
6. vers. 7. lacrymis mei1 stratum meum rigaba .
154쪽
oris , ct eireuit terram II mib, quae dicitur rem partu rios: Quia ubi it cum lacrymis illis
a miseriae pondera ; muta tio oris, idest
μι-ει. corruptio in incorruptionem circumdabit: P. Mi f. etiam nascitur amim optimam; quia de vers. I 2 hac terra corruptibili fiet aurion , idestin corruptibile corpus, quando omnes plateqIerusalem sternentur auro mundo ; uti Ap al. cap. 2I. vers. ι8. habet, ina vero ciuitas, aurum mundum smile vitro Mundos. Sunt Veisii lacrymae ecm vi uius, qui dicitur Gebouid si actus terra , o cireuit AEthiopia terram G - omnem . AEthiopes peccatoribus comparan- 'Ma tur , propter nigredinem, quia lacrymae pro peccatis circumeunt peccatores , ut inducant iactum terra, idest cordis , per Convers. I sessionem. Tertiae lacrymae funt fluuius ter-Tygris, propter velocitatem , er i evadu contra Assyriac. Assyrios in multis locis pro aduersariis M. PP. intelligunt . sciendum , hic, quod multi sunt nobis aduersarii videntes enim peccatores PGenas , quas aduersarii isti praeparant malis , pr ' rumpunt velociter in lacrymas; ut ab i)s i i rari mereantur. Sicuti s.liciter aduenit Ezechiae aegrotanti ad mortem , dicente Domino A. Regum cap. 2o. vers. 3 . Vidi lacrymas tuas, er ecce Ianaui te , Et fefuuius iste vadit VercI eontra Assyrios . Quartae lacrymae sunt quartus fluuius dictus Eupbrates , qui interpretatur seumfer , quia lacrymae deuotionis D Aser. multum fructum habent. Iste nuuius non dicitur circuire aliam terram , quia lacry-ἰ mae deuotionis magis circa proprium cor , quam ad rem alienam se dissundunt . istae ri. gant , qtua cor hominis quadam pinguedine afficiunt.Quia ut dicit Diuus Bernardus; Serm. 3o. in Cant. In Iacrymis est vita Osira, sapor variae , indulgentia gustas, reconciliationis iucunditas , sanitas innocentia redeantis, Serenata suauitas conscientiae .
Veps 1 Quare extra paradisum formatus ho. mo tarit rini postea Deus 'fuit in Para via, dilo voluptatis Ut carentia olim voluptatis paradistae, illius dulcius fruendi artisiciumus Nuni paradisus voluptatis non foret Q. - - Adamo voluptatis Paradisus , si eius possi-3 clendi deliciis ab initio,& exinceps semperfrueretur . A Ruperto, in hunc Gen. locum Singularis assignatur causa ; cur hic locus delicius superfusus paradisus voluptatis v cetur , Homere autem oluptatis, inquit, omnis indigentia sensum excludit : quia videlicet non scut hie , ita ex necestate manaueaba-
verse mare posuit eum Dominus in Paradisum Voluptatis 3 Audi quam belle ad ista Verba tacite adludens Clemens Alexandrinus inaui Adli. ad Genta scribit: Ut luderet, quoniam ut Dei pser. Quo uno verbo semel exposuit Clemens uniuersas gratias, quae talicem ii
. nocet aliae statum adornabant. Primus homo quando in paradiis erat, indebat Disas , quo Sacrum Theat albi. Tom. . niam erat Deipuer .a Q lare Adamus positus in Paradiseis Versis delicij, labori consestim addicitur , ut op raret ar , eustodiret illium ἰ Quia Adam nihil agendo, mal E agere perdisceret: sic. . . eleganter Ambrosius lib. de Paradis et ramuis paradi Ius operibas ruralibus non egeret, tinmen quia primus homo lex posteritatis futurus erat, ideὸ legitimi etiam in Paradiso Deciem fm Ouum refcepit laboris, νι nos ad operationem, o eust diam debiti Osci ,er haereditariae Dece sonis m. 'nus adstringeret. as Quare dicitur, ut operaretati s euβο- σdiret illam , si in innocentia positus Adam Ia- . boris nescius insciebat quomodo operari de- G M i abebat vi paradisum conseruaret 8 Non opere .uarisDeorporis laboriois , fedam migratitudine, inquit,
Rupertus lib. 6. in Ioan. Ut operaretur per fi- 72δεm , idcirco enim tulit eum , in paradisum , L. πιι νι eustodiret eum scilicet ne deserta fise , Hl di- lectione creatoris , simul perderet datum eni- 'mum lib.2.in Gen.cap. 3. Vel, posuit, ut cogi- M. dira Iotando ,εc loquendo, quod placitum est, operaretur, σμ imum custodiret , ne a diabolo deciperetur: Sic Philippus in Cantic.
ibi. 3 3o. Vel ut operaretu, ne aliquid admitte- Otium maret, quare in mereretur expelli. - S. P. Auia i umca
gustinus lib.8. de Gen. ad literam. 'as Quare ut opararetur, est' eustodiret, & Versis non ut gaudeat de illo ne Adam otio in- Ωιεβ ν-- cumberet ; sed qui ut operaretur paradisum venit, paradiso voluptatis fruens , deliciose ' in . sinterim otiabatur. Inde λrsan Genesis ver. -/ur μνba antedicta Rupertus in Gen. lib. 3. cap. 3ς. exponens sic de Adamo loquitur: Taci- z. V. Diuisa ingratitudine tantum tam ue Deilem delin πι metarum Dei loeam, quasi rapinam arbitratus oecupauit.
a Quare Praecepit Deus Adamo ex omni Ver. I 6. ligno paradis comede : de ligno autem Hientia &boni, G maline eomedas e Vt Adam uno carens ligno, reliqua diguilis aestimaret; S ut cognito unius prohibitore, praebitorem reliquorum cognoseeret Opportunissime Oe- λει--- currit Seleuca eloquentia in orat. 3. quae sic fatur. Accipe potestatem in omnia, uno solo te
abstine , in omnia manus extendatur , cr ad unum inius iati. retrabatur . citra inuiduamfractu inteiaixi, ne-m . .
que mihi utim reseruaui iis; nullius enim indiga mihi natisa G, nulliq; obnoxia passioni spondera Verba , quae acute subnectit Verum ut
28 4aare addubitat pulchre Rupertus, Im i ibidem de huius praecepti utilitate noa absque ir
vlla conditione, abjque selo praecepto mou μηs s. hominem in para jo e non 8 melitis Distet , nul- harmo tum dedi' praeceptκm, quam positione praecepti m , ' facere praeuaricationi lacum e Ubi eoim prae/ptum non esset, nee praeuaricatio λ Quia i salix quodammodo loret Preto parens in paradisi delitus, tot virtutibus innocentia statui congruis or-D a natus
155쪽
natus si patientia earuisset: Et qu ia in illo statu nulla erat patientiae occasio: imposilit illi Deus praeceptum AEuius subiectio-- ne patientiam exerceret, & sic suum inno---- , ' centiae statum coronaret. Eleganter sic e palmisi. ronat Basilius in Hexam. ibidem, sciendi νιν -- -em Undatam quod obedientiam hominis pio- baret, datum D isse, ut manus ab eis Dauismi fructus abctuvndo, Patientia coronam sibi iustd compararet . Quasi Patientia esset Paradisi voluptatis gratia, sanctitatis consummatio, corona virtutis, & mensura scilicitatis. Vers 16 as mare praee t Deus Adae recenscrea- ει 1 . to Quia cum ipse dominium super cuncta A mas creata accepisset, S imperium: imperat illi Deus ut edisceret parere, ut sciret impcra-- ι ..,' re, Male enim imperabit omnibus, qui, vel mi- im. vni bene parere nescit. -- ao Quare praecepti materia fuit posita Vehs,4 in arbore Icimtia boni , ct mali et nam si huius ' V arboris fructus dabat scientiam luinti cynisti, Adam, qui hac scientia orbatur, obsequii ctiam 'Mnum ignorabit λ Qui nescit inquit
Ambrosius in lib. de Ρaradiso in bonum , o
malum , ne σμω qatam norit esse malam , norimita ... ferumne maudat m , Nec ipsum bonum nouit, quod
. est obedire mandato Respondet egregie idem Sanctus Doctor , si vim nesciebat bom, o ma-δε , tamen quia tanto um A-σν dixerat: de Iignoscientia boni, Omari non esse gustanatim, idem Praeceptori fer me debuιrat. enim ab
eo peritia , Ied Drs exigebatur . Versir 3I Quare arbor Ici viae mali cum paradistis voluptatibus e Quia ei let magis cogno. stabile bonum illarum deliciarum, ideo ma--ὼμι in ιum positum fuit: Vix enim aut forte ne --ἡ Pa vix quid I agnosceretur bonam , nisi ma-
νεν pariter cognosceretur . Sic ergo ex mar ' io infirmitatis , Ualetudinis commoda metimur; 6 ex angore tristitiae utilitates gaudij pensamus: Unde eloquenter Lactantius Firmianus tib 7. de diu. prae. cap. s. ad rem sic fatur: Nulla enim virtus esse poterat, nis Deus diuiosa fecisset: neque omnin4 apparere vas boni potest,nisi ex maIι comparatione . Adeo malum sibit aliad est, quam boni interpretatio . Sablato igitis malo, etιam bonum rectι nerasse est.
Versi 6 Quare ρ Gepit Deus Adae 3 quia resi11. pondet S. P. Augustinus in sentent ijs numia 33. Persem Deus, exi demisque monstrauit Oin iis quantumst bonum obedientia , cum hominem m . . ι . Paradiso positum ab ea re prohibuit, qua non erat risiti. mala. Sola ibi obedientiamtuit tenere palmam s. a. sesa inobedientia buidit in penam .
. . a 33 Quare praecepit Deus Adae 3 ut hoe
V V praeceptum esset velut tessera , qua ab ani 2 E.- mantibus caeteris seruiliter ex legibus inge- Aia, . nuE distingueretur homo . Sic belle cogitat si πι- smi Tertullianus lib. a. contra Marcionem cap. sed , o legem cinquit) Dei bonitas eroga...iisanii uit , es urens Homini , quo Deo adhaereret, ne in auria. non tam liber quam abiectus videretur, aequandussu Mur. animalibus solatis a Deo , er
sumeret , vliqud animal rationati , intellectus scientia eapax , ima quove libertate rationali ria H --, contineretur eiIubiectus, quiIubiererat illi om-IM M.
re in ipso immortalis vit* limi- Versidine, mortis timor Adamo ostenditur in illi,
verbis ,2 e comedas in quoeumque enim die e Annexa mederιs ex eo,morte morieris Quia suit diui- - .nae Sacramentum pietatis, ut mortis memo- -- Muεriam tunc Deus ostenderet , ut homo, aut urru immortalitatem non amitteret, aut amiclam sicuti potest recuperaret. Confirmateleganter S. Zeno Serm. de Cireume. In est, dicit, quὸd, o ego aternam vitam me posesidere contendo : quia 'erialiter nexam curam mortis mihi a Deo praestitam recornuco. 33 Quare Deus comminando Adamo Versi γmortem , pamam Inserni non comminariis fuit 3 Propterea , inquit S. P. Augustinus
in lib. I r. de Civit. Dei cap. 23. comminatas Adamo Deus mortem , de Ietu Ga morte nihil P dixis , quia occaltam esse voluit propter dives- sationem Testamenti noui , ubi fecunda mors im T sta. Opertissimὰ declaratur,vtyrias ista mors prima, ex qua communis est omnibus proderetur exilis v nisse peceato , quod in uno communefactum ess
nis est omnibus , propter eos quisecuiaum propo-stum vocati Iunt Iancti, quos ante prcei Mit , , . λα praedestinauit, sicut ait Apostolus, conformes Phua . fieri imaginis Hir Iai, visi ineprimogenitus in multis fratribus, quos a ieranda morae per mediatorem,Dei gratia liberauit.
36 Gare dicit S. Ambrosius Von est Uersia
bonum hominem esseisium , cum Ioamur,quod antequam forti mulier, non erraverit Adam.r Si
igitur Vm culpa auctor est mulier, quemadmodum 'o bono videt ιν adiecta λ Contestim sibi metipsit respondet Ambrosius lib. de paradiso cap. io. Verum se consideres quia Deo v- ma fui. hersitatis est cura , muenies pias placere Domino ρο- mdebui e id,in quo esset eausa uniuersuali , quam III a
condemnandum fuisse illud, in quo uret cacla pec- - .u .cati. O quam bene inonnesides quam mys: tice bonum asserit este Euam producere, sol, Ilerter hominum uniuersitati prouidens : ex illa enim prima Eua , Eua secunda nascitura erat, quae humano generi plus prodestet, quam prima mulier obfuit , dum incentivum peccati extitit . Hic ergo agnosce , quantum Dilecta: Deo, optimae Matri hominum uniuersitas debeat. 3 Quare dixit Deus Ver. II. nem Gesolum, fariamus ei adiutorium e Quia 2 si M. deerat nobis aduocatus apud filium , &quasi non misceret iste intercessor pro nobi .sser via. apud Patrem in Coelo, mit factum admιο--ι σμή rium simile sibi, scilicet, B. Virgo MARIAad intercedendum pro toto genere huma--μῶno. Sic meditatus Richardus de K. Lauren- Drum πιε. tio lib. a. de laud. B. MARIAE Deerat nobisAά catus via Filium, antequam Maria nasce- in.
156쪽
uocatus , aut Mediator , aut intercessor humani generis incisa, cum rut, o tam per alafas habeat causas coram me. Faciamus ei adiutyrum;
iae' Beatam Virginem , qua alleget pro genere humano coram filio , sieut filius estram ma. Pro . . pter Me dicitur de ipsa Psal. R8. vers. 38. Testis in caris sidetis. versia 33 Quax dixit Faciamus adiutorium iis βλλ Ne Geniis humanum ad turpitudinem .inia pronum illicito congressu miserE deperiret, o S it ei adiutorium,ides iunxit ei mulierem - --. iii matrimonium , quo priseruatum morte fluuium. non Pereat sempiterna , sed vita potiatur aeterna aer esto est S. P.Augustinus ubi supra,
Vtriusque Sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis , rect/ exeipitur honestate numiarum, ut quos famis possit esse ostietum, sit agris remedium. Hi ne S. Paulus i. ad Corinth. cap. . vers. a. & 6. dixit : Propter fornieationem autem, nusquisque suam riorem babeat , σνnaquaque Iaum virum babeat G. Hoe autem dico secundum indulgentiam nonsecundum Impe
, - 39 inare si Deus firmamento , terrae , Vm- is homini, & mli , nec non lunae nomina imposuerat, ita & animantibus nomen non διαπι- adiecit,adducendo illa ad Adam , ut videm μ' ret , quid vocaret ea ρ Quia cum per animantia adumbrentur peccatores Glosa in- ων-- teri . incap. 7. Levitici voluit ipse Deus os et tendere hos carere nomine in conspectu suo. . ' I eccatores , scribit Rupectus ibidem per ani-ώ alia senseati carent nomine in conspectu
Vercis V Quare,adduxit, igitur ad mam, ut v , . deret quid eae Ut istae bestiae , idest is , Miliales animi appetitus dominaret
salse a. tiar a nobis, nam ni reprimere illos in nostro res ιν - non λret dominio , Deus ad Adamno
aeduxisset; Vnd inquit D. Ambrosius lib.
1 de Parad.cap. I I. quod ille tibi ινιι erit potessatem, ut de omnibus iudicare debeas; fingularum genera, iudicii tui sobria definitione in emere; Meauit ad te omnia Deus, ve fuma
omnia mentem tuam esse cognosceres.
x Quare Deus adduxit animantia cunt , . .. 'ter , ω Vniuersa eceli volatilia adirivi, est,. Adam, ut 'rideret quid vocaret ea' o magnum iam eum amoris exemplum i Itaque rerum arti sexis. fictricis prudentiae gloriam cum Ada - mo partitur, ut nomina imponat quibus ip- se naturam indidit. Audi quam belle , Seleuciensis Basilius orat. a. alloquentem Do- . minum cum Adamo portans omne luculen-tEr elucidat: Esto Adam nominum artifex, quanta roum eo non potes . Formentur a me, nomi- . . m. - utura te, qua procreata: partiamur fictrici, anis κ . bulas sollertia gloriam: me eumfeant Artificem natura lege, te Dominum intelligant a pellati ν ric se nis nomine : i 'de nomen , quibas ego assentiam : u D . . non appellationem euerto, non Iratiam refingo:
omne enim, quos vocavit mam afumes nomen
a Quare adduxit Deus animantia ad Versas Adam H videret corporali intuitu , qui animantia sibi subiecta bene nouerat 3 nam ut
dilucide notat Caietanus in cap. a. Genes. mans quaverc. 19. non ex corporali visu nosse poterat pro- VIM IN prietates animalium , sed intellectuati opus eratvsone: ad rem Lippomanus in Caten. ibid.
dicit, ut exploret ingenia, er studia eorum. imui .
3 Quare dicitur imum est nomem eius , & Vςrs Is non ipsum suit nomen eorum 3 Quia ori inale delictum non evaluit delere, aut alie- ωαν nare rerum nomina,licet Creatoris facturam ι - .s mutare potuit. Pulchia super ham Genesis verba Basilius Seleuciensis orat. a. Non po- inum. tuit vel ipsa transgreso nomina labefactare, ne- casu aqua legis visatio appellationes alienare . mare Adam caeteris animantibus nomen indidit, non sibi λ Quia Adam erra tus ex nihili parte idest ex limo terrae, quae eredita fuit vacua imἡs , ct extra , inquit Caietanus ibidem in Gen. cap. I. & quia nihilo terrenae essentiae commensurari Adam Adam debuerat, ideo nomen suum praeteriit,quod μ μ non nisi a nihilo fuerat deducendum di Non si e veto alia Animalia, quorum appellatio νιν, προ essentiam aliquam importat, ex qua nomen' subsistit ι sicut nomen Leonis, per quod Qr- ε
titudo importatur , adnata innititur poten raram ι-
tia nomini r Nomen autem Adam,Terram μυ- .importat. Sed terra non erat , quia nihil erat; undenam ergo eliciendum fuerat eius ρο nomen, si cui niteretur appellatio iam non erat Z Quod si obiicis Adam vocatur quia humanitatem portat , expende ad . his. meam confirmandam rationem , huius nominis nobile mysterium : Prima litera huius nominis Homo est v, aspiratio quaedam nihil valens ,& nihil est: necunda , & - reta. . vitiina literae sunt duo o O; Gemini mei absque aliquo addito nihil sunt; solum nunc restat in nomine Homo litera M, in qua Trinitatis Itidi uiduae mysterium adumbra tum recte cognoscitur : quia in hac literata, tres sunt lineae inter se distinctae per unam iratiore superiorem vitae i ia, quae totam formant M Utiliterram: sic ero in Trinitate tres sunt Per sonae distinctae, in unitate essentiet coniunctata um Maquae viruin constituunt Deum , & Domi- s num: Audi quam bella hanc rationem Carthagena in homil. tom. 3. confirmat : Vec a. Trita defunt inquit ille qui propter eamdem νati se. nem mysterium Trinitatis adumbrare dicant: meut enim in hae litera. m tres linea per unam superio rem uniuntur,qua commvilis est tuis, ita σ tres Diuina Persona in unitate essentiae illis communis conuεniunt: Tolle ergo in hoc nomine Homo Trinitatis adumbratum myst
rium,quid restat Nihil. 1 inare immisit Deus Dyorem in Adam , Vertar ut indἡ ex latere eius ad etarmandam mulierem costam auferret 8 Audiendus est Te tullianus lib. de Anima cap. 3. qui qua δε- missis,let ingeni profunditate ita fatur: Iinmisit ergὸ dominus Deus em in Adam . enim, inquit,
157쪽
mors erat christi dormitari in mortem, ut de mi -sia .. La ria perm lateris eius vera mater viventium firmoris guretur Ecclesia.
- Quare de costa formavit Deus mulio e Respondet Gennadius apud Caten.
visi V ων Lippom. ibi. Vesens igituν Deus amplisi ebari- sermo I. rate virum uxori eomungere , foeminam d latere viri Drmuit , it quidam aequalis hinstras , una .um tamen cum Iubiectione pra se ferret.
s. uctione Quare Deus immisit soporem in Adam, I f duni voluit Euam sorni re ρ Quia cum Do Vers:1 minus creasset Adam, ut costam haberet, de qua s iam ei mrmare posset; si prilis nonaci Adam immisisset Qporem in Adim,& vi costamia, Σ.--i ex eius latere abstulisset, preces perdidi siet..us M. ValdE, S rationes , si eam aequo animo po-i νιν eare stulasset: Proh inexpleta: auaritia: Qrdida humanitast Genus auarum, iuste exclamat .isuis oleaster hic in annot.moralibus in Genesim. m. Genus avarum , non senit sibi auferri, etiam quod1.4, .n. viile sibi est; quamobrem opus est ab eosurripere, ιis A miri, quod ipse negligit concedere : tam discite est ab
avaritia. homine auferre, quod in eius cediι νιilitatem .
Miseri pauperes,qui ergo expectatis a filij , si talis suit Pater λVet xx 48 Quare Adamo dormienti potius quam vigilanti erepta fuit costa e Ne vigilans do-
Vη ' loris sensu aliquo affectus in auferenda e M. . tiis sta, odium aduersiis coniugem suam Euam inber εο concepisset volens Deus quod inter mari- .sita Φ tum,&vxorem summa fuisset dilectior Ita
seribit SP. N. Augustinus lib. I 2. de Civit. Dei cap.a6. Etiam hinc satis significatum est ,
quam chara mariti, o νxoris debeat esse conia ctis .
Versia 49 Quare Sua sermata fuit non ex capia, me is te, non ex pede, sed ex costa de latere 3 Quia D m-- , dicit S. Thoinas p.p. quaest. 92. artic. 3. O Vt ex eapite, quia xon ἀοχιna ; tion ea pede, quia mn serua, fas excolia, latere, quia Deia: eb facramenta , qxa d. latere christi fluxe-
Verci, so Quare si Adam Brmatus suit ex limo A - I. terrae , etiam sic Mulier non fuit sacta λ Vt ιπι fuit una eaάemque radix, ct nastendι principium ese. - ι omnib's hominibνs ipse Adam , dicit Moses Bar cepha in Comment. de Parad. p. p. Verseta si Quare de finistra parte, & non de dextera sormata Eua λ Ut sit viro obsequio-zz I sa, eiusque imperio obtemperans ; S ut scia-- . . M.tur infirmioris eam naturae esse. Nam, scri- - bit Bar-cepha, ubi supra Sinistrum latus dextra imbecillius est: nequι enim sese potest absqu/- . . dextri auxilio subregere , ut neque famina feta Fam abμιὰ viro Iustentare valet . Et νινὸ sinistrum με - Metti re imbecillitarem, vel ipsa animantium na 'προῦ -m lirat ; quorum omniumsnistra pars im-
rearare. becillior est quam dextra.
Vercaa s a Quare de costa , id de latere sini stro λDI Quia voluit uni fic. ire mysterium perfossi lateris Christi Doni. Nostri in cruce, ex quo
ι- μι-ι profluxit sanguis , de actua , ut hac renasce. rentur fideles per Baptiimuin, illo vero expiarentur . Idia enim I era nomini ritatas pertusum est, ut tueret,expiaretque semina illius scelus, quae ex latere viri per costam De- νis Hiarat enata. Sic habet Moses Bar-cepha ubi su- nux .
13 Quare Adamum de limo terra Domin 1 for Versiamauit,Euam de costa Adami3Ut Reges,Principes,Praelati, id Superiores edoceret , ita subditorum bona illorum cordibus affutura, ut non modo illos impenso prosequantur asse- μζ- .ctu, vertim, de e proprijs quodammodo cosi triue dratis, quae profutura subditis nouerint, pr diga liberalitate deducant: sic rectε fatur . Synesus orat .de Regno cui eticismamfortu- .u . nam , Dei beneficio est adeptus , cuique in prima
aetate, magηi 'gis appellatio m concessi, eum, nullum, non laborem perferre oportet, er omni νιta eommoditate separari , σIomni pare is sollicitudinem , avt plurimarum Use partis yem , si quis, Regis nomen , non immerito sibi intimis, lvellet obtinere: Audiant Praelati, ct exequam- - .
1 Quare Adam non dixit, Vt coniugem Vercasse nouit Euae, Nunc anima mea de Mima mea, M.tio
giosiores , de excellentiores sunt mentis quam corporum copulae , dc praulantiora sunt virtutum, quam corporum contigia .
Dubium est Origenis homil. i. in Exodum qui dicit; satur Adam Me nune os ex osbus id
meis, o caro de earne mea , nee tamen adesint simulo anima de anima mea , Quia , quae de tora funt ,sua esse profitetur; non audet veta sua d c re , quae fert non esse de terra. Advocandus tamen est in rem praesentem D. Ambrosius lib. de Parad. cap. II. qui de Sopore Adam rhaec meditatur: stris ιβ sesopor λ nisi quia paulisper ad coniugium copulandum eum intendimus, velut intentos oculos ad Dei Regnum , in- ἀ- Melinare , atque instectere videmur ad quem am mi a M. somnum istius Mundi, σ paulisper obdormire di- -- .mnis , dum inIacularibus, mundanisque requie- . cimns.
3 Quare Deus hominem fecit de pulue- Veri Σιre, Euam vero de homine Z Quia Deus p uidens se incarnandum ex tamineo sexu,ad illum honorandum taminam de Adamo, non de puluere secit. Eleganter habet Di
nysius Carthusianus . Deus honorauit in brefexum semineum ,σe. quia ipse creator omni. B. Maria potens praevidit se ex sexu illo incarnandum. G ma .
cum Adamo efformatur 3 de quare sopor ir- , , ruit in Adam, ut ex eius costa formetur mu 'lier Quia abalienaria sensu, de mente Adamus debuit, ut nuptias pareretur nisi ait Esopitus, de profunde, uxorium non subijsset urgum, quod forsan si plenε vigilasset prudens respuisset. O Magnum huius do mitionis Mysterium t Immissergo dicit Rauennas mirabilis Eloquentia strin. s 8. Imm misit euδ Dominus Deus o rem ιn Adam: cum
158쪽
compendiose mysteria fituri nemph dormiuit Adam , ut caecus sit ad illius visionem , quae prorsusVirgo debuit efformari. Sopitus est Adam ut d viro virgoismeretur. Dormivit Adam, quia si ante nuptias mulieris formationem videret oculis, non prorsus virgo mulier formaretur ; nam denudata puella, plane publicatur: non est ralia est facta. Ideo dixit Iob cap. I l. vers. I. Pepigi fadiu eum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de Virgine. Ergo dum mulier formatur , profunde sopitus est Adam, & oculorum susipenditur incursus , ne denudata oculis prostitueretur. 17 Quare dicitur vlinquet bomo patrem , o matremisam Responitet, Audi, Hugo Victorinus in Annot. in Genesim . autem, isqvit quia dicit relinqtiet 8 2 re dicendum , quia relinquat habitatione , aut omninὸ dilictione , sed priuilegio dilectionis , quod ad uxorem transferre debet : sed etiam relinquatD-biectione, σ tutela.
18 Quare de Adamo , & Eua , dicitur quod Erat uterque nudas quia in ipsis figurabatur Incarnatio Christi cum eius coniuge Ecclesia; & quia Deus Verbum qui erat ab initio nudus , & incompositus, a Deo, erat componendus, & ioduendus pelliceam nostrae carnis tunicam, caro laetus, & habitans in nobis , ideo Deus Adam hominem secundum Adami prototypum in nudum condidit , & eius coniugem Mulierem , imaginem Ecclesiae ipso rursus indutae: 2 am quieumque inquio In christam biptietati estis , raristum indulis r Et ideo dieit Scriptura Erat autem uterque nudus , Adam scili et , de Uxore , Et non erκbescebant. Consule S.Anastasium Synaitam lib. IO. in
19 Quare Adamo , S Eua creatis non dixit Deus, sicut alias, bonum esse quo feci μθι λ Quia , resipolidet Moses Bar- pha , Episc. Syr. in Coinent. de Paradiso parte p. quia in Lιbertate arbur' possi erant, ut aut boni , aut non boni essent. co Quare Adamus prius ossis proprietatem,quam formae pulchritudinem allaudarit in Eua Quia in sponsa,& muliere quod primum placere debet, est occulti ossis natura , non corporis elegantia, aut vultus forma, Os enim corporis semper abditi, innutritum , & oculis ereaturarum incognitum , carne tegitur, cute velatur ,& cum aliae partes obiiciantur obtutibus , os nunquam patet aspectibus ; aut quidem si aliquando patet, de corpori periculum imminet. Sic mulier , dum ossis imitatur ingenium, & talicitatis est sulcrum e Vertim si in publicum prodeat, si secretum auersetur sivi illis pateat, iam corporis structura labascit, & ossis firmitas perit. Eleganter hoc totum confirmat s.Basilius Seleucus in orat. a. dicens, concorsa ; ercomismatia magistra talis molitis: Via vira Micam adlociam uxorem continensia subindicat legem: de late ε προὐ mu-ιierem desponsans, laiat a viro mulierem foueri,ae tegi : nuetur enim ut, ae tegitur a manu fabiacta eosta: mulieris quoque subirectionem Hlentio testatamfacit : illa enim cogitans quo ex ιμο sit a a,voluntatem ad Obsequelam fissiat, ut ecu cooptetur illi que vice Dueatur . Dum aptatur ut costa , a viro fouetur , &quia abscondita plus amatur.
159쪽
Ed er serpens ectu talidior e ctis animantibus terra qua fecerat Domnisi Deus: dixit ad mu5erem ἰ cur praecepit vobis Deus ut non eo in derelis de omni Iuno paradi cui respontait mulier : De fruetu lignorum , saae sunt in paradiso , vesia
De fructu vero ligni, quod est in medio paradis, 'acepit nobis Deus ne eom deremus , ct ne tangeremus icta , ne forte moriamur. Dixit aatem serpens ad mulierem et ' Nequaquam morte moriemini . Mit enim Deus quod in quocumIue die come eritis ex eo, aperientur oeusF vesri : ct erisisseat ἀθ , scientes lonum ct malum.
Mit igitur malier quod bonum esset lignum ad υ semaeum , ct pulcseram oratis, a pecturae desectus te di tutit defr En imus, θ' eomeriti deditque viro suo, qui comedit. Et aperti sint oeuue amborum : eumque e nouis ent se esse nudor , consecrant folia fui, o fecerunt fAperiatamara . Et eam GHβent vocem Domini Dei de amsatiritis inparadiso ad auram pest meridiem, Minhondit se Adam θ -ον eius a facie Domini Dei in medis Qui parata s. eauitque Dominus Deus Atim, ct dixit ei : EA aes a te Vocem tuam Domine οἱ ut in patria D: er timui eo quod nasis essem, o abscondi
Cai disit Dominar : Dis enim inri ait tibi quod das esset , nisi quis ex ligno , de Pay-eperam tibi ne eomederes, eomedisti e Dixitque Adam i Mallar, quam dedini mihi socia-, d dis inibi de Agno, o remeaei . Et dixit Dominus Dear ad muherem; mare hoe feei fi respondit : Serpent decepit me , ct comedi. Et ait Dominus Deus ad serpentem; AEga fecisti', mesedictus es inter omnia an mantia ,ct bestias terra ; seper pectus tuam traiectis , ter terram comedes eunctis dieius vita
Inimicitiar pona- inter te se mas erem, o semen tuum,d semen tu ai: usa conteret ea truum , ct tu infrialeris eiacaneo eius . Mulieri quoque dixιt Multiplicabo ε innas ιMas, o conceptus tuos: in dolore patrier Aios, ct μι virintestate erit, ' O ipse ae minabitur tui . Ada vero dixit: Abia audisti istem inoris tua , ct eomed i de Iuno , ex quo ρ ceperam tibi , ne eome res , materiecta terra in opere tuo et in lasoribus comeris ex ea cunectis diebus vita tua. Dinui ct tribolos germinasit tili , ct tomedes herian serra In sudore vulvas tui vesceris pane , donee reuertaris in terram , de Da Iumptus es e quia paueuis et , ct in puluerem reuerteris. Et vocavit Mam nomen uxoris Iaae , Hetia et eo quod mater esset ea Dram visentium. Fecit quoque Dominus Deus Ada ct uxori estis tumeaspelticear, ct induit eos.
Et ait: Eere Ajam quasi unus ex nobis factus es , flens sonam ct malam e nune ergo ne fortὸ mittat manam suam , O sumat etiam de uegno vita, ct comedat , ct uiuat in
160쪽
Vers 1 dior eunctis vixistantibus terrae r non principa lites, sed instrumenta litur, Virtute Daemonis. Sed cum non sit mea mens in hoc opere, agendi ex professo quaestiones de rebus, de quibus variae natae videntur Opiniones : curram hic , etiam talici c velit Deus calamo, hanc de Serpente , virumlινμι rem esset, vel non Dicam vero cum SS. Parente Augustino Verum Serpentem fuisse; sic scribit S. P. N. in lib. II. de Genesi ad lit. cap. mi. 27.& in libro I4. de Civit. Dei cap: Il. Diabolus in Ierpente locutus est, utens eo velut organo , mouensque eius naturam eo modo quomodδverd ille mouere , σ moueri illa potuit ad expri- nuntis verborum onos ,σ signa eorporalia, per qua malio suadentis inussigeret voluntarem.
yers. a. a carridior idest dicit Ss. Parens E elesiae Doctor Augustinus lib. II. de Gen. ad literam cap. as. quidquid contra velint dicere Alphonis Tostatus in quaest. 438. sup. cap. 13. Gen. & Benedictus Pererius de lapiu minis quaest. I. num. 22. Simplices Themr Iogi ,& non Ecclesiae Sanctae Lumina , oc oreo Astutismus omnium Bestiarum dictus est serpens propter astutiam diaboli , qui in illai,
o de illa agebat desum : quemadmodum dicitur prudens, vel astuta lingua , quam prudens, πιι assutus mouet ad aliquid prudεntis , astutdque suadendum.. 3 Qui dixit ad Mulierem : idest mouendo Daemon ipse linguam Serpentis . Sic ergo , clieit S. Pater Au ustinus ibidem ubi supraraeutus ea serpens homini, seu t asina,in qua μ- inbat Balaam Muta est homini Numer. cap. Σa. Versag. nisi quod illud fuit Opus diabolicum, hoc Angelicum. Habent enim quaedam boni, mali Angeli πιra similia , sicut Moyses, o Magi Pharaonis Exia. cap. 7.dc seq.) Ue- νῶm in his etiam boni Angeli potentiores funt , nee mali Angeli etiam talium operum quicquam possum, ni se quod per bonos A elos permiserito eas. Hactenus S. Pater Augustinus. Verso. Φ Ad mulierem: quia mulier facilius viro λ decipi Potest. . Ambrosin lib.de Parad. p. Ia. impress. Pard. lit. M. colanthi Itio. Sexus' prodit, rui prius potuerit errare. s curi Ἀμοι vobismus,ut non comιderetis de omni signo paradisi: idest si estis in statu Innocentiae cur dedit Deus vobis tale praece- ptum vos estis liberi,& omnibus lignis su-teriores, quare ergo , &c. Uidetur e m ver ὀinquit Moses Bar- pha in parte p. m-ment. de Paraddisino sermonis initio , ideo verba Da ad multas arbores extendisse, ut occasonem sibi eo oeraret in progressu unam illam
rati tam arborem calumnianda. saeram Thrat. Bibl. Tem. I.
6 cui respondis mulier : hic obserua eum versa. SS. Patre Augustino de Gen. ad lit. cap. 3o. lib. II. impres Basil. pag. mihi 683. his nitis interrogauit serpens, o respondit haemulier , ut prevaricatio esset inexcusabilis , nequd ullo modo dici posset id, quod praeceperat Deus, oblitam fuisse mHierem. De fructu lignorum, qua funt in Taradiso, vescimur, idest quasi putans serpentem diruxisse vetita omnia ligna paradisi ad veste dum , respondit mulier , verba Dei peruer- ρ a ad tens De fiuctu lignorum vescimur A, de tame . - ..dixit Deus Gen. cap. 2. vers. I6ax omni ligna paradisi comede : Hinc oleaster in cap. II. Gen .vers. Is . erigit supercilium dicens: M rabilis artifex simulationumfamina , nequessum verbo, scd facto, nouit optimὰ mendacia componere t iag De fructu veνὸ ligni, quod est in medio pa- Uers. 3.radisi, pracepit nobis Deus ne comederemus rhic meminit praecepti, & recenset ea quae includit: verumtamen , dicit S. P. Augus- u eun tinus lib. II. de Gen. ad lit.cap. 3o. euidentior eius transgresso est, cum memoria retinetur ἔσ Iariis istamquam in illo Deus assistens , praesensque con --ia
9 Et ne tangememus illud: eccc apertur Euae mendacium; addendo, quod Deus non dixerat iaro P s farre moriamur, per is sori4 significat se dubitare hic etiam mentita est dubiam mortem demonstrans , asserente Auctore Vitae Myte morieris, hoc enim dicebat scribit Abulensis quaest. in cap. 3. Genesistit. D. ista ριν displicentiam mandati disini d
uerarat in dubitationem, virum Deus, fecundum verba qua praedixerat,mortem instigeret.
II Dixit autem Ierpens ad mulierem, idest Versis diabolus per serpentem. Ia 2 quaquam morte moriemini, idest simulat Deus mortem infligere , ut tali correpti timore ad sciendum bonum, & malum non eleuemini, & ne esu ligni vetiti euadatis sicut Dij. 13 scit enim Deus quod is quocumque die eo- Vers. c. mederitis ex eo: idest quocumque tempore,& hora comederitis scietis,quod non moriemini : Eὸ pectant verba in persuadeat cinquit
Bar-cepha in p. p. commen. de Paradiso lit. D. col. mihi 38 I. in Biblioth. Vet. ΡΡ. impress. Paris.) mum per inuidiam ea illis artare interdixisse; nemo ne Dij fierent , qualis . , esset .
biectione. Is Scientes bonum , ct malum, non ab alio instruente, sed per voLmetipsos. E I 6 UL