장음표시 사용
561쪽
Eu AN c. MATTH. CAP. XVIII. 133CAp. XVIII.
V E R S. 7. Οὐ- τω κεσμω γ πο τ αιυδάλων. Pro scandalis Aethiopicus ter in hoc versia usurpat Vocem mpad , qua demtωσμον, ἔentationem intcrpretatuS est in oratione Dominica. nec aliud significare arbitror. ab Hebraeo ma, tenu-vit. Explicare voluit , quid hic per scandala intelligatur, qtiaecunque scilicet hominem ad peccandum tentant S sbllicitant. unde &i sequenti, s manus tua resandaliza. verit, id est, ad peccandum tentaVcrit. V E R s. a . Altitus est ita debitor μυργων πιλάντων, decies mitti talentorum. Conveniunt in hoc numero Syrus, Vulgatus, & Euang. Hebr. utriusque editionis. nec quisquam, quod sciam, ullam hic in Graecis exemplaribus varietatem observavit. Aethiopicus tamen mille tantum talenta dixit. fortassis mendo typographico. Arabs nullum numerum exprimit, sed simpliciter dicit , sperquem erat summa talentorum, id est, qui plurima debebat talenta. Fortasse Genitivum μυώων non derivavit a cem millia, sed a μυργα, in nitab innumerabilia. Vel, quod res est, numerum finitum pro infinito poni existimavit. decem millia pro ingenti summa. V E R s. 3s. Aethiopicus quoque non legit m ab ρω- μαὼ αών. addatur hoc Commentario nostro. CAP. XIX.
V E R s. 3. Licetne homini dimittere uxorem ε' -- ρωσται; ex quavis causa ' Sic Vulg. Syrus, Arabs & Euang. Hebraeum. At Aethiopicus , ab omne quod peccavit. videtur Icgisse,' πασαν ἁμο ἶ- , ut in uno exemplari legit Beza. V E R s. s. Et erunt ambo una caro. Solus Aethiopicus addit, o unu anguis. praeter fidem exemplarium. V E R s. Io. Ei ουτως εον ἡ αἰτοι τανθ ρωπου με ἡ γωπικός.
562쪽
334 APPENDIT AD Aethiopicus, si ces υx mulieris se adhibuit nomen 'np π, quo alibi pro inlituto, ritu eti)m pro traditione utitur. Arabica vox est, ubi ξ9.2, a j est praeficibere quid agas. inde praeseriptum, lex.. V E R S. I 6. Magiser bone, quid boni faciam, ni habeam vitam aeternam 8 Aethiopicus, Magister, quidnam es bonum. quod ecero, vitam aeternam per illudpossidebor omittit bone.
ut & talarius. quam tamen vocem non modo Graeca exemplaria, sed& Vulgatus, Syrus, Arabs & Euangelium HeDr. expresserunt. Et versii sequenti, pro quid me dicis bonum t habet cum Vulgato, & Euang. Hebraeo utriusque editionis, quid interrogas me de bono i quod quomodo cum responsione Christi concordet, vide in notis Erasmi. VE R s. 29. Aethiopicus habet, se omnis qui reliquerit sorores suas, ct tressos, ct patre uum, or matremfam, o matrem uxoris Fae,s matrem liorum soram, o suos, ordomum suam &c. Confer haec cum Graeco, cum quo Vulgatus, Syrus, Arabs S Euang. Hebraeum exacte fatis
Conveniunt, reperies multa hic esse depravata. Praeterquam enim quod ordo placu immutatus est , omisit quod in Graeco est ἡ τίκνα. Deinde pro His γ--κα, dixit inepta omnino paraphrasi, matrem filiorum suorum. Denique addidit quod nemo alius habet, se matrem uxorissae, id est, socrum suam. Taederet plura ex hoc authore proferre, nisi forte doctis gratum fore crederem, quaedam de hoc interprete praegustare; unde de reliquis judicium fieri queat. pergam itaque usque ad finem hujus Euangelistae.
-C A P. XX. V E R S. 6. Eυρεν ἄμους εςωτατ-Nec Erasmus nec Beza annotarunt, ab ullis exemplaribus Graecis abesse vocem γ γους. Vulgatus tamen, Arabs, Aethiopicus, S Euang. Hebraeum utriusque editionis omiserunt. Syrus expressit.
563쪽
Ε ti A N C. M A T T H. C A P. XX. VERS. 7. ἰαν νδ ον Legit id quoque Aethiopicus : addatur hoc Commentario nostro.
Aethiopicus,sιmst duodecim privatim, se secederescit
eos a via. explicuit quid sit privatim in via , nempe sic ut a Via , quam reliqui comites tenebant, paulum cos sedu
ναι; vide Commentarium nostrum, cui adde, nec Aethio piCum ista legcro, neque hic neque in sequenti versu. VERS. 29. Egredientibus illis ex Iericho. Solus Aeth topicus, ex Ierosalem, contra omnium codicum fidem.
itaque mendum est, sive interpretis, sive typographi. C A p. XXI
VER s. 2. Πορ ym ἀς ἀ- κω a G. Vulgatus & Erasin. in castellum. sicut Euang. Hebraeum n un,κ. Est enim Gra, palatium, castellum, arx. BeZa, in vicum. Syrus S Arabs verterunt κΠ p, quod pagum, villam, oppidum significat. Aethiopicus quo sensu κωμη cie Bethlehem dicitur Joh. 7. r. &de Damasco apud LXX, Ier. 49.2I.
VERS. 3. αυτους. Aethiopicus in plurali, statim mittent ea. Fortassis ambiguitatem tollere voluit, ut sciamus λυστλει non ad Christum referri,quod quidam voluerunt, sed ad horum, eosque ad quos asina ac pullus pertinebant. confer cum Commentario nostro. v ERS. 4. Τουυ θολον , ινα πληρωθη υ-- FΠροφητου. Solus Aethiopicus addit nomen Prophetae, nempe Iesaiae. quod ineetum est. Etsi enim prima verba, Dicite litae Sion, petita sint ex Ese. 62. u. reliqua tamen , ob quae locus Scripturae hic adfertur, extant Zachar. 9. Porro Syrus expressit etiam particulam ολον. Vulgatus, Arabs, Aethiopicus , Λ Euang. Hebraeum utriusque editionis non expres-
564쪽
I 6. APPENDIU AD cxpresserunt. Sequitur, Ecce Rex tuus venit mauumtiss. Sic LXX verterunt hoc loco D ηρ. quod alioqui paverem , fictum, miserum significat. --ς dicitur m. non raro tamen illa confundi videas. unde dc 'r saepe per in ris, humilis vertunt. quio idem fere atque ut enim superbiam feritas, sic humilitatem mansuetudo comitari solet. quare& Arabs hoc loco pro Mia; habet tiuolo humilis. Porro Aethiopicus solus addit, fortassis ut exprimeret quod in Hebraeo est Z 3 justus.
V E R S. I . Et accesserunt ad eum carci-claudi. Acthiopicus , ct adduxerunt ad eum circosinclaudos. Vt expli-Caret nempe, venisse adductos. quod tamen commentatoris potius est, quam interpretis. V E R S. I 6. Ex ore infantium cse lactentium κα-σμσω νον parasti laudem. Solus , parabo laudem. Iegit καGAσω. perperam. est enim in Hebraeo, fundasti. V E R S. 6 I. Κακους κακως Σπιλεα ιωτους. Sic vulgatus,
Arabs & Euangel. Hebr. legerunt. At Syrus ,
det eos. quasi legisset, κακοῦς κακως ,πολέα -τους. Aethiopicus, ignominisse'male occidet eos.
V E R s. οἰ-, κυτ μύες - -αλ υ Ἀ-cris S ἀπιέb-. Aethiopicus, qui restabant, prehenderunt servos ejus, se occiderunt eos. eum etiams reverunt. trans posuit ἐπυαιν, de ad Dominum retulit, quum manifestum sit ad servos referri, consentientibus etiam reliquis interpretibus. V E R s. I 6. Mem τ Ηγωλιωλ. Aethiopicus, cum hominibus Herodis. VER s. 23. iam dicunt non esse resurreritionem. Aethi picus,
565쪽
picus , dicentes, non es resurremo mortuorum. plane ut Syrus. de quo vide in Commentario nostro. VER s. 26..Eως τε εα. Aethiopicus,stusne dum completi fuerunt. Sensus idem est. quum enim fratres tantum essent septem, in septimo comyletus erat numerus. Improbanda tamen versio, quae a verbis recedere non debebat. VERS. 34. τι Conveniunt in hac
lectione omnes interpretes, praeter Aethiopicum, qui habet, congregati sint ad eum. quasi legisset επ' minν. VERS. 36. Nομώς. Aethiopicus, Scriba civitatis. Cur Scriba verterit cum Arabe, vide in Commentario nostro. Sed cur addiderit civitatis, non video. nisi volucrit, fuisse non ex vulgaribus Scribis, sed ex praecipuis, qui Hierosolymis degerent. id tamen Graecorum exemplarium, aliorumque interpretum fide destituitur. VER s. 37. Aethiopicus quoque cum Syro addidit, es in omni virtute tua.
VER s. 43. Aethiopicus, A modo ergo Vse Davi per Spiritu inctum, supple ait) Dixit Dominus Domino meo
dcc. omittuntur quae in Graeco sunt, mo ν καλῶ, λεγών. fortassis mendo typographico. etsi sensus per ait suppleri possit, ut fecimus. CAp. XXIII.
VER s. 7. Ταccι, ραccc Aethiopicus quoque semel tantum, Rabbi. adde Commentario nostro. VER s. 8. E--ψιων όκαλγῆης, ο Xeγώς. Duo Bezae exemplaria non legebant O Similiter Vulgatus, Syrus x Acthiopicus non legerunt. Arabs SI Euangel. Hebraeum legerunt.
566쪽
ue 38 APPENDIX AD τὸν κον γεέννης λαλοnρον υμων. Aethiopicus,o baptizaetis unam peregrinum. or quum baptizatus est, aptatis eum altero magis 'quam vos gehennae. Resi exit antiquum Iudaeorum ritum, quo proselyti fiebant. nemo enim absque baptismo in se, dus recipiebatur. Vnde in Talmud, in tractatu Repudii
nisiiribus rebus: circumcisione, o baptismo se placamento oblationis. Etiam prosit risimiliter. Sic de Iethro Mosis socero scribunt, α naa n, Maa n, da . 'aria, proselymus sol circumcisione es immersione in aquam. Erat autem ea baptisini hujus ratio, ut in aqua sederent ad cervicem usque: interimque praecepta aliquot legis tum difficilia tum facilia discerent. VERS. 24. pro eo Euangelium Hebr. utrius
que editionis habet τ . quod quid sit, ipse Elias in Thisbiambigit. ait quosdam velle idem esse quod ara', multa. a que ita interpretantur illud, quod ad Dan. 8. 28. se ab que manu frangetur , narrant Iudaei, de Tito id esse intelligendum, da προ daam, in cujus cerebrum intravit musia. in Baal
Aruch tamen doceri ait, esic , reptile quod crescit in aquis. quod historiae de Tito male convenire, bene observavit Elias. Est: itaque fortassis neque musta, nequo reptili, sed quod voluit autor Euangelii Hebraei, culex qui Syris dicitur l . Arabibus, ii is . Aethiopibus,m .
VERS. 29. Καὶ κρο μειτε - μνημῶα τἐ Aethiopicus, se ornatis memoriam justorum. quasi Eis μν μίαν. VER s. 3 . Ecce ego mitto ad vos Prophetas ct Sapientes
dec. Solus Aethiopicus interjecit, se Apostolos. VER s. 3s. Inter templum se altare. Aethiopicus, in m dis domus sanctuarii. Explicare voluit, quid sit F ναῶe ἴDεια die es. Nαος quidem interdum generaliter usa a-
567쪽
tur de universe templo,etiam deaextremis ejus partibus. ut Mati. 27. s. Proprie tamen inter liρὸν & isti id discriminis est, quod ἱερον dictum fuerit anterius templi spatium, distinguebaturque in liρον σπωntiubi erant
τυον, ubi erant nrnat, atria, una cum ,πn nam, altari holocaustorum. Nαος autem, qui Hebraeis, proprio denotaverit medium templi spatium, ubi rupo rura, altare sussim, inter atria & sanctum sanctorum,. Vnde colligi potest, quum Zacharias dicitur occisus Fναῆi τοῦ Dιπας ρμου, non intelligi altare sumtus, quippe quod in ipso inω fuerit,
sed altare holocaustorum, quod erat G τω liρω, in atrio sa- Cerdotum, prope velum τοῦ ναου. Atque ita Zacharias occisus inter altare holocaustorum, & velum τοῦ ναοῦ, non male
dicitur ab Aethiopico occisus in medio domus sanctuarii. VERS. 37. Sic quoque legit Aethiopi cus, in plurali. adde Commentario nostro. C A P. XXIV.
Cus, ab extremo coeli, u que ad extremum terrae. quasi pro αλ . legisset cui lectioni nemo fidem facit. nec res ipse. praestat enim, ab extremo cariorum ad extremum eorum, id est, quaquaversum coelum patet. VER s. 36. Aethiopicus quoque addit , neque I lim. confer cuia Commentario nostro. VERS. Ai. Duae molinies in priWino: una accipietur, se altera relinquetur. Euangelium Hebraeum utriusque editionis, & Aethiopicus addunt, cubabunt in uno lecto,unus accipietur,inalier relinquetur. Lucas Brugensis monet. multos quoque Latinos codices id subjicere,verum id Matthaei non esse, sed Lucae, c. 17. 3η. Erasmus negat Graecos codices id addere. Beza tamen ait, quendam codicem habere , tam εις dcc. Chry-
568쪽
s o APPENDIX AD sostomus quoque ea exponit. Syrus & Arabs non logerunt.
V E R S. 49. Κα --ορἐν - αιδάλει. Aethiopicus,querberet conservos suos. deinde addit, liberos o silior servorum domini sui. quae nusquam leguntur. non male autem pro inceperit verberare dixit verberet. tape enim incipiendi verbum vacat. sicut Luc. ne incipite dicere, id est, ne dicite. sic Act. s. I. & alibi. VERS . SI. Καὶ μαντιν. Praemittit Aethiopicus,ojudicabit eum fidest , condemnabit se reddet dignitatem eju id est, quo dignus est, quod meruit.) haec alii non
C A P. XXV. VER s. 6. Aethiopicus, Et quum media nouacta est, clamor factu es, venit oonsu se intravit. se dicunt, ecce sponsiud venit, exite, occurrite. Inseruit de suo, venit socia,
ct intravit, or dicunt. quae hic plane sunt ιισποσδονυσα. Vt M versu seq. ante ἀπ--m M et αρθενοι,yraemittit, orexiverunt in occursum ejus. Et tunc experrectaesunt in virgianes. absurdissime equidem. VER s. Ia. Ουκίδα υμῆς. Addit Aethiopicus, non potuistis mecum vigilare, o mecum pernoctare. Nusquam alibi id legimus. itaque spurium procul dubio est. VERS. I3. E, ν ό τάνθρωπι - Neque Aethi picus haec legit. addatur Commentario nostro. VER s. 2o. Aethiopicus, venit se accessit qui quinque talenta acceperat, se attulit alia duodecim cum luco suo. or diaxit domino suo, dicens: Domine, qainque talenta dedisti mihi, o ecce, quinque alia lucratus sum. Si quinque tantum talenta lucratus erat, ut S versu 16. idem hic author dixit , qu
modo duodecim alia attulisse dicituri pugnantia manifesta est, S: foedum mendum.
569쪽
V E R s. 7. Et usu fit in caput ejus. Marc. I . 3. dicitur id fecisse, morti οιαι ἀοιλάcαμον. de quo quaedam ibi diximus. plura dicenda videbantur, quae nunc addimus. Erasmil SVertit, comminuto atibastro. constacto. Malim simpliciterfacto. ut habet Vulgatus. Ut enim in minutas partes confringeretur vasculum, res non ferebat. quia aut unguentum in terram, aut una cum unguento fragmcnta vasculi in caput Christi cccidissent. nec obstat proprie esse conterere. Latius enim usurpatur apud LXX pro 'Hebr. quod non semper est ita frangere, ut partes dissiliant, sed interdum laedere t. antum rem, ut non sit integra, & quasi vulnerare. Hinc EZecli. 34. q. de grege male curato dicitur, arma' κ, , LXX ,--, Υιμι δνον ὐ κοι--δ αι,, se vulneratum non obligasiis. insignis prae caeteris locus est Icr. 2. I 3. ubi Π κa, Vertitur fovea fracta, quae scilicet rimarum & foraminum plena est, , quae non contineat aquaN. ubi sane propria conterendi aut comminuendi significatio non quadrat. hinc mi et ciν dixere pro na, vulnerare. Ut I Reg. 2O. 27. de Propheta vulnerato, qui se sic Achabostitit, dicitur , rim NI nari, percussit eum vir, percutiendo ovulnerando , LXX, - πν ο ἄνθ ρωπ D, e -
συνέτριψε. Ita & hic συνκεψα τὸ ἀλάσα*ον dici potuit mulier, quod fregerit vasculum, non in minutas partes, sed foramine in summo, aut in latere, aut in fundo vasculi facto, Per quod unguentum tum in caput, tum in pedes effuderit. Id voluisse Syrum, diximus in Marco. Eum secutus . est Aethiopicus , qui totum Marci versum sic reddidit,
Et quum esset Bethaniae , domi Simonis leprosi, quum accum-
570쪽
beret, venit mulier, es attulis unguentum atibastri in Graeco ἀλώαησον μυρου quomodo & Syrus legit) nardi praestantis, cujui grave pretium,staperuit ilia , se es dissuper caput ejm.
Aperuit illud,refertur liic affixo suo mascul. ad alabastrum, non ad unguentum, quod hic foena. generis. Sensus est, aperuit alabastrum, facto in co foramine. V E R s. I 8. γλ ως Ε, τολιν πως τ δῶνα. Aethiopicus omisit ως τὀ, αλιν, quod tamen omnes legerunt. VER s. as. In cxemplari Aethiopico sic legitur,or
standis Iudi, qui tradebat Usum, o dixit ei, tu dixisi. Vbi
foedum mendum est, vcrum typographo, non interpreti tribuendum res enim sensus cogunt, ut post qui tradebat ipsum inscratur, dixit, num ego sum Rabbi 'VERS. 3I. τ mιρῆ α', Percutiam pastorem. Aethiopicus, occidamia forem. intelligitur enim lethalis percussio. VER s. 36. Tunc venit Vsus cum eis, ἀς λιγοδμοΓεθσημα. . Aethiopicus pro habet ' , id est, vi lavini, vinea, vinetum. passim enim pro δε πιλῶν duas istas voces usurpat. VERS. 38. Μάνῶιωδε. Acthiosicus, sedete hic. apud Hebraeos enim ata' est manere, deserire. Addidit autem de suo explicationis gratia, donec revertar. Quod passim cum
non esse veritum, totum exemplar loquitur. VER s. 39. Πλίω ουχ'ὼς εγὼ θέλω, 'ως.π.cus sensum explicans vertit, verum voluntaN IMmea, supple est. VERS. So. E'ταῖρε, - ω παρ ι Aethiopicus, Amice mi, venistis P vel amicus meus ventin ' ἐ-ρος μου πιρ ι id est, an adventus tuus amici est 3VER s. 8. Etsecutus est eam Petrus. Acutiopicus addidit, explicationis gratia..VERS. 6I. τί ετ εχοιο εμαρτυρων; Sic constanter