장음표시 사용
231쪽
voluptabilia famelica, vim suam sa
de principibus eatitis. Hem faρὰ intra Drtu- xiam maximam, νἱtimam ni bit interesse . . Seneca lib. 6. de benes. cap. 3 3. vide etiam
Platonem apud Lipsium in praef. ad Polit. videtur, nec medium esse inter praecipitia , & fiamma. Sero caderent Gigantes, s post sublimitatem c cidissent, Gigantes
esse cecidisse est . Tacit. a. Hist. 3 Quare cum exprimitur multam malitiam hominum esse in terra, &cunctam cordis cogitationem ad malum intentam, nullus memoratur diaboli astus in peccatores exercitus ; artes nullae ad decipiendum incautos intentae machinamenta
nulla adhibita; si vix formata cum fuerit Eua, illam perlbnata dolori serpentis sa cie aggreditur, lenocinijs demulcet plurimis , nec ante destitit, quam in Dei contemptum, interdictae comestioni vetiti ligni inconsultam traduxit Quia D monnon quaerit eos , quos iam subegit, neque gestit euertere, quos iam suos fecit. Sic apertE confirmat S. Cyprianus lib. I. epist. ad Cornes ripam, Diabolus, inquiens, non
quaerit illos, quos iam subegit, ani gestit euertere , quos iam suos fecit, quos alienavit ab Eeclesia , foras duxit, ut captiuos ς Victos emittit, oe praeterit eos, pergit lacessere, in quibus non cernit habitare. In bonos ergo,&religiosos , ac pios homines, cuncta, & ab
inferis excitata conuertit Diabolus machinamenta ; Hoc tamen scitote, inquit Malleus haereticorum S. P. Augustinus serm. g s. de tempore: QAia Diabolus non persequitur, nisi bonos; malos enim , luxuriosos, a ros , σμpobos , Diabolvspersequi non consueuit, amici εnim fui sunt, o voluntates eius semper faciunt, o in tantum eos non persequi tur, ut etiam per illos, alios persequatur: ma las enim Diabolus, quasimalleos, vel stagella habere consueuit: Denique non persequitur bonos , nisi per malos.,4 Quare dicitur, quod cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum Domitempore λ Quia vitiosa desideria, sic sunt voluptabilium famelica , ut nunquam satientur. Sententiosε ad rem seribit Lipp
manus, in cap I. Gen. vers 1 . Vitia nunquam faturantur , sed temper famempatiuntur, iuxta illud os cap . versio. come4en . o non saturabuntur. Prohi quis humana
desideria exati et 3 Ipsam desideriorum sitim, voluptuando bibit . satiatus opere, esurit desiderijs.
is Quare hic ponitur, euncta corilis c statio retenta ad malum ; si infra cap.8. ver. ai. scripsi Moyses, sensus enim, er cogitatio humani cordis in malum prona Iura ab adolescentia Da Z Vt intelligeretur, quod illa eadem occasio,quae suerat acerbioris stipplicij origo, illa eadem suturae erat clementiae causa. Nam castigat Deus qui onga eogitatio cerdis intenta est ad malum,
& parcit quia fur, re euitatis humari cor iis in malum Wona ora: o pu lchram diuinae clementiae exaggerationemi NempEillud mel quod nunc permovit ad punie dum se occasio ad miterendum: quis di uina pietas non comenta quasi angustiis infiniti sui obiecti, eius quas transcendat metas, & latissime sese inferre videatur in acerbioris iustitiae sphaerain; Sitque occasio futura blandioris clementiae , quod nunc motivum est seuerioris vindie ς :masi Deum inuenire propitium moees sit iniquitatis, elegantissime scribit Hildebertus epist. II. 16 Quare scribit Moyses Deum sui pi- nitere cum in Deo non posuit dari e ni' GH Hotentia, quae delictum importet 8 Salvianus sua elegantia occurrens, lib. I. de Gube nat. dicit; auos humano affectu nobiscam i quens Iub nomine ps nitentis Dei vim denis
17 Quare dicitur,& exprimitur Deum
tactum cile dolore cordis, de non solii miscordis, clintrinseeus ' Quia Deus uniuersa, c. a
quae secerat diligebat, & diligit diligendo ; sed hominem intiis in corde amabat, et . -& amat amaturus. VndE quia diligebat , dolet, & quia magis diligebat, & intiis
in corde; ideo intrinsecus in corde, homine pereunte, dolet. Et nota, ait Hugo Victorinus apud Tilman. ibidem . Q. Od pereunte homine, Deus dolore cordis intrinsecἡstavidicitur. Ibi enim dolor fuit, ubi amora amat erum uniuersa qua fecit. Sed amor hominis intus in corde creatoris fuit. o Dei erga homines amorem compassione diuini cor- C. ι δεκε.
dis medullitus dolentis impressum l Tan-ttim compassioni licet 3 Haec de Deo in re humano, humanoque idiomate; nec aliter homuncio potest de assectibus Dei eloqui. 18 Quare dixit Deus, delibo hominem a facie terra; & non rinitus destruam, seu nihila Z Quia homo scriptura Dei est,& charta,& velut scriptor ut totam scripturam emendet, quam dictio inidonea d turpat , chartam non destruit, sed dictionem, aut scripturae particulam in charta mald conscriptam delet ; Vide simile, i,
Annotation: moralibus cap. 7. versic . Sic H. m. 'Deus videns, quod charta hominis culpae atramento, & stylo malitiae tota descrip. ta est, eluuionis aqua delet male apposi- D'il, litam scripturam , ut culpam expungat; & rarmalitiam exinceps emendet. Hinc dixit delebo a faeie terra afverficie legant aliy. Ap -s posite Philippus de obedientia Clericor. d. Missas, cap.6. inquit ; Delebo hominem. Pallabia d labo ,se enim prudens Icriptor scripturam ve- δερ.
terem vult delere, non vi membranam, vel
tabulam velit pariter abolere um ergo Deus se dilare taminem asseuerat, quia, er pirituscribuntur, non delςbrἰι atramento qui cum ur
232쪽
i omiue in elebitile ferit, tur fixo Dei damento deleat in nobis Deus quicquid sylo culpae descris tuni est : de in cordi charta Spiritu; Saricti digito iii Iebile 'rescribat s anciliati eharactei tu's inper recordatione rete at . di oli ii iii ae scri turis em elidatis atqii A cibi matis in scriptustam Des,
nauit tu Quare Deus homine h iste filacis simos cum brutis animantibi hi si si s u si ire decretat, dicens Delebo . iue ea anima via' Vt sint eiusdem sis ii . c0 conitaries,&brutis alii miselitu in re irrationalibuέ brutis in libidine c'nsociantur: hoc totum est Aure Dociori homil. et in Gen cap. 6. tona. I. pag. mihi iri. dicentis et ita alii in ci4- , qua brutis praefueruut, exes ere, didium est, ut mire illos , icta, ita sit paena unita dis retia eleganter quidem s. Ioannes Chrisostomus , quam si irrationale , brutum bestiale luxurue vitium expres o Quare Dei is antequam sententiam 7 de s lendis hominibus peccatoribus pro mulget, egitur Pod Tactas si obtorto int his dili 8 Dubium sopbiit Rupertus. Abbas impress. Col.Aprip. i5 .ciamenta inoi mi Gen cap. i . col. 2. pag. misi 76. dicens: Ori, lim Vam qiuemadmo m parturiens , illud qνο a dic cepit η sine of Aris mittit sic Deus nenisinesens pietatis' era leni ni iam uiam iuta te o magna Altissit ni pieti bEt
di si eleii punire mortalin, &iamen puni- ' re non potes ustitia eius , nisi pictai ai
cedat: sic pariter dicendum de extrema
Iudicii die Reprobos damna erit opus, Tu, & tamen Deus no sitisset pietati, profer t
'irari sententiai disse. dii usare Noe a nausea iocommuti cri s exeipitu dicente scriptura Voe verὰ tu uenit gratiam coram nomino ia Noe itimalorum conuictu non fecit virtutis nati Wigium communi e in itur nausea- io. Eleganter ad rem s. Ioannes Ch - , , se stomus homil. 22. in Genesis cap 6 scri re - bit dicens mem inuexit gratiam eora est, inquit , acceptor Vοητά-
metitae diuum q a sibi aerita Desit faeientem , non despicit , sias a i tam dignet ιν eura sollertius attende ad verba quae sit bucit Et tantὰ illi .s maiorem habet rationem , quant)eum tot tanti uolat qui ad malum eum trabat, ipse e uias viam visti uis sectatu .
Eanuare Moyses postquam impiorum
hominum meminerit, unius Noe ni me minit , quisbius gratiam coram Iam in-. ' uenerit 3 Quia iusti hominiς iustitia iiii bium peccatorem condemnat p isto est S. Ambrosium impreis paris lib. de Noe . N Area cap. lit. II col. mihi az . Nye S in Thra: r. sib T
inuenit pratiam coram Domi ad condemna. .
illam tu medio prohibentium eo ut , multὸ admirabiliolem se ostendit, propterea alatna sc iptura quasi admi ando ita uvi, dicit, quMinnio iis illo his , qαὶ indignationem Dei sen-
furi erant, Noe invenerisIratiam coram 'Domino Deo.
a Quare tanta de unius iusti penes Vehca Deum so licitudo, ct citra , ut cum caeteriis scelesti non pereat hominibus, dicente Mois , inuentile coram Domino gratiam' Quia unus holito iustu diuinani facietis. Voluntateisi innumeris praeiralet peccato ribu . Hinc aedicans Aureus Doctor viis; alio mil. ra'. lit. C.pag. mihi rio. nobis di- faris, ucit , Di Icamus quantum malit se peccatum , quantum bonum virtus quo melior Ilidinus faciens moluntatem Domini, quam Aecm milliam aricat 'rum , dicit . , se autem tu venit gratiam coram Domino. Deo . Tametsi multitudo omnis, inqait, in tantam malitiam exciderit, iustus tamen hiescintillam xii tutis s. aut
Quare Noe inuenit gratiam coram Deo, non autem coram L hominibuς 3 reuenitgratiam cribli S Ioannes Chrysostomus homil. 23. sit. A p. ag. mihi ii 3.
Sed cor Deo , non Ampliciter iuuenit grati , sed coram Domino Deo : ut nos δε eat , in anati a quiad ν mille haburiit opum, ut ab is lau- , idaretur oculo, qui dormitare, πω e nescit, misi que curauerit humanam gloriam , ver ignominiam , et irrisionem bona e vir- De taureiat.
tute mercatura; quae di in humanas laudes iamiquarit, gratiae caelestis garas ii se mi lienit Ad quid ergo i, homuncio tanto operato sudore inanem gloi Alam inuti si huius captavio inane inani gloriae luces
luna omnes ea caecam ct tam en ciuities ad
te suspirant ad auli elatii: equuntur , &diligunt: P h virum 1 tristi dolor hie hic perdit i h unianici mens. ue re iri nomine audatur , Ver. 0 dicente ibis tura Q xiis iugu , atque perfectati it Quia, cum Noe citius eis trui ius,inter tori alacissimos honiiii e P, Q us ara iste imaginem hominis retinens, idest a ' i iiii a leni cis virtutem diligendo i ue-bacuc , & mandata Dei cui fodiens va i ii iiii promeruit p. alii aut in mihi es
vitia sequuti hominis isse perdi qui de
233쪽
tanto populo homi imaginem feruauit. Tunc excessitem
dii iuribui esse ilitum, qui rufugere, Os- Desiis affectionibus imperare, o mansatis Domi meis obtemperare .
27 Quare dicitur Noe iustum fuisse in generationibus suis λ Quia uolla generatione Noe solium vi mitem praetulit, iutantum seruenit virtutis culmen, ut inter tot ticeler E matbstersectu sit inuςntus, de in omnibus absolutus. Nam bene agere inter virtutis liostes, si . inter illos, qui virtutem obnixius malo exemplo prohibent , maius semper virtutis pondus t statur, Peregregius 'antie, Chri sibilo-
-. IV, 'u funus, atque perse uis imit in insciterationibus suis. Huisimus, ait,
p. 'M , O non δε des ; non Mi a M. Iotam nihil nobis nocet inter medios malos νο- ct inis eri , sed, o misῖ nos facit virtutum studiosiores. o curemus ε vitiorum stliola, virtutum eminentias sublimissimas ediscere, de opere exeqiai, n e nimi cauta virtus pigrescat in tanta inimositate vitiorum las Quare ad iustitiam Noe magnificandam, nec hon adiutraiidani ad tureuin Deo ambulauit 3 Quia Nocinus Deum . quasi sicini r praesentetu prae oculis ha-opciae cautus ii , mode nissimus, & religiosissiimus semper incςdebat, ideo dicitur cuin Deo ambulauit ad confirmandam hanc veritatem inisero sententiam , quam refert Benedicius Pere rius lib. V. de uuibus Noe, Sc. capit.6. vim , - 'Vm pag. mihi ;a .lom mi uilia.. alterius Aucioris, sed non abit' ' a 'ti. Deum semper intobatur clausi rem .i , amob rem cautissimus , mode mus , et semper incedebat. Itaque praesentia Dei hominem sacitambulare cuili Deo: hominis mentem in celum rcfingite patriones elimat, de exca tat simulque nos cum Dei, miscet . a tinam ad Dei coniiurtiua; habendum , Dei praesentia in habui ni homines
ly Quare zii Ummendationem iusti.
Vercio. celuviem , multiplicem uerius virtut m ..... Vidiscamas , quo pacto iis omnibus tantam m- faniam, ac rabiem praese ferentibus , iust s ille manserit Ditis cominentiae Hrtutem
eleganter ibis. Ioannes Chrysios omiti lio. 23. in Gen. Iit .s, pag. mihi it c. simini. inquit, qui ιμπ erant, eas hamims pel- et lar e in ignospraestabant. Qisa miserabilitat
3i Quare .icitur quod corrupta esset Vercra , de non coram An elis,
V l hominibus 8 Quia clii malum Pan is omni loc' 'ecc e , pessimum tamenesi
oculis 1 ii reccare autem; seu corrumpi in oculis .i, nihil aliud est, quam in ira Dei, ipsum offendere. Omni
ut uli eius Hinc dicitur eo in Deo ad et randam primaevae gent si nequitiam , quae coram Deo delinquere quando,ne 'at Diui cum offenderet tineri debebat impu- dentςr ausa est. verat autem ipse subole.
mor post peccare: cum enim meminini PD maioris Mnesici, et Redemptoris nimi ci, quo ra o non retinebitur,ne eum offendat eo l-iel Audi Peccator, quomodo pra: cam Dei
mumoria tuam possibilitatem ad peccandum eneruat Z Memori m et M prius - . nui l. iem Dei habeto, non peccauis.
duin eliquod imbraci apud Nouarinum in Adasiis ni i. i 9. pro ly quinare, Hebr o sontes heii ain substituunt quasi perinde si dicere, est: a est iniquitate, ac repleta es I h Iebenna, O mi qui as i sit sui nyia snt. Ergo dicitur iaci anonymus repletus cst in
234쪽
istate, idest g bema, ut intelligatur, non solum iniquum gehemue infernalis reum mini. U. esse, sed etiam portare vivam gehennam medullitus aestuantem . o humana mali-- ρ' tia, o peccantium inquitas, gehenna insernalis bibula, quando vel peccatores aestu bis, vel ipsos a timore tui ardoris perterritos ad poenitentiam reuocabis 8 Veis ii Quare Moses, carnem idest homi nem , non semel, sed iterum, ac tertio memorat omnem viam suam corrupisse super terram 8 Hugo Victorinus satisfacit, . - ' ς dicens Totus istorum malitiam replicat, συπῶὸ patra incutiat , ut ostendatpatientiam Dei non potuisse leuiter incitari, vel ad tantam labuer- em gιneris humani ab crvd ea a. 3 Quare dicitur terram, in qua viue yer. I a. bant homines primaevae aetatis,corruptam esse, addendo statim omni ruin8 earo cor
ruperat viam suam Iupιν terram e Quia filij Dei, idest filii Seth, vivendo in terra Cain, conuersatione, & malo exemplo fi- Σ' liolum Cain , filiarum, corruperunt vias suas, idest eorum opera. Proh l ubi M. malum exemplum repulariter serpit,pro- semper illius imitatio, sic bonos mores
m deprauat, ac corrumpit, ut deleat omne vestigium probitatis . Propius ad rem et quenter exponens hari: Geneseos verba , eumque viaisset Deus, terram esse eorruptam,&e. Scribit seluciensis Basilius in orat. s.corruptela, pestis . n. i. nes prUes4 inuitatores, ct impietatis hsredes habebat crinus. In iis nemo, qui Dei amantem Abelum amularetur : Ied emortuam vistatem opinabantur, qua tamen, vel in tuo corpore lacuebatur expende attentius quae su dit Q.ὸd si vel exigua virtutis reliquia in i sis superessent, ea certissim/ per vitiorum ad- missionem extinguebantur , σ deteriorum ν ram imitatio dιί erat omne vestigium mobita- Vers. 13tis. Sic malum exemplum probitatis vestiagia delet, ut etiam virtutum altissimas detruncet eminentias.
3s Quare dixit Deus Moysi quod finis
uniuersae carnis venerat coram se Quia homines illi corrigi renuerunt, & qui renuit corrigi sic pati cogitur , ut quod in poena temporaria inchoatur, in aeterna desinat. S. Gregorius lib. I 8. morat. p.r 2. ido, ι. confirmat hoc totum dicens. Eis qui omni---Ρ - , n) cωνσι renuunt, iam praesentium flagello- ur rumpercussio sequentium est initium tormentorum. Caveant ergo qui contemptim re- prehensionem aseernantur, ne in ista vita
' p nam probare incipiant , quam in gehenna in perpetuum durativam experientur .
36 Quare Noe audiens quod finis venturus erat uniuersae carnis, non orauit
pro auertendo diluuio Z quia Deus propter multa illorum peccata, supplicatio nes eius, & preces non accepisset. Idcirco sacrum Thcat. Bibl. Tom. I. cic
Noemus non orauis, es quid dicit Ferrus
nullus restaret nnitentia loeas umm3 nilulalιud, nisidamnatio. Sla etiam nec Ieremias, socti pis Daniel, Ezechiel, aliique Prophetae,qui cuo m. licet Deo gratissimi essentdion Orauerunt,& orantes non exauditi fuerunt, eo quod dirim, visu, iniquitas Domus Urael, dixit Deus Eaech. si erant.
cap.9. vers. v. & o. Magna est nimis vald8,s repleta est terrasanguinιbus, er riuitas re pleta est aversione. 1gitur , o meus non par cet oculus, neque miserebor: viam eorum βω- per caput eorum reddam vndh ibidem opportunE ad intentum Interpres fit S.Ioannes Chrysostomus exponens verba EZech. cap.9.verss.& IO. dicens: poterunt ista n bare, quia , non tui eo temptus, sed propter multa illarum peccata, supplicationem tuam
non accipior qui si lacrymis , illa psnitentiae salutaribus diluissent , concepta utique tua pretis beneficium praesensissent. Ecce quando multa, & multiplicata sunt sicelera Sanini etiam in diluuio aquarum vindictae Dei,
ad Deum approximare non audent, Iic t er pro uno crimine, dum peccatorem renitet, indulgentiam obtineant, ut bene Re- Κοῦ iis istasegius Vates Psal.3ν. vers. s. & 5. apertε ce---icinit dicens: confitebor aduersum me iniustitiam meam Domino : ct tu remisisti impietatem iis Direa apeeeati mei. Pro hac orabit ad te omnis fan-Ianui a mactas, in tempore enortuno. Verumtamen in diluuio aquarum mutarum, ad eum non approximabunt .
37 mare Deus peccantibus Adamo, Vers. I 3.& Eua prolixam indulsit vitam , & no . ita se habuit eum istis hominibus, sed uniuersali diluuio sinε lege peccantibus, sinElege vult delere dicens disperdam eos cum terra Quid miraris. Vis scire8 Audi. Parentes nostri Deum quidem laeserant non homines ; isti vero laeserant homines, & Ufiunt
corum posteritas toti suerat iniuria terrς; vpleta est Terra iniquitate a facie eorum, seu queret .ultas cum oleastro, corruma est terra coram Do . utar cluasermino, ct impleta est violentia, dat Iubue si s V M.
M.Unde clim de proprijs vindicandis iniurijs res fuit, clementer se se habuit Dominus, clam de alienis , vindictae, iustitiaeque suae fraena laxauit. Si quaeris de hac
veritate confirmationem, praepondera
quot scelera patrarunt Israelitae in Dominum sibipsis beneficientem, & tamen Deus clementer Mnesicijs repensavit haec crimina, uti legitur in toto Psalmo Ioue. At vero clim Populus, & Hebraei omnes
irritaverunt Moysen in castris, ct Aaron Samaisis Domini : Numer. cap. 16. versic. 32. Tunc aperta est Terra, ct deglutivit Dathan, σ operuit super congregationem Abiron: Vm Ab mine adE quod alias dixit s. Ioannes Chrysost
mus, exponens cap . Isaiae, non impr. a gis ' ..prie hic adscribendum iudico: Per hoc te uoua. o. erudiens, ut, qua tibi ipsi inuehuntur, eum. - mansuetudine feras 1 qua veta in Domi m in- 2. ., 2- O a geruntur,
235쪽
geruntur , multa eum 'Pebemenita uleiscaris .
Addo etiam ad rem nostram quod scripsit Mend a in primo Regum cap. 8. versic.8. Gravias Deus Propheta murras, quam Iuas viniscauit, quasi illas, quam has acerbiissρο-
38 Quare cum Deus Noemo Arcania sibi iubet fabricare Fae tibi arcam de lignis levigatis ; ipse tarde aedificauit, ita ut intae ius dificatione ut volunt plerique Sancti Patres centum consumpserit annos Z Ut
doceret Praelatos, Praedicatores, superi res , S animarum venatores , peccatorum falutem non prata ipiti ardore quaerendam , sed maturo consilio procurandam cste . Aurea, ad rem,ibbdo calicti Zenonis Veronensis verba, Serm. de Patientia in Bibliotheca veter . Patrum Vod cataclysmum, quo omnis eam funditus deleretur denunciante Deo, imminere per momenta, creradit ,σ timet, areamque cum suis , ut saluus foret,quam iussus est fabricare , non praecipitι festinatione compingit : nec tantum munus quasi praesumptor , aut demens rapit , Ied patienter aedificat patienter exornat , patienter Narqs animatibas replet , quando ingredi iubeatur, quando ianuam claudere patienter expectat. t Expendeat tentii is sequentia Verba , qui in tanto orbis mιtu non festinauit euadere . Sciebat enim
Noh securitas se euasurum naufragium , si euadendi naufragia aliis tempus deum te produ3erit , o nobile speculum animarum venatoris l39 Quam iubet Deus NOE ut Mansiunculas in Arca faciat λ Quia, suturus erat NOE Praesulum, ac Doctorum idea ;ergo arcam, Moysis fistellae ad instar angustam , ut sibi solum modo seruiret , construere non debebat ; undE iubetur mansiunculas fabricare , ut arca pro hominibus plurimis, nec solum pro hominibus, sed etiam pro animantibus seruiati Charitas namque etiam ad animalia se a extendit. γ Hie couequenter constructio arca praecipitur inquit Lyranus ) cum dicitur: fae tibi , idest, ad salutem tuam, o aliorum. qui tecum sunt fatuandi.
Deus, ut Arca, quae seruandis animantibus , Si filiis Noe cum ipso , S uxoribus
eorum parabatur non solum bitumine liniretur interitis , sed etiam exterius: Bitumine linies intrinsecas, extrinseeus3 Ad dubium soluendum , s. Ambrosij occurrit acumen admiratum, & relatum a Lippomano in illa verba Gen: 7. iacI illum domnus oc. inquit ergos.Amb. laudenda fuit
arca, o tutosepi Ea munimine, ne eam vaga
diluuir fluenta penetrarent . Nostis latens mysterium 3 vide: Arca est corpus nostrum , in qua anima saluando custoditura diluuio occasionum huiusce orbis, igitur haec arca est Tuto sepienda munimineo . , virtutum, ne eam Vaga diluui, fluenta occasonuiu penetrent: nam sola sufficit Oc- iis, Lis. casio peccaminosa intrans in Animam, ad tran iis avi ipsam in diluuio peccatorum obrucclam . Paruulus fuit lapillus dς monte abscis--μι ι.. sus , & eximiam Nabuchdonosoris sta--υ.
tuam auro, aere, argento, & ferro compaginatam tangensutu oculi cO. triuit. Miriis eo- .Parua fuerili,dicit S.Petrus Dam.in Alleg. v flatu - . Tilmanni ad cap. Ir. S. Matthaei Equidem
eynifes ἰIea innumera ιιe1 , IVet 3 V si a.' -ά2Winis nis, tr totius AEgypt ι superauere virtutem ι rum μν-- ubi nam datur locus minimae guttulae occasionis peccaminosis , crede , tunc pa Da . Domitet plurimis peccatis iminensus adi- ni oecasi
tini lib. I. quaest. in Geti. quaest. S. pag. mu necari mihi S . ad arcam aedificandam iuxta datam niensuram Trecentorum cubitorum
longitudinis , quinquaginta latitudinis , '& triginta altitudinis fabri insieruierunt, uti dicit ipse , in eam noli intrauerunt ,&cum sorte misera aliorum periclitati sunt
Quia merces, quam au iaciendum opus Fas is stomacceperunt, sic ab ipso opere suo eos aba- Area merce viliena uit , ut tanquam extraneos expuerit,cie naufragio absorbendos reliquerit , in- MDA . ., de consultissimum acceptae pro diuino ν Mur. opere mercedis praemium, repulsam, ac desertionem acceperunt.Totum est per se clarum ex verbis acutissimis S. P. N. Augustini ubi supra. Quaeri ur, inquit, truti arςa tam magna centum annis potueriς ob i i, δι-- . cari a quatuor Hominibus , idest , Nod, es trι- νι f. m. bus siles eius . Sed si non potuit non erat ma. marignum , fabros alios adbiberet quamuis operis
μι mercede accepta non curauerint νtrunm n m . N.
humano opifici plerumque inutile Dei opus, quod degeneri mercedis lucello peragitur. Sic expiatur auaritia in diuino
opere male collocata e& mercedis nomen naufragio mulctatur.
ut iaciat ex latere arcae , & non alibi quia non alibi tactum suit vulnus in Cru- ortam A .cifixi corpore per quod anima ipsa intrans No T, Msalua fieri potest ab aquis periculosis
Mundi huius nisi ex latere, Ioannes cap. c.....19. vers. 3 Sed unas militum lancea latus eius aperuit . Ita senserunt , S. P. N. Augustinus lib. is . de civit. Dei 26. & I x. contra faustum 39. et dicit, Ostiam inta tere profecto ιι lud est νulnus , quando latus crueifixi lancea perforatum est S. Ioannes Chrysbstomus , Venerabilis Beda , Lyranus , &alij passim minores ro talix anima i en ostium tuae salutisi cn tuae securitatis Arca i intra ergo gaudens te albua, aquα peccatorum inundant, peric lam
236쪽
Iam iam adstant, suge, suge , locum habes quid nam habes, tu intrare renuis φ& Christum in ostio tui cordis habere,audio, cupis Hetani sera i scio te dixisse
Cantic. cap. s. vers. 6. Pessulum osti, mei aperui dilecto meo; sed ille dem uerri, atque traserat: causam etiam nescis t vis sci- intra tu in ostio lateris Christi, & irse ad te conuertetur; sic enim in canticis docens Spiritus Sanctus Cantic. cap. 7. vers. Io. ED dilecto meo ,eor ad me conuersio
3 Quare Arca in inferioribus tamia ampla construitur, nempe trecentorum cubitorum longitudine, ει quinquaginta cubitorum latirudine, ει postea in cubito consummatur, & hic cubitus Noe habitationi deligitur. Et m eubito consummabis fummatatιm eius e Praesto est Origenes hom.
ar. in Numer. dc dubium soluens: In area, inquit, qua a Noe constructa est, ubι mensura eslitus dantur, in inferioribus trecentorum cubitorum ponitur longituro, o quinquaginta latitudo; ubivnὸιεxtus eius ad altι ora consurgir, in angustum cogitur , ct paucorum cubitoram eone sone coιligitur, ita visummitas eius in unius cubiti patium consummetur. Expende,& lege attentius quae subdit: Pr pureaque in inferioribus quidem, ubi lata, σιρarisIa habebantur loca, νει bestia, vel pecudes erant collocata 3 in superioribus νινὰ aves , in Iummis autem , qua angustiora, ct altiora erant , ιbi homo rationalis eollocatur.
Dum Noe angustior , & a fluctibus est re. . motior. Si laxior viveret, fluctibus esset goximior, & celo distantior : illum ergo tominus in angusto collocat culmine , quo longior destiterit a dissidio; nam pliis hominis utilitati prouidetur.cum locis a ctioribus ,& angustioribus collocatur. Quare imponitur Noe Arcae fabricam consummare inmensura unius cubiti e In eubito consummabis summitatem eius. Ad hoc intelligendum, oportet scire,quod iuxta Abbatis Ruperti mentem, impress. l. Agripp. liocl. cap. i S. cola. pag. mihi s. Sancta Ecclesia diuersis est distincta ordinibus,& quisque ordo quanto est arctior , tanto, & celsior ut supra diximus vel E conuerso, quanto quitque ordo est laxior, tanto,& humilior: & quanto altior,tanto angustior; inde ad praesens dubium eleganter concludit: Vt verbi gratia ) viduitatis pron*n , quantis coniugali proposito cassitate arctius, tanto, o meritum eius altius: ra Uirginatis Horisti Dcus , quanto altius, tantὸ , ct in pauci Mibus inuenι- tur : qui ordo, quia unum quod est necessarium Ii eri,s exequitur, pulcbro Hosummitatis ea. bito designatuis distas eias. Qiria vi uire q. est necessarii in re persectionis Chri sitianae libenter exequitur: pulchrε, νηοIummitaris cubito designatur dignitas ιius . quasi Virginitas sit omnium Ecclesiae ορο cinum apex, & sublime cacumen . ue Quare Deus adducturus aquas di Uer 1ν. Iuun super terram , dixit interficere velle omnem carnem , ct non lanimam e Quia Deus non ad interitum, sed ad vitania, non ad destructionem, sed ad emendatio H. nem iupplicia decernit, ideo, & in ipsa bramma. punitione Clemens, S in ipsa castigatione
Misericors, ut euidenter eluceret, carnem fissi in me omnem interficere velle dixit, non ani- ramiamam,mam: Obseruat sc ibidem Ferus dicens . amem interficiendam dicit, non animam, vel 'totum hominem, propter eos, qui fort/ in imo dilauis psalluerunt, sicque fatuati sunt. risu enim verisimile est , quod omnes simul, in cor pore, Cr anιma perterim.
6 Mare Deus in ipsarum undarum Vers. Is medio stis item seruare Noemum cum sa- milia sua , non adhibito arcete remedio noluit, sed ιngredere, iussit , arcam tu, o Mint Mβἰν tua, uxor tua, ct uxores filiorum tuorume umstar, nuQuid mireris e praesto est Lippomanus :ris est expectandum miraculum, esim, ωiata I naturae, hominum diligentia , oe arte , peric iis occurri potes . Resecanda enim mirac la sunt, ubi necessitas non urgeat, vel P culiaris ratio non deposcat. 7 Uel dic. Voluit Deus, ut ipse Nod aedificaret Arcam ad semetipsum saluania vers.18.eum; ut omnes intelligerent catholici ;quod etsi ipsi inuenerunt gratiam redem --A
ptionis coram Domino, ut non obruan- -ψι rosetur diluuio peccati originalis, tamen si aeternam cupiunt habere vitam, ad ipsam cooperentur fabricando bonorum operum arcam actibus verae virtutis: nam dixit S. P.N. Augustinus de Correet . & gratia . Qui fecit refluete , non fatuabit te sine is Mit unte. Hinc Summus c li Clauiger, & Almae Urbis Sacer Antistes scripsit, in a. epistol.
cap. I. vers. IO. dicens, fratro : satagite, ut per bona opera eertam Nestram vocatιonem ,σ electionem faciatis.
x Quare Deus ipse sollicitauit Noe- Uers ismi ingressum in arcam e Ne scelesti primaevae aetatis homines Noemum ingredientem videntes in arcam, inuidia illius commoti saluationis, clieris pereuntibus , interficerem ; propria veluti manu , ω ductitauit , & in ea praeseruauit Deus : IUι enim, apposit E scribit Deu, tabis. Olympiodorus, enarrat. Ecclesias l. cap. p. SapientesqueHomines eum operibus Dis, sub umbra mi, Omotectione dextera conquieFracior ruscunt: neque enim permittit Deus, illos impe-IM . tentium viribus deuastatri , πολ namqu/homines , e elua opera notetuntur 4 Deo
η9 Quare dixit Deus ponere foedus Versis.
cum Noe ,&de qua re e scedus initum a Deo cum Noe fuit de ipsum seruando, protegendo, ut securus esset inter tot
237쪽
reprobus homines, quia s unus iustus Abel cum vno reprobo Caino non potuit esse securus, quomodo Noe, & iusti omnes, securi essent in medio tot scelestorum hominum,si Deus ipsos non protegeret Hanc assi at veritatem Mat thaeus Thuringius in replic. post. addit. s. dicens risimile enim est, si Abel iustus eum Mico mi quo cain non potuit Vse securus quod se isse lux, minus tot inter reprobos Deurus fui et,nisi iuxta fidus Dei, fuisset pretectus a Deo. Vide ergo quam sit exosa oculis iniquorum Pulcherrima Virtus, quam palato non sano poena fit panis, qui sano est suauis;& oculis aegris quam odiosa sit lux, quae puris est amabilis. 3o Quare cum Noe tota non solii .eius saluatur familia, sed etiam animantium multitudo incolumis redditur,diim
legitur, oe ex eunctis animantibus a iuersae earnis bina induces in aream ut uiuant tecum e&c. Qitia iustiis dum iustitiam mirἡ excolit,hominibus, & animalibus incolumitatem affert: nam non poterat Noe omnibus non esse proficuus, qui tot virtutibus relucebat ornatus: Eleganter, nec nDn acutissime ad rem suffragatur S. Basilius Seleuciensis in orat.6.Periculum, inquiens, oeabatur , diluuium armabatur, o natura a ratione aliisna cilm rationali iudicabatur enam una cum bomine qηa bminis e fa n ducta fuerant, perietitabantur , ct eadente
inmei subiecti tollebantur subnota quae
annectit. Natura auxilium natura Dominus Noemo tradens ait: Ingredere tu , ct domus tua in aream, dec. Serua inibi eonditionis tua reliquias. Te rerum earum eustodem facior esto
manus mea discipulus. Ecce Noemus, quia legis custos, & fictricis manus discipulus naturam redintegrat, & quae aliter periret conseruat hic obserua quam omnibus commodus si virtutis assecla , &econtra quam nocivus esse debeat omnibus inquinatus sordibus. si Quare Deus iubet Noe escam sacere communem, tam sibi, quam animantibus coeteris, uti intelligitur ex illis ve bis , re erunt, tam tibi, quam illis in eibum ,
& uti ex mente S. P. N. Augustini supra in litera exposuimus e Quia superior non debet habere aliquid proprium, sed omnia cum subditis communia , tam de pertianentibus ad victum, quam ad vestitum rvndh hanc veritatem volens SP.NAugustinus cordibus suorum filiorum imprimere, iussit in Regula ; Et non dicatis ah. quid proprium , sed sint vobis omnia emm
nia .... sic enim legitis in Actibus Apostolorum cap . vers.32. quia erant sitis omnia eommunia. o vere absque nota adulationis verus est dicendus superior qui Monasterii bona administrans, nil proprium sibi adaptam, omnia tam in victu, quam
in vestibus , & aliis rebus , eum sub ditis communia facit i V res,
sa Quare Noe sciens, quod in arca intrare debebant iumenta, & reptilia secundum senus suum , non renuit tale a Vera virtus commercium quia vera virtus in a duis cognoscitur , & ut verus virtuosus
cum bestijs stare non recusauit indE stupefactus S. Ioannes Chrysostomus hom. as. in Gen. lit. B. pag. mihi Ias. scripsit rno autem supra omnia vis tem iussi admiror . . . . quomodo potuerit versari in indiis besetiarum,Leonum dico, o parorum, o aliarum immittam ferarum.En quomodo arduas
perat virtus, & probitas omnia subijcit. 33 Quare exprimitur Noe secisse om. veri .etania quae praeceperat illi Deus 8 Vt admiraremur persectam Noe obedientiam ilia exequendo mandata: Unde bene stat Melliflui Doctoris elogium de viro obediente , dice ns in impresis. Paris serm. de obedientia, & eius gradibus lit. G. col. 3. pag. mihi Vo.) quod obediens delis nescit ι . iam
moras, fugit crastinum, ignorat tarditatem , tuitio . praeripit praecipientem, parat oculos visui, aures auditui, linguam voci, manas operi, itinerι pedes : totum se reuigiis, ut imperantis colligat voluntatem. Hinc currite inquit B. Laurentius Iustinianus cap. 4. de Persi uerantia currite δ vos mitites co istι, nempe Religiosi , properuefesti , festiud Deumquam obedientia , o subiιctimus Italo
certatis.14 Quare Bestiae oblitae ferociae suae na- 'M,OM-turae,noctuae non fuerunt Noe λ Quia etiam serae , & belluae hominem videndo , iustum obliuiscuntur suae naturae,&sem. ciam in mansuetudinem vertunt, sic meditatur s. Ioannes Chrysostomus ubi supra cum enim, dicens , νώσια iustum, o liuiscuntur natura sua : im non natura , sed feroeia, O natura insitam ferociam in man-fuetudinem eonvertunt. Sic Danieli,& Theclae , caeterisque quamplurimis sanctis ti
s, mare in Arca Noe plura suerunt .animalia quae non erant in terrestri paradiso e Hebraeus Philo,qui abdubitat de
Plant. Noe espondens dicit: Ham arca A ca milla Gmus humanum significat, quos neceμμνιὸ capit assectionem, νιtiorumque immanes t . ODecies, ct indomitas; Paradisus autem fo- a. i. duo. Iarum virtutum capax est , qui nihil Iurium admittit, quod ratione careat.16 Quare non Terram maledictam , po Mae 6. sed aquam Deus assumpsi ad Mundum delendum 8 Quia , terra iam maledicta erat, unde noluit maledictum hominem , D. M . Mauit per culpam cum maledicta terra punire , -
ideo aquam a maledicto seruatam voluit ι. 2.
in peccato Adae,ut hoc liquidum elemen- carrasi aviaritum Mundum criminibus expurgaret ;hoe collige confirmatum a S. Augusti
238쪽
gustino lib. r. cap. demirab. qui scribit is ab A aen aledicto Deuspepercit, quia pe/ aqua alluere viati icti m aliam ρ ra- tirrat . quo in Alumofactum ol. 17 Quare per unam tantum p in
patuit omnibus saluandi erant in
Arcam ingrestiis c Quia cum Arca esset Christis ura demonstrabatur nonnisi per Cirrisium nostram aeteri iam posse haberi calutena. ipsa Veritate dicente apud
S. Ioannem c. ro.vs. Ego sum Dum Ter in si qws introierit futuabitur: ingrediet ιν ρο re istur, o pascua istimentet . Insupervi de Rupertum de si ac re apertilis. aenaeat' a s. pag. iiiiiii 78.
18 Quare Noemi generationem pollicitus Mos in vers. s. illius iustitiae tantii ni meminit Z Quia sit blimis Genealogiae prs onium est, quae non tam de canguine, de virtute derivatur. Hinc ad rem scribit Philo Hebraei ibiae Abrah.
de vera nobilit. In t tuum marm eati criptura hane vir tu amatorem , vim stemmare eius, non more alio an, auos, proa ios, Maio
re ue est eras reces eat, si e rei nos, sud inaura os, sed virtutes quasdam liu iudi sese ιὰ clamitaris, nulla mariam familiam , c tionem, Patriam, apientis esse, praei ιν viri mitem, eius amori. Vtinam intelligerent', qui tantum de sanguinis nobilitate gloriantur tantium de nobili istiuis pat'
damento nudi admirantur obii ta 1 n-quit, Dalilarius n. i. auper 5. Matth. Hud ita originis in opertim e sitit exemplis, o os piae guria iaci imitati e retin et r. 19 Quare Deus orbem deleturus aquam non ignem adhibuit 3 qui nunc, ta erat terra iniquiore a facie rarum, id
est superficialiter ut alibi ex suimus,
undecii in aqua superficialiter pili sci, in 'A....is..eligitur , ut mitius puniat exleges iiii Vs . . imodi inquinati taculi homines, nam conuenienser l, si futuri sodoma , & morrha habitatores in scelera impurissi--tia. Maia ina intensii Deum ossemuri erant ab ti
aquae ininori irina, ad stimulum ignis ve-ilirecur nam 'un: Eleganter confirmat Marii. Thinas Anglicanus cap. s. dicens: Aqua uigat si perlicia iter; ignis νοῖ fortius, medrellitiis. Fuit astem conueniens, γὰd a mi neribus precedatur aὸ fumina. 6 arenon unica mansione seu nisco loco cuncta animalia in Arca contio bantur Quia typum Arca ocnaitica . . . se ebat E eficae, S Reli iae comini initatis, tu qua non oportet volucres, id est, viros e regiis praeditos naturae dotibus is moti vulgarium animantium domicilius apta- teneant illi verticem dicit Esi bar cruditu, nimia enim aequalitas inaequali- ε Mitaim. tas procul dubio est cui A. a.
Placet ii conte re pro huius capituli coronide Noemi simulare clogium, quod, eius egregiis, animi dotes demiratus S. Baslius seleucientis, in orat. s. scribit dicens.
de ὀ imaginis Dei firmior obseruator; qui sinis, V 'Me principi afuisti l γ faustam b,manitatu. μιρο e sine: γ qui tutior dia nae bonitatis fariusior in xisti: O' impietatis ritus , fideique radis ;o qui obliterat sis imaginis illius characterem, reformasti l σqui diuina femina operis i orua lil o' qui natura causas in t . complexus est σcuius opere Uit natura Dintillat o ditauis
239쪽
8. De animantibus quo e mundis di immundis , o de mota risu er ex omni . quia mo uetur super terram . ς '. Duo ct duo ingressa sunt ad aue in aream . O in f lai cm a sicut p ceperat. D minui e io. Cumque transsistent septem disi a ua j I nun auerunt per terra . ii I. Anno sexcentesi vo vitae Noe; mense secundo ,septim decimo die mense, rupti An omner sentet Husi magna , ct cataractae caeli aperta sunt . ia. Et DLui est ausas, ri erram quadraginta Hesus .cr quadraginta noritibus. I3. In articuis dieitatur ingre tui est mis; θ Seni, bcham , ct apheth , ' ei v or hus , ct tres uxores iborum eius eum eis , - areami di omne anima eonaeum genui suum , et niuersaque iumenta in genere suo, di omne q*ο 'etrer super terram ingenere suo ,e Etam Me Glatia secuniam genui suam,
uniuersae aues, omnesque vota res
as. Ingressa sunt ad Noe ju aream, hina ct sina ex omni ne in qua erat spis tui
ic. Et g ingressasunt , mastuta aem omni carne introierant , sicut praeceperat ei Deui : er in Aser eum Domino de fori a7. Factumque est ditauium in Lehi super terram multiplicata sunt arua , eseuauerunt aream in hi me a terra . 18. Vehementer enim iutin auerunt: se omnia reps reant is super is terrae porro arca fere
αo. Luindecim ob is i Eltior fuit aquas per monter , quos operuerat . . xi. consumptaque est omni caro, quae moue ror super terram, volucrum, imanti m , te tiarum , omnium exestitium , quaereptant per terram : uersi seminet. xi. Et cuncta, in quibus iraculum vita ei in terra, mortua sunt.
Σ3 : Et de ait Deoi omnem se antiam . quae erat super terram, as h mine et que ad pecus, tam reptile quam lacre, esei: in Heli sint de te γαγem uilla tem solui Noe, o Di
L . Obtinueruntque Maa terram centum g inquaginta disiui.
240쪽
Vers i n. I. uitque Dominus ad eum, idest
ra te ad ingressum. Et omnis domus tua in Aream; idest & omnem progeniem, & familiam tuam. Te eivm vidi iustum, idest vidi te mlum mandata mea obseruare. a coram me; idest ambulantem secundiam cor meum , uti dicitur de David :
Pses.ss. vers.1 I. Inuem Dauia Iervum meum;
secundum cor meum, addidit Apostolus. In generatione bae: idest inter homines huius primaevae aetatis. 3 Ex omnibus animantibus mundis: opere pretium autem hoe loco fuerit inquirere , σviore, Scribit Aureus Doctor, hom. 24. in Gen. tom. s. lit. D, pag. mihi Iaa. viadsciebat iustus , qvienam pura, vel impura e
i, tradu is menim immundam vocaremus vltim creatu
ram, qua semei supern/ a conditore approba ta Dixit enim diuina seriptura: Quia vidit Deus omnia quaecumque secit, & ecch b na valdε.
sed pinea natura a se ipsa ita quilis
nit. Et quὀd Me sit verum, cons era quom da in nonnullis Deis, ab aliquibus abstinent a cui, ut immundis, est non probatis , aliqui illis ipsis vescuntur eonfuιtudine se ad boe indaeemese o tunc quoque erat: ipsa scientia iusto issita, docebat , quanam ad cibum a commoda, ct qua immunda, non vitiasnt, sed vi pro immundis babeantur. Iba de causa ,
die ora, asinum immundu meensemus, quamuis leguminibus tant m pascatur , alia autem qu arupedia cibo est enientia putemus, etiamsi
immundo alιmento pascantur e Ita fetentia a Deo nobis Iuppeditata, horum est doctrix. Pose fet autem, aliter diei: mia Deus qui praecurrat, idem, oe fcise ea manisest ecit. Ἀ-tera m de mundis, ae inmundis fatis dictam es. Hactenus Siloannes Chrysostomus.s Tolle Ieplena, er septena masculum, σε - , M. fami m et idest septem non quatuordecim, --- -- numerus est septenarij simplicis, non duplicati; unde septena, o septena, idest fe- . . ., specie, σ septena ex alia spes vr . . . cie; & pro hac, non miniis literati expli-ῖ catione, quam sententia stant praeter alios Doctoreoloseph Hebraeus lib. I. antiquit. Fac. Theat. Bibl. Tom. l. S. Ambrosius de Arca & Noe cap. Ia. mi mihi a 3 o. S. Ioannes Chrysostomus homil. . in Gen. pag. mihi Ia3. Theodoretus, quaest. so. in Genes. Eucherius, Lyranus, Tostatus, Caietanus, & S. P. N. Augustinus Ecclesiae S. Doctor, & Religionum Patriarcha,qui ultimo cap. lib. is . de CLuitate Dei lit. C. col. I. pag. mihi I96. di
cit Animaliumgenera tam multa in utraque
sexu bina da immundis, septena de Mundis . 6 De animantibus veta immuriis duo , ct s 4M, Oduo σ mafealum faminam οῦν idest duo AE . non quatuor I duo ex una specie, masculus unus, s mina alter I 6c duo ex alia
specie, siculus, & tamina. sed, σde Volatilibus caeli septena,mVers. 3septena,masculum, σ faminam: idest iuxta supra datam expositionem de animanti
s Vt satietur semen super faciem mi eris Ver. tetra: idest ut conseruentur species eorum per generationem , mittendae post diluuium in uniuersam terram . o -bac enim , er post dies septem : supple computando illos dies a die, quo tu Ncae, familia , & cuncta animantia i troistis in arcam : nam dicit S. Ambrosius lib. de Noe , & Arca cap. D. lit. Κ. col.
mihi a3 i. quiad baia piares , aut pauciores interpositi sint sies. Io Ego pluam supra terram ; idest terminato ptimo die inclusiue, ego exsbia
mea sistentia sine concursu causarum na uia ad turalium faciam pluere aquas super ter- cav--, ex
ram; quia licEt ex D. Thoma in 3 p.quςst. v mi με 66. artic. q. ad 3. & quodlibet. 3.3o. aquae in pluuiae causentur ex vae ibus aqueis , m.& parum ex vaporibus mistorum , qui ex vi naturae resbluuntur in veras aquas; &pluuia causetur essective a sole, sed materialiter ex vapore humido terrae , & Plu is e-- aquarum; tamen hic non fuit sacta pluuia ex causa naturali , nam expreM patet ex litera versic. I r. infra huius-met hu. capituli, hanc pluviam supernaturalem sui se, dum dicitur rupti sunt omnε, funi, abyssi: ruptio autem , dicit Abulensis ibidem pag.74. qnandam violentia msignat, qua facta fuit a Deo in rebus naturalibus , eum ipse egitfupra eo uetum modum earum. ii Quadraginta diebas, edi quadraginta a noctibus i idest per spatium temporis qua draginta dierum; totidemque noctium. ia Et delebo omnem Iabν iam, quam