장음표시 사용
551쪽
Εu AN C. MATTH. CAP. X. 123 V E R S. 33. Uλαληρον ο κωφος. locutin est mutus. Sic Vulgatus, Syrus, Arabs, & Euang. Hebraeum. Solus Aethiopicus habet , se audivit surdus. accepit' pro surdo. Idem commissum insta cap. II. ρs 3I. ubi pro κωφους λαλουν- τας habet surdos audientes. CAP. X. V E R s. 3. Λεπιωγ ο ἴλκλήθὼς Θαδδαγ. Aethiopicus, Librius, cujus nomen Tharius. I E R S. II. E-πις c. Inquirite quis in ea digninsit. Arabs, dignussi vobis. Euang. Hebr. Iaza, honoriditassis, id est, honore dignus.
tantum recensentur, domus SI civitas. Sid quoque vulgatus S Euang. Hebraeum. Syrus 'uoque duo tantum recenset, sed pro civitate habet quod plerumqtu: pagum fgnificat, visiam, agrum, rus. Arabs S Aethiopicus tria recensent, domum , pagum, sive rus, ct civitatem. Sevitur,excutite pulverem. is Aethiopicci dicitur. unde procul dubio Gallicum, VER s. II. Cavete vobis ab hominibus. Solus Aethiopicus addit malis , quae additio valde minuit emphasin. nec ulla nititur autoritate. CAp. XI.
VER s. iq. Iustificata es sapientia a filii uis. Aethiopicus , ex operibus suis, sicut Syrus. vide Commentarium
V E R s.' Σ3. Aethiopicus, ct tu Capernauri, An usique ad caelum exaltaberis 2 usique ad infernum desiendes. VER s. 29. Tostite jugum meumsuper vos, o disicite a me, an εἰ- e metriνος. Ambiguum est illud ;m. sicut etiam v Hebraeum, de ' Syrum. Nam vel accipi potest,
552쪽
APPENDI AD , ut significet quid a Christo discere debeant , nempe quod
sit mitis Ze humilis corde. Sic plerosque interpretes accepisse video. vel αἰπολογικως, ut causam significet, cur Christi jugum suscipere & ab ipso discere debeant, nempe, quia mitis est & humilis corde, SI requiem inde sint inventuri. quia benignum habituri sint magistrum, non saevum neque austerum, quem detrectare debeant. Sic video Arabem accepisse, qui vertit aut nam ego. C A P. XII.
Merc. PI , ut deferrent eum ad domum judicii , id cst. sanhedrin. minus scilicet, ubi plectebantur sabbathi
Violatores, quippe mortis rei V E R s. ΣΟ. Κὶς αῖ coccάλν εις τἰώκυαν. Quae horum mens sit, non eadem omnium cst sententia. Quid nobis videatur, paucis dicemus. ἀὼ κώαν accipimus pro condemnarione. sicut ενοχος - ν ου ἰου κώπως. Marc. 3. 29. - σδἐ εο νη κυεις. Joan. 3. I9- & passim. cαλη proprie Verto cum Vulgato, ejiciat, non ut BeZa, proferat. εις Hic capio,
sicut i cor. is. 3 . κίεπιθη et θάνίγ εἰς νῖκm, abserpta est mors ad victoriam inque, sic ut victoria de ea sit reportata. Ita hoc loco, donec ejecerit condemnationem ad vi storiam ussur. Vel ως ponitur pro ὀν νιλ . ως enim pro G usitatum esse alibi docuimus. cstque phrasis Hebraea, tu a, in victim, ut& Arabs hic habet, Gu , , id est, victoriose. Sensus est, non est quod quisquam fidelium severitatem mus metuat, nequidem qui instar quassatae arundinis, S fumigantis lini
fucrit. non conteret cos, neque extinguet, sed fovebit Malet, doncc condemnationem, quam metuunt, Victoriose occerit SI cxpulerit. Nec alius mihi Prophetae Esaiae se sus esse vide inr. cujus verba cap. 42. v. 3. q. sic e pono
553쪽
Eu AN C. MATTH. CAP. XII. uersArundinem quassatam nonstanget, s linum fumigans non extinguet. In veritate exiresciet judicium. Non objurgabit, neque stanget, donec posterit in terra judicium. Ubi, in meritate exire faciet judicium, in eo judicio est, vere ejiciet condemnationem. Similiter, donec posueris in terra judicium, est , donec aboleverit condemnationem. Nota est phrasis Hebraea , paserculas non cadit in terram, id cst , non perit. verbum non cadit in terram, id est, non interit. ita hic, ponere in terra est facere ut intereat. idem forte, quod ponere in pulvere. Etsi autem Syrus, Arabs, Aethiopicus, Latinique intcrpretes, quos Vidi, omnes νὼ pro vi Noria accipiant, dissimi ilandum tamen non videtur, εις νικ' apud LXX interpretes non raro aliter usurpari. quia cnim Hebraeis ma non tantum . mictoriam, sed& aeternitatem significat, nia, interpretantes, εις dixerui st pro in aeternum. ut Thren. s. 2o. - πι ει νῖκ -; quare in aeternum obliviscereris nostri 'Amos 8.7. ει ἄλληξηαται G --; an oblivioni
erunt in aeternum omnia operat a Sam. 2. 26. μη εἰς νῖκοψ καταφάγετ' ἡ ρος ιουα; num in aeternum devorabit gladius ' vide porro Iob. 36. 7. Jer. 3. s. Amos Ι. II. Ita hoc loco, εως α; εἰς δεκγ τἰω κυπν, verti posset, donec ejecerit in aete num condemnationem. & I Cor. is. mors ab orpta es in aetemnum. Prius tamen videtur, ut magis proprium, ita magis cmphaticum.
VER s. η7. E δἱ ἶς --. Solus Aethiopicus habet, erat autem ex disiipulis ejus qui diceret ei. Crederem potius cxtraneum aliquem fuisse, ob ea quae sequentibus versibus
554쪽
S26 APPENDIX ADC A p. XIII. V E R s. Io. in parabasis loqueris αυῶς esst Solum Euang. Hebr. editionis Merceri habet , nobiseum. ut MV. I3. propterea per parabolaπ loquor vobis. Repugnant constanter omnia exemplaria Graeca. item Vulgatus, Syri Arab. Aethiop. SI editio Munsteri. Nec potest illa lectio esse consentanea, quia versu s. ipsa Merceri editio habet,
populum stetisse supra littus, & Christum multa per par bolas dixisse ori , ipsis. Adeo ut parabolae ad populum referantur.
V E R s. ss. Nonne iste est, F-; fabri liui
. Miror ergo in Evang. Hebraeo utriusque editionis esse main , lius fabri, scilicet ferrarii. est enim & MN,
si ator, qui folle ignem sussiat, quod fabri ferrarii est. anm in flavit. mo: , fostis. Dicendum fuerat R. quod generale est ad omnes fabros , interdum tamen ad lignarium restringitur. V E R s. 2I. autem ederant, erant viri μὰλιο. quasiquinquies milla. Vulgatus, Syrus, Arabs & Euang. Hebr. non legerunt μει. Aethiopicus legit. sed quod mirum, & contra omnium codicum fidem, pro quinquies miLle habet tantum quingentos. ut& in altera miraculose cibationis historia, quae narratur cap. sequenti, V. 38. pro quater min, tantum quadringentos. Quod ne quis mendo typographico factum putet . utrumque codem numero repetitur cap. I 6. vers. 9. Io. similiter Marc. 6. q. 5 S.I'. item C Ap. XIV.
555쪽
Eu AN C. MATTH. CAP. XIV. s 27 Luc. 9.iq. & Ioan. 6. Io. qui constans locorum consensius dubitationem injecit, an fortassis rara, quod Hebraeis, Syris& Arabibus significat, apud Acthiopes mi is valeret. sed dubitandi nullus locus, quia Mattas. 8. &I8. I 2.28. atque alibi semper ἐκατιν , centum per nita effertur. Vnde igitur tanta hic &tam constanti consensu in numero Varietas, ne per somnium quidem conjicere possum. fidem certz non meretur, quia & codices Graeci omncs, & Vulgatus, & Orientales reliquae, quibus utimur, versiones in chiliadibus consentiunt. CAP. XV.S R s. s. τμεις b ει τω-η τii Δω- ο ἐἀν ἐμοῦ - ου μη τιμησν τ πατερρι ιωτοῦ EU μη-τεω -του. non vidi qui f ου τιμ ση melius, meo quidem judicio , vorterit Aethiopico interprete. Omisit particulam quippe quam hic non copulandi, scd cx Hebraismo retribuendi vim habere existimarit, ac vertit, vos autem dicitis, rii dicit patri matri, Donum quod ex me, sest) id quo
profui tibi, non honorabit patre uum es matrem suam. Nec alius sensus est Arabici interpretis, cujus verba ex Erpentana editione dedimus in Commentario nostro, sed alio paululum sensu. Nunc veram eorum interpretationem hanc damus, O vos dicitis, di mi dixerit patri suo aut matri suae, oblationem , quae es veneratio, lucraberis a me, non honorabit patremfum matremfam. Ex editione Romana sic vertimus, qi dixerit patri suo aut matrisuae, omne Vorban quod est ex me proderit tibi, non honorabit &c. non debet verti, o non honorabit, sed tantum, non honorabit. est enim hic mere retributivum, sive consequentis connexionem indicans. Sensus est, ubi quis patri dicit, se munus in ejus usum obtulisse, consequi inde, non opus esse alio cum deinceps auxilio honorare. Nos ergo, qui illud
556쪽
. ἐὰν ἐμοῦ paulo aliter accipimus, ut Com. mentario videre est, totum versum jam sic vertimus, Vos autem dicitis, quicunque dixerit patri aut matri, Corban es, cujus utilitatem a me capere posses , non honorabit vel ne honoraverit) patrem suum aut matrem suam. id est, non opus est ut honoret, sive juvet. co sensu Mo honorare viduas, est juvare eas, I Tim. S. 3. V E R s. 8. Aethiopicus. Hic populus labiis honstrant me. Convenit cum Vulgato SE Syro. Vide Commentarium
V E R s. 3r. Καε ἐδοξασαν τ Θεον Solus Aethiopicus hahet,sglorificaverunt Dominum, se celebrarunt Deum Ista
lis, Solus item his addit, quod potestatem dedisset talem lis
hominis. quae apud nullum alium legimus. sed ex Mat. 9. 8.huc transtata sunt, prius ad marginem procul dubio annotata, deinde textui inserta. VERS. 39. Ebεcη &C.κμῆλθεν S c. Consentiunt Vulg.
Syrus, Arabs & Euang. Hebr. editionis Munsteri. At Me ceri, SI Aetlliopicus in plurali legerunt C A P. XVI.
observarunt Erasimus, nec BeZa, ab ullis Graecis exemplaribus abesse nomen ut nec a Syro & Arabe abest. Vulgatus tamen, Euangelium Hebraeum utriusque editionis, & Acthiopicus non legunt. Deinde, ure θ του δαυαιθε, Vulgatus,signa autem temporum non potestis. Quaedam tamen exemplaria Latina, ut Erasinus observavit si bent, non potestis sire. plane ut est in Evangelio Hebraeo utriusque oditionis. Annotat Clar. Beza, pro ου inquatuor cxemplaribus legi, ύ ormari. sic legerunt Arabs δίAethiopicus. VER s. q. Generatio mala es adultera&c. Aethiopicus
557쪽
Εu AN C. MATTH. CAP. XVI. praemittit, o quum resondisset, dicit ipsis. quod in alio nullo
legimus. neque hic recte quadrat.
- &c. Vulgatus, mare non intestioris, quia non de pane dixi vobis, cavete a fermento' &C. Eodem prorsus modo Arabs, SI Euang. Hebri utriusque editionis. pro etπως videntur legisse m ; & infinitivus' mmne ν acceperunt pro Imperativo, quod non est insolens. aut legerunt me3σιχόλ. Syrus Vertit, ac si legisset, πῶς Γ νομπι , Ora ί-ωπον υψιν,οἰλλὰ eαναχ νsed ut caveretis. &C. Eodem modo Aethiopicus,nisi quod per Imperativum verterit, Ca Deie autem
a fermento &c. quomodo & in duobus vetustis codicibus Cl. Beza legi tradit,
ι; Aethiopicus & Euangelium Hebraeum utriusque editionis omittunt pronomen μὶ Prout dc in plerisque exemplaribus veteris versionis, M uno ex suis Graecis non reperiri, testatur Cl. Beza. cujus vide de hac re sententiam. Ne agat particulam illam legendam esse Brugensis in Romanis
correctionibus. VER s. I . - μαῶραπικαλυψλεπι,άAc ο μου&c. hanc lectionem sequuntur vulgatus, Syrus, Arabs, Aethiopicus, & Euang. Hebr. editionis Munstcri. Sola editio Merceri novum quid hic habet. sic sunt verba, n auem ima κ' 'am ' dκ'm n, a P , Carni se sanguini non
es revelarum hoc nisi tibi , quia revelatum es tibi a patre meo quies in caelis. Sensus est, quod tibi a patre meo revelatum est, nulli homini quam tibi est revelatum. caro & sanguis enim hominis descri' tio est apud Hebraeos Spuria plane est illa lectio, non nili ad augendam Pctri dignitatem, for- itassis a Pontificio quodam, conficta. Vt cnim libere quod sentio dicam,etsi tersior sit & hebraizans magis hujus scripti stilus, quam quod a Ministero cst cditum, ut tamen ab X x x Hebraeo
558쪽
AppENDI x AD Hebraeo homine profectum credam, impetrare a me non
possum. Cujus, praeter infinita alia, vel illud hujus capitis
quod rη, quippe quod verbum substantivum in se includit, locum habere non inest.
V E R s. I 8. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Aethiopicus, domum Christianorum meorum. ut & insta C I8. pro, dic habet, dic domui Christianorum. quia nempe in N. Test. non alia est vera Ecclesia, quam quae est Christianorum. Sequitur , πυλα ἀλι ά - Ευσουο αυοῆς. Euangelium Hebraeum ex editione Merceri habet, 'm:' is, non praevalebunt adversm te. ut ad Petrum referatur, non ad Ecclesiam. quod quum apud nullum alium reperiam, non dubito quin id rursus ab aliquo pontificiae majestatis adulatore sit confictum. quod & in versu praecede
VER s. 24. Et toltit crucem Ham. Aethiopicus,inlotitit ac sumat crucem mortis suae. Primum , duo vides synonyma. quod usitatum esse huic interpreti, supra monuimus. Dcinde, explicare Voluit, per crucem hic praecipue mortem intelligi, quia crux mortis, & quidem ignominiosissimae, species. angustior tamen hic ea est interpretatio. quia quando crux metaphorice accipitur, latius patet. VER s. 18. VA7ρedum viderint lium hominis venientem
in regno suo. Solus Aethiopicus addit, in gloria puris sui. quod procul dubio ex praecedenti versu irrepsit. C A p. XVl I.
559쪽
Εu AN C. MATTH. CAP. XVII. 13et jejunio. Totus hic versus deest apud solum Acthiopicum. quod negligentia Typographi accidisse arbitror. quae pas
sim per totum istum librum vehementer culpanda. V E R s. 24. Accesserunt ad Petrum qui acci iebant m λ ίναχμα didrachma, in plurali, habita ratione multorum a quibus accipiebant, quorum quisque pendebat unum didrachmum. Similiter, an praeceptor veser non solvit m A didrachma 8 In plurali rursus, ut non tantum Christi, sed SI discipulorum intelligatur. Secus tamen intellexit Syrus, qui vertit, magister vester non dat, NO lisis drachmasse in Z id est, τὸ λ ίναχμον αὐτοῦ. Drachmam Syrus vcrtit ny. duo Pny. Est autem apud Magistros in quarta pars F sive Μο,s cliscri. adeo ut duo rivsive sit dimidium siesi sanctuarii,quantum quisque
Israclitarum cxlege pendebat Deo, Exod. 3o.is. Vbi iamcnnon dissimulandum,non medium,sed integrum si esum sanctuarii vocari LXX interpretibus. quod enim ibi Moses dicit, , id in pn, bimn re an
χμου ει φο -- vides eos non , sed δίλάχμου obtulisse Deo. Quocirca altero plus, ejus quod dari solebat Deo, dederunt Caesari, si hic apud Matthaeum tantundem valet λίναχμον, quantum ibi apud Lxx seniores. Negat id Iosephus de Captiv. Iudaica lib. 7. c. 26. ubi in alteram sententiam de Vespasiano his verbis ait,
gerent indixit duas drachmas jussis singulis in Capitolium quotannis deferre, sicut antehac Hierosolymitano templo pendebant. Dicendum itaque ambiguum esse τὸ dicique non
560쪽
s3α APPENDIX ADtantum de siclo communi, sed N de sacro. De communi proprie, quippe qui dimidium existens sacri, duo pnt , duo drachmas, vel quod idem duo PS ' , duos denarios comprehendebat. atque illud esse apud Matthaeum. De sacro autem cur & quomodo a LXX senioribus usurpetur, non adeo liquet. quippe qui melius quam Α--αχμον vocaretur. quatuor enim priny, drachmas, sive PY', denarios cum continere,non tantum ex communi Hebraeorum sententia constat s vide Aruch in voce xis, & Thisbi Eliae in i ij sed SI Iosephus lib. 3. c. 9. Antiquit. Jud. id confirmat. O inquit, E'cρωον ων άτὶικὰς λεχετ ἄλαχμὰς τίμιαρος. Hinc M so siesi, quae Levit. 27. 3. aestimatio erat maris voto Deo consecrati, dicuntur apud Philonem de voti satisfactione valuisse δεαχμὰς drachmas ducentas esolido argento. Si ducentae drachmae valent so siclos, ergo quatuor drachmae singulos. Cur ergo hic siesus λίγαχμον vocatur non aliam conjectare casam possum , quam, quia communis siclus constabat drachmis duabus , sicium in genere vocatum fuissc Aoαχμον. atque inde abusive etiam ad sacrum fuisse translatum, etsi is quatuor constaret. Sicut jam triremes dicimus, non tantum quae tribus remis impelluntur naves, ut olim, sed de quae pluribus. Miror autem Euangelium Hebraeum utriusque editionis, ubi pro λίναχμα est param, drachma. Et Aethiopicum, qui ait, ad Petrum venisse qui accipiebant tributum denarii. id est, drachmae. idem enim drachma εἴ denarius. quasi unam tantum drachmam aut denarium accepissent. quod fortassis ex Mati. 22. collegerunt, ubi numisma census dicitur fuisse den rius. Vnde Mibi, pro licetne censum dare Caesari Aethiopicus habet, tria butum denarii. At id nullius est momenti. Etsi enim duobus denariis absolveretur census, rciste tamen numisina census, dicitur fuisse denarius, quia ea monata erat quae in censia persolvendo adhibebatur. C A P.